Full text of "Bibliotheca rhetorum : praecepta et exempla complectens, quae ad oratoriam et poeticam facultatem pertinent"

See other formats

Google 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  prcscrvod  for  gcncrations  on  library  shclvcs  bcforc  it  was  carcfully  scanncd  by  Googlc  as  part  of  a  projcct 

to  make  the  world's  books  discoverablc  onlinc. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  cxpirc  and  thc  book  to  cntcr  thc  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subjcct 

to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expircd.  Whcthcr  a  book  is  in  thc  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 

are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  cultuie  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discovcr. 

Marks,  notations  and  other  maiginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  flle  -  a  reminder  of  this  book's  long  journcy  from  thc 

publishcr  to  a  library  and  fmally  to  you. 

Usage  guidelines 

Googlc  is  proud  to  partncr  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  thc 
public  and  wc  arc  mcrcly  thcir  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  tliis  resource,  we  liave  taken  stcps  to 
prcvcnt  abusc  by  commcrcial  partics,  including  placing  lcchnical  rcstrictions  on  automatcd  qucrying. 
Wc  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  Wc  dcsigncd  Googlc  Book  Scarch  for  usc  by  individuals,  and  wc  rcqucst  that  you  usc  thcsc  filcs  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfivm  automated  querying  Do  nol  send  aulomatcd  qucrics  of  any  sort  to  Googlc's  systcm:  If  you  arc  conducting  rcscarch  on  machinc 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  laige  amount  of  tcxt  is  hclpful,  plcasc  contact  us.  Wc  cncouragc  thc 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attributionTht  GoogXt  "watermark"  you  see  on  each  flle  is essential  for  informingpcoplcabout  thisprojcct  and  hclping  thcm  lind 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatcvcr  your  usc,  rcmember  that  you  are  lesponsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
bccausc  wc  bclicvc  a  book  is  in  thc  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countrics.  Whcthcr  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  wc  can'l  offer  guidance  on  whether  any  speciflc  usc  of 
any  speciflc  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearancc  in  Googlc  Book  Scarch  mcans  it  can  bc  uscd  in  any  manncr 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liabili^  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Googlc's  mission  is  to  organizc  thc  world's  information  and  to  makc  it  univcrsally  acccssiblc  and  uscful.   Googlc  Book  Scarch  hclps  rcadcrs 
discovcr  thc  world's  books  whilc  hclping  authors  and  publishcrs  rcach  ncw  audicnccs.  You  can  scarch  through  thc  full  icxi  of  ihis  book  on  thc  wcb 

at|http://books.qooqle.com/| 


-A^c. 


«: 


f 


f: 


I 


BIBLIOTHECA 

B.HETORUM. 


BIBLIOTHECAM 

B.HETORUM 
PR^GEPTA  ET  EXEMPLA 

COMPIECTENTEM ; 

QVJE  AD-  OHATOBIAM  ET  POETICAM 

FACULTATEM    PEHTINENTi 

(Anctore  P.  G.  F.  Jjb  Jat,  i  Sodetate  Jesu.) 

Jm  mmllit   emtiidavit  t  et  ad  jut&ireM  Tujrmam 
remcavit, 

3*  A<  Ahah  f  Unut  &  FrsepositU  Bibliothecas 
Mazarineae,  etc.  etc. 


PARS     PRIOR. 


AfeORAf-tJO^IA. 


F  ARISIIS, 

i^d  AvQ.DELAUUNtDD.  LA.tiiMAHT  et  Bakbov 
nicceawren,f  tU  M«thurineiuianr ,  n?  S. 

1809.  IV 


# 


I    t 


\    * 


•  >  1.      '>. » 


f       I 


•    ■ 


«•     •  • 


/     *     •.••■•  •   ,    •    •         ¥•  ••         • 

•  i  .    X    J^»  •,«•     T**.-    •    •  >.      •        ••• 


V  •      V  •  ^    »  • 

fc  •  fc      "  •       • 

•  «w.   »  •  •    •         « 

•  ••.••■• 

•  •••    •••    •• 


•  •   -•  •  •  '■••     •w««    • 

•  •••  •••".•r*«» 

••  •••  •  •  •ji»  •••  • 


•  • 


,•  •  •••••••) 


» r '     >  > 


.    .     ^'      i" 


I  • 


•  • 


^    «»w 


.  V.  A 


/ 


RHETORIC^ 


AD 


TULLIANAM  RATIONEM 

EX  ACTiE 

LIBER    PRIMUS. 

Insdmd  Operis  Designatio^ 

Vjum  ad  ben^  omat^que  diceiuluiil  tota  j  Tul« 
lio  teste )   nata  sit  BJbe.torica ,  cujus  Praecep<- 
toones  ad  TulUanam  rationetn  exactas  tradituri 
•umas  ;  superyacaneiun  putainus^  pro  breTitate 
institiili  Operis  ,  ye|  cjl^  illius  •  naturd  y  vel  de 
necessaiiis^d.ea]k|^'^sseqUe|idui.ci^  corpoiis  ^ 
ium  IngeniipoiBsidi^l^^disput^    Iin6  neaue  eum^ 
quem  Tulg6  tei|eilt  ^jQ^^ueatia^  Magistn^  sequc- 
mur  ordinem ;  xxxA^ilpy^To^ri^  primi!im  y  demd^ 
de  Dispositioiie.  .I^ar$|l24y%taiii   de  Elocutione 
ejusdemque  Ainplificatione  atque  Omatu  trao* 
temus.  Nam  ci!im  acuendus  sit  statim  et  exer^ 
cendus    Candidatonim  Rhetorum  stjlus  .  eam 
docendi  viam  duximus  potiorem ,  quae  k  iacilio- 
ribus   ad  difficiliora  progrederetur.   Quare  in 
Oratione  ^  quam  ad  imbrmandam  omandamque 
Bbetorica    potissimiilmi  incumbit  ,   spectabimus 
P/7/rt^^£locutionem  \  iS^^//7u/<:)^Amplificationem} 
Te/tf^^Ornatumj  Qiz^z/*^^,  Argmnentarationes- 
que  y  quibus  Oratio  nititur«  Denique  Argumeur 
Tom.  /k  A 


A 


2  AHBtOA.ICjfi 

tationem ,  seu  rationum  atque  argumentoram 
dilatationem. 

Prin^um  priestabumis ,  dim  drlem  in£>rmandi 
Periodos  cujuscmnque  generis  trademus  ;  alte- 
rum  ^  cum  easdem  amplificandi  modum  docebi* 
mus.  Tertium  quod  Oraatu  continetur,  ex  trac- 
tatione  Troporan^  ac  Figuraram  j^anum  fiet. 
Quartum ,' quod  Argumenta  spectat,  ex  Locis 
tam  intrinsecus  ,  quam  extrinsecJis  petitis  erae- 
mus.  Denique  Argun^entatiopis  partes  singulas 
easque  dilatandi  rationem  y  quod  est  inRhetoridL 
long^  diffigittimiyn^  explanalnmus.  Quae  vero 
Partes  Orationis  Tarias  earumque  disposilionem 
attinelit  y  nos  y  propter  brevitatem ,  cui  consul- 
tum  Yoluimus  ^  ex  Auctorihus  ben^  multis  y  qui 
de  Rhetorica  copiosius  scripserant^  cognoscenda 
relinquemu^. 

Verjpn  quia  nijbil  tam  juyat  ad  defigendas 
^mimis  Praeceptiones  ipsas  y  qu4m  si  exampla  ad 
easdem  accommjodata  subjiciantur;  nonsatis  ha-^ 
'bebinxusillustria  qi^aeque  Cic^ronis  loca^  quibus 
BJietoricae  praecj»^  d^l^^oih^ 
aut  saltem  diCgent^r^  ilidicare  ;**sed  explicatis 
Prspceptionibus  smculi^  ,  kieixai  et  alteram  Exer- 
citationem  aajiciemuji,^  (mae^^ijljaeAiutendi  norma 
^c  regula  sit.  Atqx{dl-titr*VlUpi^t^<^  Orationis 
artificium  studiosam  juventiitem  ne  fugiat  y  bre* 
yem  argumenti^  secund^m  leges  traditas  y  infor* 
'mandi  synopsim  pra^mittemus. 

Quomam  autem  nobis  proposuimus  Cicoronem 
unum  sequi  ducem  ^^  et  exactam'  ad  Tullianas 
leges  RJietoricam  promittimus^  opera^  pretiun^ 
est  de  ratione  ipslL  legendi  et  imitandi  Ciceronis 
pauca  attingere.  Quam  sunt  enim  quiCiccronem 
eYolyunl^^  multi;  tampauci,  qui  ^.  quo  pacto  sit 
lcgcndus  et  imitajidus^  sciant. 


Sunt  f  qyl  niliU  kti  prseter  Terba  .^  ^ef;  ^t^sdlAm 
elocutioBis  modos  ^  quo»  vulg6  Pbxade»  tt^GaDit  ^ 
^innotent^  ad  ben^  multos  ejusmodi,  ubi  sQspius 
ac  Yeluti  per  vim  in  Orationem  intrusevint  ^  li^on 
possuBtsiDitemperare,  quin  egregiam  (}ic^onii 
unitationem  sibi  gratulentur.  Atque  boo  pt^er^ 
tim  jttTenile  fitium  est ,  et  eorum  ^  qm  piimi« 
Ilhetoricse  elementis  vacant. 

Aiii  y  iique  doctiorea  ^  id  feri  tmum  dsservant  f 
quodipsi  dictioni  snbest^  et^  Elocutbnis  otaatu 
neglecto  ^  sententias  duntax^t  sensuftq^  Terbo^ 
rum  consectantur» 

.  Alii  denique  nibil  aliud  student  ^  qttlm  ut  ex 
Lectione  CiceronianAcommunes  excerpant  Loeos^ 
<|iio8  applicare  deind^  cuiiibet  argumento  pi»saint  | 
oiu&qmdem  exercitatio  y  Ucet  utdisBima  M^  itm^ 
aian  tamen  assequitur  imitandi  CioeMaU-aiM^em^ 
quse  tria  potissimi!bn  Oomplectitar. 

Primtmi.  Ut  Orationis  copulse  dunl&je^ ,  tieit 
autem  ipsaTerba^  neque  sensus  y  qui  Teifbis  stib*^ 
est^  subripiantur;  Qi|6d  $i  tibi  P^modu^  bocur- 
Terit  y  cujus*e|()ei]iip^  ade«j  ^^  o]g]pbrtftllacy  ut  ii^-* 
Tenire  ad  r^  f  iiaiiiK  aMu^ron^  non  poAsis  y  eam 
poteris  assumereV  ar^.  J^&';kge^  ut  ali^  ^  qu^ 
posita  est  9  orxCne  coUobetsiK^jQubd  tit  &.cias^ 
alia  tibi  erit  qusBf^^ijdk^id^fli^  i^uju^ad  exem-- 
plumTerbaipsaaccommoclentur.Atquehocipsum 
prae^tandum  tibi  est ,  quoties  toI  Sententiam  ali-. 
quam  TuUianam ,  Te}-£ilecutionem  aliquamora-^ 
tioni  tuse  applicare  Tolueris, 

Secundum.Utminilispateat^  si  quidinPeriodo 

I  conficiend^  mutuatus  h  Cicerone  fueris  ^  satis  erit 

\  tibi  proponere  unam  aliquam  Ciceronianam  Pe-" 

riodum ,  cujus  particulas  aliquas  y  quse  Tinciendee 

i  orationi  deserTiunt  ^  non  omnes  accipias» 

Tertium ,  idque  momenti  non  levis ,  in  eo  po;*^^ 

A  a 


l 


4  AHSTOlLXCiE 

sitam  esty  ut.si  caasam  agas  in  genere  Judiciali  p 
koc  est  si  accusandas  aut  defendendius  aliauis  ^ 
Periodos  ac  Figuras  imiteris ,  quas  in  simiii  ge* 
nere  Causarum  adhibuit  Orator^  potijis  quam 
alias  quascumque.  Si  quidin  genereDeiiberatiyo 
probsLndum  suscipias  ,  consulenda  tibi  erit  Oratio 
pro  Lege  Manilii  ,  quse  tota  ad  Deliberativum 
genus  pertinet.  Si  Causam  agas  in  genere  Exor- 
nativo  y  consules  Orationem  pro  M.  Marcello  ^ 
u«e  Cai  Caasaris,  vd  eam  partem  Orationis  pro 
jegeManili&9  qu8&PompeiiLiaudescomplectitur.> 
Denique  si  piacet  in  aliquem  yehemenldjts  in«-- 
vehi ,  leges  Orationes  in  Verrem  ,  in  M.  Anto- 
nium^  in  Pisonem  ^in  Catilinam.  Idque  propter- 
ea  moneo ,  quod  ^erumque  varia  sint  pro  Ta- 
rietate  causarum  Orationis  vincula ,  neque  t^ 
multa  in  accusando,  qu^  in  defendendo  aut 
deliberando  requirantur.  Quanquam  qusedam 
8imt  ^magis  communes  Orationis  commissurse  ^ 
qus3.  ia  omni  causarum  genere  usurpantur. 

Ut  autem  illa  .Cicerpnis.  i{n\t^1;^9  ^vitiosa  non 
Tideatur  y  varia!Uid!ia  ^  V>ra.tit^:FigijLf^s ;  quod  ut 

?raestes  ,.  proponenda  tiWt  en$  ]  una'  aut  altera 
)iceronis  Oratioy  iii  qn&^i^i^ttdrobseryes  varia 
Figurarum  lumin^  /  flU]$>us.illostrare  pariter  pro- 
positam  tibi  Oratioii;^^^^:  \J. 


•  — 

4 


Z.ZES.&       VAtHtr». 


PARS     PRIMA. 


De  Elocutione  Oratorid. 


•  •  « 


CAPUT    PRIMUM. 

De  jPeriodo* 

Jl  BEiOBUs  4  Cicerone  definitUr  in  libro  md 

Orator  inscribitur  n.  207^^  Oratio  ,m  quodam, 

quasi  orbeinclusa  procuTrens  y  quoad.insistat 

in  singiilis  perfectis '  absolutisque  Sententiis. 

Hoc  enim  ipsum  est  quod  penoelus  ^ooat  y  quse 

Tox  est  Graeca'*'^  niliii  aliud  signifiQaQs^.vqu^    *  niffo/e^ 

ambitum  quemdam  at(jue  circuitum  :  quiaPerio- 

dus  est  comprehensio  verborum  totam  sententiam 

ab  initio  usque  ad  finem  complectens.^ 

Yox  autem  illa  et  signi£catio<metapIiorica  est 
i  Ludis  Oljmpicis  deducta,  inquibus.QuadrigsD 
a  Carceribus  ad  Metam  pergebant^.eamque  cir- 
cumflectentes  redibant  deind^  ad  Carceres.  Sic 
Periodus  a  priori  sententia»  parte  ^  quae'  Protasis 
vocatur  y  ducitur  ad  partem  sententiee  .posteiio* 
rem  y  q^uas  appeilatiu:  Apodosis, 

Huic  expucationi  congruit  Aristotelica  Pe- 
riodi  Defimtio.  Dicit  enim ,  Periodum  ^990  Ora- 
tionem  ,  quae  initium  habetetjinem^  ex  se  se , 
et  eam  magnitudirCem  interjectarfi^  qUcB  as^ 
pectabilisjacil^  sit. 

Tam  eereaiis  Periodi  Definitionibus  iliam  ad- 


I 


li 


L 


BIBLIOTHECA 


B.HETORtJM, 


lO  RHBTOIIZGJB 

CICERONIAK^   FERIODI.  ZMITATIO.^ 

Libro  1.  de  Oraiore  it.  3i. 

SENTENTIA    CXCS&ONIANA.  8ENTEKTIA» 

Nihil  est  t4m  admirabile ,  Nihil    laudabilius  est   in 

quira  Tirum  aliquem  in-  Principe  victore ,  qudm 

finitee   muldtuaiiii    do*  animum  ad  pacem  ad^ 

minari  posse*  jungere. 

Quid  est  tdm  mirabile  ,  Quid  t^  dignum  est  aut 
qudm  ex  infinitd  multi^  prasentium  aut  futuroraia 
tudine  hominum  existere  temporum  prseconio^  qu^m 
unum  ,  qui  id ,  quod  om*  in  medio  victoriflB  cursu  ^ 
nibus  naturd  sit  datum ,  quaB  natur&  superba  est  at- 
vel  solus  ,  vel  cum  pauds  quc  insolens  ,  existere  vi- 
facere  possit  ?  rum  Principem  ,  qui  pro- 

pricB  laudis  contemptor 
animum  ad  pacem  ukr6  ac 
volens  adjungat« 

ALIA   '   8ENTBKTIA, 

Nihil  admirabilius  in  Ehquentid  ^  quam  vii 
qAdpollet  adjlectendos  animx>Sn 

Quid  tam  est  admirabile  inter  caeteras  Elo- 
quentiaB  dotes  ,  quam  existere  vim  illam,  quae, 
quod  rerum  ommum  longe  difficillimum  esl ,  ho- 
minum  animoS  regere ,  et  quamcumque  in  par- 
tem  flectere  pbssit. 

P/x>  Arshid  Poetd  ».  i* 

SENtENTIA    CICEEONIANA.  «ENTBNTIA. 

Archias    Ciceroni    auctor     Cicero    Artis  ^Rketoricm 
fuif  ad  perdiscendas  Ar-  Princeps  fuit. 

tes  liberales.  .  ^       .       |.* 

Quam  cunose  qms  velit 

Quoad  longissimd  po'"    perscrutari  scripta  Orato- 

test  mens    mea    respicere    rum  omnium ,  qui  per  sin- 

spaUumprceteriUteniporis^    gulas   setates    tloruerunt. 


I.XBB&      3PBIHUS*  11 

ClCEELaKlANM   PBBIODI.     -  IMITATIO. 

et  pueritum  memtyriam  re^  Tel  ab  ipsis  nascentis  Elo- 

cordari  uhimdm ,  indk  us^  qnentiflB    temporibus   ind6 

^ue   repetens'^  kamc  video  usque  repetens ,  Ciceronem 

mihi  Principem  et  ad  suS"  inteiliget ,  et  in  tradendia 

cipiendam  et  ad  ingredien"  Rbetoricas  prsceptis  ^  et  in 

mmraMonem  honmstudio^  iisden^  exeicendis  Princir 

rum  exstit  sse*  pem  extitisse. 

AI^XA       8BNTEKTIA. 

SeasitMuropa  rudlo  hostium  robore  autmuU 
tituiune  opprimi  Galliam  posse . 

QyAm  pertinaciter  tot  ab  iiinc  annis  in  Gal« 
Uae  raiBam  atqne  exitimn  Europa  tota  conju- 
raverit  ^  c<^arum  snarum  rctbore  oc  numero 
confisa  y  sensit  tandem  aliquando  tutissimum 
illam  sempercontra  Tim  ac  multitudinem  in  yir- 
tute  8u4  praesidiimi  habuisse* 

Pro  Lege  ManiUd  n.  i  • 

CICEa.OKXANA    SEKTENTIA.  lEKTENTIA. 

Plus  Ciceronem  deterruit 

initi  ab  adolescentii  con-  Non  tdm  vakre  debet  apud 

silii  ratio ,  ne  in  Senatu  virum  Principem  vicendi 

diceret  |  qu&m  ipsa  di-  cupido ,  qudm  amorPa^ 

cendi  eloria  et  opportu-  cis^ 
nitas  iUexit. 

QmoMfuam  mihi  semper  Quattqftam  plenum  ille* 

frequens  conspectus  vester  cebris   -victoris   nomen  tx 

muiid  juasndsssisKos ;    hic  se    se^  bttc  autem    com* 

au^m  lacus  ad  agendum  mendatio  fbrtissimis  qui-p 

amplissimusy  ad  dicendum  basque  jucundissima)  ipscN 

omaUssimnsestvisMSfOui^  que   capitis   periculo    re* 

rites^  tumen  hoc  aditu  lau*  aimenda  rideri  solet ;  ta- 

dis^quisemperoptimocui^  men  in  tant&  ricendi  op- 

qM»e  massimi  patuit,  non  portunitate  ,   quanta  Tiro 

inea  me  voluntas}  sed  mecs  rrincipi  oiferri  possi t^  plns 


\ 

12  R   H   B   T  O   B.   I   e  JE 

ClGERONIAKiE   PERIODI.  IMITATIOV 

vitm  rationes  ab  ineunte  apud  eum  rfttionea  pacjs^ 
€Btate  susceptce  prohibue^  qu&m  victosi»  cupiao  d»» 
runt*  beat  valeFe. 

AriA      SBNTSNTIA.. 

Rerum  h  Ludovico  JMagno  gestarum  ampK^ 
tudo  plus  Omtorem,  aeterret^  quhm  uoer^ 
tas  invitat. 

Quanq  nam  praerconem  esse  renun  &  Ludovico 
Magno  aomi  torisque  gestarum  long^  hoixorifi- 
centLssimum  \  hoc  autem  argumenti  genus  fac- 
torum  ubertateoptatissimum^  victoriarum  mag- 
nimdine  praBslantissimuin  yideri  potest ,  tamen 
in  tanta  dicendi  copisL  ac  yarietate.^  in  qu^  ne- 
mini  oratio  defuent  j  plus  ipsa  operis  aignitas 
ct  amplitudo  prudentem  Oratorem  deterrere, 
qu&m  copiosa  dicendi  seges  invitare  debet. 

TRIMEMBRES. 

Tro  Archid  Poetd  n.  i4« 

CICEROKIAKA.    SBNTEKTIA*  8ENTEKTIA. 

DeYOTicaputnieummultis  Peccant  plerumque  homi" 
periculis  amore  laudis  et  jies  rerum  mtemarum  in^ 
iioiiestatis.  considerantid. 

Nisi  muUorum prtBceptis        Nisi  in  medi4  renim  €(b« 

multisque  litteris  mihi  ah  lestium  luce  miseri  morta- 

adolescentidsuasissemy  ni^  les  plerumque  ctecutirent^ 

hil  esse  in  vitd  magnoperh  negligerentque    eogitare  | 

exspetendum  ,  nisi  laudem  d^m  peceant,  breTem  foedae 

atque  honestatem  ;  in  ed  Toluptatis  usuram    poeni^ 

autem  persequendd  omnes  rumaetemitateessealiquan- 

cruciatus  corporis  ,  omnia  doredimendam;  nunquam 

pericula  mortis  atque  exsi-  se  Titionim  iUecebris  aul 
liiparvi  esse  ducenda  i  nunr- 


X.IBZR       FKtMtrS.        /  l3 

ClCBROHXAKjfi  7E11I0DI.  XMXTATIO. 

^9am  inepro  saluie  veslrd  gfinci  aut  demulcerl  pate- 
in  tot  ac  tantas  dimicatio*  ^entur* 
nes  atque  in  hos  proJUga^ 
tontm  hominum  quotidia- 
nos  impetus  objecissem. 

▲  XiXA       8ENTSNTXA. 

Ludovicus  Magnus  multa  victoriarum  mx>7iu^ 
menta  studio  pacis  devovit. 

Nisi  fatisatis  jamdiii  long^ore  bello  populis 
amica])!  pacis  miinus  totis  ambiri  animis  Ludo» 
Yicus  ]M^gaus  intellexisset  ^  suorumque  utilita* 
tes  atque  commoda  su&  ipsius  gloriA  duxisset 
antiqmora  -}  mmquam  profect6  tot  Tictoriarum 
^anim  et  reram  beK^  fluentium  monumenta 
stodio  paciB  deroTisset* 

Pro  ObUo  /i.  ai8. 

OiCZAOiriAlfA    8ENTXNTIA*  S£|ITSHTIA» 

TolerauturiAJuveattttecu-  Ineultus  animus  nullam 
pidi  tates  quedam.,  si  mo-  spem  facit  homeBfrugis.  . 
aiun  non  excedant* 

JDatur  concessu  omnium  £get  assiduA  diligenti- 
hiic  aliquis  ludus  cetati,  et  que  cxAtu^k  hominis  cujus- 
ipsa  natura projundit  ado-  vis  animus  ,  et ,  ab  ipsA 
lescenticecupiditates,quce,  sUtim  adolescentii  ^  raala 
si  itd  erumpunt ,  ut  nulHus  queedam  cupiditatum  semi'* 
vitam  lahefactent ,  nullius  ^  na  profunduntur ,  quse  nisi 
domum  evertant ,  faciles  ac  resecenturquamprimilm  ao 
tokrabiles  haheri  solent.       penitiis  eyeUantur ^  yix  ul« 

lam  bonse  frugis  patiuntur 
•xspectationem  superesss. 


i6  KBETOlltCJB 

QUADRIMEMBRES. 

CICERONIANie   F£aiODI.  •  XMITATIO. 

Pro  Milone  n*  i« 

.8ENTBNTIA    CICEa.ONIANA.  SENTBNTIA* 

Timet  Cicero  dlcere  pro  Prateepta  Rhetoricas  quan^ 
Milone  9  Tol  dum  turpe  tunwis difficiUanemmeni 
est  pro'  ipso  dicentem  .  eloquentice  candidatum 
timere.  dehent  deterrere. 

Et  si  vereor ,  Judices  ^  £t  si  multa  sunt  in  eIo« 

ne  turph  sit  pro  fortissimo  quentias  studio  9  que  pri* 

viro  dicere  incipientem  ti^  mo  aditu  difHcuitatis  non- 

mere  |  minimhque  deceat ,  nihil  pne  se  ferant  ^  ipsaque 

ciim  T.  Annius  Milo  ipse  ade6  praeceptorum  multi- 

magis de  Keip .  satute,qudm  plici tas  a tque  yarietas  toti- 

de  sud  perturbetur,  me  ad  dem  veluti  loca  sentibus 

ejus  causam  parem  animi  aspera  Rhetoricao  Candida- 

magnitudinem  afferre  non  tis  videri  solent ;  tamenhiec 

posse  ;  tamen  hcec  noviju-  eadem^  qualiacumque sun t^ 

dicii  forma  terret  oculos  ^  ^documentaneminbmdicen- 

qui^qudcumqueinciderint,  di  cupidum  debenc  deter- 

veterem  consuetudinem  Fo"  rere  ^  quse  labore  ,  usu  at« 

ri ,  etpristinum  moremju~  que  ezercitatione  moliun* 

diciorum  non  vident*  tur. 

ALIA      SBNTBKTIA. 

Tempus  res  omnium  pretiosissimxi   incauds    , 
atque  otiandbus  deperditur. 

Etsi  pretiosissimum  quoddam  est  particula 
quaecumque  .temporis ;  mhilque  se  ofiert  rerum 
omnium ,  cujus  jactura  resarciri  miniNs  ac  repa- 
rari  possit  :  tamen  yel  ipsum  totius  vitae  tempus 
pleiisque  hominum  '  deperditur  incautis  atque 
otiantibus  ,  qui  vel  ignorare  temporis  pretium  y 
vel  non  illud ,  ut  par  est  y  Tidentur  satis  aesti- 
ttare. 


r  t  B  s  A    p  ^  r  TA  tj  s:  tf 

ClC£B.OKIAN^  PBtllODI.  '  '  IMITATIO.   *        ' 

Actiowz.  inVerremn.S» 

SBNT£HTIA    CICE&OHIANA»  SENtSKTlA*  ' 

JVbn  est  metuendus  losth 
Failere  Verres  potuisset  ^        kumanigendrisj  quianon    \ 
ti  qaAm  et  audax  9  €am        esttdmpotens ,  qudmest 
essetobacurusinagendo»         atientus  ad  nQsthim per» 

niciem. 

1 

Si  qudm  auda^  est  ad  Siqukmestadpernicienl 
tonandum  Verres,  tam  Ssset  nostram  attentus ,  tam  esset 
obAumsinagendojJhrtassS  ad  perficienCki  doitsilia  po« 
aliand  in  re  nos  aliquando  tens  hoslis  humani  generi^^ 
fefellisset^ver&mhecadhue  perpetuum  cert^  sanctissi* 
f^rcommod^  tadit^  qudd  misquibusque  Vlrismetum 
€Bm  incredihiti  ejus  auda^  incuteret;  verCim  hoc  per-» 
cid singularis  stultitia  ton^  commod^  et  magno  nos- 
junota  estm  triim  omnium  soiatio  cadif^ 

qu6d  infinita  ipsius  inTl* 
dia  ciim  ihcredibili  imbe* 
lcillitate  conjuncta  eat. 

« 

▲  I.IA      8BKTENTIA.  -^ 

Stultorunt   natio  si  tacere  posset  ^  allquhm 
Jbrret  sapierttiw  Umdem^ 

Si  qu^m  est  inepta  ad  loquendum  quidpiam 
feliciter ,  tam  esset  solers  ad  tacetidum  •stulto- 
rum  hominum  natie  ^  aliquam  fortass^  sapien- 
tiaj  laudem  habere  posset ;  verum  miserabili  ip- 
sorum  fato  ut  plurimi!un  coniingit  y  qu6^  ad  in- 
credibilem  ipsorum  ineptiam,  insanaDili^  prutigo  • 
^rriendi  quidlibet  accedit. 


Tom.  I.  1 


ilCEBLQmXSJE   PBaXOOI.  IMITATIO. 

ProRahmoPerduelHnSim 

•SNTBNTXA    CICEEONIAlfA.  CBNTENTIA. 

Aeddit  rationem  Cicero  Hes  adversas  ferendm  sunt 
proter  consuetudixiem  osquo  animo ,  vel  si  du^ 
cur  defendat  Rabirium.  rum  iUud  est* 

Etsi^  Quirii^j  non  est        Et  si  difficilioris  cuju8'« 

meee    consttetudinis   initio  dam  opers  est  aquam  sem- 

dicendi  rationem  reddere ,  per  in  humanis  rebutf  8er<- 

qud  de  causd  quemque  de"  vare    mentem  \   propterea 

fendam  ;  pramterea   qudd  qu6d  multa  plerumquer,  ut 

omnibus  Civilus  iH  eorum  viviturf  contraspem  atqu« 

periculis  satisjustam  miJki  eacspecta^onemeyenireso- 

causam  necessitudinis  esse  lent ;  tamen  vel  ad  ips^a 

duxi^  tamen  in  tac  defen^  ^erumasperitatesleniendfiia 

sione  captitis  jfanuSffor-  habenda    est    moderatio  ^ 

iunarum  omnium  Caii  Ra^  propterea  qu6d  ^  diim  fe« 

birU  prouonenda  ratio  W-  nintur  iniquids ,  fiunt  ad 

deturof/iciimei^  propterea  fek-endum  graTiores. 
quddy  quasjustissima  causa 
ad  iunc  defendendum  esse 
visa  jtf  ^  eadem  vobis  ad 
absoSendum  debet  videri. 

ALXA    sbntektia; 

f^el  inter gravissima  studzorum  fcLsdcUa  ndo* 
•   lescentes  solado.non  carent. 

Etsi  in  comparandis  liberalibus  disciplinis 
multa  juvenum  animi  experiri  fastidia  soient  j 
propterca  <ju6d  rerum  istarum  cognitio  lon- 
gum  assiduumque  laborem  exigit ;  tamen  vel 
ipsas  inter  grayissimas  studiortun  molestias  ^  sua- 
vissimo  recreari  solatio  debent ;  propterea  qu&d 
improbo  tandem  labore  difEcillima  qua^que  su- 
perantur. 


r  z  B  a  &    p  a  X  H  ir  s»  f^ 

PERIODUS  QUADRATA  ET  ROTUNDA. 

GlCEaOHIANiB   FBEIODZ.  ZMITATZO» 

De  Propinciis  Consul. ».  i • 

CICEBOirrANA    4SNTB1CTIA*  tBVTSirTXA»' 

Facili  qms  iBteUiget ,  qvat  InteWgere  fuU  potesi  esf 

ntPrOTincias  Cicerc^e-  sud  in  pcCUperes  humani^ 

cretarusy    ai  cogitarit^  iate  ,quamoUmhumani'- 

quiaam  nomixies  ex  Pro-  tatispartem  mpud  Chiis^ 

Tiiici&  detrahendi  sint.  tum  nabiturus  sit^ 

Si  qftts  vestrim  exspec^  Si  quis  scire  Tolnerit  | 
iaif  fuas  sim  Propiiicias  qnam  olim  apud  Chiistum 
Acniums  y  oomsideret  ipse  ^ortalium  omnium  Judi- 
seau^  j  qui  nuhi  homines  cem  gratiam  mfc  habitu- 
ex  Pro9inciis  potissimi^  rus  ^  cogitet  ille  secum  ^ 
detrahemdi  sint;  non  dubi^  quam.  ipse  gratiee  partem 
tahit  fuid  me  sentire  con^  pauperibua  et  egenis  im- 
weniaij  citm  quidme  sem$ifie  pendere  soleat ;  tuuc  facil^ 
meoessa  eiij  cansideiant.        intelliget ,  qualem  in  su* 

premo  judicio  Christum  ex- 
pertunis  sit ,  ciim  in  ege« 
1108  et  pauperes  qualia  eBit« 
tat  ipse ,  cogitarit* 

# 

▲  &ZA      8E>7TSNTIA. 

Hfon  plgeiit  guempiam  huius  vitoB  laboret 
Je^qm  ^m«£mn^  iUos  atemd  nver^ 
cede  cogitarit.    •  * 

Si  quis  labortun  asperitate,  quibas  consita 
dicitur  vitae  feUcia  semita  ^  ab  e&dem  iasisteiLd& 
deterretur ,  reputet  iUe  secutai  quantam  bono- 
ruxn  ampUtudinem  amatoribus  suis  possiden- 
dam  Deus  destinarit ;  tunc  leyes  existimabit  la- 
boiis  cujuscumque  molestias  ^  cihm  mercedis 
setemae  pretium  ^  quH  remunerabuntur  iUss'  y 
censiderarit. 

B  a 


h»  :&  B  S  T  O  B.  X  0  J! 

PERIOI>US    DECUSSATAV 

CICBRONIANiE   PERIOBI,  XMITATIO. 

Fto  Cacinni.  n*  i. 

•ENTEVTXA    CXCfiaOHIANA.      •  8EVTEN7XA. 

Potuisset  A.  Cflecinna  tam  Potuii  Alexander  parem 

■cedereiiiForoSex.Ebu-  m[>derationis  et  Jtntitt^ 

.   tii  impudentiie ,  quim  in  dimis  Jaudemjerre* 
agro  ce^rat  audaci». 

Si  quantilm  in  agro  lo^  Siquanlamiiiexpii|;iian- 
cisque  defertis  audaoidpo»  did  hostibus  fortitudinoeii& 
test^  tantum  in  Foro  atque  Alezander  Mag^us  prae  se 
in  judioiis  impudentia  va^  tuiit ,  tantam  in  i{>rivata9 
leret}  non^ninue  incausa  vitiB  consuetudine  modera* 
cederet  A^  Ccecinna  Sex,  tionem  aaimi  ezliibuisset  ^ 
Ebutii  impudentiiB  ,  qudm  non  minits  Principibus  Ti— 
ium  in  vi  faciendd  cessit  ris  ad  exemplum  propone« 
uudaciiB»  vetur  ejus  moderatio,  quim* 

ad  .imitandum  proponi  ao-^ 
let  ejus  fortitudo* 

ALIA      SSVTENTIA^ 

Potuit  Catilina  tam  prudentid  sudj  quhm 
uuctoritate  viucere  Cioeroneni. 

'  Si  'quant^  valuit  ad  concilian4o8  animos  aucto- 
ritate^Catilina  ^  tantlL  ad  dissimula^dfli  molitiones 
nefaiias  prudenti&  valuisset ;  non  minus  in  aver-^ 
tend^  Reip,  ruini  Tullius  cessisset  civis  exitidsi 
prudentias ,  q^uam  in  ejusdem  pemicie  machi- 
nandd.  cestfbrat  auctorituti. 


■  V 


X  I  s  B  B.    p  &  r  jf  ir  8.  st 


CAPUT    IIL 

De  venustate  Pariodi. 

T  *  . 

Xn  tribns  praecipu^  rebus  posita  est  Tenustas: 
Feriodi.  In  Numero ,  in  Verbis ,  ui  Clausulia.: 

N  umerus  8ecundi!un  Aristotelem  est  Ahytmus^ 
quidam  exquisitus  non  paAoriis  y  qualis  est  in; 
poematis  ac  versibus  y  sed  it^  dissimulatus  ac; 
iatenfi  ,  ut  sentiatur  tamen  ae  jucundo.  fine  con» 
dudatur. 

Defimtur  aliter  4  Cicerone^  Oradb  cdnstaa». 
partibm  sonoris  aurium  judieiorecte  et  adqualiter 
nuentibus.  Quod  spectat  Tero  Numeruin  m  Qra-n 
tione  adhifaiendum  y  ba^c  monet  TuUius  in  Ora-' 
tore  ad  Brutum  n*  \^&^  Neque  numeroaa  es$e,i 
utpoema^  neque  ea:^rz,numeruin  y  ut.  serrna. 
vulgi  est  y  debet  Oratio*  Alterum  nimis  esA 
vinctum  ,  ut  de  industrid  facAm  appareat ; 
aiterum  ninds  dissoiutum ,  ut pervagatum  et 
vulgare  videatur^ 

HaesuntinVerbisqilaerendfaBvirfutes,  i^  Vis; 
nt  si  iPamW^i!(Z//i  dixeris  pro.nefario  homine  ,» 
sacrilegiun  prx)  fure*  ^  Majestasj   ut  immen'- 
siias  locorumy  pro  magnitudine.  3^  Splendor^ 
vt  immens(B  catnppium  d^clivitates  ^  pro'de- 
divi  aliquD.  locot^  4^  Vebeniewtia ,  ut .  tefnporuM, 
procelliB.^  pro   calamitatibus*  5>^   EpitBeta  et 
verba  ficta  aa  contumeliam  ;.ut  gurg^S/bonorum  ,.^ 
fiiriapatrias,  £ucy  tex^p^stas|  fi.expub.  Pestis.; 
Non  enim  nos  coloriste  ^servilisy  nor^  pilos(B 
gena:',  non  dentes putricU deceperunt»^  (InFi*;. 
«)nem. ) 

Cavemla  vcr&  in;,.Terbis    vitia  ha^c  sunt  & 


I 


i^  Consonantiuift  asperior  commissura  ^  ut  Xer^ 
cis  exercitus.  n^  Syllabarum  earumdem  repe- 
titio^  ut  ?iunc  timorem  Moremque  perpetud  reti^ 
mdt.  y  Crebraejusdem  vocis  repetitio.  4°  Simi- 
liter  cadentia*  5^  Plura  moomyUaba.  6^  Verba 
longiora,  nisi  hoc  postulet  Otationis  tarditas* 
^  inepta  verborum  trajectio. 

Quod  ad  clausuias  spectat ,  i^  Superracaiieuni 
estdicere  diepedibus  ^  qui  vel  initk>)  vel  in  me^ 
dio  Periodi  usurpantur  ^  \adc  enim  usus  et  fectio 
meliiis  docebunt.  2^  Quod  spectat  ad  finem  $ 
Periodus  verbo  elegantiills  <|u4m  no^ne  clau- 
ditur.  3^  Ejusmodi  clausulis  inserviunl  vulg6^ 
seqtientes  pedes.  Piimus  est  ^  g^ninu^  Trocheus 
apudCiceronem  usitatissimus.  v.  ^.Consulatus^ 
continebitj  consequentur.  Secundus  >  geminus 
Spondaeus  j  ut  iafringendam.  Tertius  Tribracua 
et  Sponda^us  ,  xA  proJubuensni*  Quartus  eat 
Pactylus,  mxDXai^  si  pr^cesserit  lambus^  ysXper^ 
horrescenu 


CAPUT    IV. 

JDeArte  ittfhrmandis  Periodi  et  Memhray  seu 
jpartes  Periodi  alitts  cum  a&is  connectendi. 

Kj  ons  18 t t T  artificinm  Pferiodi  in  lisu  et  disptf-* 
sltiotie  I^articulasrum  y  per  quas  Pierzfdi  sensus 
suspendituret  absolipitur.  Nam  paf^uVa  quseoue 
initio  Periodi  ^  siye  Prdtfiwi  pr«iposita  ,  relativa 
est ,  et  dicit  ordinem  ad  aliam  particulam  ^ 
Apodosi  prdsfigeildam ;  quae  y  nisr  adveneril ,  per- 
(ec^s  e.t  completus  esse  sensus  noA  potest.  *Undi 
diceresparticulas  illas  esse  inPeriodo,  qii6dsunt 
iii  aedificiis-interruptis  prominenles  et  «aficntes 


f 


l  I  •   6  ft:      P   R   I   M  U   S;  213 

m 

■  i 

ifxdea  y  qui  yidentur  alios  expectai^  ^  quibus 
inaeraixtiir  y  et  auibuscum  unum  opu^  pertectum 
et  abscJutiim  emciaut. 

Multiplie^  generis  recensentur  Particdia&«  Aliad^ 
diim  comparationem  instituunt  9  ^-^g*  Tlantkmy 
quamti^m  ^  taEs  ^  quelis^  ed  maior  ,  QUO;, 
quenuidmMum,  ^icJUise  dUtributiv»  aunt,8er- 
Tiuntque  enunreratiom  partium  j  v.  g.  sive  ,  aut 
vel  y  neque-j  bis  aut  ter  repetita  f  Primiimy. 
;  postremb  ^  chm^  tum.  Alias  vocantur 


oDnditionales  y  t.  g.  Si  j  siquidem  >  nisi^  Aliaa-  * 
a]i£|entes  y  v*  g.  rfonsoMim  ,  \edetiam  ;  tam  ^ 
aaeb  ^  ut,  Aliae  causales,  v.  g.  Quoniamj,  quarv^ 
doqmdem  ^  ciim.  Alias  prognantes  ^  v*.  g.  Etsi^, 
quamvis  ^  tamen.  Alias  reiativae  ,  v.  g.  Qui  y ' 
qmB  y  quodj  is ,  ea  j  idn  Hae  particuke  connipc- 
tendis  jPeriodi  membris  seu  partibus  deserviunt. 
Particularum  illarum  ope  sic  Periodus.  in£br- 


1®.  (^aBrenda  tibi  sententia  aliqua,  qu&m 
extendas  in  Periodum.r  v.  g.  Nihilirh^vitd  anUco 
udlius.  2^.  Vel  rationem  subjunges  propositae' 
sententbe  ^  vel  dilatabis  tant^im  vocem  ulam  y 
utilej  boc  vel  «alio  modo  y  nihil  tam  naturcB  ajp^ 
tum  y  tam  eomeniens  ad  vitcB  societatem  ac 
eonsuetudinem.  3^ .  Praeposit^L  particul^  causali  y. 
Chm  ,  ut  suspensus  sensus  esse  possit ,  ita  bi«-. ' 
Btembrem  Periodtim  efficies  :  cjim  nihtl  est  tam. 
aptum  naturae  y  tam  conveniens  ad  vitae  societa-^ 
tem  y  atque  consuetudinem ,  <|uim  amici  bene- 
volentia  j  (  i  Membrum^  )  Tum  cordatus  bomo, 
^9<|uiserity  illamrebus  ommbus-humanis  an-^ 
teponendam  judicabit.  (2  Membrmn.  )  ^. 

Sin  aubjuAgere  statim  propositae  sententias  ra^ 
tionem  voluens  9  istam  v.  g.  quia  amicussecun^ 
das  res  IfBtiore^  facit r  ad)tersas  leviores.Sic 


Periodum  bimembrem  efrormabis'..C£im  nUiil  esf^ 
et[  ad  secundas  res  laetipres^  et  ad  a4YerM9.1eyio— 
res  faciendas  tam  potefts  qu^utn  amici  beneyol 


tia- j  jtumpordatus  Eomo  quisquis  erit  ^i|lala;rebu» 
omnibus  bumanis  facile  anteponendam  Jjudicabit», 
Ja^i  de  Bimembri  uf^  Trimembrem  facdUa  ^  di-, 
latabis  ^rotasim  in  duo  membra^  #t.)>en^j&ci(>. 
p^rticulae^  f/f^  posteriusmembrumjupges.icunL 
priori  j  hoc  modo.  Ci^  ea  est  yeri  sinceri^qu^ 
omici  nat.ura  atque.indoles,  (  i  Membruxn)  ut; 
•  res  secundas  laetiores.  adversas  leviores  efficiat  ^ 
{j^  l^embrum. )  Protasls^j  Quis  totinter  aotan— 
tas  hiijus  vitae  varietates  slne  amici  beneyoli^ntilL 
vivere  se  posse  arbitretur  ?  (  3  Menabrum.)  Apo^ 
dosis^ 

Denique  ut  Periodus  quae  Trimembris  est  y 
fiat*  Quadrimembris  ,  dilatanda  Apodo^is  .est. 
per  particulas.comparativas^  tam  j  ut  \  vel  /^- 
tiim  ^  quantiim,  v*  g.  Erit  ne  aliquis  tam  pa- 
rjim  amicus  sui  y  tam  pariim  cupidus  tranquiUi- 
tatis  ac  pacis  ^  ut  tot  mter  ac  tantas  hu)us.'  vitaa 
varietates^sine  amicibeiiievolenti^  vivere  se  po^se 
arljitretiy:?  vel :.  Quanto  dlBScilioris ,opera^  vide-- 
tur  y  asquam  rebus  in  arduis  papter  ac  boixis  ser-* 
vare  mentem  ^  tanto  dulcior  amicus  ac  jncundior^ 
censendus  est. 

^  Observabis  ex  dictis ,  geminam.es&e  se^tentiaai 
in  Period.um  conformanoas,  rationem  ;  aliam  per 
splam  dilatationem  propositae  sententi^^.  Ita  Ci-- 
cero  Oratione  a.  m  Vierrem  sententiam  illam  :  • 
AQcidit  tandem   quod  optabamus*  Sqla.di- 
latatione  sic  in    Periodum  Trimembrem  fiin- 
dit.  Quod  erat  optaadum  maaoim^,  Judices  s 
(rMembrum.)  Et  quod  unum  ad  invidiam 
vespi  OrdiniSy  irifamiamque  judicjkorumse^\ 
danaam  maxim^ pertinebat ,  (2.  Membrum.  } 


riBsa^PAiMus.  tS 

(^Prolasis')  idnon  humano  consilio ,  sedpropd 
diviniths  aatum  atque  oblatum  vobis  sumnio 
Reipublii^iB  tempore  videtur.  (  3  Mexnbrum  ) 
{Apodosis).  UbipatettotamPeriodumniiiil  esse 
aliud  y  quam  meram  breyioris  hujus  sententia^ 
dilatationem^  jiccidit  tandemquoa  optabamus. 
Alia  ratio  est  conform£uida&  sententiae  in  Perit>» 
dum  y  nimirum  cixm  sententiae  aliqua  ratio  sub- 
jicitur.  Sit  in  exemplum  ista  sententia :  Caput 
meum  o^jeci  multis  periculis.  Cui  Cicero  pro 
ArcliilL  n.  i4*  haxic  ratioBeni  adjicit ,  quianihil 
honferendum  esse  duxipro  consectaiidd  laude 
atque  honestate^  et  sic  jreriodttm  Trimembrem 
inlormat.  Nisi  multorum  prcBcdfptis  multisque 
Uueris  mihi  ab  adolescentid  suaiissem^  nihil 
esse  in  vitdmxignopere  exp^tendum ,  nisi  lau- 
dem  atqme honestatem :  (i  Membrum )  in  ed 
aiitempersequen^ddomnes  cruciafus  corporis  , 
omnia  periculamortis  y  atque  exsilii  parvi 
esseducenda^  (a  Membrum.  )  Protasis.  'Nunr- 
quam  me  pro  salute  vestrd  in  tot  a^  tantas 
dimicationes  ,   atque    in    hos  projligatorum 
hominum    quotidianos  impetus   objecissem, 
(  3  Membrum  )  Apodosis. 


CAPUT    V. 

JDe^  Ratione  Periodos  alias   cum  aJiis 

connectendi. 

JjjoiMUS  de  Parti.culis,  qiubus  membra  cum 
membris  vinciuntur ,  et  ipsa  Periodi  conforma- 
tio  eonstat*;  nunc-agenduhi  de  vinculis  ^  qui- 
tus  Periodi  ipsai^  aliaetumaliis  connectunlui' , 
sive  (le  varijLS  Qj^afciQius  ncxibus.         •* 


26  AHETOAtCjC 

Hae  praesertim  adhibeHhxr  Particuks^  per  qtia# 
Periodi  ciim  Periodis  conjungantur.  Atque  ego^ 
quidem^  et  verd  ,  atenim,  qucB  ciim  ita  sint  y 
itaque^  nam  ciim-,  ac  primd  quidem,  enim. 
verb  j  neque  verb  y  quinetiam  j  igitur,  erffo  > 
quid  quod,  adde  qudd,  accedit  et  iUua^  et 
aliae  multae  guas  usus  frequens  ac  lectio  docebunt.. 

Atque  ut  Praeceptum  istud  exemplorum  ap- 
positione  non  careat ,  proponenda  sunt  ad  imi* 
tationem  queedam  Ciceroms  Exordia  ^  quds  tota 
fer^  Periodis  constant  t  in  quibus  licebit  obser- 
vare ,  quinam  nexus  vinciendae  Orationi  inser- 
inant.  rorr6  ad  maj<Nrem  cognosoendse  Artis  la- 
cilitatem ,  non  *describemu9  mod6  CSceronis  lo- 
cum  •  cuius  ad  normam  exi&enda  imitatio  sit  •. 
aed  breyim  ejasdem  SynopsS  pnefigemus. 

. CICBRONIANUM    BXORD.      ^  IMITATIO. 

Blanca     Ludovieo    FiU» 
tro  Rabino  Perdu^lU.  Gallici  et  imperii  labe- 

nas  moderandas  tradit^ 

aTNordXS   CICEKOVXAMA*  «TNOP6XS    IMITATXOmS» 

Cicero  Judices  «dhortatur  ad     BUmca  filium   adhorUdur  ad 
absolvendum  Rabirium.  moderandum  ntiXmpenum. 

1*.  /Cb  p  d  I  t  rationem  Cice^  i^.Blavca  £lxum  sunm  ad- 

ro  >  cur  Rabirium  defendat ,  monet ,  etst  noa  ▼idetur  ill# 

licet  rion  soleat  iliud  facett»  egere  PftBceptioiiibus. 
Peiiodttt  Quadrimembris. 

a*.  JXcit  Cieero  cikm  sud  a^.  DScet  Blanca ;  ciAi  mnl» 

in  Rabirium  benevolenUd  ,  tum  ta  aolent  .obcaBcare  -riroa  Prin* 

sahite  ReipvJb»  impelli  se  ,  ad  cipes  y  tum  req,uiri  multaa  idr- 

suscipiendam  ipsius  defensio-  tutesad  decliaandum  l^oc  ii^ 

nem.  Periodus,  Bimembris.  commodura. 

3*.  Dicit  Cicero  ;  sicut  est  S*«  Dicet  Blanca;  atcut  ezhi- 

ConsuUs  sucGurrere  Reip,  pe-*  buiati  adolescens  rirtatea  hu» 

ricUtanti  ;  ita  Cu/ium  estCon»  jus  «etatis  proprias  ;  ita  Rex 

sulem  in  eo  prasstando  adjw  cqnstitntuB  debes  prar  le  fen» 

vare.  Feriodus  Rimeifibria.  firttilit  legias^ 


s 


riBBKPaxMus.  27 

dCE&OKIAKUM    BXORB,  IMITATIO. 

4?.  I>icii  Cicen  :  Zn  me  la*  4*.  Dicet  Blaiic% ;  tibi  glo* 

ior ,  in  Senatu  aehet  ene  stU'  siosum  erit  Regio  muneri  sa* 

dimm  in  defendendo  Rabirio.  tisfeciAe  y  mihi  non  indeco« 

FedodBS  Biaieinb.       .  nim  te  insiitiiiste. 

O  B   Ji.T  I   O.  ' 

Eui  p  Qnirites  ,  non  est  Etsx^Fiiicarissime^iioTi 

wtetBconsuetttdinis  nuionem  satis  non  egere  te  maternia 

reddet^,  quddecausdquem^  preceptionibu8adperagen« 

que  defendam  j  propierea  ^  da  ^iiligenter  qoa  sunt  of- 

mdd ,  cum  omnihus  civi-  ficii  tui  ^   propterea  qu6d 

Vus  in  eorum periculis  sem"  innat&yirtutis  eBjnuiatione^ 

per  satis  justam  mihi  cau»  quidquid    est    cum   lauds 

sam  necessitudinis  esse  du'  conjunctum  ultrd  consec- 

si  ;  tamen  in  hac  drfen"  taris  \  tamen  in  hoc  rerum 

sione  capitis ,  famiB.,for^  flezu  ^    quo    moderandaa 

tMnarum  om^um    C  Ka»  magnilmperiihabenassus* 

lirii^  pft^ponenda  ratio  vi"  cipis  ,    te    prsemonendum 

dsturesseofficiimeiyprop^  putavi  ,    propterea  qu6d  ^ 

terea  qudd,  qucs  justissima  quanto  suolimior  est  locus 

miki  causa  ad  hunc  defenr'  iile  quem  capessis  ,  tanto 

dendumvisaest,eademvO'*  periculosior  debet  yideri. 
bis  ad  absoh^idum  debet 
videri» 

Nam  me  cum  amicitice  Nam  ciim  dignitotis  Re- 

vetustas,  tum  Jiominisdig^  gi«  majestas  ,  populorum 

nitas^  tmh  raMo  kumdni^  admiratio ,  deliciarum  ille- 

tatis  ,  tum  meas  vitw  per^  cebra ,  rerum  omnium  co- 

^tuaconsuetudondC.Ko'  pia  viros  Principes  in  hoo 

birium  d^ndmdumest ad-^  «ortU  apice  constitutot  oc- 

konata^  tkm  verb,   ut  id  crtcare  plerumque  solontj 

studiosissimi  facerem  ,  sa-  tum  ,iit  declinare  tam  gra- 

lus  KeipuhUcce   Consulare  tcs  scopulos  yateant ,  ani- 

offtcium,    Consulatus  dfe-  musJesemodest^sentiens, 

nique  ipse,  mihi  und  vo-  continentia  singularis ,  co- 

biscum  cum  salute  Reipu-  iiu«  humanitas  ,  egreglus 

blica    mihi  commendatus  rerum    human^m  xon- 

coegit..,     •  temptus  requiruntur. 

Quamobrem  si  est  boui  Quamobrem  si  tu>rum 

CoHsulisyCumounotaRsip.  esse   partkim    ffttimasti  , 


2$  K   H   B  T.  O 

taiacilia  labefactari  convel- 
iique  viderit  ^  ferre  opem 
patricB ,  succurrere  sahiti 
fbrtunisque  communihus  ^ 
implorare  civium  fiiem  , 
suam  salutem  postenorem 
salute  omnium  ducere  ;  est 
etiam  bonorum  et  fortium 
civium ,  quales  vos  omni' 
bus  Reip,  tcmporibus  exti'- 
tistiSfintercluaere  omnes  se-^ 
ditionum  vias  ,  munirepnB^ 
sidia  Reip,  summum  in 
Consulibus  imperinmy  sum^^ 
mum  in  Senatu  consilium 
putare. .  • 

Quamobrem  lahorin  hoc. 
dtfendendo  prascipuh  meus 
^tf  studium  veri  conser'- 
vnadi  hominiscommune  mi~ 
iivabiscuia  esse  debebit. 


dum  8ub  di6clp1in&  matris 
adolesceres  ^  mgenuum  mo«  ^ 
rum  candorem  ^  docilrta- 
tem  yentis  ,  pietatem  in 
Parentes  exkibere;  moz^ 
ciim  evectus  ad  solium-  fbe- 
ris  j  yirtutes  regias ,  fidem 
incarruptam)  humanitatent 
in  tuos  ,  sequitatem  in  om* 
nes  debes  proi  te  ferre. 


XXORB.  CIC£&ONi;AKg]M^. 


Pro  Leg»  Manilid. 


Ita*  gloriosunt  erit  tibr 
rauneri  Regio  9  populorunr 
votis  ,  Parentis  expecta- 
tioni  satisfecissa^  mihi  ver6*> 
non  erit  indecoruA  \kkai 
tibi)  institutionem  bonamy 
Regnum  ipsum  imperti-^ 
vsBse. 

rMITATlO. 

Negat  Cicero  audiefidunt 
esse  de  Pace  Antonium^ 


•YKapsn  crc£B.oirrAirA. 

]**.  Xai c  s  T  •  Cicevo  deternr 
tum  sefuiase  ab  agendis- Reip^ 
causis  p  non  VQlunUtte  sud  > 
sed  susceptis  vitOf  mtionibu». 
Periodus  Bimcmbris. 

a^.  ^Dicit  Cicero  ,  cum  sit 
tenuitatis  suoi  conscius  ,  et  no- 
perit  nihil  nisi  perfectum  af- 
ferri  oportere  i  mahiisse  st 
aliis  rebus  vaditre.  Periodus 
Trimenib. 

3^.  Dicit  Cicero  ,  non  dc" 
fuiuTos  quk^ant  in  Senatu^ 


'  8YN0PSI8*  IMITATIOiriS. 

i^.DzcBT  Cicero  detarmftr 
se  ab  aQcipiend^-  paceqvam 
o|feit  AntoniuB  y  ooiv  amore 
b.elU ,  sed  BjeipubUcsB  gloriA 
e^  salute  • 

al^.  Dicet  Gicero,  ciim  no- 
▼erit'  quid    sit  h  Reip.   com^' 
mddo  f    et  prsBvideat.  Pacem  ' 
Reip.    tarpem    et    damnosam 
fore  y  Hlam  esse  bello   post* 
ponendam.  * 

"  3^.   Dicet  Cicero  ,  non  de» 
fi}iiiroa  qui  beUum  ^i^^ 


Z. ,  1  B   S  K      P  R  X  Ift   1T    8.  29 

9 

EXORB.  CIGERONIAiN^UM.  IMITATIO.    ' 


fitiurumque  ,  ut  ipse  cum  alir 
^ud  amicorum  utilitate  et  glo~ 
Hd  pergat  in  instituto  vivendV 
more,  Periodus  Bimemb. 

4*.  Dicit  Cicero  ex  coUato 
tihi  PrcBtoris  Jliunere  se  intel- 
lexisse  ,  quas  sibi  Populus 
Rom.  qudls  aUis^  paries  injun' 
fervl.  Period.  Trimemb. 


ficiant ,  futtlrumqite  ^  ut'  par- 
tam  meliori  fato  pacem  sibi 
omnes  aliquando  gratulentur* 

4^.  Dicet  Cicero  ,  c^m  na* 
turlL^  suk  cnpidua  rixanim  An- 
tonius  pacem  peteret ,  diffi- 
dere  eum  Tiribus  suis  ec  k  vir- 
tute  Populi  Romani  sibi  ia«> 
tuere. 


O   R   A  T    Z    Q. 

Quanquam  mihi  semper  Quanquam  suaTissiinuiii 

fi9qu€7is  conspectus  vester  semper  Pacis  nomen  ^  hanC 

multd  jucundissimus  ^»  hic  autem  saluberrimam  bulc 

<utfem  locns  ad  agendujm  Urbi   ,    Populo    Romano 

■ampHssimus  ,  ad  dicendum  longi^  opt%;tissimam  essedo- 

vmatissimusestvisus,  Qui-  xi  ,  P.  C.  tamen  ad  reji- 

rites;  tamen  hoc  aditu  um-  ciendam  hodi^  ^  'quam  ob- 

dis  ,    qui    semper  optimo  tulit  Pacem  Antonius  ^  non 

cuique  maximjh  patidt  f  n6n  me    int^mpestiya  auflBdam 

mea  me  voluntaSf  sed  mece  cupido    belli  ^    sed   Reip« 

•  vitCB   rationes  ab    ineunte  gioria  cum  ejusdem  utili- 

4Biate  susceptce  prohibue--  tate  conjuncta  peunoyit*    • 
runt. 

NamcumtMeaperata''  Nam  ci^m  lc»iff4  tempo- 

tem  nondum  hujus  auctO"  fum  experientiA  didicerimy 

ritatem  loci  contingere  au~  quid   ad   Reip.   commoda 

derem  ;  statueremque  nihil  maxim^  pertineat  y  intel^ 

hic  ,   nisi  perfectum  inge-  ligamque  oblatas  ab  Anto* 

nio  ,  elaboratum  industrid  nio  conditiones  Pacis  tur«- 

ajferri   opportere  ;    omne  pes  ac   perniciosas   ibi'^^ 

meum     tempus    amicorum  illam  gravissimo  quocum* 


temporibm  transmittendum 
putavi, 

Ita  neque  hic  locus  f/<z- 
cuus  unquam  ab  iis,  qui 
vestram  caiisam  defenae- 
rent:  et  meus  labor  in  ami- 
comm  pfiricuUs  casth  inte^^ 


qne.belio  magis  metuen- 
dam  esse  non  dubitempxo- 
fiteri. 

Jita  neqne  deerunt  in  hac 
civitat^  Uarissimi  fortissi- 
miqu6  Cives ,  qui  bellum 
istud  optat^  postmodiim 
victorii  pqrficiant^  et  par* 


3q  HKHTOKICM' 

gr^que  i>ersatus,  ex  vestro  tam  meliori  fato  tr^i^qiiit» 

judiciofructum  estampUs"  litatem  licebit  nobis  ali« 

simum  consecut^,  quando  gratulari. 

Nam  cum  propter  dila^         Nam     ciun     turbanim 

tionem  ComiliorumterPrce^  amans   HjLarumque   cupi* 

tor  primMS   cunctis  Centu^  dus  Antonius  animum  tan** 

riis  renundatas  sum  ,  fa--  dem  ad  pacem  adjecerit  ^ 

cil^  intellexi ,  Quiritesi,et  facil^  poteatis  inteUigerei 

guid  de  me  judicaretis,  et  Quirites  |  et  quim  pariim 

quid  al^is faciendum  pras-  rebus  confidat  suis^et  qua  n-* 

criheretis»      ^  ttim  k  vestri  ^irtute  aibi 

.  metuendum  arbitretur. 

CREUSA  A.D  iENEAM. 

Chm  incensd  Trojd  ad  prppulsdndum  com^ 

mune  excidium  sese  afmis  txccingeret. 

• 

«YNOPSIS. 

Exord.  JkliCET  Creiiaa  addere  te  moram  uni  cum 
filio  festinanti  .£nett  ad  aeryandam  Trojam  ,  licdt  in- 
telligat  quantum  in  ipao  prs^sidium  conununia  aalua 
babeat. 

Propositio.  Neminem  fore ,  apud  quem  ipsa  ejusque    * 
filiua  patrocinium  inyeniant ,  ai  fortuna  pergat*  ad« 
Teraari. 

Cofifirmatio*  Dicet  non'aibi  miniis  animi  fore  ad 
procurandam  patri»  aalutem^  qu^  ipse  prae  se  ferret  \ 
ai ,  quantam  moYet  fiduciam  ipsius  xaagnanimitas ,  tan* 
tam  prsesensYerum  status  expectationem  ^uscitaret. 

Complexio.  Dicet  «i  fuit  oUm  fortis  Civis  patriam 
tue(i  quocumque  periculo  9  ctm  spea  aflulgeret  aliqua| 
)a)n  esse  boni  parentis  et  conjugis  domum  tueri* 

o  a  A  T  I  o« 

Fro  mioM  Etsi  satis  intelligo^  Conjux  amantissime,  quAm 
*•  *•  ^**'i**certum  ad  Jianc  usque  diiem  praesidium  m  te 
riod.  Quadr,  communis  saius  nabuent  j  nemm^mque  yideo 

*  pTseter  iEneam  j  qui  prsesentius  ruenti  patrise 

afTerre  remedium  possit;  patere  tamen  ^  ut  fes- 


r  X  i3  B  a    p  a  xm  tx  s.  3i 

liiiAnli  tibi  ad  aeryandam  Trojain  moras  adji- 
dant  moerens  itxar  et  infortunatus  fiUus  ^  qui 
vitam  &rtunas^ue  suas  tui  unius  in  salute  col- 
locatas  Iiabent. 

Nam  si  &torum  yis  inimica ,  ^  nobis  0  uti  fe-  P/«  Ugt 
cit  hactenilis ,  pei^sat  adversari  j  teque  ^fem  een-  ^j^j^J^ 
tis  iiTiW^ani  et  aflaictae  .domiis  solatium  eripat  ^  tei^ ,  ete.  p#. 
apud  quem  demi!un  in  supremo  rerum  nostra-'^ 
rum  discrimine  opem  patrociniumque  inyenie- 


mus? 


Equidem  si  quantam  nobis  afFert  animi  tui  Pr»  CmeinM 
magaanimitas  fiduciamy  tantam  hodiemus  ^e-"'«\^9"«n* 
rum  stattts  fortunae  melioris  moveret  expectatio-  etT  ^J^! 
nem* ;  non  mini!ls  ego  te  ad  propulsandum  mi-  Qu^r.  d^ 
•eras  urbis  excidium  adhortarer  y  qu^  ab  e&dem  ^' 
fiustra  defendendlL  conor  deterrere. 

Yforilim  si  fiiit  olim  fi>rtissimi  Civis ,  cjun  spes    pw  Aa&i- 
ayertend^  ruinas  aliqoa  superesset.  opitulari  ia«-  i^^^rd.nA, 

.  •  9  11  '^•'«•••^•1  Qttamobreoi  | 

boranti  p^tnae  ^  miliam  veren  discnmmis  aleam  ^  .i    ett  bmi 
tuam  suorumque  salutem  communi  salute  poste-  Con^niit ,  ^. 
norem  ducere  :  nunc  ndi  conjugis  et  optimi  pa-  memUr. 
reniis  est  y  ciwi  jam  incensa  Troja  spem  omnenk 
ejusdem  senrandae   ademisse  Tideatur  y   tutari 
tristes  miserae  gentis  reliquias^  arcere  ferrum 
et  &uces  k  suis  Penatibus  ,  totumque  se  acf  praes^ 
iandos  conjugem  et  filimn  incolinnes  reseryare* 


3a  aR^TORxcie 

m 

PARS    SECUNDA. 

De  Amplificatione  Periodi. 


CAPUT    PRIMUM. 

Quiius  prdBcipu^  medisjiat  Periodorum 

amplificatio, 

IJuATiroRpraBclpu^  modis  amplificari  Periodas 
potest.  if .  Fer  Definitionem.  a^.  Per  Enumera* 
tionempartium.3^.PerInterpretationem.  ifkiP^T 
Auxesiniy  seu  Incrementum. 

Primo  igitur  amplificabitur  Periodus*  per  De- 
finitionem^  quae  propositae  rei  naturam  explicat; 
vel  per  interpret^tionem  singularum  yocum  sub- 
j^ctse  Orationisy  et  sententiae.  Bxemplum  istud 
esto.  Sit  Periodus  conficienda  ex  hac  brevi  sen- 
tentia  :  Rhetoricam  oportetperdiscere.  Rhe^- 
ricae  definitionem  afieres.  Nempe  est  Ars  ben^ 
dicendi ;  deind^  explicabis  quid  sit  perdiscere 
Rhetoricam  ;  nimirum  legendo ,  scribendo  et  au- 
diendo  illi  operam  dare  j  mox  per  Definitionem 
ita  Periodum  conficies  : 

Ars  illa  nobilissima ,  cujus  est  tradere  prae- 
cepta  ben^  omateque  dicendi ,  non  tantum  est 
assidu^  legenda  in  summopum  Rhetorum  mo- 
numentis ,  aut  k  Doctore  jperito  audienda  f  sed 
etiam  crebr^  scriptione  et  £re<juenti  exercitatione 
perdiscenda. 

Ita  Tullius  Qratiopie  pro  Milone  n.  90.  qui 


r  I  »  E  R    Jp  ai  lii  ty  «•  33- 

c«a  Tocem  iUaBi  Curiam ,  ami»lificaiidam  lia- 
beret ,  ita  dilatat  per  variafi  Curiae  definitiones. 
Vidimus  templum  sanctitatis-y  ^mplitudinis  , 
mentis^  consilii  publici ;  caput  urbis  ^  amm 
scciorum  ^  portum  omnium  gentium  j  sedem 
ab  universo  Populo  Romano  concessam  uni 
Ordini  ir^lammari  ,  exscindi  ^  Jimestari. 

Secimd6.per«£iiumerationemparlium.  Quando 
ejusdem  rei  et  sententise  partes  varke  .recen-- 
sentur.  Ita  Cicero  pro  Mibne  n.  20.  cam  per^ 
Iitmiam  hoc  tantilim  haberet  dicendum  ,  Omnes 
h^gent  Clodium;  itaTocem  illam  Omnes  dila- 
tatperEaiumexationempartium.  jP.  Clodiimor^^ 
tem  CBquo  animo  Jerre  nemo  potest;  luget^ 
SenatuS'^m;QBretJEquester  Ordo  y  tota  Civitas 
coTifecta  senio  estf  squalent  Municipia  >  cLf*  ^ 
fiictantur    ColoniiB  y  agri  denique  ipsij  tam 
beneficum  ,  tamsdlutarem  y  tam  mansuetum 
Civem  desiderant. 

Tertiu.  amplificandse  Periodi  modas  per  in- 

tftrpretationem ,  siye  Synonimiam  ^  et  yerborum 

idem  poeni^  $i^iificantium  oongeriem ;  cum  id  ^ 

quod  semel  imo  verbo  dictum  est^  idem  aliis 

verbis  ejusdem  significationis ,  sed  cum  majore 

Empbasi  dicitur*  Nam  cayendum  inpnmis  in 

bac  Sjnonimia  y  ut  postremoe  voces  augeant^prio- 

rum  significationem.  Ita  Cicero  Orat.  Post  re- 

ditum ,  in  Senatu  y  brevem  hanc  sententiam  ^ 

VeHra  in  me  beneficia  expUcari  dicendo  noii 

possunt ;  itk  per  Interpretationem  dilatat  n.  1  • 

Qum  tanfa  potest  existere  uberta^  ingenii , 

qiue  tanta  dicendi   copia ,  quod  tam  diyi^ 

num  atque  incredibile  genus  Orationisj  quo 

quisquam  possit  vestra  in  nos  universa  pro" 

menta  non  dicam  complecti  orando^  seaper^ 

cejisere  numerandol 

Tom.  L  C 


54  B.'H   B   T   O   R   I   C  iB     . 

.  Quartus  amplificanda&  Periodi  modos  per- 
Aus^esim  seu  liiQremeatum  y  ciua  per  gradus 
crescit  Oratio  et  ad  summum  perrenit.  Ita  Orat, 
iu  Verrem  3.  n.  8.  scelera  Verris  per  Incre- 
mentum  amplificat,.  Non  enim  Jurem ,  sed 
ereptorem  ^  noti  Mdulterum,  sed  expugna*  . 
torem  pudicitics  j  non-  sacrilegum,  sedhos^ 
tem  sacrorum  religionumque  :  non  sicarium  , 
sedcrudelem  carni/icem  Civium  sociorumque 
in  vestrum  judiciuni  adduximus. 

Et  pro  Roscio  Amer.  n.  i2i  Eo  prorumpere  s 
hominum  cupiditatem  et  scelus  et audaciam^ 
iLt  non  moab  clamy  sed  etiam  hoc  in  Foro  , 
ante  Tribunal^  tuum,  M.  Fanni  ^  antepedes  . 
vestros  ,  Judices^  inter  ipsa  subsellia  ccBdes 
Jhturc^  sint* 

■      '         EXEaCITA.TIO. 

Diyi  ^Ambrosii  Mediolanensis  Episcopi  €ui 
fheodosium  Itnperatorem  Oratio  ,  ciim  is 
jpp^tperactam  Th^ssalonictB  cc&dem  ?!?/!»- 
pjjim  ingredi  voluisset* 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

'Ea;prdl*  J?  e  B.  Apostrophen  petet  a  Theodosio  qu6  per- 
gat^  et  vbcem  illam  ^  pergat ,  ampli£cabit  per  Inter* 
pretationem.  Tunc  ^anctis^imum  illud  limen  incredi 
eudeas?  quam  sententiam  ad  exemplum  Ciceronis  rhi- 
Up.  a.  n.  68.  pariter  dilaubit ,  subjiciendc^oces  8ydtf>« 
nimas  qnee  idem  significent'  cum  ma,jore  Emphasi. 

Propositio,  Jubebit  ipsum  procul  recedere  sacris  ab 
ledibus,  nisi  velit  Tehiplum  Domini  novo  scelere  poi- 
luere ;  et  vocem  illam  ^  Templum ,  per  definitiones  va- 
rias  amplificabit ,  ad  exemplum  Ciceronis  pro  Milon^ 
«1«  oo  9  ubi  Curiam  per  definitiones  varias  amplificat. 

Yeniet  ad  Confutationem ,  qu&.caedia  causam  «larai* 


\iU  Atenim  occisus  TribunuA  :  violataPrinclpisM&jes- 
tas?  etc.  Aa  debuit  eulpa  illa  tot  Ciyium  sanguina 
expiari?  quid  illi  commiserant?  et  vocem^  ilil^  am» 
pUEcabit  per  Enumerationem  ad  Ciceronis  exemplum, 
qui  pro  milone  n.  ao.  Tocem  y  Omnes  y  amplificat. 

Conciasio.  Perlncrementum^  adexemplumCiceronis 
Actione  2.  Ii»  Verrem  n.  8.  Ettui  te  non  pudet,  sed  in-* 
solesciftysed  etc.  Ak!  resipisce^  etc. 

O    R   A   T   I    O. 

#    f 

Qno  pergis,  Theodosi  ?  qui>  tendis  ?  quid  nrilii  i'*^«P«'*<»0' 
tuperlms  incessus  ille?  quid  fluctuantes  oculi? 
qmd  caedem  spirans  ac  sanguinem  vultus  mi- 
Bator?  Tu  civium  tuorum  adhuc  stillans  cruore 
sanctiasimum  istud  limen  ingredi  ?  tu  verendos 
penetrare  aditus  ?  tu  metuendum  inhabitantis 
Kn  diTini  Numims  aspectum  subire  non  perti- 
mesoas? 

Procol  hinc  secede  sanctis  ab  asdibus  :  non 
capiunt  tanti  flagitii  reum  tam  religiosa  pene- 
tralia  :  castissimus  hic  sanctissimorum  virorum 
Goetas  parricidas  non  admittit ;  nisi  forti  novS.  ^*^"**^**^ 
amens  iracundi^,  novo  inflammatus  furore  au- 
gustisssmum  supremds  Majestatis  tabemaculum.  ^ 
domiciisimi  aanctitatis  y  pietatis  azjlum  ^  af- 
flictae  iimocentiaB  perfugium ,  locum  sacris  mys-» 
teriis  consecratum^  csedi  et  sanguiniper  sum- 
mum  nefas  destiaasti  ? 

Hanc  i^tur  eoLpectationem  fecerant  kiitia  mo- 
deratissimi  PrincipatAs?  Hanc  te  sseyitiam  sa- 
pere  docuit  illa  B.eligio ,  quam  ejurato  iiilsorum 
Numinum  cultu  suscepisti  ?  tam  cruenti  mores  ^ 
tam  barbari  Christianum  Imperatorem  decebant? 
Atenim  Tiolata  Principis  Majestas?  non  est  re- 
veritus  populus  Ministrum  Imperaloris  ?  occisu» 
turbas  mter  ^c  tumultus  plebis  militum  Tri- 

C  2 


36  RHBTORlGiC 

bunus?  Esto  :  an  debuit  paucorum  scelus  tot 
Civium  sanguine  expiari  ?  an  aequum  fuit  inno-* 
centes  luere  Perdueilium  poenas  ?  Nam  quid 
commiserant  tot  expertes  purique  seditionis  Tiri  , 
quos  occidisti  ?  quid  fecerant  tot  nobiles  matro- 
nas  y  quas  immisericorditer  interemisti  ?  quod 
eluebant  scelus  tot  pudicas  virgines  y  quas  mili- 
tum  furori  pariter  ac  libidini  permisisti?  Quid 
Snnineratio.  peccaverant  tot  pueri  ^  tot  infantes  quos  ^  pa- 
rentum  compleidlbus  ^  quos  matrum  ab  ubere 
tortor  ac  parricida  abstraxisti  ?  Denique  quid 
tabebant  cum  seditiosis  quibusdam  commune 
tot  relig^osi  Sacerdotes^  quibus  ad  sacrai  tem-> 
plorum  penetralia  coniugientibus  ^  et  afas  am«^ 
'  plexantibus  non  pepercisti  ? 

£t  tui  te  non  pudet  ?  et  factum  non  doles  i 

increm«iitiim  ^*  admissi  parricidui  veniam  supplex  non  petb  l 

'  et  iratum  tibi ,  seque .  ad  vinoictam  accingen- 

tem  Deum  non    piacas  ?   sed   insolescis  y  sed 

^  superbo   tumidus  fastu  triumphas ,   sed  etiam- 

intra  sacratos  recessus  admitti  postulas  ?  Ah ! 

resipisce  potiilis.^  si  sapis  y  et  devotum  non  bre«' 

vibus  mod6  vitae  hujus  aarumnis  y  sed  sempiter- 

nis  etiam  suppUciis  caput  ptovide ,  quwapnmAm 

ut  subtrahas. 

ALIA   EXERCITATIO. 

Moysis  ad  Israelitas  Oratio  j  chm  illi  lori'- 
gioris  viiB  laboribus  deterrid  reditum  in 
JEgyptum  cogitarent* 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

Exord^  \^uAB.BT  ab  Israelitis  quid  cogifenty  quid 

Siediteaturl  etc.  quod  ainpli£cabit  per  Interpretationem . 
.    Propositio.    Petet  quid  tantum    ipsis    placeat    in 


X.   I   B   B   R       F  B   I   M   If   8.  3j 

iBgypto  ?  et  per  Defiaitiones  'varias  dicet  j  <}iiid  sit 
^£gyptus :  aBrumnaruin  doniicilium  ,  etc. 

ConfimuUio*  Petetur  i^  ab  iis  serumnis  quas  passi 
<unt  in  JEgypto^  quae  per  Enumerationem  amplifica- 
bantur.  a^.  Ab  ill^  Terr4  quam  se  daturum  illis  Deua 
promiserat}  et  Terra  illa  designabitur  yariis  Detini- 
tionibus. 

Conclitsio.  Per  Auzeaim*  Quo  igituz  Toa  appellabo 
Bomine  ?  an  dementes ,   etCi. 

O   R   A    T   I    O. 

« 

Quid  ag^tis ,  Israelitse  miseri  ?  aa6  yos  coe» 
otas  ixnmflnis  agit  oblitos  vestri  Dewjue?  Excu-  intefprotoi»^ 
tite  torporem  vestrum  ^  et  ^  quse  yestris  men- 
tibus  tenebras  ofiiindit  ^  caliginem  depellite :  quid 
taim '  in  iEgypto  quasritis  ,  quid  consectammi  ? 
MjToiA  Tobis  tantum  sapit  in  lioc  tristissimo  labo- 
rum  y  aerumnarum  y  iuctil^s  y  lacrymarum  domi- 
cilio  ?  Quid  infeliz  exsilium  placet  ?  quid  per-  Definxtio. 
petuae  servitutis  babitaduliun  juvat  libertati  de»» 

tinatos  ?  Itane  yer6  tam  cit^  obliti  estis  do^ores 

« 

Testros  y  nibil  ut  yobis  injeceiit  infelicis  illius 

soli ,  quod  miser^  deperitis ,   fastidiiun  •?  Non  Emaitniti^w 

labores  quos  exba^tlastis  ?  non  procellae  qua^ 

Ertulistis?  non  pericula  quae  subiistis?  non  ca- 
[nitates,  non  miseria^,  non  iGgyptiorum  odia  , 
non  feror,  non  yerbera,  et  caetera  malorum 
agmina  ,  qtdbns  jactati  y  conflictati  y  profligati 
estis ,  insanabile  y  quo  flagratis  y  infortupata)  re- 
gu>nis  deaiderittm  extinguere  potuerunt. 

An  ergQ  veatris  excidit  animis  y  Israelitss  y  kr^  DefimtMw 
tunatae  iilius  Terrae  memoria  y  quam  supremtia 
rerum  omnium  arbiter  y  Deus  ille  y  qilein  colitis  ^ 
fideli  populo  destinaytt  V  mhib  yos  moyet  beata 
iUa  quietis  y  pacis  y  gaudii  laetitiasque  man^o  ? 
mbilsapit  tutissimus  post  tot  exhausta»tempesr 
tatesj^  et  placidissimu*^  qui  yos.  expe^tiit  y  poi^ 


38  RHBTOIlIG\£ 

tus  ?  non  placet  felix  iUa  patria  j  <piani  foecnii**' 
dissim&reram  onmium  ubertate  fluentem  ac  ma- 

nantem  esse  didicistis. 

Awesis.  Nam  quo  vos  appellabo  nomine  ,  si  &preto 
tam  felicis  aevi  domicilio  ^  infelix  malorum  om* 
nium  receptaculum  pergitis  furios^  consectari  ? 
cin  dementes?  an  yestn  rerumque  *  Testrarum 
oblitos  y  t  an  potiilis  yitse  ac  salutis  bostes  infen- 
sissimos  ,  poene  dixerim  Testri  ipsorum  crude- 
les  parricidas  ? 

ALIA    EXERCITATIO. 

JHarci  Attilii  Reguli  ad  Carthaginienses 
Oratio  y  chm  infect4  re  s  quam  ipse  dis-^ 
suaserat^  Carthaginefn  reversus  esset. 

SYNOPSIS. 

£j»>r«/.  X/zcET  non  timuisise  se  veti&rti  CartKagiiiem 
izi£ect&  re  ^  quajnTis  noEai  igpioraret  qti4m  graria  sibi 
parata  essent  supplicia*  : 

Propositio,  Per  iDterpretationem  :  dicet  non  negare 
se  ,  aut  dissimulare  ^  fuis^e  seunum  auctorem ,  ne  fcedus 
utlum  Romani  cum  Carthaginiensibus  sancirent. 

CoKfirmatio*  Dicet  e6  pfopendisse  oninium  animos  ^ 
pt  remitterenturCaithaginem  ^  qui  Biomanorum  in  Tin- 
cuLU  tenebantur«  £t  vocem  illam  Omnw  ^  per.  £4iume-»> 
rationem  amplificabit.  Addet  null4.  re  potuisse  fte  in- 
ilecli  9  ut  commiuiibus  votis  respdnderet  j  quod  £nume* 
talione  pariter  dillktabit. 

Conclud^  permitteado  se  Carthaginiensium  fiirori  : 
HortgbiCur  etiam  «  ut  nocentem  plectant ;  suppliciis  , 
^rte^  afHciant)  quod  fiifejcpretatione  «t  locremento 
amplLficabit» 

O'  H   A.  r  I  o* 

«Etfiif y^  jViri  Carthaginiexises  y  minime  dgnora* 
hsuta  f  .quam  grave  capiu  meo  ezitiiuu  accerse» 


Z.TBS11      PRIMUS*  39 

•rem  ,  nisi  permutandos  utrinque  Captivofir  esse  ^ 

quod  yolebatis  omues  y  Romanis  persuasissem  ; 

.  tamen  infecta  re  non  modo  revertor  ad  ros  obli'^ 

gataB  fidei  memor^  sed  neque  yereor  eliafcm  tam 

msolentis  con^ilii  unum  ma.auctorem  profiteri. 

Sioest;  non  ego  veni  in  bunc  locum,  Car- 
thaginienses ,  ut^  quod  est  k  me  factum  lau- 
dabiliter ,  aut  inficiari ,  aut  dissimulare  y  aut 
excu^are  Yelim.  Unus  omnium  obstiti^  prohi- interyreuUo. 
boi  j  Tetiii  f  ne  tam  indignum  Aoman^  g^i^^^  • 
Yobiscum  foedus  sanciretur.  .Ego  labantes  jam  et 
inclinantes  ultr6  ^udendam  m  pacem  animos 
confirmavi  :  fecit  mea  unius  Qratio  ^  ne  turpis- 
'simanostro  nomini  labes^  ex  tam  iniquis  condi- 
tionibus  setem^un  adhseresceret. 

Nam ,  si  nescitis ,  yidi   cixm  universa  poend 

ciyitas  ,  pauconun   hominum  *studiosa  magis  , 

qu^dn  gloria^  su^  memor ,  dedi  sibi  postul^et  y 

quos  habetia  yestris  in^vinculis  y  parata  vicis- 

aun  y  quos   captivos  feciss^  y  Carthaginefm  re«-  Emimerati*. 

mittere  :  vidi  ^  et  vttere  puduit  in  eandcm  ire 

sententiam  ^  quod  erat  apud  nos  maxim^  sanc- 

tum  atque  integrum ;  pa:rtem  nobilitatis  long^ 

maTJmam  ^  clanssimos'  Reip.  nostras  Ordines  ^ 

Senatum  ipsum  molli'  nescio  quo  conuniseratio- 

nis  sensu  miserabilit^r  inflexum  ^  assentiri  votis 

communibus ,  et  exrturum  'in  patriae  dedecus  ac 

ruinam  Decretum  pacis  ac   foederis   meditari. 

Reclamatum  est  a  me  viriliter ,  pugnavi  in  om- 

nes  ,  vici,  persuasi.  Non  me  tot  matronanim 

orbitas,  aut  conjuges ,  aut  liberos  requireTrtium', 

non   desolatas  multittidinis  obsecrationes  ,  non 

urbis  totius  comploratio ,  •  non  familias  meoe  dolor 

ac  iuctus ,  non  patata  mihi  reduci  supplicia ,  et 

cruentum  quodlibet  mdrtis  gemis  commoverunt* 

Agite  ergo ,  Caribagimenses ,  ixritum  per  mo 


4^  H   H   B   T   O   &   1   C  JB 

fi»dttA  iMo  aangaine  compensate.  Sum  retiflrr 
in  sLe  unum  manus  ac  jEiirores  vertite.  Mulctate 
sontem^  macerate,  perdite.  Tentate  in  Regu- 
Xntet^retatio.  1^^  novum  aliquod  supplicii  genu9.  Jam  pra^ 
cepi  mecum ante  quidqmd  durum  estatqxie  as->. 
penun  :  non  vincetis  expectationem  :  necpie  aut 
mori  timidiim  y  aut  qu&cumc]pe  mortis  imag^ 
p^Tescentem  invenietis, .  «. 


11«^'^^^^^^^^^ 


CAPUT    II. 

Qiu6iis  verbis  constare  debeat  AmplificatiQm. 

JtJL^o  praesertim  r^censet  Tullius  libro  Barti-. 
tionum  Oratoriarum  n*  53.  Sic  enim  ait*  E^t 
igitur  amplificatio  y  gravior  qucedam  ajffir-- 
matia  j  quc$  m4?tu  antmpr^m  couciliet  dicjenclo 

fidem.  Ea  e(  verborum  genere  cgnficitiir  ef 
rerum.  Verba  ponenda  sm^t  qu0  vim  habent 
illustrandi  y  nec  ab  um  sint  abhorrentia  y 
Gmvia  j  Plena  ^  Sonantia  ^  Juncta  y  Facta-^ 
Cognjominata ;  nonvulgatay  Superlata ,  i/^^ 

^primisque  T^ranslata  ^  nec  in  singulis  verbis, 
sed  in  continenxibus  Soluta  ,  qiuB .  dicunfi4ir 
sine  conjunctione  j  ut  plura  vuLeantur^  Au-- 
gent  etiqni  Relata  verba^  Iterata,  DupU-^ 
cata  y  et  ea  qum  asceudunt  gradatini  ab  hu-- 
milioribus,  verbis  a^  superiora  y  omnindque 
semper  quasi  naturalis  et  non  explanatapra^ 
tio  y  sed  grayibus  referta  verbis^  ad  migeU'' 
dum  oQCommqdatior. 

pe  singiilis  operse  pretium  est  pauca  dicere  , 
^t  singula  illustribus  exemplis  commendare. 
Prii^b^  Verba^  d^bent  ess^  Illu^slria  ,  \\\  t£i« 


r 


X.  I   B  B  A     '9   »  9  M  17   8.  4i 

men  9  ut  ab  omnibuA  intelligantur  ^  nec  abhoiv 
reaAt  a  s^nsu  communi.  lUustris  est  ea  Cioeroais 
exclamatio  pro  Pianc.  n.  99*  O  acerbam  miki 
memoriam  temporis  illius  ac  loci  y  ciim  hic  ia 
me  incidit,  complexus  est,  conspersitque  la-^ 
crymis  ,  nec  loquipne  mcerore  potuitl  6  rem 
citm  auditu  crudetemj  tiim  visu  nejariam  !  S 
reliquos  omnes  dies  Hoctesgue  eae,  qui&us 
isfe  h  m^  non  recedens,  Thessalonicam  me 
in  Qu4Bstoriumque  perduxit ! 

£t  pro  Milon^  n.  oo.  TuP.  Clodii  cruentum 
cadaverejecisti  domo^  tu  inpubHcum  eiecistiy 
tu  spoliatum  imamnibus  ,  exequiis  ,  pompd  , 
lauaatione ,  ir^eUcissimis  lignis  semiustuL^ 
,tum  noctumis  canibus  dilaniandum  reliquisd^ 

Secund^.  Debent  esse  Gravia  ,  hoc  est  plefna 
^ententiarum  et  majestatis.  Ita  Cicero  pro  Mi«- 
lonen.  97.  Ex  Qninibus  pramiis  virti^tis  ^  si 
esset  habenda  mdopmmiorum,  amplissimum 
esse pr^mium y gloriam  esse  hanc  unam,qum 
^revitatem  vittB posteritatis  memorid  consola^ 
retur}  qu(Beffceret  y  ut  absentes  adessemus  ^ 
mortui  viyeremus  :  hanc  denique  esse  cujus 
fftndibus  etiam  homi^es  in  co^Ium  videantur 
ascendere^ 

Poit6  Terb^  illa  frayiora  s\mt  y  quas  majorem 
vim^iHmitatis  ostenaunt  ^  ut  charitas  et  iiietas , 
quam  amor  et  beneYolentia«  Hinc  Cicero  (J.  L.  1  • 
£pist«  9.  Perj,ucund€B  mihi  jfuerunt  Litterce 
pue  9  quibus  intellexi  >  te  perspicere  meam 
in  te  pietatemj  quid  ejiim  dicam  keiievolen'^ 
fiam  ,  clim  illud  ipsum  sanctissimum  et  gra" 
vissimum  7U}men  pietads  lesiius  mihi  meritis 
erga  me  (uis  essic  wdeatur? 

Gra^ora  sxmt  pariter  y  quae  majorem  vitiosi* 
ft^  Tupprae  #e  fei:unt j  ut  latrp^  pjaoido  y  xapt<Hr> 


44  .RHBTORICi? 

JMiloy  segetem  ac  materiam  sjkb  glori(3S ; pr»* 
ter  hoc  civile.odium,  quo  omnes  in^robos 
pdimiis^ 

Monet  autem  Tullius  adkibenckin  esse  Dis*^ 
functionem^  quod  fit,  cum  uncmiijuodqiie  mem- « 
brum  ^uum  verbum  habet  ac  sensum.  Talis  est 
locus  ilie.  8upr&  jam  laudatus  pro  Mil.  n.  87-.. 
jyie  patjid  expulerat  j  bona  airipuerat  ^  ao^ 
-mum  incenderat  y  Liberos  ^  Conjugem  meam 
•mexa^erat  y  Cneio  Pompeio  nefarium,  bellum 
indixerat. 

Fit  etiam  Disjunetio  singulis  in  yerbis ,  ut  pra 
Mil.n.  io3.  Quodnam  concepi  tantum  scelus  p 
4MUt  quod  in  mje  tantumjactnus  admisi ,  ciim 
illa  indicia  communis  exitii  y  indagavi  ^  pa^ 
Ujeci,protuU,extinxU 

Maximam  quoque  ,  si  Tuluo  credtmus  ,  Tim 
iiabent  amplincandi  R^tata  verba^  Duplicata^ 
Jterata,  et  ^uae  ascendunt  ab  humilioribus  acL 
grandiora. 

Quod  spectat  ad  Relata  Terba,  ifla  tiibus 
modis  possunt  intelligi.  1**.  Cum  paria  paribus 
referuntur  ,  ut  pro  Mil.  n.  10.  Est  enim  ha^c 
non  scripta  y  sea  nata  lex  ;  quam  non  didici" 
mus^  accepimus ,  legimus  j  verkm  ex  naturd 
ipsd  arripuimus  ,  hausimus ,  expressimus  / 
ad  quam  non  docti  y  sedjacti;  noninstitutij^ 
"sea  imbuti  sumus  y  etc^ 

ra^.  Ci!im  contraxia  contrariis  nectuntur ,  ut 
pro  Sextio,  n.  i38.  Sed  mihi  omnis  OmtiQ  est 
cum  virtutey  non  cum  desidid}  cum  dignitatCy 
non  cum  votuptate ;  cum  ratione  y  non  cum 
amentid;  cum iis ,  qui se patrics ^  quisuis  Ci" 
^vibus  y  qid  laudi  ,  qui  glpricB  ;  iton  qui  somno 
et  conviviis  et  delectatwni  natos  arbitrantur. 

'i^.,  Cum  ad  ununj.  y  erbum  multi  casus  per  jid-^ 


jedionem  referuntur  ^  ut  pro  Cluentio  ^  n^  12. 
j&^  -Adgrare  ccepit  amentid,  sic  rnflammatA 
fem  lioidine,  ut  eam  nonpudorynonpttdicitiai^ 
mn  pietas,  non  maculafamiUm  ,  non  homi- 
numjhnui ,  nonJiUi  doloTj  ndnjiiiaf  nueror  it 
cupuiitate  revocaret. 

//^mz^adicunturiia^^qiiae  sdepiijis  initio  Mem- 
brarum  vel  Incisonfln  repetuntiir^  utpro'MiL 
11«  94*  Ubi nune  Senatus  est  y  qwem  secud  su-^ 
mus  ?  ubi  Equites  Ronuzni  illi  '^  tnquit  y  tui  ?^ 
ubi  studia  Alunicipiorum  ?  .2.  Phil.  n.  19.  pro 

Lege  Man.;it#  3<)*    '.    .  J 

X)iq?licata  yerba  sunt  ea  ^  qu£e  geminantur  , 
ut  pro  Mil,  n«  91  •  Exdtate}  exdtate-  eum  ^  si 
potestis y ab irjeris..    .  ^^  ^^    ^    '    » 

Plurimmn  Talent  quoque  ea  verba  ad  augen- 
dum^  ause  ab  humiEoxibas  ad  ^randiora  perve-' 
niunt.  Ita  pra  Mil/  n.  JLo3. '  UtinamDiVtmnuih' 
tales /ecissent  {'paec  tudj,  patr^a^  dixerim  ; 
metuo  enim  ne  scelemt^  aicam  in  te  j  quod 
pfx>  Milone  dicani  pi^)  ut  P.  Giodius  nort 
modb  viveret  y  sedetiamPre^tor/Consulp 
IHctaior  esset^  Untequam  koc  spectaculum, 
viderem. 

Et  Verrina  7.  n.  169.  Facinus  est  vinciri^ 
Ci^em  Aom. ,  scelus  verberari  i propi  pani^ 
cidium  necariy  quid  dicam  incrud&nt  tolhre? 

Denique  consectanda  est  in  verbis  cohsonantia^ 
Ocerone  teste.  Hinc  superlativa  meUus  ponuntur 
pro  absolutis.  Pro  Lege  Manil.  n.  1.  Quftnquam.. 
mihi  semperjrequens  conspectus  vestermuhb^ 
jucundissimus  y  nic  autem  locus  ad  agendum 
amplissimus  j  ad  dicendum  omatissimus  esi 
visus. 

Piuralia  pro  singularibus )  ut  pro  Balbo  n.  i. 
&  auctoritates  patronorum  in  judiciis  vale^ 


46  kRkTOKIC^' 

T^ntj  ah  ampUssinds  vitis  L.  Comelii  causd 
iiefemaests  $i  lisus  h  peritissimis  ,  siirigeniit 
4t,o  Eloquentissimis  y  sistudia  ah  amicissinus  y. 
et  chm  beneficiis  chm  L.  Comelio  y  tum  ma-^ 
ximd  famiudntate  cOnjunctis. 

Verbalia  pro  absolutis.  eoiuoiiaxitiora  sunt  ^> 
ut  si  dominatm  aiumipcupidxtaff^  pro  Domia^ 
yitae ;  Philosophia  dua?y  tfirtutis  iridagatrix , 
expultri^qnje: :antiorum  y  et  Artium  procrea-^ 
trtx^  Uh-.\6«  'Tuscul./Qiiaest.  n.  B. 

EXERCITATiO. 


•     •  •  t« 


Luctus  Jacobi  >   i^km  ^  tinctam  Josephi  sui  > 
utferebatur,  sanguine  Tumcamaspexisset. 


v\  *s  •  *      *  t^  t  \  •t-»*^t»«* 


Fer  V^^  lUufitKMij  GraYia^/Pt^nar,  Sonantia  >  Gog. 
nomiiiata  ^  JuQCta  ^  Factaj,  non  Yulgatai  Superlata. 


t  .  \ 


^  .    S  Y  N  O  P  S  I  S.  ^ 

a  1  f; '^Viti,  \  triplici  Esclmmatione  ▼erbis  I/lus^ 
trAus  exp^essJL^  mk  duum  et  Jpsepbi  fatum  ^epiorabit. 

2^.  Dicet  niKjl  ibre  deinceps  •  quod  acecbl  funeria 
^emoriam  cbnsoletur.   Per  verba  Grtivia, 

3^.  Per  verba  Plena,  obversaturam  semper  animo 
cruentid' cflMlis 'imaginem  •  - 

.  4*^.  Per  Yerba  Sonantia  queretnr  y  qudd  adfuer^t  nemc^ 
Tel  in.  jiplitndi^e  ^  qui  rabiem  feraruvi  compesceret.   * . 

5^.  riiios  incrtpabit  per  CognQmmata  verba  y  qu6d 
Fratri  opem  non  tulerint.  , 

6°.  Per  verba  «TJiTicAx  dicet ,  prsesentire  eos  de1>uisse 
Josephi  fatvutt  ^  nisl  probibuisset  ipsos  malns  in  frati^ein 
livor.      ^        % 

.  7^.  Per  non  Vulgata  aemetipse  incuaahit ,  qui  per 
deserta  loca  ^lum  pergere  solvm  permiserit. 

Denique  perverba  Superlata,  dicet  futurum  fi^isse^ 
ut  ipse  feris  valentior  |  earum  ferociam  repressisset» 


•     t  • 
O   R   ▲   T    I   O.  

O  acerbum  miser^i  parenti  nunoimii  y  quod  re^  i  niwtrifl  ^ 
{ers  9  cum  tumcam  hflmc  milii  l^ceram^jmserabiH:'^^-  99- 
liter  y  et  cruenta^am  objicis  !  &  luctiuosum  deplo** 
randumque  Jos€^)lii  faium  !   6  reliquos  mmi  y- 
quibus  yiyere  uiteri!!^»  dabitur  ^.die«  flebiies  et: 
amaros  ! 

Nam   quid  inihi  ,deiiiceps  ConUhg/Si^  in  boc    GniTia  pm 
a&rumnosae  vitae  curriculo  ,  quod  aqerbissimi  il-  ^*^-  97* 
liusfuneris  memoriam  pos^^t  consolari? 

Qbretsabitur  iemper^.  ante  oculM  druentae  il-    Pien»  p^ 
lius  caedis  imago  tristissima*^  et^sliribu^-stbnulis  ^^  9^' 
usque  confixus  ammi:^  ipisero  luctp  contabescet. 

£rgone  yel  d(^sertas  inter  soliiudines  mfUus  soiumiiapro 
adiiierit ,  qui  feraronL.immaiiiumi  impetum'  ar^c^-^z- 
ceret?  saevitiam  ae  Mbiem  eompiimmet  ?  se  sei 
destitatas  innoceBtfta»  pa^mim  d^f^^cn^mque 
protLtereturf 

(  Et  vos  9  Fratres  infidi  ac  perduelles «  non  ad^iCogiioBiMita. 
mistLsi  non  tulj,s^8  opem?  frAtr^  wstrum^^™        "• 
cruentis  belluarum  faucibus  non  eripuistie  y  hoiv» 
defeiidistis.4  non  servastis  ? 

Praesentire  debuis^et  vestra  pi^tcL^  tAni  luctup^^  Jaacta. 
«nm  miseri  JosepUi  fatum ,  et  p^njbufi^jnagnLtja-t 
dinem  antevertere.  'Erat  hic  locus  contestand6&; 
ap^domnes  vestrs»  ia  finatrem  charitatis^  Aisi 
malavos  awmilatio  ep  «degener  ll^f  bctetihuis- 
aent. 

Sed  quid  Finod  slccusas  tuos  ,  infeUxvparens  ?»  ^o"  ^i««t* 
tuam  ipsius  socordiam  argue ,  et  expertem  hU^f 
manitatis  omnis  aiunyiip  ^ccii^.  Nam  cur  Jo- 
sephum  tuum  per  saxa  invia  et  inhospita .  per 
vastas  desertasque   nemorum  solj^tfdii^^s  y  jilbr  '      " '  '^ 
metuenda  feratuin  ^pelor^  soluin  incomitatum-' 
quepermittebas?  ..\       .  ^ 


■ '  J  »    •  -J  *» 


0  IL  K  JB  T  d  a  t  c  A 

iftperUu  pro  Ah  !^  si  puero  fidelis  comes^  adfuisaes  ^  si  te 
5w^o5.  pro  yia^  sociom  adjuimsses ,  filium  ab  omni  peri- 
,  ^^' '  coio  bituin  et  mooliimeih  prsestitisses.  Tu  Leo- 
i^un  ferocitatebi  pei^omuisses  ^  Tigriui^i  asperi- 
tatem  mitiffasses^  contra  vim  atque  impetum 
amor  ipse  fortiok*  ac  valentior  insditum  robur  et 
aima  vinci  nescia  suffeciHset. ' 

ALIA   EXERClf  ATIO. 

Insectatio  Neronis  ^  chm.  Britannicmit  sub 
.  ^n^itif^,  sp^cie  ad  £pulas  inviiattimve^ 
.  neno  in(erfecissety, 

S.Y  N  O  P  S  I  S. 

i^«  X  a  i  ^vt  1 1  ^zelftmatioiie  y  IUustnhus  y^rbis  ex«^ 
pcessft  N6DQius.facinuaiii8eclabituri-  -  ^ 

VL^,  Pei^.Terba  Gfa^ia  Biitaiiiitcum  consolabihir  gra**' 
tisshn^  posteritatis  recordatione. 

y^.  Per  Terl^a  PJena  et  Sonantia  petet  ^  Nerone  f 
hitita'  potueriffihorieiltis  Britannici  Vultus  sustinere  ? 
't^K¥eTV€ftb9L*Jimcia  dicetperhorruisse  ipsos  sceleris 
a4lliinist^94ii''' '^'  i  •     -       .        * 

5^.  Per  verBa  JVzcAi,  fingeiwla  esse  .noya  T04}abttia> 
ad  sseyitiam  .Neronis  designi^ndam, ,     . 
"*'  6* .   Quaeret  k .  Nerone  per  ^  ,y erba  Cognominata  ^  quL 
fltl£^t  injui^i  piroTOcatua  ,  antequ^  scelus  istu^  per« 
aijl^ret?    •  .    .     -     ^- 

i^^*'.  Per  Mn '^ii^gtt^tf  eniMlem  esagitabit^  qudd  non 

babuefit  ff fis^  Britaimico  eripere  Imperinm  ^  nisi  ia 

ejus  Titam  grassaretur. 

,.  Denique  psr  Superlata  ,  non  esae  Neronem  aman* 

V      "  ''f  .'."^  dan3um  id  reiras';  fte  easdiem  iaciat  consortio  suo  cru- 

*.        tdeiiores.   •    '^;-^   ••    • 

b  n  A  T  I  o. 


^•1 


.rV.ii    .     »1 


.«"•  "»i 


I    .  I 


Terbaoiiu-    ,  O  ferajie  luctuosumque  Populo  Homano  spet- 

^*  taculum  j  Britannicus  Heniaies  inter  epulas  cru* 

delissimo  fato  aublatus  !  6  funeatam  Donis  om« 


woM  acetbainque  hodieniao  diei  memoriam  l 
6  facimis  nullo  posteritatis  odio^  nuUa  execra- 
tioiie  salis  detestandtim  ! 

.  Tamen  ne  doleastantiim  y  Juvenis  fortissime  ;  Gmvio» 
nec  pra^isum  tibi  ab  immani  parriciua  br^vis 
fratgilisque  Tita3  curriculiun  acerbius  desideres* 
Non  extinxit  Nero  perfidus  un^  cum  corpore 
gratissimam  rerum  a  te  gestarum  recordatio- 
nem  >  et  ^  di!un  sasTissimi  Imperatoris  immani- 
tatem  omnis  setas  execrabitur  >  nulla  de  tuis  lau- 
dibns  unquam  conticesset. 

Ten*  yeroy  mortalium  omnium  crudelissime  y  PlenAfftSa* 
sustinuisse  irretortis  ooulis  tristissimam  tui  soe^  nantia» 
leris  imaginem?  inspexisti  sine  bQirore  quodam 
CLC  firemitu  squalidos  ac  liventes  Tultus  y  extinc- 
tos  flagltio  tuo  fratris  oculos^  reTolutum  inter 
mensas  incruentmn  cadaTer  >  flebilem  et  ama- 
ram  onmium  complorationem  ?  ' 

At  perhomierunt  ad  tam  immane  spectacu^    jiuicu, 
lum  detestabiles  tui  furoris  administri ;  ipsi  fe- 
ralis  aula)  parietes  Tisi  sunt  contremiscere  >  et 
ad  noTum  parricidii  genus  commoTeri. 

Crudelis  !  sed  quid  ego  te  crudelem  dico  ,  FtuntL, 
qnasi  tox  sit  aliqua  y  quse  parricidii  tui  atro-> 
citatem  adumbrclre  possit?  fingenda  sunt  noTa 
Tocabula  y  quse  criminis  noTitati  respotidcant. 
Kon  jam  crudeKs  Nero ,  sed  crudelitas  ipsa  Ne- 
ronis  nomine  Tocabitur ,  ut  tuo  deinceps  no* 
mine  nuncupata,  majorem  ftiiimis  terrorem  in- 
cufiat. 

Sedage  j  qu^lacessitus  injuri^,  qulL  proVocatus  Cognoininata. 
contumelia  ,  quo  Britanaiqi  flagitio  stimulatus 
ad  committendum  tale  parrioidium  te  te.  com« 
parasti?  cum  barbarum  illud  consiiium  conce- 
plsti ,  an  eras  apud  te  satis?  an  fueras  sceleri» 
graTitatem  meditatus!  an  JuTenis  innocentissimi 
Tom.  I.  D 


50  HnETO&ICt^iB 

dignitatem  ^  merita  et  propiiiquam  tibi  cum  e9 
amnitatem  expenderas; 
Non  vuigata.  Panim  igitur  erat ,  qu6d  debitum  Britannico 
aolium  nydis  Agrippinse  matris  artibus  eripue* 
rasl  qu6d  ipsius  bona,  fortunas,  munera  su8« 
tuleras  ?  nisi  in  ip^us  yitam  immedicabili  ye- 
neno  grassareris. 
Saperiata.  O  scelus  !  6  impietas  I  £t  adhuc  peracto  tali 
flagitio  coiispectum  bominum  sustines  ?  I,  pete 
recessus  nemorum  j  inter  saxa  cautesque  aspe- 
ras  cum  immanibus  feris,  immorare.  i^uanquam 
et  ilhid  cave  ne  commiseris,  Tu  contage  cru- 
dclitatis  immaniores  feras  ,  tu  rupes  pr8dsenti& 
tua  duriores  ^fficeres ,  qui  immanitate  feras  y 
•rupes  duritie  superasti. 

EXERCITATIO- 

ExtoUetur  Prudentia  Ciceronis,  qui  cessit 
in  exilium,  ne  Remfublicam  m  ^scrt- 
men  adduceret. 

Pcr  Translata   Yerba ,  DisBolubta^y    Relata  >|   Iterata^ 

Duplicata  et  Gradationem« 

SYNOPSIS. 

£ro«f.  X-liCET  noti  potuisfie  temperare  ^el  in  pri- 
Tato  communiqne  luctu  ab  «xtoUend^  Ciceronis  ultr6 
cedentis  prudentid^ 

a^.  Per  Translata  Terba  dicet  magnfl»  fuisse  pru- 
dentifle  cedere  tempestati  ,  et  se  priyato  potius  ,  quam 
publico  naufragio  eaq>onere. 

5^.  Describet  per  Disjunctay  seu  Dissoluta  Terba 
Inctum  totius  civitatis ,  abeunte  Cicerone. 

4^*  Dicet  per  Kelata  Terba  ^  pugnandum  fuisse  Ci- 
ceroni  9  non  cum  ratione^   sed  cum  amentia ,  etc. 

5°.  Per  Iterata  Terba^  vidisse  Cicertxnem  ,  si  pugiia- 
ret  cum  Clodio  ^  periculis  infinitis  Reinp.  essc  escpo- 
nendam. 


t 
t 


6\  I^er  Dupticata  verba  ,  appellabit  Ciceronis  pru* 
dende  testes  oenatores.  Vos^  vos,  etc. 

Deniaae  dicet  Ciceronis  prudenti^  senratani  urbem  ^ 
Remp.  Italiam  ,  idque  per  Gradationem»  -  i- 


O  R  A  T  r  o. 


Quamvis  ^  Marce  Tulli ,  mult^  satiiJis  arbi« 
trarer  cum  ciyitate  uniyers&  dolori  meo  induU 
gere  ^  quam  inutili  y  nec  conveniente  huic  tem** 
pori  praeconio  abeuntem  prosequi ;  tamen  Tel  in 
nac  ipsd.  y  in  quam  te  ultr6  conjecisti  y  fug&  tam 
singularem  prudentiam  demonstrasti ,  ut  ad  eam 

I^ragdicandam  y  ut  par  est^  publicam  interpel* 
are  tantisper  complorationem  non  pertimescam» 

Quantas  enim  ver6  prudentide  fuit ,  ciim  per-    Transiatt 
turbaitam  caus^  tui  rariis  animorum  aestibus  ^ef^apf«Mii. 
civitatem  cemeres ,  itk  cessisse  non  invitum  tem- 
pestatibus  ao  procellis  ,   ut  adires  ipse  quidem 
naufi:^gii  periculum ,  Rempublicam  vero  totam 
tranquillo  in  portu  coUocares  ! 

Nam  qtds  meminisse  possit  sine  lacrymis  tris-  Disjuneta  mh 
tissiinam  illius  diei  imaginem  ,  ciim  te  depos-  Jjf,°^"^  l^ 
cente  ad  poenas  nefarii  Jr.  Clodii  conjuratione ,  nomo.ji.io6i 
lugeret  Senatus ,  moererot  Equester  Ordo ,  boni 
omnes  afflictarentur  ,   tota  civitas  proprii  cor<- 
poris  oppositu  imminentem  capiti  tuo  perniciem  , 
lerrum ,  faces  ,  arma ,  gladios  depellere  cona- 
retur? 

Tamen,  quoniam  pugnandum  tibi  erat ,  Marce    j^^j^^^ 
TulK  ,    non^cum  ratione  ,  sed  cum  amentii  ,  mh.  b.  lo. 
non  cum  aequitate  ,  sed  cum  fiirore ,  non  cum  ^j][;"ji /.^*' 
homine  ,  Sed  cum  pecude  ;  putasti  esse  pruden- 
tiae  tuae  illud  subire  pugnae  gcnus ,  in  qu&  si 
vicisses  ,    sine  glorid  vicisses ;  vinci  autem  noii 
posses  ,  quin  summum  nomini  tuo  dedecus,  fk* 
talem  ipsi  Aeip.  ruinam  accerseres. 

D  a 


Videbas  enimyer&  pro  singulari  mentis  tua^ 

perspiicaciSL,  quantis  Hemp.  periculis  objiceres  ^ 

itcTatft  a,   ^^  furenti  Clodio  molem  opponere  aggredereris. 

Phii.  n.  19.  Videbas  ,  eversis  legibus  ,  nuUum  ibre  consiliis 

aiiiAn^So.** ^^  y  ^^*  etiam  divmae  facundiae  locum 5  vide- 

bas  sublat&  Magistratuum  auctoritate  nullum  in 

Foro  praesidium ,    nullam  in  asquissimis  Judi» 

cibus  spem  esse  positam ;  yidebas  exulante  jus- 

litid  y  dominante  ubique  libidine  y  nullum  auiic- 

tae  innocentiae  contra  scelus  atque  audaciam  pa- 

trocinium  ^uperesse. 

Quod  igitur  neque  vis  ,•  neque  fietcundia  pfer- 

fecisset,    noc  tu  prudentia  tua  consecutus  es, 

BapUcau  7.  Marce  Tulli ,  ut  communibus  malis  mederere* 

Terrina  ,  n.  Vos  y  Tos  «appello  y  clarissima  Ileipnblicas  Lumina, 

4.  PerGrada- "^^®  amplissimi  hujus  Ordinis  Principes,  vos  sa- 

tionem  pro    pientissimi  reTum  nostrarum  Moderatores  y  qui 

j.yJ^n,  i6o!  cedentem  iJtr6  tempori  Ciceronem  palam  extu- 

listis.  An  eritquisquamvestnim  qui  profiteri  du* 

bitet  y  singulari  ipsius  prudentii  factum  esse  ^ 

ut  ferro  facibusque  ereptam  banc  urbem  ,  Rem- 

publicamab  excidio  commimi^  Italiam  totam  k 

funesti  vastatione ,  uhiversum  tlenique   Impe- 

rium  ab  immineilti  ruina  conservatum  y  contra 

spem  omnem  expectationemque  nostram  ^ .  vi- 

deremus. 

ALIA  EXERCITATIO. 

Marco  Tullio  Ciceroni  post  suum  in  urBem 
RomMiKeditum,  Oratio  Gratulatoriaper 
laudata  modb  verba. 

SYNOPSIS. 

Ea:brd.jJxci.T  Remp.  Toluisse  in  publico  gaudio 
«uigulare  aliquod  lietiti»  suae  testimouium  Ciceroni 
dare. 


£   I   B   B   &      F   B.   I   M    ir   S.  55 

S*.  Dicetrlong^  dissimilem  esse  faciem  Cii^itat^  ab» 
d.  (|Uttiaerat  y  ctim  CiGero  ex  urbe  cederet  |  per  Trans^ 
lala  TerlMu 

3^.  Per  Kelata  expUcabit  ^  ut  mosror  mutatus  fue* 
rit  in  gaudium  \  et  per  Dissoiuia  ^  laetitiftm  ad  omnes 
pertinmsse. 

4^.  Per  Itetx^ta  ^  non  excidisse  memoriam  benefi- 
cionm ,  qiias  Cicero  contulerat  in  Remp.  Ciim  ^  etc. 

5^.  Per  2>i»p/u;a/a  Ciceronem  invitabit,  ut  excipiat 
plausus  totius  Civitatis. 

Denlque  per  Graddtionem  ezplicabit  Ciceronis  me« 
fita  in  Remp. 

O  R   A  T  I   O. 

Etdi  sincerus  gestientis  undique  Fopuli  JBjom. 
{Jausus  et  keta  omniuiu  Ordmum  ^lamatia 
salis  sicnificant  y  quantum.  uniyersa  civitas  ex 
tuo  in  nanc  urbem  reditu  gaudium  percepQrit  y 
Marce  Tulli  f  tamen  suae  erga  te  propensissimas 
Toluntati  nunquam  se  Respublica  no$tra  i'e* 
cisse  satas-existimet^  nisi  hoc  publico.  laetitise  suee 
testimonio  redeuntem  proseqiuatur.. 

Prob  l  Dii  immortales  j  Marce  Tulli  y  quam 
mutata  cxvitatis  kujus  facies ,,  ex  qjao  suavis- 
simo  conspectu  tuo  unumquemqjae  nostriim.  re- 
creasti  l  Quam  dissimilis.  IiodierndB  lucis  iesti- 
vitas  ab  eo  tristissimi  illius  diei  apparatu,  cum 
perturbatis  seditionum  £luctibu&  ceaendum.  esse 
ratus  y  ne  Hem^.  certissimo  naufragii  periculo 
exponeres  ,  te  te  immanissimis  sasvientis  belluse 
furoribus  subtraxisti  ! 

An  non  enim  ver6  sentis  ipse  j,  Marce  Tulli , 
quantam  in  omnibus  et  singulis  conversionem 
animorum  adventus  tuus  eftecerit  ?  Non  intel- 
ligis  pertemetipse ,  ut  mcerorem  gaudium ,  ri* 
sus  lacrymas  y  festae  gratulantium  yoces  tristis- 
simos  planctus  exceperint.  Ad  quem  V^Tib  tam 
singularis  laelilia}  pars  nou  pervenit  ?  Lugebat 


TraiitUtftl 


Relatt. 


54 


KHBTOAIC^ 


Iterata. 


Senatus  abeuntem ,  jam .  redeunti  gratulatur# 
Moerebat  Equester  Ordo^qui  te.maximum  de- 
cus  suum  atque  omamentum  deperderet;  nunc , 
te  recepto  ac  sosplte  y  plaudit  ac  triumphat.  A£- 
flictabantur  omnes  boni  p  dum  se  patrono  suo 
ac  defensore  destitutos^  oernerent  ;  exultant  ho* 
di^  y  oiim  restitutum  te  sibi  fuisse  gloriantur. 
Tota  civitas  confecta  luctu  atque  senio  salutis 
vindicem  ac  libertatis  suae  assertorem  require- 
batj  nunc  erecta  tandem  et  recreata  novum 
sibi  k  te  pr^sidium  adpromittit. 

Neque  enim  excidit  gratissima  tuorum  erga 
civitatem  hanc  meritorum  memoria^  cAm  per- 
niciosa  in  Remp.  consilia  detegeres;  cjim  ne* 
fiaLrios  sceleratorum  civium  itopetus  reprimeres  ; 
ci!im  pro  salute  publicft  gravissimis  periculis  ca- 
put  opponeres  ;  ciun  uribem  hanc  ab  incendio  , 
scelere  j  ferro ,  servitute  eriperes. 

DupUcata.  Excipe  ergo  ,  Marce  Tmli ,  excipe  dignas 
prudentia  ,  mgnas  pietate  y  dignas  constanti^ 
triumphantis  in  caus^.  tu^  civitatis  universas  gra- 

Gjradaiio.  tulationes,  Nam  si  multjun  tibi  debet,  qu6d 
illam  facundiee  tuse  laude  ornaveras ;  si  mult& 
plura  y  quod  eamdem  tam  prudenter  adminis- 
iHrav^as ;  si  plurimum ,  qu6d  consilio  atqiie  vi- 
giianti^  multas  ab  ek  calamitates  depiileras  ; 
quanti!un  debere  tibi  dicenda  est ,  quam  ab  exi- 
tio  funestissimo  salvam  etincolumem  pra^stitisti? 


z.iB£.  K    r  M.  z  u  V  s^  55 


CAPUT    III. 

Quibus  i  Locis  eruenda  sit  Amplificado^ 

XX  ACT£NU$  i&  verbia  .egimus  ex  quibus  Am« 

5li£catio  constat  f  reiiquum ,  ut  de  rebu«  ,  ^ii 
e  Locis  y  GX  q uibus  eruitur  Amplificatiq ,  di- 
camus«  Nam  illa  y  etsi  ex  oixmibus  Lpoifi  tum 
insitis  seu  intrinsecus  petitis,  tum  assumptis  seHi 
extrinsecus  accersitds  liaberi  potest  j  de  quibus 
dicemus  postea;.  tam^n.  ex  hx^  prseci^e  .oecem; 
Locis  repetitur- 

Primus  est  ^  Dejinitioaibua  conglobatis  ^ 
seu  a  congerie  Definitionum  ^  per  quasreicu*' 
ju&Iibet  exniicatjo ,  quae.aut  naturaux  wsifis  aut 
partes^  Tef  causas  et  eflecta  j  yel  oiSax^  et  ad- 
juncta  continet ,  yel  propriis  yocibus  vel  tra&s- 
latis  designatur»  Ita  Giqero  prp  Leae  Manil. 
a.  36  definit  Imperatorem  ab  iis  yirtujtibu&y  qua9 
ineaadesse  debent^  et  quas  deinde  in  Cn.  Pom* 
peio  reperiri  demonstrat.  J^thcBc  divirutatque 
incnaiiilis  virtus  ImperaSoris  i  quid  C4Bterc& 
quas  pauid  ante  coinMem^rare  ca^eram  > 
quantiB  et  quam  muItcB  sunt.  Non^enim  so- 
uim  beUanai  virtus  in  summo  atque  perfecto 
Imperatore  quctrenda  est^  sed  nwita  sunt 
artes  eximias  kujus  admirtistnB  eomitesque 
virtuds.  Ac  primiim  quantd  innocentid  de-- 
bent  esse  Impemtores  ^  quantddeindi  in  om-- 
uibus  rebustentperanddl  quantdjidej  quantd 
facilitatey  quanto  ingenio  y  quantd  hujfiani'- 
tate  l  QutB  breviter  qualia  sint  in  Cn»  JPom-- 
peio  consideremus* 

Secundus  iQomkFrequentatione  Consequenr 


66  k  H   E  T   O  R   I  c  ^ 

tiujn  y  ciliin  proferuntur  bona  seu  mala,  qud0^ 
oriri  possunt  ex  aliqu£l  re.  Hunc  locum  tractat^ 
Cicero  pro  Muraena  n.  86.  Sed  quid  tandem 
Jiety  sihc^c elapsa  de  manibus  nostris  ifi  eum 
annitmj  quLconsequitur  y  redundarint  ?  ITnus 
erit  Consulj  et  isnon  in  administrando  belio  , 
sed  in  siifficiendo  Collegd  occupatus.  Huno 
jaifi  <•  qui  impedituri  sint , '  parati  sunt*  Illa, 
pestis  immanis  ,  importuna  CalilimB  prorum- 
pet,  qud  poterit ,  etjam  Populo  Romano  mi-- 
natur  :  in  agros  snburbanos  repentd  ad^o- 
labit  :  versabitur  in  castris  furor  y  in  Curid 
timory  in  Foro  conjufatio  ^  in  campo  exer- 
citus  >  in  agris  vastitas  /  omni  autem  in  sede- 
ac  loco  Jemimjlammamque  metuemus.  Quce 
jam  dih  comparantur  ^  eadem  ista  omnia  >  si 
omatasuis prcBsidiis  erit Resp.  fatil^  et  mn:-' 
gistratuum  consiliis^  et  privatorum  diligen- 
tid  opprimentur. 

Et  Catil  4-  ii.  11-  Videor  enim  mihi  Jianc' 
urb^m  videre  y  btcem  orbis  terrarum  atque^ 
arcem-bmnium  gentium  subitb  uno  incendia 
concidentem :  cemo  animo  sepultam  patriam  , 
miseros  atque  insepuftos  acervos  civium,  Ver- 
sdtur  ntihi  ante  oculos  Aspectus  Cethegi  et 
furohin  vestrd  coide  bacchantis. 

Tertius  it  Contrariis  ^  ih  quo  contraria  multa 
congeruntur\  Pro  Muraeni  n.  89.  Ibit  in  exi- 
lium  miser?  Qud  ?  Ad  Orientis^ne  partes  j 
in  quibus  annos  multos  legatus  ficit,  et  exer-- 
citus  duxit ,  et  ntagnas  res  gessit?  At  habet 
maghum' dolorem  p  undd  cum  honore  deces'- 
seris  ^  cddem  cum  ignominid  reverti.  An  se 
in  contrariam  terrarumpartem  abdet ;  ut  GaU 
lia  Transalpina  ^  qu(B  nuper  summo  cum  inv^ 
perio  Ubentissim^  videjit  j  eundem  egentem^ 


X.   X  B    B   R      P   bE   1   M   U   Sr  Bf^ 

mcBreTrtem  j  exuleni  videat?  In  edporrb  Pro^ 
sincid^  quo  animo  C  Murcenam^fratrem  suunt 
aspiciet  ?  qui  hujus  dolor?  qui  illius  moeror 
erit?  quceutriusque  lanientaiio?  Quantaautem 
perturbatio  fortuTtce  atque  sermonis  ,  qiibd*, 
quibus  in  locis  paucis  ante  diebus  jactum 
'€sse  Consulem Murcsnamnuntiilhtterc^que ce^ 
lebrassenty  et  und^  hospites  atqtie  amicigra" 
tulatum  Romant  ^orieurrerint ,  repenti  eb  ac^ 
cedat  ipse  nuntius  calamitatis  su(B. 

Quartus  locus  est  k  Dissimilitudine  ,  in  quo 
multa  disi^imilia  ddhibentur,  ut  2.  Catil.n.  24. 
ubi  probat  Cicero  h.  DissimiHbus  non  esse  me- 
tuendos  CatiKnse  socios.  O  bellum  magnoperS 
pertimescendum  ^  citm  hanc  sit  habiturus  Ca" 
nRna  scortatorum  cohortem  prwtoriam  \  Ins^ 
tndte  nunc  ,  Quvrites  ^  contra  has  tam  pra^ 
clarns  CatiliruB  copias  vestra  prwsidia  ves^ 
trosque  exercitus  ^  et  primitm  gladiatori  illi 
conjecto  ac  saucio  Consules  Imperatoresqite 
vestros  opponite.  Deindk  contra  illam  nau'- 
jragorum  ejectdm  et  debilitatam  manum , 
fiorem  totius  Italich  ac  robur  educite.  Jam 
verburbes  Coloniarurti  ac  Municipiorum  res" 
pondebunt  CatilincB  tuniulis  sylvestribus:  Ne- 
que  verb  ccsteras  cbpias  ^  ornamenta  ^  prxB- 
sidia  vestra  cum  ilnus  latronis  inopid  atque 
egestate  debeo  conferTe. 

Qiiintus  Locus  a  Repugnantibus.  Pro  Mi- 
lone  n.  io3.  Nam  qui  possurn putare  me  res-- 
titutum  esse  y  si  distrahar  ab  iis  per  quos 
restitutus  sum  ?  Et  n.  104.  Hiccine  vir  pa-- 
tricB  natus  ^  usquam  ^  nisi  in  pcttrid  morie^ 
iur  ?  aut  sifortepro  patrid ':  hujus  vos  animi 
monumenta  retinebitis ;  corporis  in  Italid 
nullum  sepulcrum  esse  patieminl  ?  hufic  sud 


£8  &    H    BT    OAIXiB. 

•  « 

qzusquam  sententid  ex  urbe  expellet  j  qztent^ 
omnes  urbes  expuhum  a  vob^  ad  se  voca^ 
bunt?  ubi  probat  a  coiitention.e  Repu^iaiitium  ^. 
Milonem  in  Itali^  rednendiun  es^e. 

£t  pro  Coma&do  n*  i8«  probat  Saturiumpug-^ 
nantia  loqui.  Quid  tu  >  Saturi  ,  qui  contm 
hunc  venis ^  existimas  aliter?  Nonne^.quo^ 
tiescumque  in  causd  in  kujus  viri  nomea  in^^ 
cidisti  >  toties  hunc  et  virurn  bonum,  esse  di^ 
xistijethonoriscausd43ppelkLSti;  quodnemo^ 
nisi  aut  honestissimo  Ofit  amicissimo  Jacere 
consuevit?  £t  ibid.  n*  zp»  Qud  in  re  mihi 
ridicul^  es  visus  esse  inconstajis  y  qui  eundem 
et  Imderes  et  laudares  /  etvirum  optimum  ei 
honunem  improbissimum  esse  diceres.  JEun^ 
dem  tu  et  nonoris  causd  appeUabaSy  e£  vi^ 
rum  primarium  esse  diceba^  y  et  sociumfrau^ 
dasse  arguebas.  Sed  y  ut  opinor  y  laudem^ 
veritati  tribuebas ,  cjimen  gratice^  concede^ 
bas.  De  hocy  ut  existunabas  ,  prasdicabas  ^ 
CherecB  ab  arbitratu  causam  agebas^ 

Sextuft  a  Causis  dicitur  ,  quando  vel  excu- 
satur  aliijuis  y  vel  vituperatur  a  yariis  causis 
prc^ter  quas  videtur  aut  excusandus  aut  vitu* 
peran^ud.  Ita  Cicero  pro  Miione  n«.  73.  probat 
a  Causi^j  cur  Clodius  caesus  jure  viaeri  possit  ^ 
etiamsi  insidiator  mm  ^sset  y  qui  taat4,  impuni* 
tate  per  onmiafacinora  diripienois  civium  bonis  ^ 
faciendis  cssdibu»  y  admittendis  quibusque  fla- 
gitiis  ^assatus  esset  t  sic  ut  gloriari  Milo  posset 
caede  Clodiiy  et palam dicere ,  occidiy  occidi... 
Eum  ,  cujus  suppUcio  Senatus  solermes  S(Bpi 
religiones  expiandas  censidt  :  eum,  quem 
cum  sorore gennand  nefarium  stuprumfecisse' 
Luc.  L^cuJlus  juratus  ,  se  ,  qmBstionibus  ad" 
Aibttisj  dixit  comperisse  s  eumj  qui  civen^x 


LZ.BSa      FfllMUS.  59 

quem  Senatus  ,  quem  Populus  j  guem  omries 
gentes  urbis  ac  vitoB  civium  conservatorem 
judicabant  y  servorum  armis  extemdnavit; 
eum  j  qui  regna  dedit,  adendt;  orbem  ter-^ 
rarum^  quibuscum  volujit  ^  partitus  est ;  eum  , 
quipluribus  cwdibus  in  foro^  factis^  sifigulari 
virtute  et  glorid  civem  domum  vi  et  armis 
conmulit ;  eum^  cui  nihil  junquam  nejasjiiit 
injacinore  ,  nec  in  libidine  ;  eum  ,  qui  cedem 
Jiympharum  incendit,  ut  memoriam  publictz 
recensipnis  tabulis  pubUcis  impressam  extin^ 
gueret. 

Septimus  Locus  ab  Ejffectisi^tiim  sive  eyeiw 
lis  y  quorum  «nultitudo  in  laude  admirationem 
parit ;  in  vituperio  ciet  i&(lignationem,  Ita  Cicero 
in  Libro  de  Senectuten.  4o*  miserabiles  Effcctui 
ToluptaUs  enumerat  ad  amplificandos  matur» 
fl&tati$  fructus  y  quas  liabet  y  unde  pessimos  a^s- 
luaatis  ac  libidinibus  perditae  astatis  motus  repri» 
mat  ac  coerceat.  ifullam  capitaliarem pestem  y 
quam  corporis  voluptatem  dicebat  a  naturd 
datam  hominibua  >  cujus  voluptatis  avidw  li- 
biiUnes  >  temen^  et  eJfreacUe  ad  potiundum 
incitarentur.  Hinc  patric^  proditiones  ,  Jiinc 
Rerump.  eversionesj^  lunc  cumhostibus  clan^ 
desUaaconsilia  nasci  dicebat;  nullum  deTu^ 
que  seelus  >  nullumjacinus.  magnum  esse  ^  ad 
quod  suscipiendum  non  libido  valuputatis  im^ 
pelleret*  Stupra  vero.  et  adukeria  >  et  omne 
taleflafAtium  nuUis  aliis  iUecebris  excitari  > 
nisi  vabiptate.  Cianque  homini  sive  natura  y  si 
quis  Deus  nihil  mente  prmstahiUus  dedisset , 
Auic  dinno  muneriac  dono  nihil  esse  tam 
inimicum,  qukm  voluptatem^ 

£t Verrin^3«  n.  78.  Verris  libidines  abEifectis 
anrplificat. 

Philippica  i4«  n.  8.  Crudole  Lellum  Antonii  y 


6o  RHBTOaiC^ 

pestem  ^  Tastitatem ,  cruciatum ,  tormeota  om^' 
iiibas  denuntiantispariterab  Eflfectis  amplificat.. 

Sic  et  k  rebus  gestis  Pompeium  laudat  pra 
Liege  Manil.  n.  6i.. 

Octayus  Locus  petitur  k  SimiKsudine.  Jta.  Ci-« 
ceropro  Arclud.  n.  19.  probat  eos  ^  apud  quo» 
loqmtur,  moveri  debereorantis  Archxs?  preci-* 
bus  ;  quandoquidem  ipsa  saxa  Poetarum  Yoce 
movebantur.  Saxa  et  solitudines  voce  respon^ 
dent  y  iestia  s^p^  immanes  cantujlectuntur , 
nos  instituti  rebus  optimis  Poetarum  voce  non 
moveamur? 

^  Nonus  Locus  ab  ExempUs  ;  quil>us  nihil  so- 
i^t  esse  efficacius  ad  movendum.  Observaadum 
«it  tamen  ^  ea  non  esse  in  Amplificationeenaclea^ 
tii^s  explicanda  ;  nam  Amplificatio  minores  cir* 
rumstantias  non  patitur ,  nec  admittit  (juidquanv^ 
nisi  magnum  sit  illud  vei  usu^  Tel  natura*  Haea 
porr6  quoties  adhibet  TuUius  in  Amplificatione> 
quast  punctis  quibasdam  ac  stinirulis  utitur  ad 
tirgendam. 

Sic  pro  Arckift  n.-  19.  quem  admittendum  in 
civitatem  esse  contendebat  ^  affert  congeriem 
exemplorum  petitam-  k  mulu»  oivitatibus  ,  quae 
Homerum  ^  yel  mortuum,  suum  esse  defende* 
bant  aemulatione  qu&dam  dignitatis  y  quam  ib 
Poetis  esse  positam  aiiiitrarentur..  Ilo/nemm, 
Colophoniicivem  esse  dicuntsuum§  cAiisuum 
esse  vindicant  /  SaJamini  repepijit ,  Smymad 
verb  suum  esse  confirmant  ^  itaqueetiam  delu^ 
hrum  ejus  in  cppido  dedicaverunt ;  permxilti 
aliiprastereh  pugnant  iuterse  atque  contenr^ 
duMt  ;ergo  ilii.auenumy  quia  Poetajuit ,  post 
mortem  etiam  expetunt;  nos  hunavivum  ,  et 
qui  vohmtate^  et  legibus  noster  est,  repudia-- 
oinius  ? 

lit  in  laudata.paulo  ante  Catilin.  1»  n.  S.mul-^ 


X  I  3  £  «.     :p  &  I  M  0  S.  6l 

Us  exemplis  probat  fion  esse  ferendum  Catilin^ain. 
apertum  Iiostem  ^  et  Senatiis  Consulto  ^m  dam- 
natum  :  dignamque  esse  illum  suppliciis  ^  quas 
ab  aUiis  muito  miniis  Boceniibus  repetita  rae- 
runt. 

Deckmis  L6cus  petitur  kfictis  personis  s  et 
Prosopopeia  nuncupatur  ;  qud  fit  y  ut  homines  ^ 
Yel  belluae  j  ye\  etiam  res  inanimatae  loquentes  y 
inducantur.  Frequentissimus  toto  Cicerone  iste 
Locus^  dis  auo  suo  tempore  dicemus  fusii!is  in 
Libro  qui  de  Figuris  inscribitur.  Sic  pro  Mil. 
n.  93.  Ita  Milonem  loquentem  inducit^.  Me  qui^ 
detn,  JudiceSj  exaiiimarU^  -et  interimunt  h<B 
voces  Milonis  quas  audio  aSsiduSy  et  quibus 
intersum  quotidid.  Valeantj  inquit,  "Valednf^ 
cives  mei  y  sint  incplumes  ^  sintflorentes ,  sint 
ieati.  Stet  iicBc  urbs prcBclara  miMque patria 
carissima  y  quoqnomodo  merita  de.  me  erit  : 
irttnquilid  Rep.  Cives  mei  (  quoniam  mihi 
ciim  itlis  non-ticet)  sine  me  tpsi  ^  sedper  me 
tamenperfruantur.  Ego  cedam.  atque  abibo. 
Si  mihiRep.  bondfrui  non  licuerit ,  ^tcarebo 
mxild  :  et  quam  primhm  tetigero  bene  nwra- 
tam  et  Uberam  civitatem^  in  ed  conquiescam  , 
etc. 

£t  1.  Catil.  n.11117.  Ita  Patriamloquentemfacit. 
Etenim  si  mecum  Patria,  qum  mihi  vitdca^ 
rior  est,  si  cuncta  Italia  ,  si  omnis  Resp.  lo^ 
quaturj  Marce  Tulli,  quidagis  ?  Tuneeum  , 
quem  hostem  esse  coniperisti  j  quem  ducem 
oelli  futurum  vides  ;  quem  expectari Impera- 
torem  in  c€istra  hostium  sentis  /  auctorem  sce- 
leris  j  principem  conjurationis ,  evocatorem 
servorumet  civiumperditorum  eitire patieris  ; 
vt  abs  te  Tion  emissus  ex  urhe  ,  sed  immissus 
in  urbem  esse  videatur  ?  Nonne  hunc  in  vin* 


62  AHETORXCiB 

cu/a  duci  ^  non  ad  mortem  rapi  ^  non  summa 
supplitio  max:tari  imperabis  f  quid  tdndem 
impedit  te  ?  Mos-ne  Majorum  f  Atpersc^pd 
etiam  privati  in  hac  Rep.  pemiciosos  cives 
morte  mulctarunt  ?  An  leges  quxB  de  Civium 
Rom.  supplicio  rogatcb  sunt?  At  nunquam  in 
hac  urbe  ii  j  qui  h  Rep.  defeceruntj  civium 
jiira  tenuenint.  An  invidiam  posteritatis  ti* 
mes  ?  PnBclaram  verb  Populo  Rom.  referS 
gratiam  ,  qui  te  y  hominem  per  te  cognitum  , 
nulld  commendatione  majorum  ,  tam  maturd 
ad  summum  Imperium  per  omnes  honorum 
gradus  extufJt,  si  propter  invidiam  ,  aut  aU'^ 
cujus periculi  metum  j  salutem  civium  tuorum 
negligis  ,  etc. 

EXERCITATIO. 

Christiani  apud^Neronem  Perduellionis  aC" 
cusati  ab  homine  Ethnico  defenduntur. 

SYNOPSIS. 

Exord*  JLIxGST  noa  afTerre  se  CKristianonun  quere'» 
las  y  qui  detinentur  in  yinculis  y  ad  propukandam  illa- 
tam  rerduellionis  accusationem  \  ne  eorum  defensio 
minus  ponderis  habeat  in  proprid  causd  \  sed  accederd 
se  hominem  Ethnlcum  ^  Cnristiansl^gentis  Patronum. 
Tractabituf  Exordium  per  Prosopopeiam  et  per  Cau* 
sas  )  inducentur  enim  loquenres  Christiani  ^  et  crimi- 
nationis  illatSB  causas  k  se  amolientes. 

Propositio.  Dicet  honio  Ethuicus  ,  non  potuisse  sibi 
temperare,  quin  eorum  defensor  accederet,  quorumin- 
nocentiam  noverat. 

Confirmatio.  Petetur  k  Repugnantibtts ,  d  quibus 
ostendet  alienos  esse 4  Perdueliionis  crimine.  £t  i^  qui- 
dem  4  Religione  quam  Christiani  profitentur  \  quam 
deflniet  per  Effkctus  y  nimirum  per  ieges  et  instituta  ^ 
quibus  constat  tota  ,  quse  leges  et  instituta  con- 
trari^   pugnant  cum  illo    crimine'  cujus   rei   accusan-* 


tOT,  Illa  preecipit  suis  sectatoribus  obsequium  ^  amo- 
Tem  y  rerereiitiam  siios  in  Principes.  a*^»  A  Dissimili  ; 
illi  scelerata  moTeant  suos  in  Principes  arma  qui ,  etc. 
3^.  Ostendet  Repugnantiam  cum  Gnristianorum  mori- 
fcus  ^  qui  dociles  semper  yisi  sunt  |  qui  laudem  pro 
contiimelilL ,  amorem  pro  odio^  etc.  solent  rependere  } 
tractabitur  etiam  bic  Locus  k  Contrariis.  4^.  Id  coa«* 
€rmabit  k  Simi/ij  reTocando  Cbrisdanorum  memoriam 
qui  pro  defensione  su»  Religionis  tam  ssep^  ^  tam  multi 
mortem  subiemnt.  5^.  A  Testi/noniis  :  appellabit  om« 
niiim  fidem  j  si  auctores  aut  participes  turbarum  ,  tn- 
multiis  aut  seditionis  argui  Christiani  possint.  Neronem 
ipsum  testem  appellabit.  6^.  Repujgnat  ut  Christiani 
sine  armis,  sine  opibus,  sine  Ducibus  quidquam  ejua- 
inodi  moliti  sint. 

Concludet.  Debort^ndo  ab  inferendi  Cbristianis  con* 
tumeli^  9  yel  ipdbnk^  et  k  Frequentatione  Consequen- 
^ium  damonstrabit  quid  metuendum  babeat  ^  si  Chrif • 
tianos  innocentes  pergat  ulteriils  persequi. 

o  a  A  T  I  o. 

•Noif  adduco  tuum  ad  Tribunal  ^  Princeps 
e^uissime  y  unum  aliquem  infortunatis  illis  ex 
homimbus  ,  quos  in  Tincuiis  kabes  ,  et  cruentae 
morti  destinas ;  suam  ut  sociorumque  $u,orum 
peroret  causam  y  et  inustam  toti  Cmistianorum 
genti  accusationislabem  depellat.  Non  queruntur 
ilii  suis  ex  ergastulis  ^  tuamque  testantes  sequi- 
tatemflebiliter  clamant.  Insontes  nos  sumus  ^  ac-  Proiopopeuu 
cusamur  perperam  j  et  nihil  meriti  unquam  mal^ 
per  summum  nefas  damnatur.  Nam  quis  est 
tam  injustae  criminationis  artifex?  aut  quibus 
Tel  argnmentis  ,  Tel  testibus  illa  roTincitur  ?  An  a  causis. 
egimus  quidquam ,  quod  Perduellionis  suspicio- 
nem  moTeat?  an  fuit  nostris  in  moribus  et  Ti- 
Tcndi  consuetudine  sceleris  Tel  umbra  ,  qu€e 
facere  suspectam  fidem  possit?  Tam  justa  Chris- 
tianorum  expostulatio  ^  etsi  T^tere  potest  apud 
aErquissimum  Principem ;  ad  propulsemdum  ini^ 


\ 


qu»  aceusalioms  probrum,  tamen  ab  iisprofecta, 
quos  utilitatis  propriae  et  propensae  in  suos  Tolun- 
tatis  ratio  exstimulat ,  min^is  babere  ponderis 
A  DiMimiu,  fort^  videatur.  At  <jui ,  studio  contrariarum  par- 
tium  ^  alienus  semper  k  peremnis  noyae  sectao 
opinionibus  yixerit  y  is  non  ams ,  qu^  solius 
sequitatis  rationibus  impulsus  ad  dicendumpro 
Cnristiani  gente  debet  videri» 

Liceat  igitur  mihi  pauca  direre  Chrisdanorum 

in  gratiam  y  quos  proTO  cum  intelligam  expertes 

esse  prorsus  illius  criminis ,  cujus  in  invidiam 

vocantur ,  non  potui  mihi  temperare  j  quin  in- 

noi^entiaa  patronus  ac  defensor  accederem ,  et 

illatam    contra  fas  omne  Perduellionis   calum- 

niam  amolirer. 

A  Repiignaa-   '  Ac  primilim  quidem  quam  alienum  Perduellio* 

tibiu.  jj^jg  crimen  censeri  debuit  ab  iis  ,  qui  Christiani 

nuncupamtur  ,  et  Christum  Religionis  suas  Prin- 

cipem  atque  auctorem  colunt?  Nam  quid  i}^ 

commendat  inprimis  i^c  prascipit  sui^  sectatori- 

bus  ?  quibus  institutis  ac  legibus  nititur  Religio 

tota  y  quam  tradidit ,  et  communemomnibus  pio* 

que  cultu  servandam  edixit?  Nihil  hasc  ocoultum 

continet,  nihil  per  ambages ,  aut  cum  iucoloqui* 

tur.  Palam  eat  ^  et  in  ipsis  Christianorum  expres- 

sum  moribus  y  quodcumque  profitetut  ac  praB- 

A  Definitioue  dicat.  At  iUa  y  si  nesicis  y  ndelem  ac  nativam  sui» 

ptr  ^iFecta.    jj^  priucipibus  Dei  Praepotentis  imaginem  agnos- 

cit;  singularbm  iisdem  cultum  ac  reverentiam  y 

sincerum  amorem  ^  devotissimum  obsequium  ju-» 

bet  exJiiberi  j  pro  iis  tuendis  quodlibet  adiriperi- 

culum  y  sangumem  ac  vitam  profundi  imperat. 

An  ergo  nefaria  legitimum  in  Principem  consiiia 

meditentur  ,  quibus  ipsa  ReHgio.praecipit ,  mo- 

deratores  suos  sinceris  animorum  studus  deme- 

2 


reri 


^ 


w 


LIBBR       PRIMITS.  65 

/Oli  ^  illi   scelerata   moveant  in  Imperatores  a  Dissimiu. 

arma ,    quos    religio  nuUa  retiaet ,   quos  ima 

sollicitat   ambitio  y  incendit  avaritia  ^  regnandi 

libido  per  omne  flagitium  rapit  ac  praecipitat : 

qui  nullas  leges  agnoscunt  j  nullam  dominationem 

reverentur ,  cum  yiolaii  jus  potest  impun^  ^  neque 

ulla  sceleris  poena  nocentes  expectat.  At  qui  ex- 

pressam  suis  in  Imperatoribus  siii  ipsorum  Dei 

ftimilitudinem  venerantur,  qui  eosdem  proprio 

capitis  periculo  totiusque  euusione  sanguinis^ 

nisi  Reugionem  suam  abnesent  y  debent  tueri  j 

qui  fortunas  ^  dignitates  ,  Titam  ipsam  nuUo  po- 

nuntinloco;  ilh  Neronis  in  caput^  in  salutem 

conjurent  ?  Non  cadit  gentem  in  istam  tam  detes- 

tabile  facinus  y  neque  Christianorum  instituta 

aceleris  hujus  vel  umbram  patiuntur. 

Nam  quid  simile  auditum  unquam  de  ipsis  ASimiU. 
est  ?  quis  nefarias  molitiones ,  turbas  ^  seditiones^ 
tumultus  exprobrjet  ?  quam  habuisse  partem  in 
variis  civium  nostrorum  totiusque  Italise  motibus 
arguuntur  ?  Exsurgant  illi  ^  quotquot  sunt  Chris- 
tiani  nominis  accusatores^  et  m  ipsorum  moribus 
vivendique  consuetudine  quid  reprehendant  y 
quod  hahere  affinitatem  cum  Ferduellione  videri 
possit.  Nam  quis  eos  Perduelles  putet^  aut  ad  ACoatrariis/ 
inferendam  injuriam  comparatos,  qui  laudem 
pro  contumeli^  y  pro  odio  amorem  ^  beneficia  pro 
suppliciis  j  preces  et  vota  pro  cruent^  morte  re- 
pendimt.  Patere ,  Piinceps  sequissime  ^  ut  ci!im  Ab  czeiopUt. 
ek  y  quam  debeo  Imperatori  meo^  reverentift ,  ad 
tnum  ipsius  testimonium  appellem ;  nosti  enim- 
vero  et  tuis  ipse  usurpasti  oculis  y  quAm  dociles 
illi  animos  moderatonbus  ^uis  afferant  j  qu^m 
patientes  in  laboribus ,  quAm  constantes  in  cru- 
ciatibus  perferendis ,  quam  pariim  cupidi  reti- 
nend^.  vita^  ,  quoti^s  Religionis  causa  postulat  ^ 
Tom*  /,  £ 


66  aHBTORZC^ 

aut  patriae  salus  Imperatorumque  jussa  repo»- 
cunt. 

Sed  quid  ego  diutiiis  immoror  in  'ek  confutandlL 
A  RepngaAii-  calummlL  9  quae  nullis  nixa  fundamentis  ruit  ex 
ttbot.  ^e  gQ  ^Q  subvertitur  ?  Sit  ita  san^,  uti  accusatorea 

imperiti  clamitant :  hoc  informare  animo  tam  de- 
testabile  consilium  Christiani  potuerint  ^  habue* 
rint  illi  conjurandi  in  patriam  et  in  Imperatorem 
ipsuQai  Yoluntatem ;  quibus  tandem  rationibus 
meditatum  scelus  exequerentur  ?  quas  illi  copias  ^ 
quos  exercitusy  quas  lacultates  habent?  Quibus 
$e  tueantur  armis  y  quibus  Ducibus  in  aciem  pro- 
deant ,  quas  urbes  ad  deiensionem  ^  quse  propu- 
gnacula  nobisostentet  Christianorum  paucitas  ex 
plebeculaequisquiliisac  coliuyie  femv^congregata? 
A  Comequen»  -^  •  P^^^  >  Princeps  eequissime  ^  ne  ^  si  gentem 
innoxiam  persequeris  ulteriilis  y  praster  commune 
odium  nihil  quidquam  reportes  ;  et  dum  populi 
tuaeque  secuntati  videris  allaborare  ^  non  apud 
Bx>manos  mod6 ,  sed  etiam  apud  universum  or- 
bem  crudelitatis  ac  saeyitiae  famam  incurras. 


PARS     TERTIA. 

De  Figuris  seu  de  Elocutianis  digmtate. 

Y  ERTiTUR  totum  Artis  Oratoriae  momentum 
in  hoc  libro  y  qui  de  Figuris  inscribitur.  Cum 
enim  Artis  Oratoriae  seu  potiiVs  Rhetoricae  sit  fi* 
tias  apt^  ornat^que  dicere  adpersuadendum  ;  null4 
ratione  perveneri  securiiks  potest  ad  propositum 
exitum  y  quion  scientiS.  et  artificio  Figurarum 
aliorumque  Oratdonis  omamentorum  y  in  quibud 
tota  dicendi  vis  ac  majestas  posita  est. 


r 


Z.IBBR      PRIMUS.  6j 

Kgura  porr6  apud  Biietores  nihil  est  aliud  y 
qoam  Orationis  omatus  y  seu  sermonis  conforma- 
tio  ^  communi  ratione  dicendi  remota;  in  quo 
HS-^rt  h.  Tropo  ^  qtu  Orationis  omatus  est  ^  per 
quem  sensus  alicujus  yerbi  aut  sentepitiae  pro« 
prius  ad  alium  sensum  deducitur* 

l^tor  Elocutioms  omamentum-  a*  dignita. 
in  Tropis  et  Figuns  yersatur  et  consistit  ;  et  , 
quemadmodillm  suntFigursequaedam  yerborum^ 
quaedam  s^ntentiarum ,  ita  Tropi  alii  verborum  y 
alii  senten^arum  nuncupantur. 


CAPUT    PRIMUM. 

jD^  Twpis  yocde  iisprinthm  qui  in  zmo  verbo 

positi  sunt, 

jL  h  o  p  tJ  s  est  Yerbi  vel  Orationis  4  propri^  ^^ff^'^ 
fieatione  y  ad  aliam  cum  aliqu^  virtute  ac  digni- 
tate  Translatio.  Hoc  ipsa  vox  indicat.  Tropus 
enim  dicitur  k  verbo  rfiTrc^  y  id  est  converto  y  sive 
immiito. 

Septem  yulg6  recensentur  Troporum  genera : 
Metapbora  ^  Synecdoch'ey  Metonymia  y  Catachr^ 
ns,  Antonomasia  ,  Onomatopeia ,  Metalepsis. 

Metaphora  est  Translatio  yerbi  k  propn&  sig- 
nificatione  ad  aliam  cum  aliqui  simiRtudine. 
Verbi  gratid. ,  dna  quis  dicitur  incensus  irdj 
inAimmatus  cupiditcUe  y  lapsus  errore :  Ac  et 
dicitur  lumen  Orationisy  generis  claritasy  glo- 
riiB  segesy  concionumprocellcByVirtutum  con^ 
centus  :  qu»  omnia*  sunilitudinem  habent  ali- 
qnam  cum  iis  rebus  k  quibus  denominantur* 

Cayendum  autem  y  ne  sit  (requentior ,  ne  in- 
yerecundus  hujusfigur»  usus ;  ne  apad  Oratores 


\ 


63  ilHETORIC^ 

tam  aiidax ,  quam  apud  Poetas ;  ne  Metapbora 

Srocudatur  noya^  quae  auctorem   bonum  non- 
abeat.  / 

Synecdoche  est  Tropus  ^  in  quo  totum  pro 
mcrte ,  vel  pars  pro  toto  sumitur ;  vel  ex  antece- 
dentibus  consequentia  intelliguntur.  Ita  totum 
pro  parte  sumpsit  Virgiiius  y  ciim  dicit  ^Jbntem- 
queignemqueferebant.  Hoc  est  aquam  e  fonte  j 
carbones  ex  igne  decerptos.  Partem  pro  toto^ 
cum  pro  navi  puppim  usurpat.  Consequentia 
ver6  ex  antecedentibus  intelliguntur  y  ut  si  quis 
dickt  y  jam  boves  ab  agncolis  reducuntur  do- 
mum  j  pro  nox  adest. 

Metonymia  est  Tropus ,  qui  causam  per  ef- 
fecta  y  vel  effecta  per  causam  ^  vel  id  quod  con- 
tinet  pro  eo  quod  continetur  ,  vel  rem  i  sigi^o 
declaraty  verbi  gratia :  Dona  laboraUB  Cereris, 
pro  ,  frumentum  in  panem  redactum  ,  est  exem- : 
plum  Metonymise  9  quse  per  causam  efFecta  de- 
eignat  ,  quia  Ceres  inventrix  frumenti  dicitur. 
Scelus  et sacrilegiumdeprehensum  est,  id  est 
scelestus  et  sacrilegus.  Hic  causa  per  efiecta  de-  - 
claratur  :  id  vero  quod  continet  pro  eo  quod  con- 
tinetur  ,  ut  lectitare  Platonem  ,  pro  lectitare 
Flatonis  opera.  Denique  signum  pi^o  re  significatft 
sumitur^  ut  si  quis  bellum  per  armxiy  pacem 
per  togam  indicet. 

Catachresis  est  Tropus  qui  verbo  simili  aut 
propinqno  ,    pro  certo   ac  proprio  utitur :  v.  g. 
cum  Parricidam  appellamus  eum  qui  matrem 
in  terf ecit ;  quod  ipsa  vox  Catachresis  mnuit ,  sig-  • 
nificat  enim  abusum  quemdam. 

Antonomasia,  sive  Pronominatio ,  est  Tropus^ 
qui  pro  nomine  ipso,  aliquid  aequivalensnomini  ,  - 
aut  etiam  signiticantius  substituit ;  ut  cum  diciiur 
Eversor  Cartkdgini^ ,  pro  Scipione  j  Asioi  do^ 
nuLor j  pro  Alexandro  j  Orator^  pro  Ciceronc. 


I 


r 


riBERPRXMUS.  6<) 

Onomatopeia  est  fictio  vocis  ad  rem  significa- 
tam  natiya  aliqu^  suisoni  similitudine  accedenlil'^ 
ut  mugitus  y  hoapiSy  sibilus  ^  et  similia. 

Metalepsis^  sivi  Transsuraptio  est  Tropus,  quo 
ex  alio,  ad  ali«rd  veluti  per  gradus  ascenditur  , 
.  ut  cum  dixit  Virgilius  ,  Post  aliquot  mea  regnd 
mdens  mirabor  aristas ,  id  est  post  aliquot  an- 
nos;  nam  ex  aristis  spicas  et  segetes,  ex  segetibus 
a&states  y  et  ex  a&statibus  annos  inteliigimus. 


.  ^•X»'V.«^  «Xr«%.«>.  «^«^  *V  «^•V.fW 


C  A  P  U  T     II. 

De  Tropis  qui  in  Oratione  ,  hoc  est^  in 
pturibus  verbisjiunt, 

2UATUOR  sunt  Tropi  in  Oratione  ,  sive  in 
ribus  verbis  j  AUegoria ,  Periphrasis ,  Hyper- 
baton ,  Hyperbole  :  quibus  addi  potest  Ironia. 

Allegoria ,  sive  Inversio  ,  est  Tropus  ,  quo 
aliud  verbis  ,  aliud  sensu  ostenditur ,  ut  pro 
Milone  n.  5.  Equidem  ccBteras  tempestates  ac 
procellas  in  ilhs  duntaxatjluctibus  concionum 
semperputavi  Miloni  esse  subeundas.  Ubi  per 
tempestates  ^cprocellas ,  significat  per turbatio- 
nes  ac  tumultus  ,  quibus  Milo  obnoxius  fiierat. 

Habes  alia  Allegoriae  exempla  apud  Cicero- 
nem  pro  Marcello  n.  ^.\vl  Pisonem  n.  20.  pro 
MurasnlL  n.  35.  Illustris  est  etiam  illa  AUegona , 
qna  Horatius  B.empublicam  nova  bella  molien- 
tem,  sub.navis  nomine,  cui  desunt  omnia  nd 
felicem  navigationem  ,  compellat ,  et  ab  hujus- 
modi  consilio  deterret.  Lib.  1.  Ode  i4-  ONavls 
rejerentin  mare  te  novijhictus ,  etc. 

Hsec  porr6  AUegoria  omnium  est  praBstanlis- 


rjo  RHBTORlGiB 

sima^  qtiae  similituilinis  et  translatioms  gratid. 
permixta  est.  Talis  est  illa  quse  legitur  n.  lau- 
cato  35«  pro  Mursena.  Quod  fretumt  t  quem 
JSuripum  tot  motiis  tamque  varias  fuxbere  pu-- 
tatisjluctuum  agitationes,  quantas  perturba^ 
tiones  et  quantos  CBstus  habet  ratio  Comitio- 
rum  ?  Diesintermissus  unus  ,  aut  nox  interpo^ 
sita  sasp^  perturbat  omnia ;  ettotam  opinionem 
parva  nonnunquam  commutat  aum  rumoris. 
Ubi  vides  Comitia  per  similitudiuem  Freto  et 
Munpo  comparari ;  oiciperturbationeset  c^stus 
de  CSomitiorum  strepitu  ac  negotiis  per  Allego- 
riam  :  et  rationem  pro  modo  ex  ratione  adhibito 
translatiti^  usurpari.  Item  pro  Sextio  n.  20.  Alle- 
goria  insignis.     . 

Observandum  autem  est  in  AUegori^  ^  ut  ^  quo 
genere  co^eris  translationem  9  eodem  finiAs. 
Quis  enim  non  improbet  initium  k  tempestate 
sumpttun  y  ruin^ ,  yel  incendio  concludi  l 

Periphrasis  y  seu  Circumlocutio  est  Tropus  , 
^quo  pluribus  verbis  dicitur  ^  quodpotest  pauciori- 
Dus  exprimi  j  ut  sit  oratio  plenior  et  signmcantior. 

Hyperbatonseu  Transgressio  est  Tropus  ,  quo 
in  perpetu4  Orationis  sewe  ordo  yerborum ,  cum 
decore  perturbatur  ^  ut  m^cum  ^  pro  cum  me  y 
quibus  de  rebus  ^  pro  de  quibus  rebus. 

Hyperbole  est  Tropus ,  qui  rem  auget  yel  mi« 
nuit  supra,  yel  in&a  yeritatem;  supra  yeritatem 
quidem  ut  pro  Marcello  n.  4-  Nullius  tantum 
est  flumen  ingenii,  nulla  dicendi  aut  scribendi 
tanta  vis  tantaque  copia  ^  quas,  non  dieam 
exomare  ,  sedenarrare  ,  C.  CfBsary  restuas 
gestas  possit*  IhiA^  n.  11.  Vereor^  ut,  hoc  , 
quod  dicam  y  non  perind^  intelligi  auditu. 
possit  ^  atque  ego  ipse  cogitans  sentio  ;  ipsam 
victoriam  vincisse  viderisy  cim  ea  ipsa  y  qucB 


I.IBBX.      PRIMUS.  yl 

iUa  erat  adepta  y  victis  remisisti.Ail^i  sunt 
ejusdem  Tropi  exempla  illustria  pro  Lege  Ma» 
vilii  n.  oS.Pnilip.  2.  n.  6^^.  Ver.  j.  n.  144. 

Bxemplmn  Ter6  Hyperix>Ies  quae  rem  mimiat 
infra  Tentatem  ^  habespro  Roscio  Com.  n.  20. 
nbi  £u%t&  jocatur  in  Famiium  Cheream.  Oro 
atque  obsecro  vos,  qui  nostis  ,  vitam  inter  se 
utriusque  coitferte  /  qui  non  nostis ,  facient 
utriusque  considerate  :  Nonne  ipsum  caput  et 
supercilia  iUapenitks  abrasa  olere  malitiant 
et  clamitare  caltiditatem  videntur?  Nonne  ah 
imis  unguibus  usque  ad  verticem  summum^ 
ex  Jraude  ,  fatlaciis  >  mendaciis  constare 
totus  videtur;  qui  idcircb  capite  et  superciliis 
semperest  rasis  ^  ne  ullum  quidem  pibim  virl 
6oni  habere  videaturl  Item  in  Pisonem  n.  SS. 
proFlacco.  n.  ^x. 

• .  Ironia  est  Tropus  ^  qui  aliter  IliUsio  vocatur  y 
ct  sensum  indicat  con^rium  iis  yerbis  ^  ex  qui- 
bus  conflatur;^  ut,  si  quis  diceret^  Spium  et 
mitem  ac  gratumaniTnum  !  de  eo  y  qui  hominem 
in  se  benencum  trucidasset. 

Ftequens  est  Cicero  in  IronilL ,  prsesertim  si 
jocari  m  aliquem  mordacius  volnerit. 

Sic  Verr.  6.  n.  86.  Erathyems summa ,  tem- 
pestasperfrigida  y  imber  maximus  >  ciim  iste 
imperat  uctotibus  ,  utSosopatrum  depordcu, 
inqud  sedebat,prmcipitem  inforum  aeiiciant. 
Vix  erat  hoc  etutm  imperatum  ,  ciim  illum  spo- 
Uatum  stipatumque  Iwtoribus  videres.  Omnes^ 
idebputabant  ^  ut  miser  atque  innocens  virgis 
c€Bcleretur;fefellith€5chominesopinio}  virgis^ 
iste  ccBderet  sine  causd  sociumJ?opuli  Rom^ 
atque  amicum  ?  ncn  usque  eo  est  improbus  , 
non  omnia  in  eo  uno  suntvitia :  nunquamfuii 
erudeUs  i  leniter  hominem  clementerque  ac-^ 


7^  RHBTORIC^ 

cepit,  Quo  in  exemplo  simuiatio  tota  fit  in  singu- 
lis  yerbis  k  suasignmcatione  incontrariammuta- 
tis.  Nam  narrat  postea  Cicero  (ju£^m  cruentum 
in  morem  Sosopatrum  iUum  Verres  cruciasset. 

Et  pro  Rabirio  Perd.  n.  i3.  T.  Labienum 
irridet  ironice  qu6d  popularem  se  esse  dixisset. 
NamqueJuBc  tua^  qucB  te  clementem populcb^ 
rem^ue  delectant?  I ,  lictor  ,  colliga  munus  ; 
qucB  non  modb  fuijus  libertatis  mansuetudinis^ 
que  non  sunt  ^  sed  ne  Romuli  quidem,  aut 
XfumcB  PompiBi  ;  sed  Tarquinii  superbissimi 
atque  crudelissimi  Regis  ista  sunt  cruciattis 
carmina;  quw  tu  homo  lenis  ac  .popularis  li^ 
bentissim^  commemoras ;  caputobimbito  ,  ar-^ 
boriinfelicisuspendito. 

Item  Cat.  2.  n.  ^4«  piTo  lig.  n.  i.  in  Fisonem 
n.  56.  pro  Mil.  n.  20. 

\  Observandu^  autem  Ironiam  facil^  intelligi 
rel  ex  modo  quo  prommciatur  y  qui  irrisionem 
ftonat  y  vel  ex  persond.  aut  rei  naturi  yerbis  y  quas 
proferuntur ,  contr^lL. 

EXEHCITATIO. 

Defenditur  Adolescens  accusatus  in  Areo-^ 
pago  ^  qubd  Cothumicis  oculos  effbdisset. 

Fer  Ironiam  et  Hyperbolem. 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

JtiixoiiDXUM  et  Propositio.  Dicet  Ironic^  «t  Hyper- 
bolic^  noTum  crimen  iiiatum  fuisse  Adolescenti  qui 
accusetur^  qu6d  avicuUB  oculos  efibdisset. 

Deind^  Iromcam  prse  se  feret  sollicitudinem  y  incer-* 
tus  und^  repetat  Adolescentis  miseri  defensionem  ;  nam 
crimen  patet ;  ipsa  volucris  ^quitatem  Judicum  im-* 
plorat ,   etc; 

3^.  Refutabit  Ironic^  qu6d  adyersarius  dlxerat  ^  noa 


XIBER      ^]ELIMtrS.  73 

tam  petendam  esse  accusatioiiis  grayitatem  ex  ipso  facto , 
qu^  0X.  malitiif  quibn  facinus  iiiud  argueret  :  de« 
ilgnari  scilicet  patranda  oiim  ab  eo  Adolescente  gra- 
yissima  quseque  ilagitia.  i^.  Extolles  mitem  Accusa- 
toris  animum  j  qui  commissum  in  avicuia  piaculum 
ipsum  excuset.  :2^.  Exagitabit  eumdem ,  quasi  vidisset 
intimos  Adolescentis  sensus  ,  ut  malitiam ,  quam  ex«* 
probrat  ,  deprehenderet.  3^.  Per  aliam  Ironiam  illudet 
adTersario  j  qui  certum  de  rebus  olim  eventuris  ferre 
judicium  yideatur. 

ConcUisio  Ironica.  Dicet  nihil  esse  relictum  Clienti 
8Uo,  nisi  ut  misericordiam  Judicum  imploret ,  qui 
omninm  voce  j  si  quid  accusatori  creditur  |  sit  con- 
demnatus. 

O  R  A  T  I   O. 


Ironia. 


NoYum  crimen  ,  Judices  ,  et  ante  hunc  diem ' 
inauditum ,  quod  nulla  legum  severitas  y  nuUa    xronia  »t 
atrocit^s  suppliciorwn  ,  nullum  satis  grave  mor*  Hyperbote. 
tis  genus  eluat  unquam  aut  expiet ,  Adversarius 
meus,  liomo  relioosus  mirum  m  modum  ac  per^^ 
picax  ad  vos  detulit ;  Adolescentem  minim^  ma* 
lum  oculos  aviculse  ludendo  efibdisse. 

Quid  agam ,  Judices  y  quo  me  vertam  ?  res 
patet :  negare  fiictum  nequeo;  Labetis  confiten- 
tem  reum ;  perdidit  oculos  nullo  suo  scelere  in* 
felix  volucris ,  et  vestram  omnium  aequitatem  im- 
plorat  y  vindicem  manum  repetit ,  dignum  tanto 
parricidio  supplicium  efflaEitat. 

Quanquam  y  fallor.  Levis  vel  ista  culpa  videri 
possit  y  inquit  Adversarius  y  nisi  perversitatem 
animi  npn  ferendam  in  Adolescente  argueret  j 
nisi  perpetrandis  plim  iflagitiis  majoribus  viam 
stemer^t.  O  mutatam  bene  Accusatoris  indolem  l 
d  placidum  ultra  y  quam  sperare  fas  erat  9  et 
mitem^ammum  !  Confide  tandem  y  infelix  Ado- 
lescens  y  et  dubiis  in  rebus  noli  spem  abjicere^ 
£cce  causam  agit  tuam  y  qui  te  acrius  accusabat; 


Ironia» 


^4  RHETOAZCA 

et  quem  Adyersarium  senseras  ^  jam  patronum 
experiris.  Quod  fecisti  cumque,  lere  est^  si  quid 
accusatori  creditur  y  nec  meretur  poenam.  At  te 
cordis  tui  perversitas  quolibet  supplicio  dignum 
efficit,  nec  ducere  ulterius  yitam  patitur.  Mo- 
rieris  ergo ;  miserrime  Juvenis  ;  nam  quis  tutari 
tepossit;  autvim  accusationis  ejusmodi  deinceps 
elevet  ? 

Vidit  enim  Ter6  y  quasi  oculis  cemeret^  animi 
tui  naturam  atque  indolem  Accusator  perspicax; 
penetravit  pro  sua  sagacitate  y  abditos  quosque 
pectoris  tm  recessus  j  et  implicatissimos  sinua 
resolvit.  Tu  malus ,  eo  judice  atque  arbitro,  lic^t 
nihil  unquam  edideris ,  und^  quis  suspicari  id 
possit.  Frustra  traducta  tibi  reliciter  ad  hunc 
usque  diem  adolescentia  est :  nihil  est  qu6dpro- 
batam  omnibus  suavitatem  indolis  y  morum  con- 
tinentiam ,  in  tota  vitae  consuetudine  amabilita- 
tem  praetendas.  Non  te  juvat  quidgratus  parenti- 
bus  ^  carusapiicis  ,  dilectus  sequalibusbabearis. 
Vincit  constans  de  te  totius  urbis  judicium  nova 
et  insolens  hominis  unius  opinio^  qui  cdeteris  ocu- 
latior  vidit  in  te  mala  qusedam  improbitatis  se- 
mina ,  quae  nemohactenAs  deprehenderat. 

Neque  vero  oculatus  ille  tanlilimy  sed  et.peritus 
Augur  y  quod  aliquando  futurum  est  y  cert6  prae- 
cipit :  habet  hoc  smgulare  Superihn  munus  ^  ut , 
quae  caeterosmortalium  latent^  unus  noverit  atque 
intelligat.  Jam  objeotas  inenti  et  quasi  prassentes 
ocuUs  intuetur  caedes  ^  rapinas ,  popmationes  ^ 
parricidia  aliaque  id  genus  y  ab  Adolescente  mi- 
sero  committenda  ohm  flagitia^  et  mult6  ante 
.   sontis  capite  plectenda  arbitratur. 

Quid  igitur  superest ,  nisi  ut  crimen  6jusmodi  ^ 
cum  excusari  non  possit ,  vestram  misericordiam 
ebtester  y  et  quem- Accusatoris  voce  y  tanquam 


Z.IBBA      PAIKUS.  yS 

^estris  omnium  sententiis  damnatum  intelligo'^ 
in  eumdem  partem  Testrae  bonitatis  aliquam  deri- 
Tare  pertentem. 


CAPUT    II L 

De  Figmis. 

f  IGURA  est  conformatio  quaedam^  sermonis 
remota  k  communi  et  primilun  se  offerente  diceiidi 
xatione» 

Figura  Duplex :  altera  Verborum  ^  altera  Sen- 
tentiarum, 

Figura  Verborum  est  omatus  quidam  in  Ver- 
bis  ipsis  positus  y  nimiriiim  in  eorum  ordine  y 
iteraiione  et  aliis  ^. id  genus. 

A&TICULUS     PalMUS. 

De  Figuris  verborum  qiuB  Repetitione 

constant* 

Aepetitio  seu  Ansnpbora  y  est  Figura ,  qu4  ab 
un&  e&demque  Toce  Oratio  saBpii!is  mchoatur.  Ut 
nihil  i^isj  nihil  moliris  ,  nihil  cogitas  ^  quod 
ego  nonvideam  , planSque  sentiam.  Pro  Quin- 
tio  n.  82.  Quid  Jubc  amenda,  quid  hxBcfesti- 
natioy  quid  h(Bc  muturitas  tanta  sign^cat? 
Non  vim  I  non  scelus?  nort  latrocinmm?  non 
denique  onuiia potiiLS  y  quhm  jus  y  quhm  offi^ 
cium  ,  qukm  pudorem  ?  Ibia.  n.  5i  •  et  62. 

Vide  et  n.  21.  DiTinatione  in  Verrem.  Pra 
Rosdo  Amerino  n.  i3.  ProLege  ManiliA  4o.  2. 
in  Rullum  n.  9. 1 .  Gatilinari4  n«  1  •  Pbilippicd.  2. 
n.  lo.  Pro  Milone94«  et  100. 

C!onTersio  siTe  Epiphora^  est  Figura  Repeti* 


76  KHETOB.IC^ 

tioni  contraria  9  qua  Oratio  in  eAdem  voce  ssepe 
finitur.  Sit  exemplum  illud  Ciceronis  Orat.  in 
Vatinium  n.  87.  Atque  illud  etiam,  audire  a  te 
cupio  /  quare  ,  chm  ego  Legem  ex  Senatds 
Consulio  de  ambitu  tuterim'^  sine  vi  tulerimy 
salvis  auspiciis  tulerim  ,  salvd  lege  JElid  et 
Fusid  tulerim,  tu  eam  esse  legem  nonputes  ? 

Item  et  illud  Philippica  2.  n.  55.  Doletis  tres 
exercitus  PopuH  Komxmi  interfectos  ?  inter- 
fecitAntonius :  Desideratisclanssimos  Ciyes  ? 
eos  quoque  vobis  eripuit  Antonius  :  auctoritas 
hujus  (Jrdinis  ajfjflicta  est?  afjftixit  Antonius. 

Complexio  seu  cSymploce  est  Figura ,  Repe-. 
titione  simul  et  Conversione  constans  ;  ita  ut  ab 
eadem.  voce  inchoetur  Oratio  ,  et  e&dem  saepii!is 
finiatur.  Celebre  est  illud  exemplum  Lib.  4* 
Auctoris  ad  Herennium  n.  18.  Qui  sunt  y  qui 
fosdera  ruperunt  ?  Carthaginienses.  Qui  sunt 
qui  crudele  bellum  in  Itatid  gesserunt  ?  Car-- 
thaginienses*'  Qui  sunt  qui  Italiam  deformave-- 


pro  Milone  n.  Sp.  Sed  qucsstiones  urgent  Mi^ 
lonem ,  qucB  sunt  habiUB  nunc  in  atrio  Uber'^ 
tatis.  Quibusndm  de  servis  rogas?  de  P,  Clo^ 
dii.  Quis  eos postulavit  ?  Appius.  Quis  pro^ 
duxit  ?  Appius.  Und^^  ab  Appio. 

'  Traductio  estFigura ,  quse  facit  y  ut  ciim  idem 
verbum  crebrius  ponatur  ,  non  mod6  non  ofien- 
dat  animum  y  sed  etiam  concinniorem  Orationem 
reddatj  Lib.  4*  ad  Herennium  n.  19.  Quinihil 
kabetin  vitd  jucundius  vitd^  is  cum  virtute 
non  potest  vitam  colere. 

.  Ibid.  JSum  tu  hdminem  appellas  ^  qui  si 
fuisset  homo ,  hunquam  hominis  vitam  tam 
crudeliter  petiisset.  At  erat  inimicus.  Ergo 


I,XB£R       P&IM17    5.  ^7 

vumicum  sic  ulcisci  voluit^  ut  ipse  sibi  repe^ 
riretur  inimicus. 

Ibid.  Divitias  sine  divitum  esse  ;  tu  verd 
virtutemprwfer  divitiis  ;  nam  si  voles  divitias 
cum  virtute  comparare  ^  vix  satis  idonecB  tibi 
diviticB  videbuntur^  qucB  virtutis pedissequ(B 
sint. 

£x  eodem  genere  exornationis  est  y  cum  idem 
yerbum  in  diverslL  signi£catione  ponitur.  Ibid. 
n.  19.  Cureamremtam  studiose  curasy  qwB 
multas  tibi  dabit  curas  ? 

Item.  Amari  jucundum  est^  si  curetury  ne 
quid  insit  amari . 

<x)ndupIicatio  est  Figura  ^  qui  idem  yerbum 
geminatur^  ut  CatilinarilL  i.  n.  4*  Vivis,  et 
vivis  non  ad  deponendam  ^  sed  confirmandam 
audaciam  ? 

Interdum  verba  repetuntur  in  fine  sententise  y 
quae  posita  fuerant  imtio.  Pro  Sextio  n.  6.  Ade- 
mit  Albvw  soceri  nomen  morsfilicB  ;  sed  cha^ 
ritatem  illius  j  necessitudinis  et  benevolen^ 
tiam  non  ademit. 

Itempro  Marcello  n.  17.  Vidintus  tuam  vic- 
toriam  prcBliorum  exitu  terminatam  :  gla^' 
dium  vagindin  urbevacuum  hon  vidimus. 

Item  pro  Milone  n.  s^Ei.  Pliilippica  2.  n.  88. 

Gradatio  seu  Incrementum  ^  sive  Climax  ,  est 
Figura  y  in  qui  Oratio  per  certos  Gradus  ad  ali- 
qmd  summum  et  ultimum  veluti  ascendit ,  aut 
ad  aliquid  infimum  descendit.  Ita  pro  Koscio 
Amerino  n.  75.  In  urbe  bixuries  creatur^  ex 
luxurid  existat  avaritia  necesse  estj  ex  ava-^ 
ritid  erumpat  audacia  j  ind^  omnia  scelera  ac 
malejicia  gignuntur. 

Et  pro  Qumtio  n.  95.,  Miserum  estexturbari 
Jbrtuni^  omnibus,  misenus  est,  injyrid :  acer- 


^8  RHBTOaiCiB 

bum  est  ab  aliquo  circumvtsniTi  }  cxerbiMS  it^ 
propinquo  :  ealamitosum  est  bonis  eyertiy  ca^ 
lamitOsius  cum  dedecore  zjunestum  estjugu^ 
lari  hjbrti  et  honesto  viro  j.Junestius  ab  eo  ^ 
cujus  voxprcBconio  qucsstuprostitit.  Indignum 
est  a  pan  vinci^  indignius  ab  inferiore  atque 
humiliore.  Luctuosum  est  tradi  alteri  cum  bo^ 
nis  ,  luctuosius  inimico :  horribile  est  causam 
capitis  dicere  j  horribilius  priore  loco  dicere. 

TEtVerrina  7»  n.  76.  n.  169.  ProMilonen.  61. 
Pro  Archi&  n.  4*  Pro  Sextio  n.  32. 

InFiguris  istispraecipu^cayendum^  i^Ne  sa^ 
piiHsadhibeantiur.  2^  Ne  assumantur  illas ,  quse 
frecjuentiori  usu  viluerunt.  3^  Ne  per  vim  intru- 
dantur.  Hinc  Quintilianus  Lib.  9.  cap.  3.  notat 
Figuras  illas  ^  etsi  non  parjun  yenustatis  habent  ^ 
quia  tamen  afFectatam  artem  et  apertam  nimis 
continent  y  rariiis  usurpari  k  magnis  Scriptoribus  y 
nec  fer6  nisi  res  ipsa  successionem  habeat  et  cet- 
tos  gradus  :  cujus  rei  hoc  profert  exemplum* 
AJhcano  ,  inquit  y  virtutem  industria  ,  virtus 
gloriam  ,  gloria  (Bmulos  comparavit. 

EXERCITATIO. 

Dejenditur  Diogenes  qui  medid  luce  homi-- 
nem  Athenis  quasreret,  accensd  face. 

Per  Repetitionem  y  G>nYersioneiii  et  Complexionem* 

SYNOPSIS. 

Exord.  X^iCET  pljenum  sapientiA.  fuiM  facinus  illud 
Diogenisy  quod  ineptum  plurimiii  ac  ridiculum  vi- 
8um  est. 

Propositio.  Dicet  fel  in  populosd.  civitate  paucot 
eztitisse »  qui  nuncupari  vere  nomines  possent. 

Confirmatio,  i^.  rer  Repetitionem.  dicet  non  m^ 
ruisse  illos  appellariliomines  >  qui  ambitioni  y  qui  ava- 


Z.IBEK      PB.IMirs.  ^^ 

ritiflB  j  qui  Toiuptatibus  unicd  senrireut  |  et  uiiiu8  cu- 
randi  corporis  solliciti  ammam  negligerent. 

A^.  S0I08  illos  esse  homines  y  qui  rationem  ducem 
•equerentur.  Quod  tractabit  per  Complexionem.  Age 
quid  facit  homiiiem  ?  Katio  j  etc. 

ConteniiO»  Per  Conyersionem.  Da  mihi  aliquem  qui 
nihii  agat ,  nihil  loquatur  ,  nihii  meditetur  nisi  eJL 
pr»scripto  rationis^,  et  illum  hominem  reputabit  Dio* 
genes. 

Conclmio,  O  si  reTiyisceret  Diogenes,  an  multoi 
in  hac  amplH-ciTitate  homines  inveniret? 

O  &  ▲  T  I   O. 

£tsi  visa  est  illa  plurimis  ridicula  Philosoplii 
insanientis  ostentatio ,  qu6d  Athenis  ips^  luce 
meridianlL  accensam  facem  circumferens  homi- 
nem  Dioeenes  quaereret ,  tamen  qui  causas  facti 
iUius  rationesque  scrutari  peniti!is  voluerit,  is 
•unmiam  in  eo  oonsilio  sapientiam  cogetur  ad* 
Huran* 

Enimver6  quot  putatis  yel  in  ampl^  iM  ac  po- 

Julosd,  ciyitate  extitisse  ,  quos  hommes  esse  yeri 
Lceres^  et  tam  hononfic^  appellatione  merit6 
nuncupandos  arbitrareris  ? 

An  erant  homines  illi^  talesye  merebantur 
appellari^  quibus  nunquam  eratsatis  quod  habe- 
bant  9  sed  cumulandis  quotidi^  noyis  opibus  in-* 
biarent?  An  erant  homines  illi,  qui  inani  glo- 
lioke  cujusdam  accensi  Aimo  ,  nihil  pr^ter  fra- 
^les  tituios  et  ambitiosa  honorum  insignia  qusB- 
rerent  ac  yenarentur?  An  erant  hommes  iUi  ^ 
qui  mollibus  inescati  deliciarum  illecebris  yolup- 
tatem  unam  in  pretio  ponerent?  An  eranthomi-  Repetmo. 
nes  illi  y  qui  in  curandd.  foyendique  cuticullL  et 
in  iis  ^  quse  ad  corpus  pertinent  y  yigjiles  et  attenti  ^ 
UDius  animae  bona,  decorem  omatumque  ne- 
gligerent  ?  Denique  an  bomines  erant  lili  ^  qui 


8o  RHETORICiE 

fraudibus  ,  insidiis ,  ca&dibus  se  se  inutu6  pete- 

rent ,  et  ad  suam  ipsi  rulnam  exitiumqueincum<«* 

berent? 

Condtopii-      Age,  te  ipsum  compello,  age,  qui  Diogenem 

oatio.  accusas,  et  in  ipsum,  tanquam  pari^m  sanse  men- 

tis  hominem  insurgis :  Dic  mini,  qussso,    quid 

facit  hominem  aut  eo  dignum  reddit  nomine  ? 

Compiexio  opiuor ,  Hatio.  Quid  tantum  ipsi  pretium,  tan-^ 

tam  supra  res  omnes  creatas.excellentidepra&ro- 

fativam  arrrogat  ?  Ratio.  Quid  eimi  disc^ernit  k 
elluis  ,  mutisque  pecoribus  segregat?  Ratio. 
Quid  inter  hommes  ipsos  tantam  afiert  vim  dis- 
criminis ,  ut  alii  habeantur  in  pretio  y  alii  con- 
tempti  jaceant  ?  Ratio.  £t  tu  homines  appellabis  ^ 
aut  etiam  efferes  insolentiilis  ^  quorum  in  moribus 
vix  uUum  rationis  vestigium  agnoscas  ?  qui  ra- 
tionem  ben^  monentem  et  ad  saniora  inflectentem 
audire  non  sustineant  ?  qui  pravis  cupiditatibus 
obsequi  y  quam  rectas  rationi  obtemperare  ma- 
lint?  ' 

Da  9  da  mihi  quempiam ,  qui  meditetur  nihil  y 
Convewio.  nisi  quod  rationi  sit  consentaneum  ,  et  illum  re- 
putabit  hominem  Diogenes.  Cedo  aliquem  qui 
nihil  loquatur ,  nisi  quod  ratio  ipsa  dictitat  ,  et 
illum  ultr6  volensque  fatebitur  hominem  Dioge- 
nes.  Prodeat  unus  aliquis  e  tantH  multitudine , 
qui  nihil  agendimi  sibi  putet,  nisi  quod  ad  rectas 
rationis.normam  ac  regulam  fuerit exactum ;  nec 
dubitabit  illum  agnoscere  hominem ,  atque  ut 
talem  venerari  Diogenes. 

O  si  revisceret  hodie  sapientissimus  illo  Philo- 
sophus  ,  et  civitatem  istam  ,  tam  amplam ,  tam 
confertam  lustraret  circumcursans  ;  credis ,  tot 
inter  homines,  qui  non  modc>  gloriosum  istud 
nomen  usurpant ,  sed  quidpiam  sibi  praeter  vui- 
garem  hominum  sortem  aiTogant  insolentius  j^ 


credis  inTeniendos  ab  eo  plurimos ,  quos  homiues 
appellaret  ? 

ALIA.  EXERCITATIO. 

In  Brutum  CcBsmis  Interfectorem^ 

i 

Per  Repetitionea  ^  Conversionein ,  Coitiplectionem  et 

Gradationem* 

SYNOPSIS. 

»  • 

i^.  X^icET  mirum  esse^  quod  Brntus  ad  occiden-i- 
dum  Cffisarem  adduci  potuerit. 

v^.  Ver  Repetitionem  y  nihil  erat  ergo ,  Brute  ,  quo<if 
k  tanto  scelere  te  ayerteret ,  ad  imitationem  Cicero^' 
nis.  Cat.   i.  n.  &i.  ' 

3**.  Per  Conversionem  dicet  Brutiim  iiiisse  causfim 
malorum  omnium  que  Cfldsaris  necem  consecuta  sunt. 

4*^.  Per  Complexionem,  Tamen  ,  quod  mirum  est  ^ 
Brutus  sibi  ignosci  postulat^  et  afTectat  nomen  Li- 
^ratoris  patriae. 

Conclusio^  P^r  Gradationem,  Quis  erso  Brutum  non- 
Sceleratum  mod6  ,  sed  etc.  appeiiet.  Nam  si  facinus 
est  Civem  Romanum  interEcerC)  scelua  innocentem 
trucidare»  etc. 

*  O   &   A   T   I   O.  ^      • 

Quanquam  ea  est  sceleris  oninis  funesta  quae- 
dam  et  nunquam  poen^  evitanda  conditio  ^  ut 
eos  f  qui  flagitiosum  quidpiam  meditantur^  coecos 
statim  efficiat  j  mirum  )est  tamen  eo  coecitatisat- 
que  dementiae  vemre  Bilitum  potuisse ,  ut  Cae- 
«arem  inaudito  hactenus  et  novo  crudelitatis  ge- 
nere  interficeret:    _  ,       :  • 

Atund^  tanta  animi  ferocitas?  Und^in  humano 
pectore  tam  implacabilis  foror  exarsit?  Ergo  nihil  Repetitio. 
erat ,  6  Brute  y  nihil  quod  te  ab  immani  mcinore 
revocaret?  Nihil  loci-  sanctitas,  .nihil  majestas 
Prijacipis ,  nihil  cm  Yultiisque  dignitas  ^  mhil 
Tom*  L  F 


S2  RHBTORICJE 

beneficiorum  memoria ,  nihil  patemde  cujusdamt 
benevolentide  yis  y  mliii  orbitas  Reipublicae  et  in 
tanti  yiri  iato  jam  jam  interituras  commiseratio 
movenmt? 

Nam  quem  alium^  Patres  G>nscripti^  malo- 
Convenio,  rum  iUorum  quae  jam  patimur^  auctorem  nisi 
M.  Bnitum  appellabimus.  Doletis  extinctas  Caesa* 
ris  victori^  Civiiis  Belli  faces  luisse  denuo  susci- 
tatas  ?  Suscitavit  M.  Brutus.  Desideratis  expul* 
sam  urbe  nostrisque  finibus  tranquillitatem  ac 
pacem?  Expulit  M.  Brutus.  Expostulatis  sublatas 
armorum  licenti^  legcs^  violatam  Senati^s  aucto- 
ritateiii  y  libertatem  Keipublicas  gravissimo  vul- 
nere   sauciatam  ?  Sustulit  y  yiolavit  ^    sauciavit 
M.  Brutus. 
compiezio.      Ettamcn  post  tot  ac  tanta  scelere  in  imo  com- 
missa  flagitia  ^  quis  facti  conscientid.  superbit  ? 
M.  Brutus.  Quis  amissam  libertateminpnstinum 
decus  restituisse  gloriatur  ?  M.  Brutua.  Qurs  mi- 
sms  ac  perditis  civibus  insultat?  M.  Brutus. 
•   Quis  ergo  ,  M.  Bnite ,  non  sceleratum  te  so^ 
lum  ,  se^  impium  ?  neque  impium  mod6  y  sed 
Gradaiio.    etiam  parricidam  ?  neque  parricidam  tantum  y 
sed  etiamxtotius  Reipublicae  interfectorem  non 
appeHet  ?  Nam  si  facmus  est  Bomanum  Civem 
etiam  nefarium  occid^re  ;   scelus ,  innocentem 
tirucidare  jparricidium  ,  optimum  Principem  de 
medio  tollere  ;  quid  dicemps  Patrem  Patriae  to*» 
tiusque  Imperii  Ilomani  c^lumen  ac  praesidium 
sustulisse?  ^ 

ARTICUI.IT8     II. 

De  VerborufTi  Figuris  qucB  constant 

Similitudine  n 

Quatuor  sunt  Figurae  Verborum  ,  quas  cons- 
•     tant  similitudine^j  Compar  sive  lisocolon  ,  Simi- 


^ 


L   r   B    £   R       P   A   t    M   tf    8.  83 

Eter  Cadens.^  SixailiterDesinens^  Annominatio. 

Compar  y  seu  Isocolon  est  Figura  ^  in  qu& 
ponunturMembrasiveConunata  sunillimas  mag- 
nitudinis ,  v.  g,  Pro  Lege  Manilid.  n.  35.  Tan* 
tum  bellum  ,  tam  diutumum  \  tam  longk  lat^^ 
^  que  dispersum  Cn.  Pompeius  exeunte  hyeme 
apparayitj  ineunte  vere  suscepit,  extremd 
wstate  confecit.     , 

Sie  et  pro  Sylla  n.  i4^  Multiim  hcBc*  vox 
deberet  valere  ejus  hominis  ,  qui  Consul 
insidias  ReipublictB  consilio  investigasset , 
veritate  aperuisset ,  magnitudine  animi  vin^- 
dicasset. 
-  Item.  In  Vat.  n.  5.  Philippic&5.  n.  44- 

Simiiiter  Cade;ns  sive  Oimoptototi ,  est  Figiu*a/ 
qu&iidem  casus  saap^  in  *fine  Commatis  j  aut  sen-, 
teniias  ponuntur.  v«  g.  pro  Roscio  Amerinb  n.  72. 
Quid  tam  commune  y  quiim  spiritus  vivis  y 
^rramortuis,  marejluctuantibus,  littusejec- 
tis  ?  Ubi  vides  tria  nomina  in  dandi  casu  posita. 

Item  pro  Gigcinnan.  i. 

Similiter  Desinens  ,  est  Figura  y  qu^  duae  vel* 
plures  sententise  ,  seu  Orationis  membra  simiH' 
terminationis  modo  finiuntur.  Cicero  pro  Lege 
Manilid  n.'48«  Itaque  noft  sum  prcsdicatiirus  , 
quantas  res  ille  aonu  Militimque  y  terrdmU'- 
rique  y  quantdque  felicitate  gesserit  ^  ut  ejus 
voluntatibus  non  modb  cives  semper  assense- 
rinty  socii  obtemperarint ,  hostes  obedierint, 
sedetiam  ventitempestatesqueobsecundarint. 
•    £t  |>ro  Milone  n.  85. 

Paronomasia.  sive  Annominatio  ,  est  simili- 
tudo  verborum  in  sententi^  dissimili  ,  ut  Phi- 
lippidL  3.  n.  21  #  En  cur  Magister  ejus  ex 
Umtore  ,  Aratorfactus  est. 

F  a 


84  H    K  9   T    O   B:  X   C  \A^ 

Et  de  Haruapicum  respousis  ^  n.  6«  Non  modH 
vincere  y  seavincire  oporteret. 
.  I  Alia  habes  exempla  Catil.  i  •  n.  93«»  Pro  Aabi-^ 
rio  Perd.  n.  7.  2.  in  Verrem  n.  5» 

EXERCITATIO. 

BurM  ad  Neronem  Oratioj  ut  a  Britannici 

casde  abstineat. 

Fer  ezplanataa  supra  figuras* 

STNOPSIS. 

Jji xoiLDiUMet  Proposltio.  Dicet  temperare stbi noxi^ 
posse  9  <^uin  y  yel  cum  periculo  capitis  Neronem  de-* 
Aortetur  k  tam  pernlcioso  eadtialiqu^  consilio. 

Confirmatio  petetur  i^  k.  funestissimis  illius  parri- 
cidii  efFectis,  quod  Populus  Roman\iSy  Exteri^  Su- 
peri  ipsi^  quibus  acceplissimus  erat  Britannicus  ^  exe<* 
crabuntur  :  idque  per  Isocolon  tractabitur.  *    ' 

2^.  Ab  e&  fam&^  quam  sibi  Nero  virtutibus  suis  pe-' 
pererat,  quas  facinus  ejusmodi  non  po^sit  non  obscu-^^ 
jrare.  Tractabitur  illud  per  Similiter  Cadens. 

Rationem  illam  illustrabit  demonslvatlone  public^, 
ouam  sue  in  Nefonem  beneToIentias  Populus  R.  de* 
oerat ;  idque  amplificabit  per  Similiter  Desinens. 

Concluaet  hortfindo  Neronem  ^  ut  potiiis  redeat  ba^ 
gratiam  cum  JBritannico  ^  ipsique  amlc^  reconciiietur* 

o  n  A  T  I  o. 

Etsi  detestandum  illud  y  quod  iniisti  de  Bri** 
tannico  interficiendo  consilium  non  possum  palanr 
incusare,  quin  grayissimum  ipse  capitis  pericu-. 
lum  adire  yidear  ,  Imperator  fortissime;  ^meu 
it4  me  diea  npctesque  stimulat  incredibile  ,  quo 
^emper'  exarsi  y.  gloriae  fuae  studium ,  ut  tantam' 
inun^  nomini  tuo  labem  segnis  ac  lentus  non 
feram. 

Enimy^r^  .^  liceat  mihi  ^  ci!im  e&  ^  quas  dcbctur 


I.IBSR      7RIMVS.  85 

laHto  Principi,  reyerentia  sci^citari  j  an  cogitasfi 
satis  apud  te  facinoris  illud  genus ,  quod  moliris  ? 
An  perpendisti  tecum  dOigentef  ,  eam  adhaeres-       • 
cere    inaudito  hacteni^LS  parricidio  attocitatem  y 
quam  universus  Populus  Aomanus  perhorrescat^   isocoion. 
exterse  gentes  detestentur  ^  ipsi  Superi  impuni- 
tam  non  sinant  ?  Praevidisti  Bntannicum  ^tmgui 
k  te  non  posse  y  quin  praecipuum  sibi  decus  enpi  - 
nobilitas  doleat ,  suo  se  privari  praesidio  exer- 
citus  expostulet ,  tota  civitas  dulcissimos  adimi    , 
sibi  amores  conqueratur  ? 

Ten*ver6 ,  Pnnceps  fortissime ,  quem  vetus  et 
implacabile  Juvenis  innocentissimi  odiiun  incen-  simiUter  Ca^ 
dit ,  ten*  partae  tot  rebus  praeclar^  gestis  glori»  ***"*• 
jam  pigot?  tantum-ne  te  cepit^audum  tuarum 
fastioium ,  ut  tuam  extolli  probitatem ,  prsedicari 
palam  humanitatem  ,  uno  otnnium  ore  jactari 
pietatem  non  patiaris  ?    ^ 

An  uttapossit  esse  tibi  vox  suavior ,  an  jucun- 
dior  amribus  concentusunquam  accidat,  qu&m 
ci!lm  imis  paritei*  gratus  ac  summis  ,  qu6  ie 
ageres ,  €i!imque  memos  inter  exultantium  popu* 
lorum  plausus  incedelres?  ci\m  virtutum  tuarum 
faiii&ommuminteoculo8,gratiam,admu:atio- 
nem  concitares  ?  cAm  sublatus  henori^  caus^  co-  ^  Simiiitcr 
mitantium>numen6,  quasi  p£^a  de  smgulorum 
animis  atque  voluntatibus  victorii  triumphares  ? 
Oam  SQusn  te  miseri  subsidium  ^  afflicti  solatium , 
perdiy:  reiugium  appellarent  j  ciim  te  ostentare 
^euesy  jactare  juvenes,  praedicare  imiversi  or* 
dines  propevanlibQs  'Studiis  certarent ;  ci!lm  te 
semel  viso  ^  te  compejlato  ^  te  laudato  felices  se 
omiies  beatosque  existimarent  ? 

Ah !  ne  y  Pnnceps  fortissime  y  tam  laetam  rerum 
tuarum  segetem  unius  facinoris  labe  contamines 
ac  comimfpas  :  placare  potii!is  Britannico  fratri  l 


85  KHETORICA 

Tincat  veteres  inimicitias  concorclia ,  simultates 
amor  superet ;  odio  jampridem  insito  constans  ae 
perennis  benevolentia.  succedat> 

▲  RTlCULirS     III. 

De  Figuris  verborum  qucB  aJiquo  cor^ctu 

constanU , 

Antitheton  ^  seuAntitliesis^  ut  estFiguraver* 
borum,  qu^verba  verbis  opponuntur^  ut  Ver.  5. 
n.  11 5.  CoTiferte  hanc pacem  y  cumistobello; 
hujus  PrcBtoris  adventum  ,  cum  illius  Impera-^ 
toris  victorid;  hujuscohortemimpurani,  cum 
iLlius  exercitu  invicto.  Item  Orat.  pro  Milone 
n.  ic, 

Est  enim  hcBc  non  scriptd,  sed  nata  lex  ; 
quam  non  didicimus  y  accepimus  ,  legimus , 
veriim  ex  naturd,  ipsd  arripuimus  ^  hausimus 
expressimus  :  ad  quam  jion  docti  ,  sed  facti  ; 
non  institutiy  sedimbud  sumus. 

Sunt  et  alia  Lujus  Figurae  exempla  illustria  y 
Ver.  6.  n.  lai.  Cat.  2.  n.  lo.  Ibift.  n.  u5.  £a> 
hac  parte  pudorpugnat  y  illinc  petulantia  / 
hinc pudicitia  j  iUinc  stuprum;  hmc  honestas^ 
illinc  turpitudo j  etc.  PliiL  8.  n.  lo.  3.  Ver.  n.  3. 
Pro  Font.  n.  a2. 

Est.aliaFigura  huic  pcen^  similis.9  quaB  Anti^ 
thesis  dicitur  et  inter  Figuras  sententuurttm  re- 
ponitur ;  quae  in  sententiarum  oppositume.posita 
est ;  sed^ae  illlL  suo  loco  tractabitur* 


Z.rBBR      PRXMUS.  8^ 

EXERCITATIO.  . 

Philippi  Macedonis  et  Alexandri  Magni 
natura  dispar  atque  indoles  demonstrat  y 
non  repenri  semper  in  indole ,  quas  insan^ 
guine  est  y  sinuatudinem. 

Pcr  Antitheta. 

SYNOPSIS. 

Eacord.  XJif^TLt  mirandum  non  esse ,  si  parentibua 
similes  liberi  procreantur  propter  sanguinis  commu- 
nioncm. 

Propositio,  Id  porr6  Tideri  mimm  {>b88e  ^  8i  nullani 
liabeant  liberi  cnm  parentibus  similitudinem.  Addet 
non  esse  iliud  tam  inffequens^  ut  illustribus  exem- 
plis  demonstrari  non  pofisit. 

Confirmatio  petetur  ab  exemplo  Philippi  Macedo- 
his  et  Alezandri  Magni^  oui  non  in  Tirtutibus'mod6 , 
sed  etiam  in  vitiis  dissimiles  extitere  \  quod  Antithe» 
tis  Tariis  illustrabitur. 

Concf/isio,  Adeo  vel  in  \^%k  Banguinis  communiona 
disparitas  in^olis  reperitur» 

O   B   A   T   X   O. 

QtaxL  nihil  est  adeffici^ndam  in  moribus  atque 
indole  similitudinem  potenttus^*  quam  ejusdem 
saneuinis  communio  ;  et  ipsa  natura  pares  amat 
in  eis  dotes  contemplari  ,  quos  paribus  ^  ut  sic 
loquar,  coementis  confinxerit  j«ttun  cert^  nemo 
est  cui  mirum  videri  debeat  j,  si  liberi  parentibua 
plerumque  similes  procreentur. 

Veri!im  ^  si  quando  talis  h  parentum  sinu  so» 
boles  prodeat  j  ut  non  mod6  nullam  habeat  cuii^ 
progenitoribus  suis  sirailitudinem  ^  sed  oppositoa 
etiam  affectus  et  contrarias  yoluntatum  mclina- 
rionesprse  se  ferat;  tunc  oriri  jure  possit  admi-» 
ratio  non  levis  ^  et  latentes  tailti  discrimini& 
causiae  curiosii!is  inquirL 


88  RHBTORIC/B 

Tamen^  etsi  contra  rerum  naturam  illud  ac- 
cidat ;  neq^ue  legitima  satis  subjici  ratio  videatur 
illius  y  quae  liberos  inter  et  parentes  cernitur  ^ 
discrepantiae;  non  est  istud  mhiiominilis  tam  in- 
/  frequens ,  ut  illustribus  ezemplis  '  demonstrari 
non  possit. 

Testis  mihi  sit  unus  inter  caeteros  Magnus 
Alexander,  qui  Philippo  parente  procreatus  y  et 
ab  eodem  adeptus  Impenum  Macedonum ,  it^ 
vixit ,  itA  regnavit ,  ut  tam  in  virtutibus ,  quim 
in  vitiis  ,  ninil  patemae  indoli^  «aut  naturae  acce- 
pisse  videretur. 

Fuit  enimver6  utrique  vincendi  ratio  diversa  ; 
•  Pliilippus  clam  et  arte ,  Alexander  aperto  Marte 
bella  tracitabat.  Deceptis  ilie  gaudere  hostibus  ; 
hic  palam  fusis.  Prudentior  ille  consilio ,  hic 
animo  illustrior..  Iram  pater  dissimulare ,  ple- 
rumque  etiani  vincere  ;  uUus  ubi  exarsisset ,  nec 
Antithfita.  dilatio  ultionis  ^  nec  modus  erat.  Vini  nimis 
literque  cupidus  ,  sed  ebrietatis  diversa  vitia. 
Philippo  mos  erat  etiam  de  convivio  in  hostem 
procurrere ,  manum  conserere  ,  periculis  se  of- 
ferre  :  Alexander  non  in  hostes ,  sed  in  suos 
isaevieDat.  Illum  saep^  vuineratum  praelia  remi- 
serunt;  hic  amicorum  interfector  convivio  iire- 
quenter  excessit.  Hegnare  ille  cum  amicis  nole- 
bat ,  hic  in  amicos  regna  exercebat.  Amari  pater 
malle,  filius m^^.  Litterarum  ctlltus  utrique  si- 
milis.  Majoris  ille  solertiae  hicfidei.  Verbis  atque 
oratione  Philippus ;  Alexanderrebusmoderatior; 
parcendi  victis ,  filio  animus  et  promptior  et  ho- 
nestidr.  Frugd^tati  pater ,  luxuriae  niius  magis 
deditus  erat. JDenique  orbis  Imperii  fundamenta 
Philippus  jecit ,  operistotius  gtoriam  Alexander 
consummavit. 

Adeo  vel  ex  ips^sanguinis  communionem&gna 
interdumindolis  ac  morum  disparitaj»  exsurgit  1 


r 
I 


I.  I  B  s  R    I»  B.  X  H  0  s;  89 

ALIA     EXEILCITATIO. 

Christianos  Heroas.profams  Hewibus 

pjXBstctrem 

Fer  Antitheta. 
SYNOPSIS. 

EMrd.  et  Prop.\jic%t  nUiil  habere  heroicam for- 
titudinem^  quod  cum  Christian4  Tirtute  comparari 
possir. 

Confirmatio  petetur  ex  comparatione  renim  h  pro- 
fanis  heroibus  gestartim  in  adeundis  periculis ,  aut  de- 
bellandis  hostibus ;  cum  con8tantift.Christianorum  Mar- 
Ijrum  in  ferendis  patienter  tormentis  viacendisque 
Tyrannorum  furoribus  ;  quod  Antithetis  illustrabitur. 

Concludet.  Dicendo ,  ne  illos  quidem  fortes  esse 
appellandos,  qui  se  cupiditatibus  vinci  ac  superari 
passi  fiierint. 

o  a  A  T  I  o. 

Etsi  multalegimus  ab  Heroibua  profanis  edita 
fortitudinis  exempla>  quae  Gonsequentium  deind^ 
astatum  laudem  atque  admirationem  meruerunt ; 
haec  tamen^  quantacumque  sunt,  aut  aestimare^ 
aut  etiam  nurari  desinet ,  quisquis  illa  voluerit 
cum  invict^  Cbristianorum  Heroum  constantilL 
jcomparare. 

Prodeant  enimver6  quotquot  olim  ammi  mag*  Ainitiieu, 
nitudine  conspicui ,  aut  praeclaris  facinoribus 
illustres  exstitere  y  suasque  victorias  cum  Marty- 
rum  nostronim  triumpnis  conferant.  Illi  dubiis 
incertisqile^periculis  ,  isti  certis  apertisque  dolo- 
ribus  caput  devovebant.  Hli  hostes  quidem  fero* 
cissimQS  ^  sed  ireti  sociorum  auxiliis  ^  sed  muniti 
armis  aggrediebantur^  Isti  soli  atque  inermes 
Tyrannis  crudelissimis  dilaniandos  se  se  permit- 
tebant.  lUi  conquiescebantidentidem  k  laboribus^ 


1^6  R   fi   B   T   O   A   I   C   jE 

et  beatae  pacis  otio  fruebaiitu£.  Istiad  extremum 
usque  spiritum  trajectam  gravissimis  aerumnis 
vitaim  perferebant.  Illi  eyerlendas  arces ,  urbea 
excidendas  y  Tastandas  Proyincia»;  isti  frangendaa 
cupiditates^  vincendum  animum  y  mortem  ipsam 
superandam  sibi  proponebant.  Illi  arcano  quo-- 
dam  superbiae  fastu  stunulati  ;  isti  solius  diTini 
amoris  studio  incensi.  Illi  ut  sibi  apud  posteroa 
fortis  animi  famam  compararent  j  isti  ut  Deo  Su^ 
peris(][ue  gratiosi  haberentur. 

Eat  ergo  nunc  ostentatrix  sui  Tetus  Roma^ 
et  Heroas  suos  cum  nostris  canferat ,  aiit  etiam 
fortes  appellandos  putet  ^  qui  timidi  plerumque  ^ 
qiii  desides  et  ignaTi  nihil  Tcrae  sinceraeque  Tir- 
tutis  retinebant ;  qui  ciim  hostes  Tincerent  ^ 
se  ipsos  Tincere  minime  sustinebant.  Uli  y  illi 
fortes  soli  et  tam  glorioso  nuncupandi  nomine  , 
qui  nullis  cruciatiDas  corporis,  nullo  Tel  exilii 
Tel  mortis  metu,  nuUis  crudelissimorum  Tyran- 
norum  f\iroribus  a  suscepti  semel  Christi  fide 
deterreri  potuerunt. 

A  a  TICULUS     IT, 

De  reliquis  Verborum  Figuris. 

Adjunctio  siTe  Zeiigma  est  Figura  j  qulL  ad 
unum  Verbum  ,  seu  pnmum  ^  seu  medium  j  sen 
postremum  plures  sententiae  referuntur.  Cicero 
Lib.  de  Oratore  ad  Brutum.  Quid  tam  com- 
mune.y  quhm  spiritus  vivis  y  terra  mjortuis  ^ 
m£Lre  Jluctuanttbus ,  Rttus  ejecds  ?  Ubi  tox 
illa  commune  ^  multis  Tocibus  inserTit  ^  ad  qU^ 
illae  referuntur.  Item  pro  Lege  Manil.  n.  40.  Sed 
hxB  res  y  qucB  cesteros  ^emorari  solentj  nqn 
retardarunt  :  non  amriiia  ab  instituto  cursu 
tid prcsdam  aliquamrevocant  ^  non  libido  ad 


X.ZBER      P&IHTTS.  Ot 

voluptatem  ,  non  amosnitas  ad  delectationem  , 
mM  Tiobilitas  urbis  ad  cognitionem  ^  non 
denique  labor  ipse  ad  quietem.  Ubi  multa 
Tocabula  ad  unum  idemque  yerbum ,  revocavit, 
referuntur.  Pro  Quint.  n.  i5.  Vicit pudorem 
iibido  ,  timorem  audacia  ,  rationem  amentia. 
Et  Orat.  pro-Marcello  n.  7.  Nihil  sibi  ex  istd 
laude  Centurioy  nihil  PrcBfectus ,  nihil  Co^ 
hors  ,  nikil  Turma  decerpit. 

Disjunctio  est  Ficura  Adjunctioni  contraria^ 
qu4  unicuKjue  Orationis  membro  suum  verbum 
apponitur ,  ci!un  unum  toti  Orationi  possit  sufii- 
cere.  Ita  Gicero  pro  Archi^  n.  i6.  JScbc  studia 
adolescentiam  alunt ^' senectutem oblectant , 
secundas  res  omant ,  adversis  ^erfiigium  ac 
soladum  prcBbent  y  delectant  aomiy  non  im- 
pediuntjoris  ,  pemoctant  nobiscum  ^peregri" 
nantur^  rusticantur. 

Ibidem  n.  19.  Homerum  Colojphonii  suum 
esse  civem  dicunt,  Chii  suum  vindicant  ^  Sa- 
lamini  repetunt  ^  SmyrncBi  verd  suum  esse 
connnnantm 

Distributio  est  Figura  y  qu&  ita  distribuuntur 
Orationis  membra  y  ut  singula  singulis  respon- 
deant ;  qnse  Figura  ead^m  ptenS  est  ac  IsocoiQn  , 
de  qno  ]am  dudmus.  Cicero  pro  Lege  Manil. 
n.  o5.  Tantum  bellum  tamaiutumum^  tam 
longd  latique  dispersum,  quo  bello  omnes 
gentes  ac  nationes  premeoantur  ^  extremd 
hyeme  appamvit  y  ineunte  vere  suscepit , 
*  m^did  (Bstate  ccfnfecit. 

Etpro  SjMn.  14.  Pbll.5.  n.  44-i^  Vat.  n.5. 

Haec  Figura*in  sententiis  efierendis  vim  babet 
et  gratiam ;  sed  e&dem  parce  utendum  Oratori , 
qma  fastidium  parit  propter  nimiam  artis  afiec- 
tationem. 


/ 


92  ^    K  ^   T   O   R-  I   C   ^ 

S jnonimia  sive  Interpretatio ,  est  Figura  y  qiii. 
plura  idem  significantia  congeruntur  instandi  ur- 
gendique  gratia.  Cat.  i.  n.  lo.  Noiiscum  ^er*^ 
sari  jam  diutihs  nonpotes  ;  non  Jeram  y  non 
patzavj  non  sinam.  Cat.  a.  n,  i.  TaJidem  ali" 
quando  Catilinamfurentem  audacid  j  scelus 
anhelantem  j,  pestem  patria:  nefarid  molien" 
tem  ,  ex  urbe ,  vel  ejecimMS  y  vel  emisimus  , 
vei  ipsum  egredientem  urbe  prosequti  su^ 
mus ;  abtit ,  excessit  ^  evasit ,  erupit^ 

Habes  alia  Figurae  hujus  exempla  pro   Mil. 
n.  33.  in  Pisonemn*  4/* 

Observandum  porr6  i^  magnum  habendum 
esse  yerborum  delectum  ^  ne  Orationem  potiu9 
onerent^  qu^  oment.   ^  Ut  quae  verba   po- 
xmntur  extremo   loco    sint  graviora  prioribus  ^ 
im6  aliqu^d  paul6  diversum  sonent. 
«  Sjnatroismus  seu  Congeries  est  multarum  re- 
rum  9  seu  potii!is  Verborum  congeries ,  q^ua  pras- 
sertim  utimur  ,   cum  aliquid  amplificare  y^  aut 
▼ehementius  instare  volumus.  Sit  illud.  exem^ 
plum  Orat.  post  Reditum  ^  in  Senatu  n.  i  •  Qiu$ 
potest  existere  tanta  ubertas  ingenii  ,  qucB 
tanta  dicendi  copia  y  quod  tamdivinum  atque 
ihcredibile  Orationis ,  genus  j  quo  quisquam 
possity  vestra  in  nos  universa promerita ,.  noa 
dicam  complecti  orando  ,  sea  percensere  rmr 
merando  ?  qui  mihijratrem  optatissimum  , 
me  fratri  amantissimo  y    libens  nostris  por 
rentes  ^  nobis  liberos  :  qui  fiignitatem  ^  qui 
ordinem  ^   qui  fortunas  ^   qui  amplissimxin^' 
Rempublicam  ,  qui  patriam  ^  qua  nihil  po- 
test  esse  jucundius  ^  qui  denique  nosmetipsos 
nobis  readidistis  ? 

Et  Catilinaria  i.  n.io.  Yide  et.n..  20«  Jtem 
pro  Coelio  n»  12.  4^.  pro  Mil«  69% 


X.   I    B    B   B.      P   R   Z   M   U    i.  93 

Paradiaston  est  Figura  y  qnk  res  inter  se  si- 
xniles  distiaguntur.  Ita  Seneca  de  pigro  homine 
loq^uens  dicit.  Non  dih  vixity  sea  dih  fuiu 
Item^  Tergimiis  non  qub  eundum  est  y  sed 
qub  itur  y  nec  ad  rationem  vivimus  j  sed  ad 
similitudinem. 

Folyptoton  est  Figura ,  qu&  nomen  idem  yariis 
in  casibus  vel  generibus  iteratur.  Cicero  Grat. 
de  Haruspicum  Resp.  n.  38.  Tibi  verb  ^  si  dilir- 
genterattenderis  ^  intelliges ,  hominum pcenas 
deesse  adhuc  j  non  Deorum.  Homines  te  in 
Tefosdissimd  defenderunt;  homines  turpissi- 
mum  nocentissimumque  laudavemnt;  nomi^ 
nes  propter  pecuniam  judicio  liberaverunt ; 
hominious  injuria  tui  stupri  illata  in  ipsos  ^ 
dolori  nonfuit.  Homines  tibi  arma,  alii  in 
m^,  alii  post  in  illum  invictum  civem  dede^ 
Tunt.  Hominum  benefcia  prorsiis  concedo  ' 
tibi  ^  ac  majora  non  esse  qucarenda. 

Et  pro  Archia.  n.  14.  Item  7.  Ver.  n.  78. 

Polysyntheton  est  Figura  ,  qui*  muitae  oon- 
junctiones  simul  in  e^dem  Ovationis  parte  po-* 
nuntur.  CiceroLib.  i.Offic.  n.  109.  In  sermo-- 
nibus  alium  quidem  videmus^  quamvis prce* 
potens  sitj  efficere ,  ut  unus  de  multis  esse 
mdeatur.  Quod  in  Catullo ,  et  in  patre,  et 
infiRo,  itemque  in  Mutio  vidimus. 


^^vy^j%i^^^^^^^^nnt 


94  KHJBTOB.IC£ 

EXERCITATIO. 

Servandam  esse  etiam  in  appetendd  glorid 

moderationem . 

Per  laudatas  supra  Figuras. 

'  SYNOPSIS. 

Exord.  XJ  I cet  tam  e^itiosam  esse  nimiam gloriee  cu- 
piditatem ,  quam  esse  solet  fluvius  ^  qui  prsescriptos 
sibi  £nes  excedit. 

2°.  Discurrendo  per  multa  Titia  ostendet  nullum 
essei  quod  tam  gravem  Reipublicee  ruinam  aflerat » 
qu&m  nimia  glorisB  libido  \  idque  tractabit  per  Ad^* 
junctionem. 

3^.  Demonstrabit  nuliam  tSBQ  eetatem  ,  nullum  or* 
dinem  ,  quem  non  corrumpat  ,  idque  per  Disjunc- 
tionem. 

4^..  Per  JDistributionem  contendet  nihil  esse  tam 
sanctum  ,  qu6d  non  illa  yiolet ,  nullum  esse  Yitium 
ad  quod  non  impellat. 

Concludet  per  Adjunciionem  providendum  omnt 
Reipublicae  ^  ut  in  suis  immoderatum  gloriae  deslde- 
rium  reprimat. 

O  B.   A  T  I  O. 

Quemadmodum  Fluviiis  leni  ac  temperato  ag* 
mine  profluens  agris  fertilitatem^  urbibus  mer* 
ces  peregrinas  ^  populis  ac  regionibus  ubertatem 
invehit;  idem  si  exundans  et  mipatiens  suis  lipis. 
teneri  erumpit,  sata  laeta  evertit^  campis  vasti- 
tatem  ^  pemiciem  ipsis  urbibus  importat  :  ita 
glorise  cupiditas  quandiii  tenebit  modum  ,  ct 
praescriptos  intraumites  se  continebit ,  lucro  erit 
ac  laudi ;  sin  Ter6  ultra  fines  illos  prosilierit  ^ 
auos  ilii  ratio  virtusquft  posuerint  ^  mcredibUe 
aictu  est  ^  quas  afFerat  calamitates  y  quantam 
per^iciem  publicis  priyatisque  rebus  importet. 

Cedo  mihi  enimver6  aham  tam  metuendam 


X.IBBIL      ^aZMUS.  ^S. 

Keipublicae  pemiciem  ^  qnkm  cupido  glori^  esse 
solet,  ubi  semel  justos  moderatas  virtutis  finea 
praatergressa  est.  Non  alieni  semper  appetens.  Adjunctio. 
avaxitia  y  non  ignavia  ciyium  y  non  ef&enata  Vo- 
luptatum  libido ,  non  irae  y  non  simultates  ^  non 
ipsae  y  quas  alios  in  alios  acuunt  ^  ciy iles  discordias  ^ 
tam  gravem ,  tam  apertam^  tam  fatalem  Ileipu* 
hHoB  ruinam  moUuntur. 

-  Nam  cui  demiim  parcit^  cui  non  imperat^  Dujimctu». 
coinon  dominatur  impotens  glorise  libidof  Ado- 
lescentes  urit^  vicos  mflammat^  senes  eti^un  ac- 
cendity  nobiles  acuit,  plebeios  exstimulat  y  bar- 
baris  etiam  et  incultis  gentibus  faces  subjicit  ^ 
et  gravissima  importat  incendia. 

Sed  quid  ista  commemoro  ?  Nihil  est  tam  altis  ZN«tribBtio. 
defixiun  radicibus  y  quod  non  evellat  :  nihil  tam 
firmum,  tamdefensum^  quod  non  perfiringat; 
aihil  tam  indomitnm  quod  non  subjiciat ;  nihit 
tam  sanct^  institutum ,  quod  non  resemdat  j  nihil 
denique  tam  sacrom^  quod  non  polluat. 

HocigiturprsBcavere  sedul6  debet  omnis  ben^ 
morata  Respublica  ,  ut  si  dociles  y  mode&tos  y  Aajanctio. 
obsequentes  y  pads  ac  tranquillitatis  s.tudiosos 
cives  hiabere  voiuerit  y  ^am  in  iipsis  cupiditatem 
temperet  j  quae  audaciee.^  tementati  y  iree'^  vin- 
dictae ,  rebeUioni  y  impietati ,  innumeiis  denique^ 
vitiis  quasi  vexillum  solet  praeferre. 


'  CAPUT    IV. 

JDe  Figuris  Sententiamm. 

iGiTR^  Sententiarum  sunt  Orationis  <Mma«^ 
menta  j  quae  non  in  verbis  y  .sed  in  ipsis  senten*- 
tiis  collocataxn  habent  suamLdigoitatem. 


F 


^6  &HXTORIC^ 

Prsecipuse  autem  sunt  :  Interrogatio ,  Respon- 
sio^  Subjectio^  Prolepsis  ^  Correctio  y  Dubitatio  ^ 
Coi;nmunicatio ,  Prosopopeia  ,  Apostrophe ,  Hy- 
potiposis  j  Aposiopesis  ,  Ethopeia  ,  Emphasis  ^ 
oustentatio,  Prsetermissio ,  Licentia,  Concessio, 
Parenthesis ,  Distributio ,  Permissio ,  Antithesis^ 
Deprecatio^  Optatio,  Execratio,  Epiphonema^ 
Exclamatio. 

Agemus  de  singulis  suo  oi^ine ;  atque  ut  ube^ 
rior  rerum  seges  Exercitationibus  contingat^ 
plures  Figuras  ArticuU  singuH  complectentur. 

AB.TIGULU8    PB.IMUS. 

De  Interrogadone ,  Responsione  et 

SubjectioTie. 

♦  • 

Interrogatio  est  Figura ,  qulL  Orator  ye\  eA^ 
▼ersarium  Tel  alium  quemlibet ,  yel  semetipsun^ 
mterrogat  ob  aliam  y  qu&m  simplicem  sciscitandi 
caiisam.  Hujus  porr6  Figux^  tot  sunt  apud.  Ci-- 
ceronem  exempb.  y  ut  in  singulis  poen^  paginis 
occurrant.  « 

Catilin.  i.  n.  i.  Quotisque  tandem  abutere y 
Catilina  ,  patientianostrd  ?  quandiiL  nos  etiant 
furor  iste  tuus  eludet  ?  quem  adjinem  se  se 
efjfrenata  iactabit  audacia  ?  Nihil  te  noctup- 
num  prwsidium  pidatii  ;  nihil  urbis  vigilicBy 
n^hit  dmor  populi  ,  nihil  consensus  bonorum 
omnium  ,  nmil  munitissimus  habendi  Senatds 
locusj  nihil  horum  ora  vultusque,  moverunt? 
Patere  consilia  tua  non  sentis  ?  Constrictam 
jam  horum  omnium  conscientid  teneri  conju- 
rationem  tuamru^nvides?  quidproximd,  quid^ 
superiori  nocte  egeris',  ubi  fueris  ,  quos  con^^ 
vocarisy  qiddconsiUi  ceperis  ^  quemnostrum' 
ignomfe  arlntmris? 


Z.rBfiB.      ]?BZK0S.  9^ 

:  2Zt  pro  Plando  n.  4^.  Verrini  7»  n.  i5.  14&. 
Pro  Goelio  n.  yL.Pro  Cluent.  n.  62.  Ver.  i^ 
n.  ai*"Ver.  5.  n.  160.  Pro.  Flacco  n.  7^  Pra 
Sextion.  78* 

Interrogatianis  liBus  frequenldssimus  est  ^ 
onmi  genere  causarum  $  in  Exordio ,  Narra<» 
tione  y  Confirmatione  9  ^t  Petomdone.  Valet  au* 
tem  prsecipu^  in  laudando  et  yituperando  y  in^ 
Totis  ac  desidenis;  Usurpatiir  auteiii  inMJini 
c6m  urgendasestadverseLriu8-vehementi{is. 

Responsioest  Figura  y  qulLunum  interroganti^ 
aliud  y  quod  utilius  est  ^  respondetur.  Cicero  pro 
&osc«  Amer.  n.  lAd.  Qida  vis  ampUus  ?  quid 
insequeris  ?  quia  oppugnas  1  qud  in  re  volunr' 
tatem  tuam  a  me  lasdi  p^tqs/i  Ubi  iias  coms^ 
m^tiis  offlcio  ?  quidtibi  obsto  ?  Si  spoliorum 
causd  vis  hominem  occidere  ?  spoUasti.  Quid 
qumris  amplius  ?  si  inimicitiarutn  ^  quct  sunt 
tibi  inimiciticB  cum  eo^  Cujus  antea  "prCBjdii, 
possedisii  ^  quhm  ipsum^  cpgnosti?  sin^  nie^^ 
tuis  ?  ab  eo  ne  ahquiii .pfAtuis  y  qnem.vides 
ipsum  ab  se  se  tam  atrocem  injunam  pfvpuli 
sare  nonposse  ?  etd  - 

Et  pro  Mur8sn&  n.  73.'  Iteni  pro  Flaccb  n.  4* 

Snbjectio  est  Figura^  <ju4  Orator,  vel  inter-^ 

togat  seipsumi  et  respqf^di^Ji.Ul?^^  ^^  c^  alium 
interrogavit  ^  non  expectat  ejus  responsum ;  sed 
aliud  addit  de  suo«  xta^Cicoto',  An  domus  tibi 
deerat?  at  Aabebas*  An  pecunia  ?  at  abun-^ 
dcJ^as.  An  amia?  atrion  ita  pridern  aa  t^ 
missajuenmt.  '        '     i 

£t  proLege  Manil.,n.  61^  .  * 

Habes  olia  hujus  Figurae  exempla  pro  Quintfo 
n.  43.  44-  79-  ProRbsc.  Amer.  n.  54-  74*  ^»  W 
Rul-  n.  45.  Ver.  4»  ia.  192. 

Usurpatur  illa  maxime  Kesponsio  in  Amplifiit 
Tom.  /.  G 


98  B   K  B   H  O   K   I   C   JB' 

catione  cian.  ad  laudem  ^  tum  ad  vituperium  ; 
seu  ci!un  urgetur  adversarius  ,  aut  suaaetur  ali^ 
^uid  vel  dis8uadetur..£gregiumluiju8ce  rei  exem- 
plum  oflFert  Oratio  pro  MuraBn&  n.  88,  Ubi  Ci- 
eero:  dissuadet  Judic^bus  exilium  Mur^Dnae. 

EXEKCITATIQ. 

Veturia  CoriQlani  McUer  ad  FiUum  RomcB 

excidium  fneditarUem. 

•  •  • » 
Fec  Iuteirogationem  ^  R^f ponsioaem  |   Subjectjonem* 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

Bxord:\Jv'EtiB,TVVi  V«tiiria  repulsas  Senatiis  pre- 
€68 )  petetque  per  InterrogeUwnem  ^  num  deprecantem 
tnatrein  paret  rejicere? 

.  2,\  Per  aliam  Ijiterrogation^m  9  quseret  ab  eo  quid 
velitt  quid  meditetur?, 

*  3*.  Per  Interrogatiqnem  cum  subjectione  junctam^ 
ostendet  consilii  ipsius  init(uitatem  ,  qui  devotam  sibi 
urbem,  poenitentem  ftittif  et  paratam  ad*  omnia  T^lit 
perd^re^i  '  »    • 

4^.  Yex  Interrogaiionem^l  Kesponsionem^iQ^y  vi^ 
nocentes  plecter^e  »  punies  iimocentes.  Hostes  perseque* 
ris  ?  perdes  amicos  ,  etc. 

iDenique  minabitur^  tti^i  lUe  iram  ponat  \  futurum  ^ 
«texoidium  urbis  disuoruhl  dtrage  incipiatT 


*  • 


O    B.  A  :Tr.C   0« 


Certum  igitur  deliberajtumque  est ,  Conolane . 
cupidum  caedis  et  appetentem  vmdictae  animum 
explere  ?  Hodiemus.  dies  nobi^  ultlmus  illuxit? 
Nmil  SenatAs  preces.,  nihil  vota  :  populi,  nibil 
totius  civitatis  moerpr  ac.  qompiorf^tio  animum 
iimectunt  ?  Tuos-ne  etiSMH  dunis  abjiaes  ac  res- 
pues,?  Tu.parentis  afflic.ta^  gei^itus ,  tu  conji^is 


X.IBBRPRIMT7S,  p^ 

pia&  lacrymas  ^  tu  t]lisera&  sobolis  orbitatem  aspi-^ 
cies  siccis  octtlis  ^  et  inexorabili  mente  etiam  per«- 

Sed  quid  ag^s  ?  quid  moliris  ?  quid  cogitas  ? 
quis  est  sensus  armorum  tuorum?  quid.sipi  ¥0- 
lunt  districti  illi  gladii  ?  quid  accensae  faces  me- 
ditantur  ?  Me-ne ,  an  sponsam ,  an  filios  petunt?  ^ 

Adeone  yeteris  injuriae  memor  atque  irae  impo-* 
lens  y  nihil  ut  ayidum  ultionis  ammum  placare 
yaleat  ? 

.  Atenim  te  civem,  te  bene  metitum  de  patri&^ 
te  innbceniem  ingrata  ciyitas  damnavit  :  sed  ^»'»]^**»®' 
ipsam  facti  piget.  Te  ei^pulit  ?  sed  reTocat,  Te 
Mag^jtratibus  spoliavit  ?  sed  ampliores  restituit. 
Te  probro  ^  te  contumelilL  y  te  dedecore  y  per 
summum  nefas,  notayit  ?  at  devpta  jam  tibi  tota 
et  ad  omne  obsequii  genus  parata  y  quidquid  est 
admisstun  flagitii  ^  ultr6  volensque  expiabit. 

Quanquam  si  caedes  placet^  si  te  pereuntis 
patriae  funera  delectant  ^  saitem  ah !  dislangue* 
sontes  ab  insontibus ,  hostes  ab  amicis ,  alienos 
JLtois.  Nocentesvis  perdere  ?  perdes  innocentes.  interrepaiu 
Infensos  tibi  persequeris?  mactabis  amicos.  Ci-  «*  Aes|KMisu>. 
vium  ingratorums  anguinem  appetis  ?  tuomm» 
cruorem  fundes.  Nescis  ergo ,  Conolane  y  nescis  ^ 
quia  sub  istis  mqenibus ^  qua&,jam  evertes  ^  in 
his  Laribus  y  quos  jam  mcendes ,  intra  illius 
urbis  penetralia^  quam  excidio  destinas  ,  nescis^ 
inquam  ^  quia  fihi  carissimi  ^  fidelis  uxor  ,  et 
tua  quondam  cura ,  infeUx  mater  y  tegitur  ? 

Ne  dubita ;  nisi  pacem  annuis,  nisi  te  amor, 
fides^  pietas  furentem  retinent;  idem  qui  pa-  . 
triam  tumulus ,  et  nos  obruet.  Ibo  y  ibo  ;  oi 
infestos  inter  gladios  occurram  nudato  pectore  j 
libevos  tibi  ob)iciam  tuos;  primos  portarum  adi- 
tus  uxor  et  mater  defendent.  Aut  ajma  pones 

G  a 


npbis  Togantibus ;  aut  ^  »i  vindiGta  mBms  placet  ^' 
priaia  cademus  tibi  victima ;  nec  nm  nostro 
cruentum  sanguine  in  civium  tuorum  corpora 
ferrum  exises. 

ALIA    EXERCITATIO. 

Andromache  ad   Ulyssemy   chm  is  Astya^ 
nacta  mxLCtemdum  repeteret. 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

^xori.  Ulyssi  gTataI&bItur«qu6d  sappUcem  et  ad« 
;volutaiii  genibus  Priami  Nurum  et  Hectoris  conjugem 
videat. 

•  2.^.  Sententiam  corriget^  petetque  ab  Ulysse  veniam  » 
cu|u8  in  misericordi^  sabitem  Astyanactis  sui  positam 
eese  fatebitur. 

3\  Per  varias  interrogationes  ,  qufieret  an  non  sa- 
tis  graves  poenas  Trojani  dederint  inoensi  Trojft.  ^ 
Priamo  atque  Hectore  interfectis  ?  Cur  uiltra  Grseci  ve^ 
teres  injuHas  vindicent?  curpuerum  innocentem  per» 
dere  meditentur? 

4^.  Ostendet  per  Intemgationem  et  subjectionem  ^ 
nihil  essQ  metuendumf  k  puero  ,  inermi  ,  captivo  y  qui 
nec  hostes  nec  amicos  noverit. 

5^.'Jubebit  IJlyssem  securum  esse  ab  omni  metu  ; 
unumque  rogab^t  ut  sifoi  vitam  xn  tenebris  trahere  in-t 
gloriam  liceat. 

O  n  A  T  I   CK 

Quod  bacteniJis  nec  incensi  Troj&^  nec  ereptis 
hujus  Imperii  defensoribus  y  nec  ipso  Hectore 
amantissimo  conjuge  interfecto  Graeci  consecuti 
8unt  y  ut  advolutam  cuju$qi\am  adpedes.Andro- 
machen^  aut  supplices  manus  protendentem  vi- 
derent  ,  id  hodi^  ,  felici ,  dicam ,  fato  tuo  ^ 
Ulysse  ,  an  tu4  potiiis  sagacitate  perfecisti. 

Gratulare  igitur  tibi  y  Imperator  sapientissime. 
{Ua  tot  S.egum  nepti^  Andromache  ^  illa  magni 


XIBBa      PBIMUS.  lOf 

Piiami  nurus  y  et  forti»  conjux  Hectoris  tua 
amplexari  genua  non  erubescit..  Quid-  in  long^ 
obsidione  illustriii& ,  S^^  ^'  ^^^^^  gloriosius  y 
quidin  prasdAmagnincentius  sperare  poiuisti^ 

Quanqnam  ubi  sum  ?  aut  quem  alloquor  ?'  interrogatio 
Supplex  dominum  9  victorem  captiya ,  vitae  ne*  ®^  ^»pon*i<>- 
osque  arbitrum  y  victima  crudelibus  iFatis  man- 
cipata  !  Pone<  ingentes  aniinos  y  Andromache  y 
et^  quo»  dedit  fortuna  sensus  y  indue.  Hi  spiritua 
olim  stante  Troja  decebant  y  lapslL  non  decent» 
Da  veniam,  Ulysse;  ignosce  9  si  me  pristinse 
sortis  recordatio  yel  affiictam  ac  jacentem  exsti- 
mulet.  Ad  te  confugio ,  tibi  me  permitto  totam  f 
in  tali  bonitate  atque  clementilL  yitam  ac  salutem 
repono.  Te  y  per  istam  animi  tui  lenitatem ,  pev 
eommunesDeos ,  per  spem  surgentis  Telemacfai|. 
oro  atque  obtestor  f  noli  ^perdere ,  quos  potes 
tueri;  seryamihi  sospitem  Ast^anacta ,  et  mao-^ 
centis  illius.yictimas  miseresce«- 

Nam  quid  ultra  nos  persequeris  ?  num  ergo 
satis  grayes  poenas  miseri  Troes  luimus  ?  num  interrog«ti*» 
abunae  veteres  injurias  ulti  Graeci  simt?  Heu  ! 
auos  ege  dolores  yel  iinanon  sensi  ?  Patriam 
TCrro  flammisque  eyertistis.;  Propijaquosac  cqn- 
sanguineos  interfecistis  ;  Hectorem  meum  cru* 
delem  in  modum  raptastis  !  quid  innocentem 
paerum  ^  imieum  amictas  inatris  selatium  ad 
poenas  repetitis?  An  yestras*  lUe  turmas  profli-* 
gayit  ?  an  yestris  sub jecit  i^oes  nayibus  ?  an  Grae- 
corum  sansuine  manus  crueBtayit? 

Sed  quia  ego  haoc?  Frustr^L  stun!  Timemur  y  interrogntia. 
Astiana^t ;  neque  se  Griaeci  securos  aut  yictores  ®*  subjecn», 
putant ,  djum  yixeris !  Ita-ne  yer6.  est ,  Ulysse  ? 
nilul  fingis  ?  nihil  l  dissimulas  ?  Ah  ne  te  ista 
cura  maceret ;  noA  sic  jacemus  miseri  y  ut  facere 
cuiquam.  metum  yaleamus  ?  Timetis^  ne  x(^sides 


loi  RHSTORXC^ 

incensae  Troj»  cineres  Astlanax  exsuscitet?  at 
puer  est :  yereicnini ,  ne  suos  olim  pristinam  in 
fibertatem  vindicet  ?  at  in  yinculis  ^  at  captivus 
est*  Pertimescitis  ^  ne  parentis  et  ayi  mortem 
ulciscatur  ?  At  nec  patrem  nec  ayum  norit  y  aut  - 
▼idit. 

•    Egregium  enimYer&  timoris  argumentum .  Vic- 

tores   Graeci  Tictos^   armati  inermes^  Uiysses 

>uerum  y  uniyersus  exercitus  tristes  desolatce 

amiliaB  reliquias  extimescunt*  Esto  solutus  ab 

metu  ,  Ulysse ;  plus  miseranydi «  qu4m  ti* 


i 


JIAJLV/UVKX       9VUAAU.9    *       »    •       AX.-|irVWW     '|»«0**W«    «  -^V      Jk  ^ft^W»  «/•««•«A^ 

yictorias  gloriam  nostri  securus  refer.  Hoc  unum 
exorem  ab  humanitate  tu&  ^  ut  iiisloriam  per*. 

Eetuis  in  tenebris  idtam  trahere  fibo  matnque 
ceat !  Sic  tu  faventibus  Superis  Ithacam  sospes 
et  incolumis  appellas!  sic  tibi  Telemachus  lon-» 
gibn  viya,t  et  ayum  patremque  factis  ingentibus 
cemuletur !  sic  Laertem  canssimum  ,  sic  Pene* 
lopen  tuam  reyisas  ^  et  dii!imulti!lmque  utriusque 
amplexibus  perfruare* 

A  |l  T  I  C  U  X  U  S     I  I.    .       ... 

De  Prolepsi  ^  Correciione' ^  DubiUtdohe  ^ 

Cotnntumtatione . 

.  Prolepsis  siTe  AjKleoceupatia  ^  est  Figura  ^  qu4 
Qrator  occupat  id' ,  q^od  ab   adrersario  objici 

S»sset.  Usum  habet  frequentem  in  £xoi:diis« 
ivinat.  in  Yec.  ia.  i.  Si  quis  vestnlfn,  €mt 
eorum  qui  cuisunt Jhrt^  7n\ratur  y  me  y  qui  tot 
annos  in  causis  ^  judiciisqne  pubticis  ith  ver^ 
satus  sim  >  ut  defenderim  multos  y  UBserim 
meminem  ;  subitb  .mastatd  vobmtate  adaccu-- 
sandum  descendisse;  is  j  si  mei  consitii  cau^ 
sam  radonemque  cognovent  una  et  id  quod 


I.   I   B   E   R      P   R:   S  Bt   9:  5*-  io3 

fdcia  probabit  >  0t  in  Jiac  causd  prqfecth 
neminem  prxBponendum  esse  nubi  actoren^ 
futahiX. 

Item  proB.o8c»  Amer.n»  1  .^  Ver.  6-11.2.  Ver.  7. 
n.  2.  Pro fiiab.  Posth.  ni  t^pro  Sextio  n.H 3«. 

Pliiribu3  auteia  modia^neri  pote^t  Prolepsisi 
x^.  Cum  &temur  yerum  id  ease  ^-  quod  ab  aaTer-^ 
•ario  objicitur  j  ut  in  Orat..  pra  £ab.  PDStbumo 
11.  1.  Siquis.  est ,  Judices'^  qui  C.  Bjobtrium  ^ 
qubd  suc^  JbrtumBjundatas  prmsertim  atque 
opUm^  constitutas  opes  potesiati  RegicB  abi^ 
dinique  commisent,  reprehenden^um  putet  ^ 
adfcribatadjudiciumsuum  non  modb  meami 
sed  hujus  etiam  ipsius  ^  <pd -comnusity  sen-^ 
tendam;  neque  enim  cuiquam  ejus^  consi^* 
lium  vejxementiiis  y  qukniipsi  dispUcet* 

if.  Ciim  aliquid  sioi  pbjicit  Orator  ,  et  refeUit  ^ 
statim,  utpro  Archid  u.  i5.i  Qua^ret  quispiam , ' 
quid?  Illi  summi  viri  yjquor^nt  virtutes  litterid 
prodiUBsunty  istd-ne  doQtrind  yQuam  Pueffersi 
laudibus  j  eruditifuerunt^  tiifficile  est  hoc  de 
omnibus  confirmare  >  ,sQd  tdnten  est  certum^ 
quid respondeam.  Ego  multos  iiQminqs,  eo^cejr- 
lend  animo  ac  virtute  Juiss/e,  et  sine  doctnnd 
natuneipsius  habituprop^  divino  ^perseipsos 
et  mod^ratos  etgrfives.eixtiUssefateor^  atque 
illud  adjungo  ;  scepihs^  ad  lauaent  atque  vir- 
tutem  naturam  sine  doctnnd^  qukm  sin^  fta- 
turd  valuisse  doctrinam.  Atque  idem  egocon^ 
tendo  >  ciim  adnatumm  exinuam  atqu^iUus^ 
trem  accesserit  ratio  ^ucBdam  confirmatioque 
docmme  ^  tum  illud  nescio  quiaprcBclarum 
ac singulare solere eoci$tere.  IteHKVer.  7.  n.  2.. 

3**.  Ciim  aliquid  Orator  praesumk  quod  ab 
adversario  objici  posset ,  ut  pro  CcelJp  n.  Sp. 
Hicet  aliqids,  hcac  est  igiturtua  distiplina  t 


lo4  >  B.   S   B   T   O   R   Z  C   ie 

^ictu  insHtuis  adolescentes  ?  ob  hcmc  causant 
tibL  Imsw  puerumparens  commendavit  ettm^ 
didit y  ut  in  amore  etvoluptatibus  adolescen-^ 
tiam  collocaret  y  iethanctu  vitamy  atquehwc 
studid  tu  deferideresii  Ego  ^  si  eius  ,Judices  , 
hoc  animi  robore  atque  nac  indole  virtutis  ac 
conlmenticB  fuit^  Ui  respueret  omwis  voiupta^ 
tes  y  omnemque  vitm  swa  cursum  in.  labore 
forporis  atque  animi  contentione»co7ificeret'$ 
quem  non  quies ,  non  CBqualium  studia ,  nott 
Uidiyrion  convivia  deiectarent  ^  nihilin  vitd 
putaret  expetendum  ,  nisi  quod  easet  cum 
laude  etcum  dignitate  conjunctum,  hunc  m^d 
sentendd  divinis  quibusdam  bonis  instructum 
atqueomatum  puta% 

Tali$  est  et  locusiUe  pro  Lege  Ma]ii]a4  n.  22. 
Requireturjbrtassdinuncy  etc. 

*  4^.  Ciim  Orator  emendat  aliquid  priusquam 
id  dieat ,  ut  in  Orat.  pro  Sextio  n.'4-  Itaque  si 
aut  acriiis  egero  y  aut  liberiiiSj,  qiUtm  qui  ant& 
Ime  discerunt ,  peto  A  vobis  ^  ut  tanthm  Ora^ 
tioni  mecB  conceddtis^  quantiim  etpio  dotori 
et  fustcp  iracundias  concedendumputetis. 

Item  pro  Quintio  H.  5. 

5^.  DenMjue  ciiin  ficet  Orator  aKquid,  ante- 
quim  id'dicere  videatut  ut  6.  Ver.  n.  Q..Mag'^ 
num  videor  dice^re  fcttlendite  etiam  ,  quem-^ 
adtnodum  dicam  s  non  enim  vefbi  lie^ue 
cnwinis  augendi  causd  complector  omnia  , 
chm  dico  nihil  isturftejusmodi.  reruiri  in  totd 
Provincid  reliquis$e^     '       . 

Hujus  autem  figurae  sunt  'illa3  iapud  TuUium 

^  iorxnmdd.  Forsitan  quc^retis ;  Forte  dicet  qids  ; 

'Etiam  dicere  aiiacbis j  Ac  etiam  sunt  qui 

dicant  i  sed  quce  eo^audio  dissimulare  nom 


fossum  ;  At  ne  quis  h  nobi^ ;  Reprehendo 
igiturl  minim^  verd;  Tieque  enim^  etc. 

CcHrrectio  est  Figura  ^  qulL  Oratpr  dictam  sen** 
tentiam  ^  alilL  magis.idoned.  corrigitt  Hac  utitur 
TuUius  inprimis  y  si  quem  pungere  acrius  velit. 
Ut  pro  Coelio  n.  82«  Quod  quident  facerem 
^ehemenliiis ,  nisi  mUii  intercederent  inimi^ 
citice  cum  istius  muiidris  viro  y  fratrem  volui 
dicere  j  semperhic  erro;  nunc  agam  modic^ 
nec  longiiis  progrediar ,  quam  m^  meajidesy 
et  causa  ipsa  eoget, 

Alia  est  Correctio  verbi  ^  alia  sententise  5  in 
priori  dictum  Terbiim  Orator  emenda^  y  et  aliud 
«ttbjidt ;  in  posteriori  sententiam  ipsaoa  corrigit. 
Verbum  Corrigit  ^  loco  jam  laudato ,  pro 
Codiol  itemn.  ^x.Chstxtltitiaml  sUihitiamne 
diciwi  j  an  impudentiam  singularem  ?, 

£t  ^o  B.08C*  Am^.  n.  t34*  Item  pro  .Ligario 
n.  !26«  pro  Sextio|n.;iio.  2*  Philip.  n.  lo. 

HaDcPigura  multum  leporis  habet,  cuminPa- 
Tonomasii  luditur  y  ut>  tum  iste  vir  optimus, 
opimum  volui  dicere. 

Corrigit  sententiftm'  Cicero  pro  Lig^.  n.  ^* 
Veniebatis  igitur  fte  Afncam  Prpyinciam  ^ 
unam  ex  omnibus  huic  victoncB' maxim^  in^- 
festam  ,  in  qud  erat  Rex  potentis^ini^  ^  ini" 
micus  huic  causas  y  aliena  ^oluntas  f  conventiis^ 
firmi  atque  magni^  QiUBro  quidfacturi  fuis-- 
setis?  quanquam  quidfacturi  fu^ritis  non 
dubitem  ^  ciim  videam  j  quidfcceritis* 

.  Item  Pliil.  a..  n.  4^^*  Item  x . .  Catilin.  n.  2.2. 
et  24*  pro  Comoedo  n.  18.  ProDomosulL  n.  12 1. 

Pro.PI^eion.49*^  Offic.  n.  76.    ' 

Hac  porr6  Figura  noUf  utitur  mod^  Tullius  ad 
yituperandum  y  aed  etiam  ad  laudandum^  ut  3. 
Piiilip»  n«  3.  Cuius   CcBsar  adolescens  pcsn^ 


106  RHBTORICJ^     . 

potiiis  puer,   iTtcredibili  ac  divind  quddam 
mente  atque  virtute ,  tum  nuuvimi  chm  ar* 
deret  fiiror  Afitonii  ,  cknt  ejus  h  Brundusio 
crudelis  ac  pestifer  neditus  timereturj   nec 
postukuitibus  y  nec  cogitdntibus  j  nec  opirum^ 
tibus  quidem  nobis  ,    qida  fieri  posse   nort 
videbatur  j  Jlrmissimnm   exercitum    invicta 
genere' veteranorum  militum  eompdravit  ^  pa^ 
trimonium  suum  ejjudiu  Quanquayn  rwn  su^ 
mus  usi  eo  verbo  quo  decuit,  non  enim  effiulity 
sedin  salute  KeipublicfB  CoUocavit^ 
Ilem  pro  Dejot.  n.  16.  •     • 
£x  laudatis  lam  locis  facil^.est  itttellisere  » 
qn»naKi  fotmuL  htiic  trtctand»  Figime  leser^ 
Tiant. 

Dubitatio^st  Figuray4^4  Orator  fingit  ttes» 
cire  se  ^  quid  dicere  debteat  ^  au^  quam  in  partem 
animui^  couvertat»  Dubitatio  autem  altei^a  ver- 
borumy  altera  rerum    dici  potest.  Verborum 
quidem^  ci!un  de  nomine  Orator  dubitat  ^  ut  pra 
Quintio.  n.  56.  Si  istd  causa  abs  te  totaper 
summam  fraudem  et  nutiitiam  /acta  est  $  si 
vaditAonium  onwinb  tibi  cum  Quintio  nuJ/u/n 
/uit;  quo  te  nomine  appellemus  ?  Improbum  i 
at  y   etiamsi  vadimonium  desertum  esset  ^ 
tamen  in  istd  postulatione  et  proscriptione 
bonorum  improbissimusreperieoare.  Num  ma-^ 
Utiosum  ?  negas.  Fraudulentum  ?    jam  id 
quidem  arrogas   tibi  et  prawlarum  putas^ 
Audacem  ?  cupidum  l  perfidiosum  ?  vulgaria 
et  obsoleta  sunt  y  res  autem  nova  et  inaudita, 

Item  et  6.  Ver.  n.  1-       • 

Ulustre  est  exemplum  apud  Livium  Lib.  8. 
Decade  3.  ubi  Scipio  ita  ioquitur.  Apud  vos 
quemadmodum  loquar  y  nec  consitium  nec 
oratio  suppeditat  ^  quos^   nec  quo  nomine 


r 


z  r  B'B'ti    p  &  I  K  ir  s.  tpj 

^q^elldre  debeani ^  scio.  Cives?  qui  apatrid 
vestrd  descivistis*  An  milites  ?  qm  imperium 
auspicium^ue  abnuistis.  SacTuios?  Ileligio^ 
nemrupistis*  Hostes?  corpora,  ora  yvestitumj 
habitum  civium  agnosco;  factay  dicta  ^  con- 
silia  y  animos  hostium  viaeq. 

Habes  alia  ejusdem  Figurse  exempla  2.  Yer. 
n.  32.  7.  Ver.  2.  ii.  Plul.  n;  19.  ProCluentio 

n.  4* 

Usua  illius  Fiaurae  multiplex.  Valet  in  Ora- 

tionibus  Panegyricis  ^  quando  ea   rerum  gesta- 

rum  ubertas  occurrit,  aut  virtutum  alicu^us  et 

ornamentorum  magnitudo^  ut  Oratorfingatnes-' 

cire  80  ^  und^  potissimiim  debeat  ordiri  ^  et  quid 

primiim  dicere.  In  genere  judiciali^  ci!imindi- 

gnitas  alicujus  facinoris  est  exponenda,  aut  vitia 

alicujus  redarguenda.  In  genere  deliberatiyoy 

quando  rei  gerendaetot  occurrunt  rationes^  ut, 

quam  primoiocoponat,  fateaturOratorsenescire. 

Communicalio  est  Figura^  qu^  Or^itor  yel 
adversarios  ^  yel  auditores  ^  yel  J  udices  itk  con- 
tulit^  ac  compellat^  ut  eos^rei  judices  quasi  cons- 
tituere  velle  yideatur  j  adeo  bonitati  causae  ^ 
suae  confidit. 

Cicero  pro  Aab.  Perd.  n.  22.  Tu  denique  y 
Labiene  y  quid  faceres  tali  in  re  ,  ac  tem- 
pore ;  chm  ignaVicB  ratio  te  in  fugam  atque 
in  latebrasi  compelleret  f  improbitas  etfuror 
L.  Satumini  in  Capitolium  arcesceret ;  Con-- 
sules  ad  pcLtricB  salutem  ac  libertatem  vo-  < 
carent?  Quam  iandem  auctoritatem ,  quam 
vocem  y  cujus  sectam  sequij  cujus  potissi^ 
mhm  imperio  parere  veltes  ? 

Pro  Muraena  n.  9. 

Habes  alia  bujua  Figuras  exempla  i  •  Ver. 
n.  3j.  j.  Ver.  n.  i65.  Pro  CsDcin.  o.  32.  35.  Pro 


Io8  ft    H   E   T   O   R   r  CVB* 

Quinctio  n.  54-  Pro  Rosc.  Am.  io4*  Fro  8eT^ 
tio  n*  4^.  81.  3.  Agr^ri^  n*  2.0.  PraDomo  suft 
H.  i3o.  Peq  Plancio  n.  7.  Philip.  2.  n»  34- 

Suntautem  hujus  Figuras  yulgares  apudTul- 
lium  formulse.  Nimc  ego  vos  consuio  ,  quid 
T^uhi  faciendunt  putetis  ^  etc.  QiUBm  ,  si  te 
hodik.domum  tuam  redeuntem  coeicti  homi" 
nes  et  amiaii  >  .non  modd  limine  tectoque 
wdium  tuarum  ,  sed  primo  aditu  vestibulo^ 
que prohiberent ,  quiaacturus  sis  ,  etc^Vide  ^ 
jintoni  s  quid  tibifiiturum  sit  ^  etc^ 

EXERCITATIO.       . 

Nobilis  Carthaginiensis  ad  Ahnibalem  Ca^ 
pucB  otiantemy  ut  Komc^  obsidionem  ag^^ 
grediatur.  -       . 

Ferluu^atas.suprib  Fipiras». 

S  V  N  Q  P  S  IS. 

I^xerd.  JP  if^s  per  Proiepsim.  Pre^Yeniet  Anmbalia 
aiiimum  ^  quJMl  tauto  Imperatori  dare  consilium  pra»-* 
sumAt. 

Propositio.   Fer  .DuBitationem   scrutando    causas  | 
propter  quas  Capufle  remoretur;  an  exlinctum  sit  ip- 
'sius  in  Romanos  odium  ?  ob-  poentleat  ipsum  partie  jam 
glori^  ?  aii  tineat  Romam  aggredi  ? 

ConfirmatiQ  petetur  k  facultate  expugnandse  usl^s  ; 
et  per  Correctionem  ^  quidfacilem  dico  ,  etc.  ostendet- 
que  qu&m  obvia  sit  expusnatio  Romse  ,  ab  accisis  Ro- 
manorum  viribus  ,  k  cladibus  jam  acceptis  ^  k  metu  quo 
perculsa  Roma  est. 

Id  ipsum  tractabit  per  Commmicationem.^,*  Quid 
facturos  Romanos  putareSf  si  Carthaginienses  tot  cla* 
dibus  afifecissent  ;  si  vicissent  ad  Trebiam  ,  ^d  Tra* 
simenum  ,  ad  Cannas  ?  ah  otiarentur  desides  ?  an  ob^ 
latam  novse  victoriee  occasioncm  aspemarentur? 

Concbisio.  Vide  ergo  »  ne  ,  si  cessaveris  diutiiks  , 
invaloscant  iLU|  et  veteres  ruinas  reparent. 


iLXBfilL      PBIM1TS*  lO^ 

O    R   A   T  Z   0« 

lEXsi  bellicis  in  rebus  per  temet  ipse  satis 
mcutum  vides^  neque  noslrun!!  est  sapientissimi 
Ducis  consilia  cunosiilis  perscrutari ;  tamen  uIh  Proiepsu. 
gloiia  tua  y  ubi  patrise  salus  yocatul:  in  <lis- 
crimeH  ^  ignosces  y  reor  ^  si  longioris  morse  , 
qaam  facis  in  hac  urbe  ^  periculum  ausim  do- 
monstrare. 

Kam  ituid  sentiam  ,  Imperator  fottissime  , 
▼cl  quid  ioquar^  ci!Lm  otiatiites  Capuse-  sextus 
jam  mensis  nos  videat  ?  An  extinctum  putem  Dn^itBiu. 
tuum  iUud  in  Romanos  odium  y  quod  nisi  cum 
ipsd  vitd  extinguendum  Diyilim  m  prsesenti^ 
tam  «olenniter  promisisti?  Ten'  ^artae  jam  glo- 
rue  poemteat  y  aut  novam  illustrioris  trtumphi 
aegietem  aspemeris?  Num  afiectam  per  te  tot 
cladibtts  Romam  rursum  lacessere^  et  tam  fa- 
dti  redimendam  Tictoria  metuas  occupare  ? 

Qnahquam  quid  yictori0&  mentionem  hic  fa-  Corre««u. 
cio^  ubi  certamen  esse  non  possit  ?  Ecce,  si 
^olueiis^  Roma  jam  tua  est ,  non  sanguini» 
predo  y  non  armorum  yi,  non  militum  robore 
penrincenda.  Accede  tu  tantum ;  siste  te  prae- 
^entem  moenibus  ;  Annibalem  videat  superba 
illa  civitas  y  et  victorem  altr&  trinmpbantemque 
excipiet*  Nemp^  &.talem  pugnae  infelicis  exitum 
expectet?  Accisis  viribus ,  deiensoribus  spoliata  ^ 
gravi  perculsa  meta  victoris  exercit&s  impetum 
sustineat  ?  suis  faces  admoveri  moenibus  y  ci- 
ves  ad  intemecionem  casdi  j  Penates  ac  Deos 
objici  ludibrio  patiatur?  Novi  Romae  ingenium^ 
Dux  fortissime  y  in  iis  rerun^  suarum  angus- 
tiis  aleae  tam  metuendas  discrimen  ultimum  no« 
lit  experiri.  Quid  cessamus  ergo?qude  nos  re-^ 
^inet  vecordia  sic  oUitos  glonae,  et  &venti$ 
nltro  fati  coutemptoi:es  ?  O  si  tam  aspirantem 


catio; 


110  1LnZ%OKTCM 

sibi  fortunam  B.omani  experirentur  ,  quanto 
illi  utiliiis  sortem  Idctissimamlucroapponerent! 

Hoo  ipsum  per  te  yelini  aestimes,  Dux  sa- 
pientissime.  Fac  eo  Romanos  esse  y  quo.  sunt 
Carthaginienses  loco.  Si  rebusilli  aibundarent 
omnibus;  si  copiarum  fireti  numero  ac  robore 
rem  haberent  cum  hoste  fracto  yiribus  et  ex-* 
hausto ;  si  yictoriae  spem  certam  praesumerent  ; 
putas  otiarentur  illi  segniter,  et  parandse  glo^ 
rise  occasionem  tam  conunodam  prsetermitte- 
rent  ?  IJnum  te  y  inquam  y  arbitrum  ac  judi^ 
CommuDi-  cem  Yolo.  Liceat  mihi  etiam  paul6  liberiilis  a  te 
percunctari  j  si  te  Komani  yicissent  ad  'Tici* 
num,  si  profligassent  ad  Trebiam,  si  ad  Tra-^ 
simenum  lacum  expugnassent  y  si  cecidissent  ad 
Cannas  y  an  stetissent  illi  taxn  prospero  victo« 
riarum  in  cursu  ?  an  triumphantem  exercitum 
luxu  et  inertia  corrumpi  deprayarique  sinerent? 
an  relinquerent  hostibus  moram  reparandi  jao 
tnrasquasfecissent?  annonpotiilisurgereittvictos 
acriter?  trepidantibus ,  et  insolito  metu  per- 
culsis  instarent  ?  tristes  desblati  exercitAs  re« 
liquias  persequerentur,  donec  rerum  potiti  om-* 
nium  plenam  cumulatamque  victoriam  retu-» 
Kssent?. 

Tuum  est  pro  tu&  prudentilL  y  Imperator  sa- 

S^cissime  y  cavere  sedul6  y  ut  quod  fecissent 
li  ppinione  tu4  y  idipsum  hodie  tibimet  ipse 
faciendum  putes.  Eamus  ergo  y  inyadamus'hos- 
tes  f  dum  nostris  in  manibus  est  victoria :  petar 
mus  Romajli  y  dum  obsistere  nobis  ilU  non  po« 
test  j  non  permitt^mu^  ipsi  ulteriorem  ad  res- 
pirandum  moram  j  ne  ^  si  coUisendi  sese  et 
redintegnmdi  copias  «patium  haDuerit ,  inva- 
lescat  illa  denu6  y  «t  otiantibus  nobis  parem  ali* 
quando  acceptse  contumeEae  labem  importet* 


£  I   B   E  R      P   K  I   M  U   S.  111 

ALIA    EXERCITATIO. 

.    Ftf  eaadeu  Figuras* 

J^osthumii  Jimioris  Oratio^  chm  Volscorum. 
victor  damnatus  fuisset  ad  mortem ,  qubd* 
Dictatoris  ejusaem^ue  Patris  injussu  de^ 
pugnasset. 

SYNOPSIS. 

'Escord*  Jj  lET  per  "Prolepsim  ,  dicetque  aon  yenisM 
«e  9  lit  de  iuad4  Dictatoris  ac  patris  sereritate  qae^ 
leretnr. 

Deiad^per  Z}a£2fa/fo;ie;)|f  fatebitur  incertum  se  Fuisse 
dixi  mnltikmque  quid  ageret;  an  accederet  ad  dicen» 
dam  caasam ,  an  indict&  causiL  pergeret  ad  supplicium. 

Propositio*  Dicet  pauca  se  dicturum  ^  non  ut  latam 
mortis  sententiam  declinet ,  sed  ut  omaem  amoTeatde* 
trectati  Imperii  suspicionem. 

Confirmado^  Per  Communicationem  cum  uniTersit 
exercitAs  Ducibus  ^  a  quibus  petet  |  quid  fecissent  ia 
iis  rerum  adjunctis,  ciim  hostis  lacesseret^  cilni  partem 
exercit^  Romanifundere  meditaretur  :  ci!lm  ipso  Patrey 
progando  quid  facere  £iium  jussisset^  aut  quld  fecisset 
ipse  in  eas  adductus  angustias? 

Coacludet  per  Ck)rrectionem  ^  petendo  Yeniam  k  Pa* 
tre  j  qtiasi  appellare  Telle  ab  ipsius  sententiA,  Tisua 
esset  ^  etc 

O  a  i.  T  X  o* 

Quanqu^m  ▼ictori  durissimum  est  nullum 
fisftre  alinoi  Tictorisepraemium,  prseter  ignominio- 
sam  pudendse  mortis  sententiam;  in  eaque  sub- 
eundOl  seyerissimum  in  amantissimo  patre  Judi^  Pc«iepM«. 
cem  experiri;  non  veni  tamen^  fortissuni  Com- 
militones  y  yel  ut  nimiam  Dictatoris  ac  patris 
inclementiam  arguerem  ^  yel  ut  indignis  jPost^ 
humio  lacrymis  ac  precibus  capitLs  periculum 
deprecarer. 

Quin  et  illud  profiteri  possum  coram  viris  £o]> 


«aUo. 


112  .H  H   E   T   O   R    I   0   .fi 

tissimis^  dubitasse  lue  SHi  muUunKjae^  quid 
in  his  rerum  angustiis  praestandum  expediret : 

Bubitatio.  an  capitis  causam  dicturus  amplissunum  huno 
consessum  ingrederer  ^  an  indict^  causa  ad  des- 
tinatum  supplicio  locum  properarem. 

Quampbrem  pauca  pro  me  sic  loquar^  ut  com- 
missae  mod6  pugnae  oiFensionem  quamlibet^  et 
detrectati  Imperii  suspicionem  amoveam  y  non 
ut  latam  in  me  mortis  sententiam  videar  decli- 
nare.  Felix  vel  hac  sorte  fortunatusque  niinii!un  , 
si  ^  dum  interibit  corpus  y  fama  nominis  mei 
integra  et  incolumis  yivat ! 

Qjak  in  re  vestrum  judicium^  vestra  exlsti- 
matio  sit  ^  sapientissimi  ^  quotquot  Mc  adestis  ^ 
exercitiis  Romani  Ductores.  Vestram  in  bac  causl. 
fidem  appello  j  quid  agendum  vobismetipsis  pu-> 
tassetis  ^  si  eadem  vobis ,  quse  mihi  y  tempora  ^ 
eadem  rei  strenu^  ac  feKciter  gerendae  occasio 
incidisset.  Fingite  vos  in  iis  positos  fuisse  prae- 

Cominuni-  sidiis  ,  qu8B  Voiscus  iuferior  numero  ac  virtute 
provocaret  ad  pugnam  y  lacesseret  impun^  y  et 
emissis  etiam  teks  procaciter  insultaret  :  dum 
Romanus  miles  probri  impatiens  fremeret ;  dum 
coerceri  se  per  summum  nefas ,  et  sibi  victo- 
riam  eripi  de  manibus  querer^tur;  dum  Impe- 
^ratorem  ipsum  timoris  atque  ignavias  tantdm- 
Inon  argueret. 

Tuque  y  6  Dictator  prudentissime  y  idemq%e 
mihi  colende  inprimis  parens  y  nam  liceat  pro* 
vocare  ad  teipsum ;  quod  tu  filio  in  hujusmodi 
rerum  adjunctis  consmum  dedisses?  quid  fe<» 
cisses  ipse  ?  an  haberi  ludibrio  Romanos  Equi- 
tes  permisisses  ?  an  irruentium  Volscorum  agmi- 
nibus'  turpiter  cessisses  ?  an  partem  Boinani 
exercit{ks  nobilissimam  everti  mnditiVs  y  mac-» 
tarituis  in  oculis  ac  trupidari- passus  esses?  an 


ttonpotii!i9Ti]n  vi  acriter  repulisses?  nobilissimo 
militum  nostromm  ardori  coUigendae  gloriae  yiam 
apemisses?  tili  ipsius  illustrandi  nominis 'occa-^ 
8i6nem  arripuisses  ?      •  -       > 

•  Quanqu^quidloquorllgnosce^  Patet^aman-*  Comcdo, 
tis»me  9  si  forte  viden  possim  oblitus  y  quid  Dic- 
tatori  y  quid  tibi  patri  ^ebeam  ;  si  amovendi- 
suspicionem  yiolati  Imperii  plus  aequo  cupidus 
patratum  k  me  contra  leges  tuas  facmus  aggries^ 
8US  sujin  multitudiniapprobare.  Non  m^  species^ 
mortis  uUa  terreat  5  de  me  quidquid  statueris  y 
ultr6  lubensque  perpetiar  y  paratus  e&dem  cons^ 
tantid  mortem  excipere  ^  qu^  eamdem  medios 
per  hostes  toti^s  lacessivi.  Quid  moror  ?  huc 
ades  9  lictor^  manus  colliga,  caput  infeUx  ob-*^ 
nuhe  y  et  quam  Dictator  et  Pater  imperat  ^  mor- 
tem  jrroga. 

ARTICULUS      III. 

De  Apostropke  et  Prosopopeid. 

» 

Apostrophe  est  figura  y  qu^  Orator  convertit 
Orationem  vel  ad*  jDoam  vel  ad  Jodices^  vel 
ad  adversarios  y  vel  etiam  res  in^niin^tas.*  '    ' 

Orationem  convertit  ad  Deum  TuUius  1«  G&t» 
n.  33.  Tum  tu  j  JupUer^  gui  lisdem ,  quir* 
bus  JuBc  urhs  y  auspiciis  hRomzibx  W  cons-^ 
titutus  y  quem  Statoreni  hujus  urOs  Htque 
Imperii  ver^  nominamus  :  hunc  et  hujus  so^ 
vios  h  tuis  aris  ccBterisque  templis  j  ac  tecti^ 
urbis  ac  mxBnibus  ^  h  vitdjbrtunisque  civium. 
emnium  arcebis  y  et  omnesinimicos^b&ncrum  y 
hostespatri(B  ^  latrones  Itali(B  ^  sceleruni  inter 
sese  ac  nefarid  societate^conjunctos^tstemis 
suppliciis  vivos  mortuosque  nmctabis.    . '      ■ 

Ad  Judicesco&vertit^dQrgtic^nmi  7.VeiF.ii.-a.22; 
Tom.  I.  H 


Il4  mBBTOB.XCB    , 

JPer  Deas  Immi^tales  y  Judices  j  auo  tanden 
animO'  setieiis?  oMt  h(Bc  quemaamoduM  at^ 
ditis  ?  Uiritim  ego  desipioj^  esplus  qu^  sa^ 
tis  opus  est^  aoleo  in  tanid  caiamitate  mi^ 
seriaquA  sociorumTaH,  vos  fuoque  Aic acer^ 
Hssimus  innocentium  cruekaus  et  mesrorpari 
sensu  dohris  afficit? 

Fkcr  Mwaaad.  n.  &2.  Quisiocus  estj  Judi^ 
cesj  fuod  tempus  ^  quidiesj  qum  nox  y  ciun 
ego  non  ex  istorum  insidiis  ac  mucronibus  > 
non  soiitm  meo^  sed  muJtd  etiam  magis  di" 
vino  consilio  eripiar  atque  evolem,  ete. 

Hftbes  aEa  exefl»pia.3^  Ver.  i^.  8i.  Pro  Li- 
gftrio  ik.  6.  Pro  Acclii^  &.  h^<.  Pro'  MurseoJk 
a,  rr8  «3  Phii.  a».  22« 

Ad  adTdrawiofi  Ofc^ati^Mm  csmf^xtii.  Pro  li^ 
gario  n.  9.  Quid  enim,  Tubero  ^  tume.  ille 
distiictus  in  acie  Pharsalicd  gjtadiMS  age^- 
bat  ?  cujus  tatus  ilte  nuicro  petebat  ?  qui 
sensus  erat  amuman  tuorumf  quw  tuu  mens^ 
cculi  y  manus^  ardor  animi  i  quid  cupiebas  f 
qmd  tptabae  T 

Balba  Jk^  1-3.  O  nt^Umes^  urbes , pepmB p  Ajb^ 
fSy  Tetmrctof  ,  testes  Cn.  Fompei,  nom  so^ 
m  vhtustis  m  bello,  sed  etiam  neUgionis 
inpacel  voe  denique  nauat  regionee  implorop 
mt  soia  iermmm  ultimM^um  voe  maiia.,por^ 
tus.,  ineulm:  Utomquel  QfeM»  est  enim  ora, 
epu»  sedesi,  quis  locus,  in  qw  uon  esasieni 

tis'^  ttKna  aaimiy.  tuntconsHii  impmsM  vms-- 
2 

et  33. 

«  YalataulKwIimiifiiipnM^iilwlAodb 


JLIBBR       :^RIMU6.  Il5 

p&  cofiigitnr^  ad  iacrepandos  acrii!is  adversa- 
m9y  ettam  b<A  delectationeiii  et  commiseratio* 
nefii  comxnov eudam. 

I^sopopeia  est  fictio  persotia&  cuju^bet  lo- 
muitis  y  epii  rebus  etiam  mufis  ac  seiuAs  ex- 
pmitrM  sermo  accommodatur ,  aut  vitd.  functi 
taBquam  prapsentea  ^irantesc^ue  lo^uentes  in« 
^EieuRtur. 

Pro  Mursen^  n.  38.  Tnxgit  Tu9ius  et  mivr 
eit  loyentes  mffites ,  qui  sub  MursenlL  merue- 
raKt.  I/i  Consuh  dectarando  multam  apud 
universum  Populum  Rom^mum  izuctontads 
haietsuffragatiomi&tans^  Impemtores  enim^ 
Cemitiis  Consularibus ,  non  verborum  Inter- 
pretes  deRguntur.  Qaaregravis  est  iila  Ora- 
tia ;  me  saucitcm  recreavity  m^pnBdd  dona-^ 
vit ,  koc  dttce  castra  cepimus ,  signa  contu- 
KmMs  /  mmqtUtm  iste  plus  laboris  miUti  im- 
posmt^  qudtm  sibi  sumpsit  :  ipse  ciLmfortis, 
tmt  etiam  feHx. 

Similis  poen^  locus  iBid.  n.  4^-  ubi  coIlQqueai- 
tmir  popaitim  imfucit  de   vario  Candidatc^ruA 
habitu.   Kides  tu  illum  tristem,  etc. 

Item  et  pro  Plancio  xx^  x^^^  Pismem  n.  Sp» 
Pro  Quintia  n.  55.  Pn>  Roscio  Amerin.  n.  32. 
et  i45-.  ^ 

I^rtaos  ab  Infens  excitat  et  lomante^  «dbd- 
bet  pro  Coena  n.  33.  Ahquis  mi/u  ea^citandus 
est  ab  Inferis  ex  barbatis  iilis ,  m^  ^x  iild 
barbuld  j  qud  ista  delectatur  y  sed  iUd  hor^ 
riddy  quoMt  i^  statuis  amiqnis  et  bnagini-- 
bus  vuiemus  :  qui  objurget  mulierem,  et 
pro  me  loquatur ,  ne  ista  mihi  fortk  succem^ 
seat.  Existat  igitar  ex  Uidfamilid  aliquis , 
a£ podssimimt  cmcus  ille  (  minimum  enim  do^ 
lorem  capiet,  qui  istam  nonvidebii)  quipro^ 

H  % 


Il6  iLHfiTOIlXCJB 

fsctb  si  exdterit  j  sic  aget  y  et  sic  loqu^^ 
tur.  Muliery  quid tibi  cum  Coslio ?  quiacum 
homine  adolescentulo?  quid  cum  aaeno?  cur 
aut  tamjamilians  illi  Juisti,  ut  aurum  com^ 
mx>dares ;  duttam  inimica^  ut  venenuml^ 
meres  ?  Nonpatrem  tuum  videras  j  non^t'^ 
truum  y  non  avum,  non  proavum ,  non  ata^ 
vum  audieras  Gonsules  Juisse  ?  etc.  Locus 
egreeius  totus  et  perlegendus. 

Habes  alia  hu]us  ProsopopeiaD  exempla  3« 
V.  n.  94*  7-  Ver.  i35.  et  187«  Pro  Milone 
H.  72.  et  jj.  Pro  Balbo  44* 

Denique  rebus  etiam  inanimatis  sua  vox  tri- 
buitur,  ut  Ver.  4*  t^-  19-  Sicilia  tota^  si  unA 
voce  loqueretur ,  hoc  diceret.  Quod  auri ,, 
quod  argenti ,  quod  omamentorum  in  meis 
urbibus ,  sedibusy  delubris  fidt ,  quodin  und- 
quaque  re  benejicio  Senattls,  Populique  -R^- 
mani  juris  haoui^  id  mihi  tUj  C.  V^erres, 
eripuistiatque  dbstulisti.  Quo  nomine  abs  te 
sesterdum  millies  ex  lege  repeto. 

Item   n.  2.7.    et  28.  CatiHnaria&  i*.^  Patria.' 
Ciceronem  alloq^uitur. 

EXEHciTATia 

'Saul  incertus  et  anxius  quis  esset  Jiiturus 
exitus  certaminisj  quoa  erat  contra  Phi^ 
UstcBos  commissurus^  statuit  Samuelis  um^ 
'  bram  per  Pythonissam  consulere. 

Fer  Ap<)6tropheii  et  Fr08opopeiaiii« 

SYNOPSIS. 

Jr  B  X  M  o  per  Apostrophen  ad  'Deum ,  qiieretiir  qii6J' 
interrogatus  de  committendfie  n^x  pugnee  exitu  nuttuflM 
per  Yates  ac  Sacerdotes  responsum  dederit.  .  .   > 


LIBBR      PRXMUS.  ll^ 

H*.  Pcr  aliaxn  ad  seipsum  Apostrophen  queerety 
iqvid  sibi  agendum  sit  in  eo  rerum  discrimine  |  sta- 
(li^etque  adire  Inferos  ^  -quoniam  Coeium  tacet*  ^ 

3^«  Per  aliam  Apostrophen  ad  seipsum  damnabit 
consilium  suum  ,  qui  nihil  audire  possit  k  Samuele  f 
nisi  liinestum ,  nihil  cujus  conscius  esse  sibi  non  debeat^ 

4^.  Per  P rosopopeiam  finget  audire  se  loquentem 
Samuelem  et  denunciantem  mala  jam  jam  eventura. 

ConcludQt*  1 9  perge ,  quando  sic  piacet ,  evoca  vi- 
zum  illum ;  disce  ab  eo  calamitatum  tuarum^seriem  y  etc» 

O   R   A   T   I   O.' 

Quld  essc  dicam ,  6  Deus  ?  Ecquld  ferale  non  Ap<»tiophH 
occinit  silentium  illud  ,  quod  liodi6  praeter  mo- 
rem  a£fectas?  Ecce  Philistsei  populum  tuum  im- 
petunt,  tristassimam  nobis  pemiciem  minitan- 
tur !  et  taces  ?  conticescunt  Vates  tui ,  et  in- 
terrogati  Sacerdotes  responsum  non  ferunt !  ita- 
T&e  misemm  Regem  ob]icis ,  6  Deus  •  et  hostis 
barbari  furoribus  illudendum  permittis? 

Quid  ages  ,  Regum  infortunatissime  ?  qu6  te  Apoitrophc 
Tertes?  cujus  implorabis  opem  in  tantisreram 
tuarum  angustiis  %  Satue  nunc  tandem  aliquid. 
Cur  haeres  dubius  ?  cur  deliberas  ?  cur  times  ? 
8ume  dignum  animo  tuo  ,  dignum  prssenti  ca. 
lamitate  y  dignum  desperatissijnis  irebus  consi- 
lium.  NuUum  nobis  de  CcAo  responsum  yenit? 
esto :  adeamus  Inferos ;  penetremus  intim'a  ter^ 
Tarum  viscera ;  evocemus  ind6  virum  illum  y  cu» 
jus  ex  ore  divina  toties  oracula  promanarunt  5 
ne  parcamiM  magicis  artibus  y  neque  adhibere 
pudeat  eorom  industriam  ,  quos  pepulisti  nuper 
atque  exterminasti  j  scelera  ipsa  atque  flagitia 
Lac  hodi^  mercede  nobis  placeant. 

Atenim  qu6  per^s  ?  qu6  properas  ?  qu6  prae- 
ceps  ruis?  quia  sperandumnaBes  ab  eo^  quem  Apostrc^thck 
contrarium  tibi ,  ai!un  viyeret^  quem  in&nsum 


Il8  M.nBT01llCM 

semper  >  quem  perpetuuxn  izapietatis  tnae  «b- 
trectatorem  expertus  es  ?  quin  mterrogas  potius 
te  ipsum  ^  qvin  aNiscieiitiam  ^roerutaris  ,  qmn 
tURiuitus  iUos  ^  metus  ^  paTores  y  quibus  agita- 
tur  infeiix  auimuB  ^  persentiscia  p  at^ue  lunc  cer- 
tius  tristissimam  paratae  tibi  aords  acerbitatem 
auguraris  ? 

Nam  quidSanuielrai  adeas ,  ineonsuke  ?  quid 
ipaius  qmetraii  etiam  post  uMma  fata  intertur- 
bes  ?  An  yis  audire  denuo  seyerum  Vatem  in- 
crepantem  te  durlfis  y  et  commissa  toties  in  Deum 
persummum  ne&s  piamla  di8ezti5aiai6  ntBac- 
tantem?  Yis  ut  eKcitatus  PytbomtMe  incairtaT 
tionibus  h  medii  prodeat  ombrarum  caiigiae} 
Frosopopeu.  et  ardeutibus  utoJim  oculis ,  miaaci&mte,  vultw 
ad  indigiiationem  composito  sic  loqttatur,  aul: 
poiiijis  imminet  ?  Quid  me  auacitajsti ,  Reigum 
infelicissime  ,  Tel  me  ^uid  interrogaa  ?  aa  nea- 
cis  y  quod  egp  tibi  jam  prsedixi  tam  ^cei^  9  re- 
cessisse  a  te  omnipotefttem  Demn ,  et  ad  aBDOiuli 
tui  viri  sanctissimi  partes  tranaiisae  ?  An  ig^ 
ras  9  auferendum  tibi  modt>  regaum  illud  ^  quod 
per  lot  annos  fLajgitiis  tuU  dedackmsti?  Nempife 

em  oblitus  es  ^  quoti^  ,  quim  tuifoter  dataaoL 
eo  £dem*yiola7eria  ?  qu^  temene  ^a^raliasi*- 
mas  ipsius  leges  periBegeris  ^  quim  inconsulti^ 
atque  impie  ayantii  impulBUS  tuft  &eg;i  Amar- 
lecitarum  et  opimis  ipsorum  apoliia  ipse  repjfi- 
nante  et  contradicente  Deo  pepercena?  ^^ud 
imtur  k  me  audire  lubet  ultmus  ?  ait  ^tnm 
uiius  pugnas^  ^^uam  roeditaris  y  for^e  liislisfii- 
mumran  yincendosy  csedenios  maotagdosque 
a  Pbilistaeis  laraelitas  ?  an  mediaa  imer  ^opuli 
tui  stragea  ac  ruinas  libi  uaa  oim  fiUia  esae  oc- 
cumbendum  ?  Haec  sunt  f  infelix  Saiil  ^  quio 
audies. 


I.XBSm      P1LI   V  17   8.  119 

perge  certam  in  pernidem ;  SaiMmem  inler^^ 
miga^  disoe  dil^eater  cradfilis  fiiiiv  "l^ed  ca- 
piti  mpenAet  t«D  ,  «tipeitatem  amnmn ;  miKex*^ 
pectane^  <lba  Ikv»  fatiiis  «dkuerit^^sed'^ 
cera  f  am  ^  >ipiint  •faneslasflano  mntio  f  qwd 
Budititriu  es ,  cft  Mte  tem|iiu  deUtat  eccam- 
Ime  tois  peaim.  A  temelipo  «dip. 


» . 


AlilA  JSXBaCITATIO. 

2%acM/i7nri»  Ostrogothomm  Rex j  ^hwi  Sym-- 
a^arium  ^fidso  accvsatuai  crimine  capUddi 
sx^piieio  aJfecUset^  visus  e^t^bi  ejusdem 
SynmafiJki  caput  iptwfi  in  ajpite  Piscis 
ing^ntiSa  ^psod  ccBtnand  ^ijmrat  ^p^ 


sYiirapsis. 

Jr  a  X  M  5  stuporem  «itiua  testabitxiij  et^  converA  td 
mlnistroa  suos  oratione ,  petet  an  Imidant  «ibi  ^  ja« 
i)ebiti{iie  retai<yrefi  tristB  epeefacwilHBi. 

a*.  AiHBiefl:  Mie  ^  •qoi  imaiibiif  CBrrimUs  rmflrpBalWB. 

3*.  yiioie»i.seal<wftifl>i  tcerf^tet  ftnsi  loqfienf  mi^ 
diretSjmmapliicaputj.  perPm»^jBe/a0t^in4ucejt  Symr^ 
ckam  ejcprobrantem  «iDi  crudelitatem  guam  |  et  denun- 
ciajitem  moz  eTenturas  caiamitates» 

Demijue  per  Apo9imp%eH  ad  Demm  latebitmr  ee  me^ 
Mb^yaakA^  n\  m^Moimat  mdAMmcoL  pnicipiet» 

<>  «.  A  T  S  0«         ' 

Qoid  ^Fideo^  Ew  ifiielix  ?  ipe^iie  iaUtiBt  oculi  ? 
qda  iiac  eibi  Mit  obUlum  recenti  i^ruore  oaput  ? 
quid  ipaUida  et  exaii|^is  iaoies  ?  quid  i«ti  oculi 
la  Joe  iittom  trucet .  ent  efiTerati  ?  Jrisois-n^  ^  aQ 


120  A  H   S   T   O   11   Z   G  iE 

Sjmmachi  potii!i8  ckpat  inter  epulas  mihi  ap- 
positum  intueor?  :  . 
Apottropiie.*'  Ah  1  Te^ioTete  ocyjis  ttiste  spectaculum  9  ita- 
ne  Aegi  ^vestro  illuditis  y  mimstri  perduelles  i 
Me-iie>^  aii  vo9  ignoratis?  quod  esse*  decuit  fe- 
T>arum  prdsda  y  hoc  Hegis  ■vesrtri^  credo  ,  dbum 
-esse  yultis?  cedo  arma  miles ;  'hic-mod^  gladiua 
m^ritas  a  proditorilms^poeaasliauriet..;  Sedca. 
ligant  ocuh ,  vires  deficiunt ,  vox  haeret ,  et  prse- 
sagus  ma&  ammus  dirum  ndscio  quid  pernor- 
rescit ! 

Quanqu^  restirtie  atiimos  ,  Theodorice  ^ 
^^uiA  trepidas?  quid  inania  tibi  fin^s  somnia? 
•^cilicet   hunc  timeas  moftuum  ,   quem   vivum 
cont^psisti  ?  Nihil  affo ,  ilihil  promoveo  !  frus- 
"lfa.8um.*  Perii  miser!  ec^e  terribihs  etminax 
sonus  auribus  intonat  meis ,  et  animum  nequic- 
q  u^   obluctantem   exanimat ! .  Audio  ,  audio 
ojrmmachi  vocemj  meme  petit  illa^  et  edita  nu- 
per   cruSlelitatis  ^rgumehta  palam  exprobrat  ! 
Utinam  liceret  tristib^s   querelis  aures  occhi- 
Pro«)i>opeU..dere:!,  Jfa;^  qui4  audip  infelix  ?  quae  me  flil- 
mma   percellunt  I .  .Intuere  ,  Rex  crudelissime  ^ 
juo  speotacula  digna  convivio }  porrige  dexte- 
i*aM-,  He  qiiid  saefVitidg  tu«J  desit,  et  inter  digi- 
tos  rivi  defluant  iiinocehtis  cruoris.  Et  quoniam 
Isaeviendo  restingui  non  potest  inexpleta  saneui- 
ni^  I^i^ani  sitis  ^  bibe  cruorem  illum  scatunen- 
tibus  adhuc  exaecti  capitis  venis  profluenfem» 
Infelix !  qu6  usque  tandem  in  cives  tuos  baccha- 
bere  ?  quandiii  insontcfs  quosque  persequeris, 
et  clarissimorum  virorum  sangume  impias  cruen- 
tabis  manus  ?  Age  ,  age ;  quae  tibi  mens  ?  quod 
consilium  ?  quis  animus  fmt  ?  quid  y  me  inter- 
fecto ,  sperasti  crudelis  ?  quae  te  spes ,  vel  quis 
metus   ad  inauditas  illas  et  impias  Senatomm 


L   i    B    E    R      P   A   1    M    tJ    «•  121 

amplissimorum  caedes  stimulabat  ?  Hanc  fece- 
ras  expectatlonem- tui  ^  degdner,  ciim  faustis 
oininibus  ad  solium  evectus  invisus  nulli  y  ne- 
mini  non  acceptus  ,  proponendum  cunctis  Im-  " 
peratoribus  humanitatis  ,  clementise  y  cequitatis 
exemplum  ,  regni  faabenas  moderabare  ?  Qiian- 
tum  miitatus  ab  illo  es !  quis  jam  Theodoricum 
in  Theodorico  agnoscat? 

Heu!  me,  qmd  miserum  asperas  ^  Symmache? 
absiste  ,  satis  est  j  habes  fatentem  reum  ;  facti 
pudet ,  pigetque :  aspice  manantes  ex  oculis  fle- 
tus  ,  audi  tristes  sincerique  doloris  indices  ge- 
mitus  y  et ,  si  fas  j  ignosce. 

At  tu ,  supreme  rerum  omnium  arbiter  Deus  , 

2ui  Regum  perind^  ac  caeterorum  mortalium  ^ipostrophe^ 
ita  moderans  :  tuam  sentio  ^  qute  capiti  sce- 
lerato  impendet ,  ultricem  manum  :  merui  qud& 
patior,  et  graviora  merui.  Mors  imminet  ;  nec 
morlem  deprecor;  qud;  titinam  scelera  mea  an- 
teTertisset  !•  Hoc  unum  obsecro ,  si  quid '  adhuc 
rogare  me  ac  flagitare  pateris ,  hJc  sontem  plecte  ^ 
si  modo  te  nec  vitiis  meis  iniquum ,  hec  ultra 
ifiortalis  seyi  spatia  glravem  experiar^   ' 

AHTXCULUS       IV. 

De   Hypotiposi  e^  Etopeid. 

Hypotiposis  est  figura ,  qu&  res  subjiciuntur 
ocuUs  pennd^  at  «i  coram  gererentur.  Ad  hanc 
Figuram  pertinent  Descriptiones  locorum,  re- 
nim  ,  personarum ,  etc. 

Pro  lloscio  Amer.  n.  98.  Etiam-ne  in  tam 
perspicuis  rebus  argumentatio  qutBrenda , 
aut  conjectura  capienda  sit  ?  Nonne  vobis  fuBc, 
qjM  audistis  cernere  oculis  videmini?  Nurri 
iUum  miserum  ,  ignarum  castls  sui  redeun" 


tem  h  cmnd  videtisi  non  positas  insuEasf 
non  impetum  repeudmim  ?  non  versatur  vo^ 
bis  anteoculosm  cmde  Glauoidi  non  adcst 
ipse  Moscius^  non  suis  manibus  in  curru  cqI" 
Jocat  Aatomedontem  illum, smsckleris aceP' 
bissimi  nefiifi4»que  victorim  nuntium  /  non 
orat  ut  eam  noctem  pervigileti  ut  honoris 
sui  causd  laboret  ?  utCapitoai  quitmpnmitni 
nuntieti 

Pro  MiLoae  n.  28.  ita  ^oscrilMt  egressum  Qo» 
dii  ex  urbe  y  ut  izid&  coadudat  «IructAS  ab  ao 
Miloai  ifiwidiM  fiuMe. 

Et2.  Phil.  n.  io5.  Personabant  omnia  vo^ 
cibus  ebnorum  ,  natabant  pavimeuta  vino; 
madebant  paiietess  irigeMju  puericum  me^, 
ritoriis;  scorta  iiUer  matre^amilias-versa^ 
iantun 

Ibid.  n.  58.  Vehebatur  in  essedo  Triis^ 
nus  plebis*  iJctores  laureati  antecedebaut  9 
interquos  apertd  lecdcd  Mima  poriabatur^ 
quhm  ex  cppidis  mnniciptdes  homiees  ho-- 
uestiTieoessajidobviiimpwdeunteSf  nonnotm 
iUo  etmimico  nomine ,  sed  Fobimniam  con- 
salutHbant.  Sequebautur  rhedam  cum  leno^ 
nibusycomites  Tiequissimi  ;  rejectamaterami' 
camimpuri^filii  y  tanqu^mnurwn  sequebatur. 

Alia  liujus  Figurse  exempla  habes  j  3.  Ver. 
n*  67.  14 !•  4*  ver*  n.  108.  6.  Ver*  lu  74*  7« 
Ver«  n«  17.  et  a  26.  od  29.  2.  Gatil.  u.  5.  4« 
Cat.  n.  11,  ij.  PbiL  a.  7* 

Denique  in  Oratione  pro  Murfieni  31witriii  eH 
SEypolipaais  gendina  eaodmque  vehemenliwima 

p.  85.  «t  83. 

£tbdpeia  est  Figara^  quA.  vitam  et  indidem 
alicujus  ^uibusdam  signis  itji  descrifait  Oiator  ^ 
ut  m  c^gtiitioii^ia  merum  «altem  aB^m^nj  den 


Z.ZBBR     FiirMfrs.  isS 

dacat.  Hsec  autem  Figura  jnagnam  habet  cum 
Hypotiposi  affinitatem,  et  y  quemadmodum  illa  y 
in  exoniatioae  et  in  motitios  excitandis  &eq|ue]|: 
ter  usurpatur. 

Fro  Kosc.  Amer*  n.  i35.  Ipse'  ^r^  mem^ 
admodhmcomposito  ,  et  deubuto  cqpilwp^is^ 
sijn  per  forum  volitet  cum  mxignd  cateiyd 
togatorum  ;  videtis,  Judices^  ut  omnes  despi" 
ciat  j  ut  komiaem  pnB  se  neminem  putet ;  ut 
se  solum  beaium  ^  solun  p^tentem  putet. 
Lege  ibid.  n.  69.  et  iio. 

Pro  Commoedo  n.  20.  Oro  atque  olsecw 
vos  9  qui  nostis  y  vitam  inter  s.e  utriusque 
coa/ertej  qui  nou  nosds  p  Jatdem  uinuaque 
causideratel  Nomne  ipstm  ama  et  supeKiUa 
Ulapenithsabrasa  eiere  mauiiam  et  ciamare 
caladitatem  videntur!  nonne  Ab  imisMngui^ 
bus  usque  ad  verticem  eummum  ^  si  quam 
conjectunim  affert  hoBWuhus  ieciia  eofpo* 
risfiguniy  ex  fimide  j  faUoiws  ^  mendaciie 
constare  videtur?  qui  idcircd  capite  tft  5»- 
perciUis  est  semper  msis  ,^  ne  uUum  plbm 
viri  boni  hahere  videatur*  • 

Item  tX  Gabimum  eflSymiiMrt»  ^  JMQcibit 
Orat.  postReditum.  in  Sen.  n.  12.  Primbmpreh 
cessit  qud  ouctoiitfLte  vir^  wnij  somni,  stu- 
pri  plenus  y  madenti  comd ,  composito  con 
pillo  ,  grmihus  oeulis^  ^fiueadim  huocis, 
pressd  voce  e^  teemlmtd»^ 

Est  etafittd  aiMulwe  Tiik^minm  taBemplam  7« 
Ver.  a.  97.  jamlMLdMD.,  obitfluiUcBi  ai;  JeE<- 
caSam  Venia  vitein  per  tmgilaa  ama  tempet*- 
tiies  ^eaftiice  daamfait. 


0,24  1l'H>8'TbazCiS 

EXERCITATIO. 

ExtoUetur  magjianimitas  Matris  Macha^ 
basorum^  qucB  septemJiUos  pro  divindLege 
morientes  non  modb  constanter  vidit,  sed 
et  ipsos  ad  spemandas  Tyranni  Jurias  est 
adnortata. 

Fer  Hypotiposim  et  Etopeiam. 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

JllxoaD.  et  Propositio  continebitur  soli  dilatatione 
argumenti. 

Confirmatio  fiet  per  HypoHposlm  :  describetur  t^r- 
Tibilis  sappUGiomm  apparatus  ad  crucianda  Machl^«> 
bfleorumcorppra.  Expediebantur  enses  ,  acuiei  ^  rota^,^ 
jncendia  y  elc.  et  per  Epopeiam  exbibebitur  AntioAkua 
infiammatus  iri  ,  etc. 

3^.  Per  aliam  Hypotiposim  exponetur  luctus  astan* 
tium  et  comploratio.  Alios  vidisses  efTusos  in  lacrymas, 
et  fortiasimonim  JuTenum  sortem  depiorantes ,  alios 
•i^Exos.  aacris  corporibus^  alioa  deteatantes  Antiocbi 
furiaa^  etc. 

4°.  Per  Etopeiam  describetur  mater  cruentaih  inter 
natprum  carnificinam  erecta  animO|  spe  firma|  gau- 
dio  exultans ,  etc. 

Condusio.  £at  nune  superba  antiquitaa  et  Heroas 
«uos  )actetetc. 

d  a  A  T  1  o. 

•  •  • 

.  Nam  cniae  illa  fbemida  e^t ,  supra  sortem  sex^. 
8ui  tam  lortis  y  ut  ad  mortis  a^[^ctam  non  ex« 
pallescat?  adyersus  naturae  sensus  omnes  sic  ob- 
firmata  ,  nt  inter  cruenta  carissimae  aobolis  fu- 
nera  gaudeat  ac  triumphet  %  Agnosco  fienerosam 
illam  Machabseorum  m^trem ;  quaB  diyinse  legis 
amore  succensa  non  habuit  satis  ^  si  pro  e^dem 
tuend^  mortem  viriHter  oppeteret,  msi  ad  pa- 
rem  animi  constanliam  septem  ^  quos  pep^rerat  j^ 


.  ioft  adborf aretur  ;*  et  anteaudiu .  extbi^eretur  > 
ipsa  j   septies  cum  totidem  nliis  ^  intenret. 

Quantae  porr^  virtntis  erat  non  commoyeri  fu- 
nestissiino  camificinas  il^us  apparatu  y  qui  aman- 
tissimas  suae  soboli  tristissima  quaeque  minita- >  HjpotipQM. 
batur  !  quas  mater  alia  non  perhomiisset  y  vel 
ad  cruentam  mortis  tam  multiplicis  imaginem  ? 
!  Hino  enim  expediebantur  enses  j  aculei  ^  rotas  ^ 
incendia,  ferventes  oUae^  et  alia  cujuscimique 
generis  instrimienta  luxandis^  ac  diianiandis  ar- 
tubus  accommodata.  Uiinc^rumpebat  immanis  t 

tortorum  fiiror  y  qtlos  innata  barbaris  pectori- . 
bus  feritas^  et  crudelia  immanis  Tyranni  im-r^ 
peria  in  sanctissimos  Juvenes  incitabant.  Inte- 
lim  spretus  insigniter  Rex  Antiocbus  y  quod^ 
i  blanditiis  ^  precious  y  promissis  non  potuerat^ 
I      exorare  ^  id  minis  y  terroribus  y  saevissimis  cru-  - 

ciatibus  urgebat.  Axdebant  oculi,  frons  ignes->  BtiwpciA. 
oebat  9  vultus  furore  ac  scelere  inflammabatur  ^«^ 
et  toto  ex  ore  crudelitas  emicabat ! 

NuUus  erat  ex  confertissim^   circumstantis 
populi  multitudine  ^   quem  terribiUs  spectaculi« 
hu)usmodi  facies  non  moveret.  Hinc  audiri  ge*  • 
mitus,   illinc  erumpere  laci7m« ,  indA  trisSs- 
suna  omnium  comploratio  misceri»  Miseraban-   H/potipotia* 
tur  aUi  luxata  equuleis  corpora,  laceratos  pla- 
gis   artus  ^    inundantes    ex    omni   parte    nvoa 
sanguinis^  etabsumptumantetempus.aetatisfk)- 
rem  lamentabantur.  AUi  genibus  afiusi  fortis- 
simorom   Juvenum  sacra  ipsorum  vestigia  os- 
culabantur ;  alu  ruebant  in  amplexus  ;  aliik^  quia' 
turbam  hominum  non  valebant  submovere ,  pro- 
tensis  a  long^  manibus  lugubri  planctu  ac  la- 
mentabiU  voce  invictos  Heroas  prosequebantur.  • 
AUos  audusses  dirissimam  tortorum  barbariem 
incii^pare  ^  alios  suam  ipsi  Antiocbo  exprobcare 


13&  m,  U  M  9   C   B.  J  C  M 

cfoddkstant^  al»»  Tiiidices  dcckrati»  Cftphibtts 
poenas.  nnprecaxi. 

At  ({cddt  Mater  itttevea  tot  ixrter  adstantiimi 
gemitita^  stunpim^  kicryina»^  ejulatafi^  imttas  , 
eacecrationesf  f  An  cflrteraram  Matrun  de  more 
sciadebat  eapiUoa^  laszaJ^at  senas  y  tuadebat  pec- 
toti^  et  kictaaiiL  ciMaj^oratLoiie  omnia  kte  loca 
personabat  l  an  impii  Ress  genibus  afiusa  sup- 
piicstcr  parafta  aapplkia  depreeabatur  ?  an  filioa 
cemrolantea  ad  ttiortem  lacrymis  sms  ac  ^preci- 
tAioftiA.  faoa  Mtasdabat  ?  Im^,  imi :  erat  aspectus  ipsius 
spe  plemis  j  erectu^  constamid. ,  et  increaibili 
ju&dam  IflPtitidi  peiibsus.  Kttnc  defbds  in  Cod" 
inm  ocijdia  mmim  iaaid^  robur  certantibus  accer- 
sebat;  nanc  dfeflexia  paukim  in  amantissimoo 
fiiios  -VEualein  oinHibu&  constantiam  inmirabat; 
mod^  maBffPsmik  Nnnmus  erumpens  in  laudes , 
dknmm  sms  in  iMKnlibAs-  potemtiam  celebrabat ; 
mxt  wt>»  B<^  bhmreLpe  W  ruente^ 
nltr6  certas  in  neces  admul4s'  aerieribns  incen- 
Aebtit.  iiaeiaabaaitur  alii  ferreis  pectinibus  ^  alii 
dttteotabiBitiHr  roda  etequulei»^  aUi  ferventibtts 
dlis  immergBbantur  ;  earaebantor  aln  posf  alios, 
et*  crmntmtt  in  morem  mactabantur.  rlaudebat 
intnim  ipaay  eapeillabat^  triumpbabaf, et  camifi- 
cmtfbriaa  pvmerleaB  wioram  corpora  perimenda. 
porrigebal. 

£at  nuac  osteatatm  sui  anti^uitas  ^  extollat 
Heroas  s<ioo  ac  prsedicl»f  ^  ant  cmn  fiseminlL  iH  JL 
fotlitadiai»  ac  eoMtatttisfc  kado  comparaiidos  ar* 
biimtar^ 


• » 


X.  Z  B  B  &     F  B  r  Bl  0  •.  la^ 

A&Tzcui.i;8   y. 
Ds  &istenUtAtfftC'  y  jlposiopesiy  Emphnsi*^ 

Sastentatao  est  Fisttra ,  ogA  SSdk  stMpendimtup 
AnditDPiim  «mmi  ^  aoaec  ncHttd  inexpcctatuBd  , 
«re  xiaa  y  aive  aJmiriitiQae  di^aoBa  aubjiciatur. 

HiBC  Figur»  InRns  ddplex  e»t  usoay  alfer  m 


lebm  tnngaia  et  insaKtis  iniasioribiis  eKpcnendis  ; 
flten?  in  rebus  qmbusdam  levioribus;  quando 
ijj^^causft  magamn  aK^uid  p»«u«^tojf , 
iihidqae  tandem  m  jocum  ahcpiem  recittt.  Ilio 
a^mna  podssimum  de  SustenCalioiie  vpae  ia  19* 
boa  magnis  ac  seriia  adldbetui^. 

Habea  lUitttEe  Snste&tatioais  eMBi^lttn  7. 
Yer.  ii.ia.et  w.ResdeltUaadistumstaUm^ , 
idparjidt,  pt^u  ejus  homines,  mi  Twmi^ 
naiiJweranSy  camprehemsi  addueuque  Idly^ 
iaaam  :  domino  aemmamtum  est ,  uS  adesset  ^ 
eausd  dictddamnasi  sunt.  ^^dd  deindi  ?  qmd 
eeusetis  f  Jurtumjbrfassi^  aMtpnedam  easpeC'^ 
tatis  aliqttam  l  No&te  usquequaq&e  eadem 
fUiBrem  i  M  metu  heUif  Jwmds  hcus  quis 

potest  esse Etiamftttm  mihi  expectare 

midemim:,  Jm&ces  ,  quid  debuH^^fiictum  sit/ 
qnod  iste'  nihil  unquam  fedt  s^  ahquo 
qiuDstu  dtque  prmdd,  Q^dd  in  efusmoiS  re 
Jiewipotuit  J  quod  cemmodum  estf  Expeetate^ 
Jacinus  quhm  vubis  imprehum  :  vincam  tamen 
expectadonem  vestrum  ,  nomine  sceleriscon^ 
junttionisque  damnaii ,  ad  suppUcium  tra* 
ductiy  ad pahtm alligaA  repentd  muitis  ho-^ 
minum  miUibus  inspectantihus  sohtti  sunt  j.et 
LeonidcB  illi  domMip  redditi. 

Haec  porr6  Figura  multam  vim  babet  et  gra- 
tiam  ^  cum  iti.  suspenduntur  Auditorum  aniw^ 


ia8  BHBTORICJE, 

allatis  multis  rebus ,  iisdemque  rejectis ,  ut  sub* 
jiciatur  tandem  noyum  aliquid  et  minime  expec- 
tatum:  <]^uod  in  laudato  mox  loco  videre  est. 

Habes  aHa  Sustentationis  exempla  pro  B.o8c. 
Amer.  n.  Sp.pro  Quintio  n.  66.  3.  Ver.  141  •  4* 
Ver.  106.  3.  inRuL  n.  ii.  pro Dejotaro.  n.  26. 

Aposiopesis  seu  Reticentiay  est  Figura^  qu& 
Oratio  interciditur  et   interrumpitur ,   alicujus 

fravioris  afiectiis  sign^candi  gratid^Ita  Cicero 
^pist.  2,1.  ad  Atticum  Lib.  7.  de  Pompeio  k>- 
ouens^  cujus  salutimetuebat^  utiturAposiopesi. 
l)e  Pompeio  scio  fiihily  eumque  nisi  in  navint 
se  contulerit ,  exceptum  iriputo.  O  celerita-^ 
tem  incredibilem  l  hujus  autem  nostri^  secL 
non  possum  accusare  eum,  de  quo  angor  et 
crucior. .  .  reticet  tarditatem  aut  ignaviam. 

Adliibetur  etiam  nonnunqu^m  9  ut ,  quSd 
reticetur,  majus  quidpiam  suspicandi  det  cau-4 
sam  9  quam  si  efferrelur.  Cicero  pro  Coelio  n.  £9«; 
ffic  etiam  miramur  ,  si  illam  commentitiam^ 
pyxidem  obsccenissima  sitfabula  consecuta» 
Nihilestquod  in  ejusmodi  mulierem  cadere 
non  videatur.  Audita  et  pervulgata  et  cele^ 
brata  sermonibus  res  est.  Percipitis  animis  ,^ 
Judice§  y  jamdudhnt  quid  velim  >  vel  potiiis 
quid  nolim  dicere  :  quodetiam  si  estjactum  y 
certk  a  Coelio  non  estfactum. 

^otest  etiam  dici  praetermissum  illud  a  Cice-' 
rone  yitandae  obscoenitatis  causft. 

Empkasis  est  Figura ,  quS,  Orator  plus  signi- 
ficat ,  quam  dicit.  Quaj  quoniam  refertur  ad 
Hyperbolem  de  qua  jam  diximu«  ,  pluribus  biG 
eupersedebimus  * 


t 

♦■  « 


X.  X  S  ^  E     IP  It  Z  jt  0  s^  J29 

exercitatio.     '.     , 

Amici  opes  vin  Principis. 

Per  Snsteiita.Uonem,  Aposiopesiin ,  EiapIiJKiinV 

SYNOPSIS. 

£a:oni.  €t  Prop.  JL/iCE^  nihit  lessie  oport^re  pretio- 
<«ius  Viro  Priacipi,  qu4m  Hinidos. 

Rationein  affe/et }  quia  rebu*  omnibns  abundat>  qul 
ABiicos  paravit^  ei$dem  qui  caFet  ^  oninium  egenus  est. 

Co;j^/ma^o..PetetuV  ab  Alexandri  Magni  auctoritate, 
ijui  venientibus  ad  se  Persarum  Legatis,  et  Alexandxi 
4hesauro8  videte  cupientibus  ,  clrcumstanles  amicos  os- 
tendens^  dixit  :  En  opes  Alexandri.  Tractabitur  hi«; 
locus  per  SustenlatfOJte/n  et  Emphasim» 

Concludet  in  amicis  .yeras  esse  divitias  |  quas^  nulla 
tbrtuDae  mutabilitas  auferre  possit. 

O   R  X   T  I   O. 

ExtoUant  alii  per  me.  licet  ^  et ,  quatitfim'  to*- 
lent^  pr^edicent  magBificentius  in  Prindpibus 
viris  ingentia  auri  argeirtique  pondera ,  pretiosam 
supeUectilem^  superba  palatia  ;  eosque  ditissimos 
arDitrentur ,  qui  rebus  isiis  omnibus  abun^nt. 
Ego  certe  opulentissimum  inter  cseteros  eum 
semper^a&stlinabo  ^  qui  amicos  qu^  pluriil&os 
potuerit  sibi  jure  merit6  grattilan. 

Enimvero  .quibus  rebus .  non  •  abund^it  >  aut 
quibus  tandem  egere  potest  ille  y  qui  sinceram 
amiccNrum  multitudixiem  comparavit?  Liceat  mihi 
compellare  aliquemeorumdenumero  y  quiquahtd 
auperiorem  dignitatis^raduin  adeptisunt,  tant6 
diugentiorem  m  demerendis*  amicis  operam,  po- 
-  auere .  Age^  quid  times ,  qui  fideles  amicos  habes^ 
ut.sicloquar,  ad  manum?  an  aBrarii  penuriam? 
at  amicorum  opes  tuas  sunt.  An  perictda  ?  at  ilU 
Tom.  /.  \ 


l3p  EHBTO&IG^ 

continuo  praest6  sunt  ^  tuum  vel  capitis  tdiscii- 

mine  paxati  latus  defendere.  An  adversos  for- 

tunss  reflantis  ictus  ?  at  fbrtunam  adyersain  «nx 

<    sentity  cujus  acerbitatem  amici  mulcere  possunt. 

Apo^pctit.  Tu  Ter6  ^  qui  amicos  negligis  j  qui .  •  •  po&n^ 
dixi  y  amicum  liabes  praeter  te  peminem  ^  noU 
jactare  nobis  insolentius  yel  ipsa»  Arabum  gazas^ 
quibus  y,  si  quis  casus  ingruerit  ^  si  quod  indclerift 
periculum  gravius ,  n^que  ad  arcendam  y  neque 
ad  mitig^ndam  c^Ljfunitatem  amicis  destitutuf 
nti  feliciter  possis. 

Atque  hoc  noyeratcert&  sapientissimus  rerun;! 
lestimator  Atexander  Magnus  y  qui  se  non  tam 
Orientis  poend  totius  spoLis  beatum  ac  diyitem^ 
qu^  amicis  suis  semper  reputayit.  Venerant  ad 
eum  aU^uandi  Legali  Persaram  ,  quo.  non  mi- 
nus  diyitiarum  ipsms  lama ,  quam  rerum  ab  eo 
gestarum  gloria  excitarat»  li  perfectlL  lcjgatione  ^ 
ci!im  flagitasscnt  ab  Alexanoro  curiosnlis  y  suof 
ut  ipsis  thesauros  atque  opes  ostenderet ;  quid 

snstematia.  p^^^i^  fecisse  Principem  sapientissimum  ?  Aa 
reclusit  arcas  auri  argentique  pondere  refertas  ? 
an  ostentayit  aulae  suas  magnincentiam  ?  an  au« 
ratagpalatia^  pretiosam  supellectilem  ^  tot  erepta 
deyictis  k  se  Regibus  spoiia  ^  tot  Proyinciarum 
manubias  ^  tot  exuyias  Asiae  perdomitse  ,  quibus 
castra  et  armamentariaredundabunt,  ambilaesiua 
jactayit  ?  Sed  quid  fecissent  alii  Reges  ac  Prin* 
cipes  in  aestimandis  rebus  mini!is  pentiy  et  inani 
rerum  suarum  pomplL  inflati  plus  sequo  ac  su- 

Eerbi  ?  Nihil  huiusmodi  expectate  ab  Alexandro  ) 
abebat  pretiosms  aliquid  y  quod  et  sibi  luben* 
tiilis  gratularetur  ,  et  aliis  jactantids  ostentaret* 
Tunc  enim  expectantibus  ayid^  Persarum  Lega- 
tisy  xmdh  curiososoculospascerenty  circumspiciena 
Alexaadar  quampluiimos  ,  qui  stipabant  latos  f 


z.  f  ji  X  A    T  wi  i  M  is  9.  i3i 

taos  fiuniliares  y  et  Legatos  amic^  compellans  y 

En  ^  inquit  ^  opes  Alexaxidii;  O  Vocem  auream !     EmpiiMU. 


Quis  ehimver6  n^get  haberi  iii  amiconim  be-^ 
]ieTolenti&  divitias  cjxxab  ne<|Ue  ibrtuna^  miitabi^ 
fitas  unquam  adimat  j  nec[ile  ipsa  jrerum  hum9H 
aarum  inconstantia  labefactet  t 

,  ALIA   BXEILCITATIdi 

Fer  easdem  Figuras. 

OmiorpopuIanSi 
STNOFSISi 


CET^  dtiaiitoperd  Or^tori  sit  ^lat>ara&- 
^kamy  ut  ae'ad  popnii  captum  guitiimqu^  accommbdet^ 

Rationem  aSeret  ^  Ijuia  liihil  est  tam  amans  liber« 
tatia  ,  et  necesaiutis  inimicum,  quim  ingenium  multi* 
tudiais, 

Cohfirmatio  p^tetut  ab  ezemplo  DemostKeHis,  qui 
gravibus  de  rebus  cum  diceret  aliquando  apnd  Athe* 
nienses  \  sensissetque  populi  oscitantis  fastidium ,  fa'« 
biilaca  incteptavit  deumbr^  Asini  \  idqlie  tractabitper 
SmsiBnidtiOnem,  Quid  pntatis  fecisse  DemostbeAem  , 
an  f  etc. 

Concludetper£/»J7Aa^imi  umbram  Asini  prsBferendo 
cttilibet  ratibni  speciosissicnce;  siquidism  ilU  perfecit 
Demosthienes ,  nt  attentum  rebus  suis  Poptilum  red« 
llorot* 

0  k  A  t  t  6i 

Ciim  ia  debel  esse  propositus  optimo  cuique 
Oratori  finis  ^  ut  eorum  y  apud  quos  adt ,  ani- 
tno8  ac  Toluntates  t[uamcumque  voluent  in  par" 
tem  flectal;  et  incliiiet }  tum  ceirtd  operam  m  ^ 

I  a 


^jB^  .     R  H  s  ,T  p  a  I  c  Jls   • 

re  suamben^  coUocatamaestimabit,  sieormudem 
.  mentes  semsusque ,  priusqu4m  ad  dicendum  >c* 
eedat ,  diligenter  degustarit* 

Nam-qui  rem  aversam  4  multitudine  .per  fas 
et  nefas  tacere  acceptam ,  quia  se  in  ea  amayit 
plusculum  f  suscipiat ,  is  ignorare^  videatur  ^ 
Q  udm  sit  amans  su^que  rebnens  libertatis  mul- 
tktudinis  ingenium  ,  quam  inimicum,  cujuscum- 
que  necessitatis. 

Quare  non  comxxiittet  unquam  Orator  bonus  ^ 
ut  quidquam  in  vulgus  efterat,  quod  non  sit 
auribus  {'opuli  accommodatum  ;  ^ed  it4  tempe- 
rabit  omma  9  ut  ^  quidquid  dicturus  est  y  non 
tam  ex  aurificis  stater^  y  quam  populari  quadam 
in  trutina  examinet. 

Demosthenes  Orator  ille  percelebris  ,  et  Elo-^ 

2u6ntise  Atticae  facil^  prihceps^  ci!im  aliquando 
.  iceret  ad  Athenienses  ,  remque  magni ;,  ut  vi* . 
debatur ,   ponderis  ^   eky  quk  valebat  y  dicendi 
yi  persuadere  niteretur ;  vidit  non  audiii  se  tam 
attent^ ,  qu4m  par  erat ,  et  oscitantis  langues- 
Sustenuoio.  ceutisque  popub  sensit  fastidium.  Hic  yer6  quod 
putatis  iniisse  consiliimi  Demosthenem?  qua  ra- 
tione  medendum  censuit  multitudinis  taedio  peri- 
tissimus  ille  dicendi  vir?  An  invectus  est  acriter 
in  populum  levem  ,  et  insanientem  indormis- 
centis  socordiam  objurgavit.?  at  risissent  omncs 
.    intempestivumobjurgatorem.  Anorationem  per- 
secutus  suae  populum  somnolentiae  permisit^  at 
.  quid  orando  fongiilis  profecisset  ?  An  relicta  sug*- 
gestu  fastidiosam  muititudinem'dimisit?  at  illu- 
sus  ab  eadem  fuisset  ac  contemptus.  Quid  ergo 
fecit  Orator  •  praestantissimus  ?  cogitate  .aliquid 
dignum  illius  industria  ^  qui  se  hommum  ingeuiis 
ac  ralionibus  accommodare  npverat  :  expectate 
quidpiam  ;  quod  exercitatam  in .  tractandis  ho- 


4 

r  I  B  s  R    p  R  1  M  tj  s ;  i33 

Biintim  anifhis  dexteritatem  redoleret.  Ptaesta- 
bilius  dtixit  Orator  ille  summus  desipere  ^d 
tempua,  ut  sic  loquar  y  cum  multitudine.^  dum 
assequferetur  quod  yellei,  quam  si  sapuisset  in* 
tempestiy^.  >  Quare  abjick  cdntinu6  materiam  ^ 
qu^Lm  tractabat  ^  ef  convers^  penitus  orartione 
lepidain  de  Asini  Umbr4  iabulam  incoeptat. 

Bccd  expergiscitur  statim  populus ,  et  excusso 
omnes  torpore ,  quasi  noyi  ac  reodntes^  ad  au-» 
diendum  Oratorem  accedunt*  Dissipatam  ali6 
mentem  occupat  attentio^^  studium  languorem 
excipit^  et  tsedio  succedit  bilaritais.  Tum  yeri  SusteMtttio.  • 
suspensis  omniiim  animis  et  fabulas  exitum  ayidi^ 
expectantibus^  quid  fecisse  vursum  putatis  Xit* 
mostbenem  ?  An  sud.  in  populum  indulgantik 
demereri  eUm  aggressus  *estl  an  fabillas*  finera 
curios^  quasrentibus  Uberalitcr  satisfecil?  an  quid^ 

Eiam  ingenios^  commentus  est  ,  quo  incoeptam 
ibulam  concluderet  X  Imo  substitit  medio  in  ser- 
mone  Orator  egregius  ,  et  obiurgali  populi  levi- 
tate ,  qui  rebussravissimis  mdormisceret  ^  d^m 
evigilaret  in  nugis  ,  ita  inclinavit  omnium'  volun- 
lat^s  9  ut  non  modo  languescentem  excitar^t  j  sed 
etiam ,  quod  erat  meditatus  primAm^  persuiaderet .- 
Sic  9  obsequendo  in  speciem  multitudmiS'  ingetiio , 
id  consecutus  demum  est ,  quod  nulli»  fort^  ra- 
tionum  moinentis  pcrfecisset. 

Q  felicem^   et  ratione  qu&cumque  Umbram»    EmpiiMif. 
Asini  potiorem  l 


AKTi*ciri.us    vr. 


JDe  Frastemussione  ^  Distributione ^  lAcentidy 

Concessione. 

I 

i 

PraHermissio  cst  Figura  ^    qu^   Orator    idi 
ifiyia-riTTn^  dicit ,  quod  dicere  noUe  se  fingit.  Hasa 


I 

5|34  JL^BTOHIC-ffl     - 

autem  Figura  etsi  tam  ad  laudem  dUikm  ad  yitOf- 
perium  valet^  tamen  ek  9depii!is  utitur  Cicero  ad 
objurgandufn,  quapoi  ad  laud^dum.  Utitur  ad 
ilicrepandum  Praetermissione  deProy,  Cons.  n.  8t 
^iJuL  dico  minc  P,  C.  Jiondnem  ipsum  relirpr 
quo.  Ita4jue  omniailla  ^^  qmxB  etscbp^  audistis, 
et  tenetis  animis ,  etiamsi  non  auaiatis^  prm^ 
termitto.  Nifiild^hac  ejus  urband,  qi^m  ille 


contumacidy  nihil  de  crudelitate  disputo, 
'  Jjafeant  liSidines  ejus  illcB  tenehricQscis  $  quas 
fronte  et  supercilio  ^  nonpudore  ettemperan^ 
tid  cont^gehatji  4^  Provincid  quodagitnr^ 
id  disputo. 

3.  Ver*  n.  32.  et  33.  Habe^  aliabujus  Figura» 
4e(xempla  i.  Ver.  n.  26.  29.  2.  Ver.  n".  i4*  ^t 
Ver.  n.  76. 128.  4-  Ver.  n.  xio.  5.  Ver.  n.  59. 
io3.  io5.  6.  V^r.  n.  3^.  48t  a.  in  Rul..  n.  21, 
Vx0  Fiacco  n.  79.  Red.  post  in  Sen»  n.  22.  i^ 
V^t:.  n*  1.1.  De  Prby.  Cons.  n.  6.  in  Pisonam 
38,  87..  :i.  Phil.  n>  47/ 

Utitur  aliquando  Tuilius  Praetermisaione  a4 
laudandum.  JPrb  Sextio  n.  7.  Possum  mjitta 
dieere  de  liberaUtate  ,  de  domesticis  qfficiisj^ 
deTritmnatu  miUtari,  de  Provinciali  in  eo 
Magistrata  abstinentidj  sed  mihi  ante  oculos 
pb^fersatur  Reipuhlicc^  dignitas  y  qucB  nuf  ad 
se  se  rapit  j  hcec  minora  relinquere  hortiatur* 

Et  pro  Rqsc.  Amer.  n.  ^S'^  Item  x  .Ver.  n.  36, 
pro  Flacco  n.  xo3.       • 

Sunt  autem  illse  ex  Tullio  j^rmulee  ^  quibui 
bac  Figura  exponi  solet.  Praetereo  ,  non  dico  , 
non  commemoro  ,  non  hic  profero ,  non  audietis 
ii  me^  non  attingam.  Sinite  me  hoc  loco  prdete-* 
xire  y  pQSseijiH  inulta  diccre  j  sentio  inihi  esse  mo? 


£IBX&      F&XM0   8.  l35 

«lerandum  f  jam  Oraboni  mese  fugiendam  tatie-  , 
tatem  yestram.  Non  versabor  in  uuo  genere.  Hit 
liiolite  expectare;  sed  quid  eaxommemoroi  Nunc 
agam  modic^  ,  nec  longiiis  progrediar^  etc.  et 
aimiles* 

Distributio  est  Figura  y  quk  Orator  dividit  ali-^ 
quid  in  partes  suas ,  itk  ut  partes  singulas  acer- 
Tatim  semel  propdsitas  statim  resumat  9  et,  quod 
cuique  parti  convenit,  subjiciat. 

Trro  Lege  Man.n.  28.  £g^o  enzmsic  eadstimo 
summo  imperatore  quatuor  has  res  inesse 
oportere ,  scientiam  rei  ndUtariSy  virtutem  , 
auctontatem  j  Jelicifatem.  Quis  igitur  hoc 
homine  scientior  unquam  aut  fuit,  aut  esse 
debuity  etc.  Singulis  bujus  Dis^butionismem- 
bris  sufl^  rationes  subjicit ,  quibus  probat  ^  qua- 
tuor  illas  magni  Imperatoris  virtutes  in  Pompeio 
adfuisse. 

£t  pro  Coelio  n.  2.  Sed  em  Atralino  huma» 
nissimo  atque  optimo  AdoLescenti ,  med  ne^ 
cessario  ignosco  j  qui  hahet  excusationem 
velpietatis,  vel  necessitatis ,  vel  cBtatis*  Si 
voluit  accusare  xpi^^ti  triiuo  :  sijussus  est^ 
necessitati  :  sisperavit  aliquid ,  pueriticB^ 

Habes  alia  hujus  Figurae  exempla  illustria  pro 
eodem  Quintio  n.  26.  pro  Rosc^  Amer.  n.  9. 
35.  72.  86.  pro  Murssna  n«  88.  de  Prey.vC!ons. 
11«  4^.  in  Pis.  n«  64^^  poMarcello  n.^  7^  pro 
Dejot«  n.  i5. 

lacentia  est  Figura  y  qu&  Orator  pro  jure  suo 
dicit  aliquid  audacijis  apud  eos  j  quos  yereri  ac 
metuere  debet* 

Pro  Sflik  n.  33..  Attende  jhm  ^  Torqiutte, 
quhm  ego  non  dejugiam  auctoritatem  Vonsu^ 
latils  tui.  Maximdvocey  ut  omnes  exaudire 
possent  j  dico  j  semperque ,  dicam  ;  adeste 


l36  »   »  »   T   O   R   I   C  iB 


ornru^.anums.quvadestiscorponhus,  quo- 
^Jgofrequentid  magnoper^%tor ;  eSgit^ 
mentes  auresaue  veitras,  et  me  de  in.idrosis 
rebu^,,ut  lOe  putat,  dieentem  attendite. 
±.^0  Consul,  c&m  exercitus  perditorum  ci~ 
vmm  ^landestmo  scelere  confiattis  crudeHs^ 
simum  et  luctUosissimum.  patriit:  exitium 
comparasset,  etc, 

Item  n.  46.  et  \j,  ejosdem  Oratioms,  egre- 
gium  habe«  exemplum  Licentiae ,  qu4  Kber- 
tatem  et  audaciam  Gcero  jwae  se  fert. 

U&urpatur  h«c  Figura  ad  ostendendam  fidu- 
ciam  1.  in  Hull.n.  a3.  Errastis,  Rulle ,  vehe- 
menter,  et  tu  et  Collegce  tui,  qui  sperastir 
vos  contrh  Consulem  veritate ,  nonostenta- 
tione  popularem  posse  in  evertendd  Repub. 
populares  existimari.  Laeesso  vos,  in  concio- 
nem   voco ,  Populo  Rom.  discepiatore  uti 

Valet  ad  insultandum  adT^rsario.  Pfo  Domo 
??^  ^'^.,99'  ^^  objurgandum  etiam  utilis  est. 
Pro.  Mil.  n.  33.  Item  7.  Ver.  n.  i53.  Phfl. 
10.  n.8.  et  19.  Interdum  assentationi  deservit, 
ut  pro  Marc.  n.  2.6. 

Concessioni  locus  est ,  oim  Orator  aliquid 
etiam  imquum,  fiduci^  causae  suce  adversaria 
videtur  concedere.  Est  autem  Concessio  illa  vel 
seria,  cum  •  parte  aliqua  concessa,  sperat  Ora- 
tor  se  in  reliquis  fore  superior^m  ^  vel  ironica  , 
cTim  res  concessa  invidiam  conflare  potest  ad* 
Versario'. 

Prioris  exemplum  taBes,  pro  Quintio  n.  56. 
HcB^  itlesi  verbis  non  audety  re  quidem  verd 
palam' loquiiur.  Etenim  si  vuk  donorum  vi^ 
roniAt  instituto  vivere  ^  mjilta  discat  oportet^ 


r  X  B  ,s  B.;  p  m  z  M  9  8»  i3yr 

utque  dediscatj  quorum  illi  cBtati  utm^mque 
dffficile  est,  ^on  dubitavi,,  inquity  ciim,  va^ 
aiifwnium  desertum  esset ,  bona  pro^cribere^ 
Imprpbd  :  veriim  quoniam  tu  id^  tibi  arrogas 
et  concedi  postutas  y  concedamjis. 

Item  5.  Ver,  n.  ^8.  219*  7.  Ver*  n,  4-  P'^ 
Domo  su4  |i.  43*  pro  Murasna  n.  ^i. ^ 

Ironicae  Concf  ssionis  exempla  Wbes  4-*  Ver. 
n.  \6.^Quc^  es,t ista  Pro^tura?  Eripis.here^ 
ditatsm,  qucBi  vf^nefat  ^  propinquo  y  vdnerat 
testam^nto  ,  venerat  legibus;  cujus  kevedi-^ 
tatisj  chm  ille  aliquantb  ant^  te  Pra;torem 
essetmortuuSj  controversiajuemtnulla,  men^ 
tionem  Jecerat,  nenio  ?  Verknt  esto  :  eripe 
fiereditatem  propinquis  y  da  palcBstritis  ^  pjxB- 
dare  in  bonis  alienis  nomine  cintatis  /  verte 
leges.j  tesuifnepia.p  voluntates, ,  mortiu^run, 
jura  vivorum  :  niim  etiam  Heraclium  bonis 
privari  oportuit?    . 

Et  5.  Ver.  ri.  16.  Item  et  4-  Ver.  n.   i5o. 

Delectat  aute^i^  ^n.primis  Concessio^  dJm  id^ 
quodconceditur^  adversario  nocet.  XJt  pro  Liga^ 
no  n.  2.  Habes  igjtur^  Tubero  y  quod  est 
accusatori  niqpoime  optaiidum^  corjitentem 
reum  r  sed  tamen  ita  confitektemj  se  in  ed 
parte  fuisse,  qud,  te  y  xubero  ,  qud  viruut 
Qmni  lauded^gttumpatrem  tuum.  Itaquepriks 
de  delicto  vestro  fateamini  necesse-  est  ^ 
quem  Ligarii  ullam'  culpam  reptehendatis . 

Habet  dtiam  mullam  gratiam  liaEJc  Fi^ira , 
ciim  id  adversaiio  .ponceditur ,  quod  negari  noa 
potest,  ut  alia  meliora  et  majon&  momenti^sub- 
jiciantur.  Ut  pro  ^Flaooo  n.  9.  Hoc  dico  de 
toto  genere  Grteeomm.  Tribuo  illis  Htteras, 
do  miiltarum  artitim  distiplinam^  non  adimo 
sermqnls.Ieporenijf  ingeniorum  agumen^  di-^ 


i38  B.RB70&ICAI 

eendi  eeJpiam  ;  denigui  etiam  si  qua  sumwit 
a/inj  Twnrepugno.  Testimoniorum  reli^onem 
etfidem  nunquhm  ista  natiorvohdt ;  totiusque 
hujusce  rei^  qu(B  sit  vis ,  qucB  auctoritas , 
quod  pondus ,  ignomnt. 

/  Sunt  autem  illee  quibus  Figuram  iUam  TuOiua 
axlliibet^  fbrmulde.  Esto,  Ven!im  fac  :  YerAm 
esto  :  patior  non  molest^.  Ut  tibi  conce- 
^am«  Sed  ierit  ad  bellum^  etc.  sit  ita  san^, 
sed  hinc  sint  parta  omnia.  Hoc  do  tibi  et  con<«> 
cedp.  Tamen  de  meo  jure  cedam.  Ita  &c^  etc, 

EXERCITATIO. 

Marcus  AttiUus  Regulus  ad  Senatum  Ronu^ 
.hum  de  non  permutandis  Captivis. 

.Per  Licentiami  Prfletenniftsiooem  ^  DistributioBeni  ^ 

Concessionem. 

■ 

SYNOPSIS. 

Exopd.  *et  Prop.  Ju  i  s  n  t  per  Liceniiam  ,  dicetqu^ 
Ron  vereri  se  arguere  nimiam  quorumdam  hominum  ia 
se  commiserationem. 

Rationem  tk ff eret  j^er  DiStnbuii€7iem  ,  qoia  illa  com« 
miseratio  indigna  est  viris  gravissimis^  periculosa  Kei* 
pub.  sibi  ipsi  injuriosa. 

Primam  partem  probabitper  X/rtfxt/ia/n^  admonendo 
plus  ipsos  co&sulere  debere  iequitatiy  quam  inutilx 
pietati. 

Secundam  partem  probabi^ ;  quia  nikil  est  Reip.  per* 
niciosius ,  qnkm  si  redimantur  illi  ciTes  j  qui  dedere 
se  hostibils,  qu^m  fortiter  in  acie  mori  maiuei-uat, 
Quod  tractabit  per  Prmtermissionemm  Liccat  mihi  prfle- 
terire  silentio  qiifls  Tidi,  etc.  Dicetque  vidisse  se  vexiila 
Romana  affixa  delubria  Carthaginionsium ,  Romanos 
indignis  aut  nuUis  vulneribus  sa.ucios^  etc. 

Tertiam  probabit  partem  ^  et  ostendet  pietatem  ipso« 
rum  arguere  in  ipso  paratum  miniis  ad  xerenda  qussli* 
bet  adTersa  animmn }  Moz  per  Conceuionm  ;  al  cart* 


X.  t   B  S  &      P  K  I  M  tr   8.  l3^ 

bifis   Roniiinis  ciTibUB  $  e*to  :  at,  etc.   at  graTifisinia 
■aibi  intentantUT  supplicia}  sit  ita  san^^  etc. 

Concludet  dicendo  certum  sibi  esse  redire  Garthagi-» 
aem  ,  nec  passurum  se  ^  ut  redimatur  ipse  ,  quid<|uid 
de  aliis  statuatur, 

O   R   A   T  Z   O» 

• 

•  Quis  ille',  Patres  Conscripti ,  qtti  «inguloitun 
frontem  obnubit  dologr?  quid  illi  moeroremi  ac 
tristitiam  spiiantes  ocuH  volunt?  aut  quem  tan«- 
dem  ad  finem  liniyersa  omnium  reclamatio  meis 
fturibus  insonuit ;  ci!im  retlnendos  in  urbe  Car" 
^iag^ensium  milites ,  nostros  Ter6  furori  hos« 
tium  permittendos  esse  defendi  ? 

£quidem  scio  apud  quos  agam ,  P.  C.  reye-  ricentik. 
Teor  y  ut  par  est  j  auctoritatem  hujtis  Ordinis  j 
et  tot  clanssimornm  Tirorum  suffraoa  maximi 
csse  apud  me  ponderis  ac  momenti  %iitr6  volens- 
que  profitebor.  Tamen  ubi  vestra  omnium  digni- 
tas  j  Reipub.  salus ,  mea  ipsius  gtoria  Tocantur 
in  discrimen ,  non  possum  milii  tethperare , 
quin  palam  et  maxim&  qu^  possum*  voce ,  it^ 
ut  omnes  c^audire  possint ,  de  vobis  omnibus 
graviter  expostulem  ^  et  intempestiTam  illam^ 

Ju4  Tidemini    me   prosequi,   ci^mmiserationem 
utiilis  etiam  coarguam. 

-  Nam  quid  alienum  ma^s  a  dignitate  Testi'^ ,  xKsirfbuti». 
quid  Ileip.  saluti  pemiciosius  ^  quid  Marco  Reguio 
magis  injoriosum  esse'  poterat ,  quAm  inuti- 
Hs  dolor,  inanis  gemihls,  pietas  moUiorj  ubi 
gravitas,  constantia,  et'  omni  periculb'  siipeiior 
magnitudo  qu£edam  animi  requiritur. 

Atiemun  dico  ^  dignitate  Testr^,  P.  C.  Agite  Liconti», 
enim;  an  estis.ob]iti  quales  sitis,  et  quibus  hic 
partibus   defungamini  ?   Meminisfis  in  eo  tos 
amplitudiiiis  gradu  iesse  constitutos^  non  ut  im- 


i4o  »  H  B  T'o  s.  I  e  je  ' 

•beUi  pietatifi  sensu  afflictortini  miserias  lugeati^^ 
sed  ut  plena  siimmae  gravitatis  judicia  exerceatis? 
An  excidisset  vobis  ^  memoria  esse  vos  heredes 
priscae  illius  severitatis,  quae  tanta  in  hoc  Impe- 
Tio  ftiit,  ut  clarissimi  Imperatores  in  filios  suos 
atrocissim^  interdyn»  animadverterint ,  si  tamen 
illud  atrox  ,  aut  crudele  videri  potest ,  quocl 
cum  paucorum  jactur^  imiversde  Reip.  bono 
ftc  saluti  conjuhctum  est?^ 

Atque  hinc  mihi  alia  suboritur  objurgands? 
commiserationis  vestrae  ratio,  quae  di!im  reoimen- 
dos  esse  ab  hostium  servitute  Aomanos  videtur 
persuadere^, ;  funestissimam  B.eipub.  perhicieni 
importat.  Quid  enim  opinione  md.j  cum  ad  £6n 
vendaiTi  ixiiiitum  nostrorum  ignaviam^  ac  debi- 
litandas  'ipsorum  vires  efficaci^s  ^  tim  aA  exci-^ 
tandos  hostium  animos  praosentii^s  esse  potest?. 
Ubi  hercul^  !  in  pra^lio  paul6  acri^is  ex  adversa 
pugnabitur ,  j\enn.  lugientibus  castra  atque  hos^ 
tibus  se  ;6Q  dedentibus  videbitis ;  malent  tradcxer 
se  servituts  turpiter  ,  quam  honestae  vitae  .fihem- 
Gonsequi.'  Quam  porro  spem  in  illis  deincep» 
habebitis^  ques  putatis  esse  redimendos?  Re-^ 
dibit  nimirum  redemptus  auro  miles  ad  pugnan- 
dum  paratior^  qui  pacem  ac  vitam  petendanb 
flb  hoste  censuit  prius ,  quam  fortiter  occumbere?» 
Resumet  virtut^m'  pristinam  9  qui  se  ab  e^  dege- 
nerem  aliquando  praestitit?  invadet  hostem  acri-» 
ter  ^  et  cum  eo  strenu^  pugnabit^  cujus  olim^ 
jugiim  ac  vinoula  expertus  est  ? 
Prartcrmissio.  "  Hic  vjer6  sinke  me,,P.  C.  aetemo  praeterire 
silentio  iilatam  noimni  Romano  labem ,  et  nulla 
.,  ehiendam  piaculo  ignominiam.  Hoc  indulgete 
dolori  mea,  ut  obductas  mal^  cicatrices  non  re— 
fricem  ,  ^^m  repeto  memoriam  tristissimi  illius. 
&pectaculi ,  quod  ego  vidi  his  ocuHs  ^  atque  utL* 


1   I   S   E   R-    V   ^   t   M   t   S.  t4i 

tiamTidere  nunquam  Uouisset?  Non  dicam  speo 
tasse  mead  sempitemum  hujus  Imperii  dedecus 
nffixas  Carthagimensium  delubris  yictrices  ilias 
aquilas  y  quarum  yel  aspectus  hostibus  nostris 
metum  ac  terrorem  incutit.  Taoebo  direpta  Ro- 
manis   civibus  vexilla^   quae   templorum  thoiin 
«aspensa  impun^  volitant ,  non  laoera ,  non  iniecta 
caeae  ac  sanguine ,  sed  integra ,  sed  vltrb  per- 
inissa.  Non  referam  plena  spoliis  nostris  arma- 
mentaria^  et  auctum  ex  Romanorum  manubiis 
C^agmeBsium  «rarium !  SUebo,  nam  refagit 
animus  meminisse ,  silebo  y  m€[uam  ^  ciyes  nps^ 
trps  ac  milites ,  quorum  prdecij^ua  laus  ac  gloria 
Hbertas  esse  debuisset,  scryorum  instar  onustos 
yinculis^  et  retortis  post  tergum  manibus  infami 
jugo  depressos.  Non  dico  yacua  vulneribus  om- 
mumpoen^  corpora,  aut^  qudd  longe  turpissimum 
est ,  mdimis  ac  pudendis  plagis  inusta.  Nolite 
igitur  P.  C.  de  redimendis  hu)usmodi  militibus 
cogitare^  quorum   salus  multo  majorem  Rcip* 
pemiciem^  qu4m  ipsa  clades  ac  jactura  allatura 
sit.  ^bsit  k  ^vestris  animis  t^  perniciosa  lieip* 
nostras  commiseratio^  quam  $i  mea  caus4  sus- 
cepislis  j  rogo  yos^  ut  eamdem  deinceps  y  nisi 
jam  infelicis  Reguli  yos  piget  ^  deponatis. 

Hoc  enim  saltem  meren  possim  k  yobis  ^  ut 
satis  animi  censeatis  esse  in  B.egulo ,  ad  perfe- 
rendum  fortitery  quidquid  in  me  durius  fortuna 
statuerit.  Neque  yer6  audiendos  putetis  illos, 
qui.me  deditionis  turpissimae  infaihilL  hberant^ 
et  illius  consilii  auctbrem  non  fuisse  profitentur. 
Cert^  y  81  quid  in  ea  re  ignominiae  est ,  cui 
potiiis ,  qu^m  Imperatori  triDi)iendum  ? 

Nihil  nic  purgandus  apud  yos  sum^  P.  C. 
nec  quidquam  deriyandi  criminis  gratia  dicam. 
Utcumque   gesta  rps  est^  nequaquam  me  ab 


lia  mHSTORZCiB 

eorutn  causi  segregabo  ^  nec  turpiA  facti  auct»* 
ritatem  defugiam»  £ro  idltur  in  hostium  potes* 
tate  atque  arbitrio^  quommilLs  id  molestS  ferant^ 
meoque  exitio  patriae  dedecus  abolebo.  Discant 
exemplo  nostro  Romani  milites  ^  nuUum  in  acie  ^ 
praeterqu^  in  virtute  atque  manibuf^  esse 
perfugium*  Documento  erimus  generi  humano  ^ 
pugnantibus  Romanis  aut  victonam  aut  necem 
esse  propositam  >  mediam  inter  eas  fug^ml  mm* 
quam  msi  hostibus  patere* 

Atenim  carebitis  Romanis  illis  Civibus  y  quotf 

ConctMio  ^  i/inculis  Poeni  detinent?  Nam  video  occurren- 
dum  esse  illorum  pietati^  quos  hasc  jactura  mo- 
reat^  carebitis ,  inquam,  illis  CiviDus?  £sto  i 
^t  retinebitis  apud  vos  partem  maximam  nobi^ 
lissimse  ac  florentissimae  Juventulis  y  quibus  non 

^  tkm.  est  patrias^  qu&m  illotum  in  patrilL  desi-* 

derium.;  quorum'  maxim^  grati&  Legatio  .ista 
suscepta  est  ^  .quorum  jactura  magna  .sit  Cartha-4 
fiiniensibus  virium  et  animorum  decessio.  Gra-» 
vissima  nobis  suppUcia  prseparantur  ?  mhUmorori 
^  at  illatum  Romano  nomini  opprobrium  Jicebit 
eluere*  Mortem  non  efiugiemus?  at  mori  glo« 
rios^  preestat^  qu&m  turpiter  vivere^ 

Quanqu&m  si  doletis  gravii^s  jacturam  tam 
Coacetfio  levem  9 1^.  C.  statuite  de  caBterisy  utplacuerit^ 

ironica.      ^^  jj^^  jj^g^  j  redimite ,  quand6  sic  libitum  est  ^ 

ignavos  milites  y  qui  plus  nocere  nobis  y  quam 

Erodesse  possunt»  Emmdite  opes  vestras  y  ex^ 
aurite  aerarium  y  flagitio  flagitium  addite  ^  ut 
belli  nervis  destituti  necessanis  ad  dubia  llei-*> 
pub.  tempora  prassidiis  careatis.  Remittite  Car« 
thaginiensibus  praecipuum  totius  exercitiis  ro- 
bui:  y  exercitatm  mihtari  disciplin&  juventutem^ 
ut Jam  jam  majori  numero  reparatisque  viribus 
jobis  ingruanti    Mihi  in  patri^  maoere  null^ 


cdiditione  certum  est  atque  decretum  ^  nec ,  ut 
reliquos  maxim^  redimendos  censueritis ,  quem«- 
qaam  mecam  de  Carthaginiensibus  captiYis  peT«<' 
mutabitis. 

ALIA   EXERCITATIO- 

Per  easdein  Figurts. 

Jdarcus  TulUus  Cicero  ad  Senatum;  utper^ 
OjctcB  in  Lentulo  y  Cethega^  aliisque  Con» 
juradonis  CadlinaruB  sociis  cc^dis  invi^ 
diam  amoliatur* 

S  T  N  0  P  S  I  S. 

Jjiatoan.  et  Proposltio  fiet  per  Llcentuun*  Dicet  Cicere 
BOB  venire  se  ^  11 1  peractfle  coedis  •uspicioiiem  amolia- 
tur  4  se  ^  qu^  Homanus  quilibet  gloriari  debeat. 

Katiouem  afferet  per  JDistributioTiem  ^  quia  cttdes 
iDa  fiiit  justa ,  neceasaria  et  utilis.  £z  triplici  illo  ca* 
pite  eruetur  Confirmatio* 

i^*  Justam  illamcfedem  fuisse  probabit  enumerationa 
illarum  rerum  quas  Catilinss  socii  cum  Catilin&  molie* 
bantur  in  Reip.  perniciem  :  recensebitque  excidium 
urbis^  bonorum  occisionem  j  ruinam  totius  Italiee^  id- 
ue  Iractabit  per  Pnetermissionem  ,  petendo  k  Judici- 
os^  ut  ab  ejusmodi  rebus  commemorandis  abstinere 
liceat. 

a^.  Necessariam  fuisse  demonstrabit ;  quia  etiam 
snblato  Catiitn& ,  erat  timendi  iocus  |  ne  conjuratio  re* 
dintegraretury  si  supeHuissentCatilinsQ  socii.  Hoc  trac* 
tabit  per  Concessionem,  Esto  dederit  Catilina  poenas 
temeritati  suss  pares  ,  dissipata ,  extincta  conjuratio 
Tideri  poluerit.  At^  etc. 

3^.  Demonstrabit  fuis8eutilem|ab  e&  tranquilUtate  y 
u4  gaudebat  civitas,  ex  quo  conjurati  poenas  dederant : 
eind^    ex    publiclL  omnium    Ordinum   gratulatione  ^ 
qu^m  sibi  decreverant  pro  serratd.  patri&.     * 

Concludet  admonendo  eos  qui  nimis  dolerent  de  ia« 
terfectis  conjuratis)  ne  reniant  tk  demonstrationeL '^ 
W|Ucionem  necessitudinis  alicujui  cum  Conjuratis» 


i 


i 


144  •*1ktittT0RtCJlt     ' 

/ 

O   R  A   T  I   O. 

'    Etsi  novi  unus  omnium  optim&,P.  C.quinci 

E:aviter  apud  vos  de  me  expostulaverint ,  qui 
entulum  ac  Cethegum  reliquosque  pestifera^ 
conjurationis  socios  dignas  temeritate  sua  de-* 
disse  poenas  affliguntur }  nolite  tamen  existi*^ 
mare  v^nisse  me  hodi^  in  .hunc  celeberrimum 
consessum  vestrum  y  vel  Ut  amoliri  a^me  pe- 
^  tactae  caedis  suspicionem  y  yel  adhibitam  in  ne- 
farios  cives 'severitatem' conarer  excusare. 
i.iceiiUa.  ^^^  enim  hujusmodi  factom  illud ,  quod  auc- 
toritate  mea  palratum'  esse  profiteor ,  et  ita  pro- 
fiteor ,  ut  ^  vobis  omnibus  qui  hic  adestis ,  quo- 
rum  et  irequentia  maxim^  laetor ,  exaudiri  vehm  ? 
iit  non  modo  Consul ,  qualem  esse  me  bene- 
yolentia  vestr^  voluistis ,  .sed  etiam  ^ivis  Ro- 
nianus  quilibet  sincero  patrias  studio  succensus 
eo  dcbeat  gloriari. 

Nam  qms,  amabo  vos  ,  P.  C.  nisi  quam  ha- 
fcuerit  ille  cum  apertis  Aeip.  hostibus  sbcieta- 
tem ,  aut  ejusdem  hodie  etiam  restincto  j,am 
Distribntio.  incendio  pemiciem  meditetur ,  qui  sublatos 
cruentlL  morte  cives  eos  doleat,  quorum  dam- 
natio  tam  justa  ,  tam  necessaria  ,  tam  utilis 
Reip.  totique  adeo  Itahae  videri'  debuitl  Agitpj 
quam  sever^ ,  quam  duriter  animadverti  in  eps 
oportebat,  qui  imumquemque  nostiibn  fatali 
exitio  destinabant  ?  An  decuit  uUam*  impertiri 
misericordiDe  partem  iis  ^  qui  neminem  ab  sud. 
crudelitate  atque  saevitiS.  immunem  volebant  ? 
an  aequum  erat  eorum  qiiemquam  esse  diutiiis 
in  vita  «uperstitem ,  qui  B.emp.  nuUam  esse  ac 
funditi!i8  interire  decrevissent  i 

Hic  yero  sinite  me  ,  P.  C. » prasterire  ficines- 
Prsteniussio.  tissimam  conjuratioius  illius  memoriam ,  qiiam 


X    I    B   S    R       P    21    I    M    U    S.  145 

meis  consiliis ,  meis  laboribus  ^  mei  capitis  pe- 
riciilo  y  sine  multitudine  ,  sine  delectu  ,  sme 
annis  ,  sine  tumultu ,  a  vestris  omnium  cervi- 
cibus  depulsam  fuisse  milii  vosmetipsi  gratulati 
estis.  Vel  ipsa  periculoram  ,  quae  defugiraus  , 
recordatio  me  angit  atque  excruciat  minim  in 
inodum  ;  quoties  recogito  mecum  tacitus  ,  e6 
prorupisse  quorumdam  nominum  improbitatem  y 
ut  inpensioni  urbem ,  intemecioni  cives,  Italiam 
vastitati  destinassent :  ciim  redit  in  mentem  vix 
unius  noctis  spatium  abfuisse ,  quin  perditi  ac 
scelerati  cives  vitam  omnium  ,  statum  orbis  ter- 
Tanun  y  urbem  banc  denique  nostrdm  opinium 
6edem ,  arcem  Regum  ac  Nationum  exterarum , 
lumen  Gentium  ,  domicilium  Imperii  perderent 
ac  labefactarent. 

£t  erit  aliquis  tam  inimicus  huic  urbi,  tam 
alienus  a  salute  civium  y  tam  parum  cupidus 
Romani  nominis,  ut  eos  sublatos  de  medio  do- 
leat,  qui  nisi  ^ommuni  omnium  exitio  vitam 
trahere  ulteriiis  ^on  potuissent  ?  Majores  nostri 
Gracchum  utrumque  y  Tiberium  etCaium,  Spu- 
rium  Melium ,  Satuminum  et  alla  oivitatis  nu- 
jusclarissimalumina  meritA  mulctatos  morte  ju- 
dicarunt ,  qu6d  studere  novis  rebus ,  et  nimiam 
in  liberA.  civitate  potestatem  'afFect.are  viderentur  j 
no8  patiemur  imquo  animo  pestiferae  x^onjura- 
tionis  socios  interiisse,  qui  Remp.  totam  pes- 
sumdare  moliebantur. 

Atemm  video,  quid  objiciant  homines  man- 
suetiplan^acmisericordes.  Dissipata,  inquiunt^ 
conjuratione ,  extincto  penitus ,  quod  immine- 
bat,  funesti  belli  incendio  ,  exulante  loneins 
Catilin^ ,  quid  erat  deinceps  metuendum  huic 
urbi  ?  cur  m  clarissimos^  Cives  tam  inhumaniter 
sasvitiun  est  ?  Quae  tua,  Marce  Tiilli,  tanta, 
Tom.  /.  K 


^■^^"^^■Hw^S^^^^W^  0 


I 

146  HHBTO&IC^ 

tam  iacredibilis  sanpiiiris  humani  sitis  ^  iit  me- 
dia  pacis  in  sinu  tristissimam  camificinam  exer* 
ceres  ?  an  yidebatur  aliquid  deesse  £loria&  tiia&  ^ 
nisi  tot  illustxissimas  civitatis  liuius  fAmilifty 
luctu  ac  moarore  perderes? 

Sit  itk  sanh  f  P*  C>  id  Tigilantid.  nostdL  et 
Consulari  auctoritate  consecuti  simus  ,  ut  im<^ 
minentem  patriae  y  civitati  y  Reip*  pemiciem 
averteremus ;  dissipata,  extincta^  si  Yultis  ^  con* 
juratio  sit;  poenas  dederit^  dignas  scelere^  dig« 
iias  fnrore  suo  nequissimus  post  homines  natos 
Catilina.  Tamen  putatis  ninil  fiiisse  quodper-^ 
timesceremus ,  nisi  socii  pariter  Bmestse  conju* 
rationis  ooncidissent  ?  inertes  illi  scilicet  ac  lenti 
quieyiscent  k  flagitio  ?  non  tetendissent  novat 
xleip.  insidias  ?  non  collegissent  vires?  non  con- 
soj^tum  mal^  incendium  suscitassent?  non  spi- 
rantem  adbuc  et  anhelantem  scelus  Catilinam 
per  fas  ac  neias  intra  urbis  hujus  moenia  reVo- 
cassent?  Sic  vobis  notus  animus,  sic  nota  pec* 
ditorum  hominum  indoles  fiiit  ?  Non  ignorabam 
ego  ^  P.  C.  quales  essent;  non  illuserant  mihi^ 
non  jtecerant  fiicum.  Vidi  quid  vellent ,  qu6 
tenderenty  quid  meditarentur ;  non  quievissent 
illi  y  mihi  credite  y  non  abstinuissent  k  scelere  y 
donec  Remp.  penitilis  evertissent*  Hinc  intelli- 
gjite  9  P.  C.  quanti  momenti  fuerit  y  ut  cives 
perditi  quasi  putrida  totidem  membra  k  reli* 
(fao  Reip.  corpore  rescinderentur. 

At  quantus  hinc  fiructus ,  quanta  ad  omnes 
ntilitas  pervenit !  Quis  est  in  hac  amplissimlL  ci- 
vitate  y  qui  respirare  tandem  y  et  post  ioogos 
fflravesque  mefus  securum  esse  se  posse  non  aes- 
timaritl  Quis  cravissimis  periculosse  tempestst- 
tis  fluctibus  deiunctus  y  beatum  tranquillde  pacis 
attigisse  portum  sibi  non  visus  est  ?  £st  ahquis 


rXBB&       PRIM0   8.  147 

iidliuc  tam  tiixiidus  ^  tam  procellae  metuens  y  qui 
sublatis  de  inedio  conjuratLonis  fiuiestse  reliquiis^ 
bona  ^  ^  fbrtunas  ^  domum  ^  liberos  ^  conj^ugem 
seque  ipsum  yeluti  ^  communi  naufragio  erep^ 
tum  fuisse  noii  ajrbitretui^  ?  Ut  immutata  paucia 
ab  hinc  diebus  hu^us  urbis  facies  I  ut  pacatiei 
ubique  regnat  quies  ac  tranquillitas !  ut  omnes  ^ 
quotquotsunty' bonietamantes  Reip.  civesquasi 
ex  long&  f  ecreati  malorum  serie  plaudunf  sibi 
«c  triumpfaant ! 

Milu  Ter&  y  P.  C*  quem  in  sedandi  tempes-^ 
tate  non  inanem  operam  posuisse  arbitrati.sunt^ 
quim  frequEi&ntes ,  quam  honorificas  gratulatio'^ 
nes  universi  Reip .  Ordines  decreyerunt !  Quis  ha-*, 
bendas  mihi  gratias  non  putavit  ^  qu6d  viveret  ^ 
qu&d  luctuosam  suss  sobous  fortunarumque  sua- 
rum  pemiciem  non  vidisset  ?  qu6d  domesticos 
intra  Penates  tranquiM  pace  fmeretur  ? 

M^ne  yester  Ordo  amplissimus  solenid  sup^ 
plicatione  decorandum  tanquam  parentem  pa- 
tiise  et  conseryatotem  hujus  urbis  Censuisset^ 
nisi  persensisset  onmin6  y  quanta  interfectis  ^ 
quicumque  yestru«i  exitium  machinabantur  ^ 
pemiciosis  ciyibus  ^  utilitas  m  omnes  redun* 
dasset. 

ValeaiJt  ergo  9  qui  me  crudelitatis  ac  saeyitiss 
accusandum  putant )  cayeantque  diligenter ,  ne  ^ 
diim  apertosneip.  hostes  intempestiyis  querelia 
requinmt  acerbii!is  y  arctiori ,  qu^  par  est  ^ 
odiosse  cum  ipsis  necessitudinis  yinculo  con<> 
juncti  yideantur. 


VvWv^^^»^^^^ 


K  a 


HJ^B  l^HBTORICiB 

« 

ARTICtJI.US      VII. 

JDe  Antit?Lesi ,  Pemdssione yParenthesi. 

Antithe^isy  ut  est.Figora  Seutentiaruin ,  ab 

Antithe$i ,  seu  Antitheto .,  qu»  ^st  Figura  Ver- 

}>orum ,  distinguitur :  nec  tantiliiii  yerba  verbis  y 

^ed  sententias  sententiis  oppopit ,    ut  pro  B.osc. 

Amer.  u.  i3.  Accusant  ii  qui  injbrtunas  hu^ 

jus  invaserunt ;  causam  aicit  is  y  cuiprwter 

calamitatem  nikil  reliquerunt;.  Accusant  ii 

quibus  occidipatrem  Sex.  Roscii  bono  Jiiit; 

causam  dicit  is  ,  cui  .non  modb  luctum  mors 

patris  attulity  sed  etium  egestatem,  Accu-- 

^ant  ii  qui  hwic  ipsum  jugulare  summi  cw^ 

pierunt  y  causam  dicit  is ,  qui  etiam  ad  hoc 

judicium  cumprmsidio  vemt,  ne  hic  ibidem 

antd  oculos  vestros  trucidetun  Denique  ac^ 

cusant  ii  ,  quos  populus  poscit  y  causam  di- 

cit  isy  qui  unus\reiictus  ex  nejbrid ccBde  res-- 

^t.  Egregium  ejusdem  Figurse  exemplum  i^id. 

:i[^.  88.  quod  vide. 

ItemproLigario  ji.  i5.proLege  Manil.  n.  28» 
•   Permissio  est  Figura ,    qui  Urator  bonitate 
causae  suae  fretus  ,  quasdam  judicibus  aut  ad- 
yersariis  asstimanda  permittit ,  et  statuendi  fa- 
cultatem  largitur.  Haec  Figura  eadem  poen^  est 
cum  Concessione  ,   nisi  qu6d  illa  multo  grayior 
et  acerbior  est,  ut  PbilippiclL  2.  i|.  5. 
>  At  beneficib  sum  usus  tuo  ?  qub  ?....  Qubd 
me  Brundusii  non  occideris  ^  quem  ipse  vic-- 
tor,  qui  tibiy  ut  tu-te  gloriari  solebas  y  de- 
tulerat  ex  latronibus  suis  principatum  ,  sal-^ 
vum  esse  voluisset  ^  in  Italiam  ire  jussisset y 
eum  tu  occideres  ?  Fac  potuisse.  Qudd  est 
aliud  y  P.  C'  benejicium  latronum^j  nisi  ut 


X    I    B    B    R       P   R    I    M    tr   8.  149 

commemorare  possint  iis  se  dedisse  vitam  , 
quibus  non  aaemerint?.  Quod  si  esset  Bene- , 
jicium  j  nunquhm  ii  >  qui  iUum  interfecerunt, . 
^  quo  erant  servati,  quos  tu  ipse  viros  cla-^ 
rissimos  appellare  soles ,  tantath  essentglo" 
riam  consecuti,  Quale  autem  Beneficium  esty 
qubd  te  aSstinueris  ^  nefario  scetere  ?  Qud 
zn  renon  tamjucundum  mihi  videri  debuit, 
non  interfectum  h  te  ^  quam  ndserumy  id  te 
impunkjacere  potid^se.  Sed  sit  benejicium  , 
quandoqiddem  majus  obtineri  h  latrone  npn 
potuit^  in  qu0  me  dicere  potes  ingratum  ? 
An  de  interitu  Reip.  queri  non  debui  ^  ne 
ingmtus  viderer,  etc. 

xlabes  alia  Permissionis  exempla  de  Prpvinc. 
Cons.  n.  8.  et  n.   16.  in  Vatin.  n.  ij. 

Per  Parenthesim  Orator  breviter  aeclinat  k^ 
proposito  j  et  non  nihil  alicujus  continui  parfi* 
bus  interjicit. 

Est  autem  haec  Figura  tam  frequens  apud' 
Ciceronem  ^  ut  poen^  supervacaneum  sit  exem*- 
pla  in  meditun  proferre. 

.Divin.  in  Ver.  n.  28.  Quare  negent ;  ex^ 
me  non  audies  5  Jios  patere  id  suspicari  ^ 
quod  necesse  est.  Illi  quidem  (  ut  est  ho- 
minum  genus  nimis  acutum  et  suspiciosum^ 
non  te  ex  Sicilid  literas  in  Verrem  depor^ 
tare  velle  arbitrantur.  etc. 

2.  in  Ver.  n.  i5.  Sed  video  quid  agat^ 
( neque  enim  agit  occultissime)  proponit  ina" 
nia  mihi  nobiUtatis ,  hoc  est  arrogantium  ho-- 
minum  nomina. 

2.  Philip.  n.  16.  At  etiam  ausus  es^  (^qidd 
est  autem  quod  tu  non  audeas  ?  )  Clivum 
Capitolinum  dicere ,  me  Consule  ,  plenum 
servorum  armatorum  fuisse. 


ifo  KHBTOHIOJB 

Ibid»  eodem  numero.  O  ndserum  y  sive  iUa 
tibi  nota  noTi  sunt  (  nihil  enim  boru  nosti ) 
sive  sunt  y  qui  apud  tales  viros  tam  impu^ 
denter  loquare  ! 

£t  pro  dextio  n.  ^.  ei  49*  in  Pisonem  n.  72. 

EXERCITATIO. 

Mutius  SccBvola  Ronumus  adPor^enam  CIu' 
sinum  Kegem^  ciim.  Scrilfan^^  ^jus  j  pro 
Rege  ipsiO  interfecisset. 

Per  Permistionem*  * 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

JExord.  X\  o  M  A  N  V  M  se  e$8e  ho&temque  Porsenie  for 
tebituri  eoque  accessisse  consilioj.  ut  ipsum  interfi-^ 
ceret. 

Deinddi  per  Pprmissionent  admonehit  Pors^Bam)  ut 
statuat  de  ipso  ^  quidquid  Yolet  |  sibi  interim  ezuren*^ 
^m  yideri  man\im  illam  qnsB  erraverat. 

Mox  per  eandem  Tigurdm  jubebit  Porsenam  exem* 
plum'Bumeie  ex  e&  sevdritate  ^  qu&  errorem  suum  plec- 
teret  ^  qui^  graye  supplicium  ipse  yicissim  de  Mutio 
atatueret» 

Concludet  per  eandeni  Figuram,  Porsenajpi  admo^ 
nendo  trecentoa  esse  Romaups  Juyen^s,  qui  f^cinut 
idem  audeant* 

o  a  A  7.1  o. 

B.omanu8  civis  ego  sum  y  quem  Mutium  to- 
cant  ,  kostis  hostem  occidere  yolui.  Non  milii 
ed  caedem  yel  meditandam  ,  consiUum,  vel  per- 
ficiendam  animus  defuit  j  neque  etiam  ad  pleo- 
tendam,  quse  errayit  ,  manum  aequitas  deerit» 
S^tmlMio.  P^oii^d^  tu  de  me  statue^  ut  voles  j  niliil  mo- 
ror.  Interim  de  me  ipso,  autde  hac  poti{is,  qusB 
me  fefelUt ,  manu  quid  statuam  y  vide.  Erro-' 
rem  illavsuum  vindicibus  flammis  expiabit  ^  & 


LZBBB.      rRXHUS.  l5l 

nlret' ipsft  pa&nas ,  auaa  iarogare  tibi  debm«set. 
Et  qaoniam  facti  ilhus  honorem  ^  cui  fuerat  de*- 
Tota  per  me  y  non  adepta  est^  illam  deinceps  , 
tanquam  yile  et  inane  membrum  reputo  ^  et  a 
reliquo  corpore  rescindi  volo. 

jam  disce  Tel  ex  me,  <juid  te  facere  opor- 
teat.  Age  y  &cinus  Tindica  y  iras  acue  y  enses  TtmM^ 
expedi ,  lacera^  perure  y  jugula  y  mille  in  partes 
divide  y  nostro  te  sancuine  exsatia )  non  erit  ad 
mortem  minfis  aninu  y  qu&m  fuit  ad  caedem. 
Non  me  «uppliciorum  acerbitas  terret ,  aut  tor- 
torum  furor  incutiet  metum.  £t  facere  et  pati 
Ibrtia  B.omanum  est. 

At  unum^moriens  te  monitum  toIo.  Non  unus 
in  te  ego  hos  animos  gessi ;  longus  post  me  ordo  ^ 
est  idem  ambientium  decus.  Unus  eorum  ali* 
quis  y  spero  y  si  non  in  agendo  me  fortior  y  sal- 
tem  in  perficiendo  felicior  fiiturus  est.  Proinde 
in  hoc  discrimen  y  si  juTat  y  accinger^  y  ut  sin- 
gulas  horas  de  capite  dimices  tuo  y  ferrumaue 
et  hostem  habeas  in  Testibulo  B.egiae.  Hoc  tibi 
JuTentus  Romana  indidmuS  bellum.  Nuilam 
aciem  y  nuUum  praelium  timueris }  uni  tibi  et 
cum  singulis  res  erit, 

▲  RTlGULUSTXlf. 

De  Deprecatione  y  Optatione  ,  Execmdone  j 
Mpipfionemate  et  Exclamatione. 

Deprecatione  seu  Obsecratione  utitur  Orator  ^ 
cum  alicujus  opem  aut  misericordiam  imploran- 
dam  sibi  proponit.  Opem  quidem  y  ut  pro  Ra- 
birio  Perd.  n.  5.  QuxB  chm  ita  sint  y  primum, 
quodin  tantd  dimicatione  capitis  ^januBjbr^ 
tunarumque  omnium  Jieri  necesse  est^  ab 
^ove  Optim4>  y  Maximo  c<Bteris^ue  DH^  Deu\ 


V 


i5:i  aHETaRic>E 

biisque  immortaUbus  ^  quorunt  ope  et  cuioci^ 
lio  multb  magis  hcBc  Resp*  quam  rdtione  ho^^ 
minumet  consilio  gubematur,  pacem  ac  ve-^ 
niam  peto  ,  precorque  ab  iis  ^  ut  hodiemum 
diem  et  ad  nujus  salutem  conservandant  j  et 
ad  Remp,  constituendam  illuxisse patiantur^ 
Deindd  vosy  Quirites^  quorum potestas  maxi^ 
ma  ad  Deorum  immortalium  Numen  acce'- 
ditj  oro  atque  ohsecro  ^  quoniam  uno  tem.^ 
pore  vita  C  Rabirii ,  hominis  miserrimi  at- 
que  innocentissimi  y  salus  Reip.  vestris  ma'- 
nibus  sufframisque  permittitur  ,  adhibeati^ 
in  hominis  jortunis  misericordiam  ^  in  Rei- 
pub.  salutesaplentiam  quani  soletis* 

Habes  alia  Deprecatibnis  exempla  ad  implo- 
randam  opem  comparata.  Fro  Quintio  n.  10«. 
pro  R08C.  Amer,  n.  11.  6.  Ver.  n.  ii3. 

Valet  etiam  plurimum  Deprecatio  ad  excitaii-' 
dam  ipisericordiam ,  ut  pro  Mil.  n.  92»  et  pra 
Flacco  n.   106. 

Est  et  Iiaec  praeclara  Deprecatio  pro  Muraen^ 
n.  86.  Qua:  ciim  dta  sint^  Judices^  primhm 
Reipub.  causd  y  qud  nulla  res  cuiquam  po* 
tior  debet  esse  y  vos  pio  med  summd  ^  et  vo- 
iis  cognitd  in  Remp.  diligentid  ,  moneo  ypro 
auctoritate.* ConsuTari  hortor^  pro  magnitU" 
'  diiie  periculi  obtestor  ^  ut  otio  y  utpaci^  ut 
salutiy  utviUB  yestrcB ,.et  ccsterorum  civium 
consulatis  :  deind^  ego  Jidem  vestram  et  de^ 
fen^oris  et  amici  ojfjficio  axiductus^  oro  atque 
obsecro  y  Judices  y  ut  ne  hominis  misen  et 
ciim  corporis  morbo  ^  tum  animi  dolore  con- 
fecti  Luc.  MurcencB  recentem  gratuladonem 
Tiovd  lamentatione  obruatis.  Modb  maximo 
benejicio  Populi  Rom.  omatus  fortunatus 
videbatur,  quddprimus  infamiliamveterent^ 


riBSR    paiM0s.  i53 

ffimus  in  municipium  aniiquissimum  Consu- 
latunt  attulisset ;  nunc  idem  squalore  sordi- 
dus  y  confectus  morboy  lacrymis  ac  mcerore 
perditus  ^  vester  est  supplex  y  Judices  y  ves- 
tramjidem  obtestatur  ^  misericordiam  implo-' 
rat,  'vestram  potestatem  ac  vesttas  opes  in^ 
tuetur.  Nolite  ^  per  JDeos  immortales  y  Ju" 
dices  y  etc. 

Alia  sunt  ejusdem  Deprecationis  exempla  pro 
Quiot.  n.  97.  pro  Roisc.  Amer.  n.  i5o..pra 
Cluent.  n.    200.  pro  Dejotaro  n.  o. 

Adhibetur  haec  potissimura  Fiffura  in  PeroT 
ratioiubus  ;  Quia  nata  est  tota  ad  movendos  a£- 
£sctu8  y  quod  praestatur  vulg6  in  Peroratione. 

Per  Optationem^  Orator  veLemens  aliquod 
desideriiun  significat^  ut  5.  Ver.  n.  8i.  Unus 
adhuc  Juit  ^  *post  Komam  conditam  ( Dii 
faxint y  ne  sit  alter)  cui  Respublica  tota  se 
tradiHity  tempoiibus  coacta  ,  malxs  domesti^ 
cisj  L.  S^lla. 

Et  pro  Lcge  Manil.  n.  27.  Utinamj  QuiriteSy 
virorum  fortium  atque  innocentium  tantam 
copiam  haberetis  ^  ut  hcBc  vobis  deliberatio 
difficilis  esset,  quemnam  potissimiim  tantis 
rebus  ac  tanto  bello pnBficiendum  haberetis  t 
Et  pro  Rab.  Perd.  n.  18.  Utinam  hanc  mihi 
facultatem  causa  concederety  ut  possem  ?ioc 
prcBdicare  C  Rabirii  manu  L.  Saturninum 
hostem  populi  Rom.  interfectum  ! 

Valet  hsec  Figura  plurimiim  ,  ad  spem ,  do- 
lorem,  tbnorem  et  amOrem  sigi|^candum.  Sed 
frequenti{is  usurpatur  apud  Poetas  ,  quam  apud 
Oratores. 

Execralio  seu  Imprecatio  ,  est  figura  ,  quS, 
Orator  malum  alicui  imprecatur,  ut  6.  Pnil; 
n^  12, 


i54  msxTOKicA 

IgUur  est  Vatronus  L.  Antomusi  mnlam 
^uid^m  illi  pesiem  /•  cUunori  enim  vestro  as^ 
sentior;  non  ntodb  hic  latro  ^  quem  clien^ 
tem  habere  nenio  velity  sed  quis  unquam 
tantis  opibus  y  tantis  rebus  gestis  fidt  j  qui  se 
JPopuli  Roniani  victoris  dondnique  onndum 
gentium  tutorem  dicere  auderet? 

£t  Phil.  i3.  n.  4^*  Quin  tu  abis  in  nut^ 
lani  pestem  malumque  cruciatum  !  crd  te 
quisquam  veniat  nisi  Venlidii  similis  ? 

Valet  h^  Figura  ad  significandum  odium  et 
irulignationem  :  sed  usurpatur  iila  rarii!i8  eh 
Oratoribus,  quam  k  Poetis. 

Epiphonema,  seu  Acclamabo  estspecies  quse» 
4am  exclamationis ,  qua  Orator  rei  narratae  vel 
probatse  pronunciatum  aliquod ,  instar  coroni-' 
dis  subjicit  ex  superioribus  expresstun.  Ita  Tul- 
]ius  pro  Sextio  n.  86.  postquam  docuit  opor- 
tere  legibua  ac  judiciis  yitam  tueri ;  quod  si 
fieri  non  potest ,  vim  yi  propulsandam ,  subdit. 
Hoc  sentrre  prude^/tticB ,  Jacere  fordtudinis  / 
sentire  verb  etfacerey  perfectiB  cumulcLtCB^ 
que  virtutis. 

Ita  pro  Milone  n.  9.  Postquam  laudayit  ado« 
loscentis  cujusdam  pudicitiam  ,  qui  Tribunum 
Militarem  Imperatoris  propinquum  sibi  Tim  in^ 
fcrentem  interfecerat,  hoc  adait,  FacereprO'^ 
bus  adolescens periculos^j  quamperpeti  tur-' 
piter  maluit. 

Usurpatuf  autem  h^c  Figura  praesertiln  in 
rcbus  quae.  sun|  admiratione  dignae  y  ad  com- 
piendationem  vel  commiserationem  excitandam» 
Exclamatio  est  Figura,  quA  Orator  vehe-. 
^ientem  aliquem  aHectum  significai  ,  cujuscum- 
que  tandepi  generis  ille  slt,. 

Nihil  tam  oDvium  apud  Ciceronem  qu^  h^ 


X.IBS9L      BRXMITS.  l55 

Kgiira !  quare  aatis  habebimas  iHustriora  quae-? 
dam  iltius  exempla  tanti!im  designa;re. 

5.  Ver.  n.  iSy.  6.  Ver.  n.  146.  Piro  Clue^t* 
i|«  4^^^^  Syllk  n.  91.  Pro  Sext^o  n.  2^.  Pro. 
Ccfimfn*  59.  71.  In  Pison.  n.  4^*  ^^^  Milone 
fi.  104.  et  io5.  2.  Phil.  n.  16.  54*  68.  8.  PkiL 
n*  a3.  29.  10.  PbiK  n.  8.  11.  Pbil.  n.  8. 

Interdiim  6st  Exclamatio  ironica  et  tunc  mas- 
mmi  leporem  babet.  In  Pisonem  n.  58.  Non  est 
iutegrum  Cn.  Pompeio  consiUo  jdm.  uti  tuo, 
erravit  enim  ;  non  gustarat  istam  tfiam  Phi-- 
losophiam.  Ter  jam  homo  stultus  triumpha^ 
'vit.  Crasse  j  pudet  me  tui  !  quid  estj  qubd 
confectojbrmidolosissimo  belio  coronam  lUam 
lauream  tibi  decemi  vojxieris  cl  Senatti  ? 
P.  Servili,  Q.  MeteUe  y  C.  Curio,  P.  Afr 
fiicane  ^  cur  non  hunc  audistis  y  tam  doc^ 
Mim  hominem  ^  tam  eruditum^  priusquam  in 
istum  errorem  induceremini.,..  O  stiutos  Ca-r 
miUos  ^  Curios^  Fabricios  j  Colatinos,  Sci- 
piones  j  Marcellos  ,  Maa^imosy  6  amentemt 
PauUum^  rusticum  Marium;  nuUius  consir: 
Ui  patres  istorum  amborum  Consulum^  qui 
priumpharunt ! 

Item^  pro  Balbo  ,  n.  20.  Pbilip.  3.  n.  aj. 
JVo  CluentiQ^  n.  io8* 

:p:5^ERCITATI0. 

Per  laudatas  supr^  Figuras. 

Judas  ad  Fratres  ne  perire  Josephuhi  in 

Cistemd  patiantun 

>  '» 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

Exord.  A.  B  abrupto  ,  petet  ab  ipsis  ,  an  non  satis  huc 
uaquc  odiia  indulserint ,  nisi  ulteriiis  iras  pron&o?eant« 


l5(5  ^RHBTOHXCiB 

Deind^  ipsos  deprecabitur^  ne  perire  Joseplinm  irt 

i  Ci5tern&  patiantur.    Heec  autem^enmt   Deprecationis 

momenta,    i^.  Gravitas  sceleris ,  quod  nihilo  inferiiis. 

Tideri  debeatf  qu^m  si  manus  fratris  sanguine  criien«> 

tassent.   a^.  Tenera  pueri  setas  cui  induigeri  ^qui<d 

f^ossit.  3^.  Parentis  dolor^  ciim  peremptum  iratrtm  sce* 
ere   Josepkum  audiet ;  hic  erit  locus  Exclamationi* 
4^.  Judas  ipse  aui  se  Josephi  patronum  profitetur. 

3^.  Per  EpipnoTiema  y  quasi  ipsos  minim^  commo- 
Teri  sentiret ,  dicet  tanti  esse  assuevisse  odiis  et  in- 
Tidise  ! 

4^.  Per  Execrationem  funesta  qussque.ipsis  commina- 
bitur,  nisi  placidos  sensus  induant. 

Denique  per  Optationem^  orabit,  ut  Deus  fratrun^ 
animos  inflectat. 

O   R   ▲    T   I   O. 

Actum  est  igitar,  Fratresj  peribit  puer  Jo- 
sephus  y  neque  uUa  yos  nlisen.  fratris  commi* 
seratio  duros  atque  intractabiles  inflectet?  Ta- 
men  nondum-ne  satis  veteribus  odiis  datum  est  ?. 
an  non  exsaturatus  adhuc  cupidus  vindictae^  et. 
invidias  impotens  animus?   Piacet  ulterius  iras 
persequi  ,  ac  njsi  tetro  in   specu  fame  pereat' 
mfelix  frater  y  quidquid  admissum  est  hactenus  j 
leve  reputabitis  ?  Per  Deum  immortalem  !  quae 

EzcUmatio.  ista  vestra  crudelitas  est?  quae  tam  fera  imma-< 
nisque  natura  ?  quis  tantus  fuit  odiorum  furor  y 
ut  nisi  fratris  frmere  expleri  nequeat  ? 

Vos  ego ,  per  quidquid   sanctum  vobis  for- 

PepreoAtio.  midaudumqiie  est ,  oro  atque  obtestor ,  mentem 
a  tanto  flagitio  reflectite  , '  nisi  fort^  expertes. 
vos  purosque  sceleris  arbitramini,  quod  pue- 
rum  ipsi  non  peremistis  ?  qu6d  manus  fratema. 
caDde  abstinuistis  ?  qu6d  exhorruistis  ad  illud 
-  facinus  ,  qu6d  volentihus  vobis  ac  jubentibus 
dira  fames  jamjam  peraget?  Sed  quid  ego  haec? 
sentio,  veteres  simultatum  causae  etiam  ani-^ 
mum  pungunt ,  et  exstimulant  ;  reua  est  Jo*«. 


3 


L   r  B   B   &      P  ,R   I   M   0   8«  l5j 

«ephus  y  aut  talis  cert^  vobis  visus  est :  sit  ita 
saue;  mhil  moror.  At  numquid»  bene  pueri  in- 
&lici8  gemitus  y  amaree  doforis  indices  lacry- 
mse  j  terribilis  ipse.  propinquae  mortis   metus  y 

uidquid  peccatum  ab  eo  est  y  totum  exsolvit  ?  DeprecaUo. 

i  tamen  quidpiam  adhuc  luendum  restat  j  id 
«umia  j  precor  y  indulgete  y  quod  sceleri  debe- 
retur.  iJolite,  quseso^  committere  ^  ut  fratrum 
inyidi^  cecidisse  Josephum  parens  mihi  vobis- 
que  amahtisisimus  audiat.  Opater  !  infelix  pater !  ExcUmatio. 
quo   sensu  f^rale  nuncium  accipies  ?  quo  yultu 
<:ruentam  filii  tunicam  intuebere  ?  quis  erit  do- 
loris  aut  lacrymarum  modus  ,  quoties  tuo  te  Jo- 
sepho  orbatum  memineris  ?  filios  in  tanto  scelere 
agnosces  tuos  ?  Et  me  y  firatres  f  precantem  re-  nepracatitt. 
jicietis  ?  nihil  poterit  apud  vos  infelix  Juda?  ah !    . 
«nite  potiilis  vestrilm  mrorem  exarmet.'  Si  nulli 
vos  gemitusmoyent  y  nuUad  lacrymas  placare  posr 
sunt^  yestrum  et  in  me  fixrorem  acuite  y  con-»' 
dite  me  horrendo  in  specu  y  et  serumnosam  hic 
finire  vitam  cum  firatre  ca^ssimo  permittite.     , 
Siletis !  conticescitis  !   nemo  yestriikm  resppn- 
det !  Ita-ne  vos  mulceri  vel  inflecti  pigeat?  Tanti  Epiphoneina. 
est,  Fratres,   assuevisse  malis  odiis ,   etimpo- 
tentis  invidiae  stimulis  paruisse !  Tamen  nisi  me- 
liores  sensusinduitis,  nisi  aequiores  vos  Josepho 
firatri  praestatis  y  nisi  me  bene  mpnentem  et  ad 
saniora  flectentem  auditis,  pertinDescite ,  Fra-« 
tres,  debitas  parricidis.PCenas.  Estaliquis  Coelo  -^»***;»*^*».  •• 

-rx  •  i*.*''i  1-1  .i*«        CommiDattQ. 

Deus;  is  admitti  scelus  pronibet  et  admissum 
graviter  plectit  1  Erit ,  erit ,  ne  dubitate ,  dies 
illa,  cixm  me  precantem  sprevisse  vospoeniteat, 
cum  ademptum  firatrem  Josephum  iugebitis , 
c«un  imminens  capitibus  vestns  periculum  de- 
clinare  nequicquam  conabimini. 
At  tu  ,  supreme  rerum  omnium  arbjiter  ac  mo-  op**«^«- 


i58  iLRBi*oaxc^ 

deratoT  Deu6  y  qui  solo  voluntatis  tuce  nutu  mor* 
talium  animo9  quamcunique  in  partem  mofes 
ac  flectis.  Utinam  talein  a  fi:atru>us  pemicieiii 
avertas !  utinam  mutati  per  te  studia  in  contra- 
ria  se&e  ad  serVandum  innocentein  puerum  con^ 
vertant  ^  et  quod  null^  faacteniliis  pteces  exora^ 
runty  id  tuum  benignii!l«  aspirans  Numen  ef^ 
ficiat  ! 

ALIA    EXEACtTATlO* 

•  < 

Fer  easdem  Figuras. 

Marcu^  TutU^is  Cicero  Marci  Tullii  Cicefo^ 
nis  Filius^  post  interfectum  ab  Antoni& 
parentem  suum,  ad  Cmsarem  Augustumx 

6  Y  N  0  P  S  1  S» 

Jl  a  z  Bs  6  per  DeprecatioHem  obsecfabit  Ctesarem  4fc 
pro  Clementi^  succufrat  miseris  ^  pro  fortitudine  re.« 
sistat  improbis,  pro  flsouitate  scelus  puniat. 

a^.  Per  Optationem  oicet  y  utinam  ioqui  posset  ipse 
Cicero !  quanqulLm  tiiincum  cadaVer  et  miita  lingua 
loquitur. 

3^.  Per  Eccectationeth  f  Dii  te  pei^Hnt,  Antoni« 
qui  cultorem  Deorum  ^  innocenti»  patronum  occidisti  1 
inrolet  in  te  Respub.  cui  defensorem  eripoisti !  etc. 

J^ ,Ver  Epipkonema  ^  ergo  triumphabit  sicarius!  ge* 
ment  boni  ,  Cesare  yindice  ? 

Denique  per  ExclamatibHem,  6  glariostim  te  ^  Cetar  ^ 
si  defensor  Ciceronis  extiteris  ,  6  iniseram  eetatem  nos«^ 
tram  |  si  scelus  impunitum  riderit ! 

6  R  A  T  I  d« 

.  Periit  infelix  Tullius  ^  periit ,  Auguste  Ca^sar  ^ 
et  deyota  jam  pridem  Antonii  furoribus  victima 
per  summiun  nefas  oocubuiti  Quid  agam  pa- 
rente  orbatus  amantissimo  ?  cujus  implorabo 
praesidium  in  hoc  rerum  mearum  discrimine  ^ 
nisi  me ,  Qesar  y  miseri  parentis  infbrtunatam 


*  XXBBB.      PBIM0    8*  tSp 

loBolem  k  craenti»  scelesti   parricidas  manibu» 
vindices  ? 

Per  ego  te  hanc  dexteram ,  quam  perdids  ac 
jacentibus  toties  porrexisti  ;  per  singuiarem  cle- 
mentiam ,  quam  vel  reis  ac  nocentibus  ultr& 
ac  Tolens  impendis  j  per  iilam  fqrtitudinem  at- 
que  constantiam  y  qnk  nefarios  improborum  ci* 
yium  impetus  contundis  ac  coerces  j  per  siun* 
mam  aequitatem,  qua  proliibes  scelus  ac  plectis  y 
afflictam  innocenbam  tuere ;  reprime  infan- 
di  proditoris  audaciam  ^  et  grassantem  im- 
pune  optimorum  civium  in  yitam  vim  ac  furo- 
rem  meritifl^  ut  par  est^  poenis  ulciscere.  Sen« 
tiat  extinctus  pater  aliquam  bumanitatis  illius 
partem  ^  quam  ipse  amictis  civibu^  y  dum  yi- 
veret ,  exoravit. 

Atque  utinam  loqui  posset  pro  se  ipse  y  qui    opnoi*. 
nemim  misero  vocem  unquim  abnuitf  utinam 
illi  fas  esset  suam  apud  te  causam  tueri  y  qui 
tam  mnltorum^  quos  pnesentes  bic  intueor,  pa- 
trocinium  tam  feliciter  suscepit! 

Quanquam ,  quid  Ciceroms  vocem  reqiuro  , 
nbi  truncum  ejusdem  cadaver  loquitur  satis? 
ubi  muta  perorat  lingua  et  Antonii  fla^tium  ExMtaiiA 
ac  nequitiam  dissertisime  coarguit?  Dii  te  per* 
dant  y  sceleratissime  parricida  y  qui  cultorem 
Deorum  impensissimum ,  innocentiaepatronum^ 
desertae  virtutis  ultorem  ac  vindicem  occidisti ! 
involet  in  te  Respublica  y  cui  studiosissimum  de- 
fensorem  ,  custodem  vigilantissimum  y  paron^ 
lem  amantissimiun  eripuisti  !  insurgat  in  t^ 
Cdesar  ipse  y  neque  a  flagitioso  capite  sacras  ma« 
nus  abstineat !  ignosce  y  Ca&sar  y  si  vehementiiEis 
loquar  y  qu4m  Majestas  tua  patitur»  At  quis  csse 
possit  expostulandi  modus  y  ubi  nuUum  sceieric 
modiim  Antonius  £ecit:?  Tuum  «st^  CsTsar  frd- 


l6d  HHBtOAlCJB 

•nare  prascipitem  audaciam  j  tuum  est  sanctis** 
simarumlegum  praesidio  coercere  improbitatem  ^ 
et  y  ^uam  tanti  flagitii  atrocitas  postulat  ^  vin- 
dictam  exercere.    , 
jspipboBema.       Ncmpe  triumpharet  sicarius  ?  volitaret  im* 
pune  totam  per  urbem?  gemerent  firustri  boni  ^ 
aut  infamem  panicidam  plecti  necjuicquam  pos- 
tularent  ^  Csesare  teste  ac  vindice  ? 
^iamaUo.       O  gloriosum  te  y  Caesar ,  si  perempti  Cicero- 
nis  ultor  extiteris  !  6  miseram  aetatem  lianc  nos- 
tram  y  si  tantum  scelus  videret  impunitum  !  6 
aniseros  y  quotquot  sunt ,  cives  bonos ,  nisi  par- 
ricidarum  supplicio  certum  sibi  adversilis  impro- 
bitatem  patrocioium  gratulari  possent ! 

'▲aTlCULUS       IX. 

t 

De  usu  Figurarum. 

Prim6«  Figurarum  usus  debet  esse  parcus  et 
inoderatus ,  ne  crebra  hujusmodi  ornamentorum 
usurpatio  ta&dium  generet ,  aut  puerilitatem  re- 
doleat.  Distinguendum  tamen  est  duplex  Figu- 
rarum  genus  ;  primum  earum  quae  tantum  or- 
natum  prse  se  non  ferunt ,  quales  sunt  Inter- 
rogationes  ^  Apostroplise  ,  'Distributiones  ,  etc. 
Alterum  earum  est,  quas  studiosins  Oratoris  in- 
dustria  persequitur  ,  quales  sunt  Com])lexione$ , 
Antitjieses  ,  Hypotiposes  ,  Prosopopeiae  ,  etc. 

^.  Primarum  quidem  usus  frequentior  esse 
potest }  nibil  enim  apud  TuUium  crebrum  ma- 
gis ,  quam  Interrogationes ,  Repetitiones  ,  Dis- 
tributiones ,  etc«  quae  latentem  magis  ornatuiu 
habent.  Quod  vero  spectat  ad  secundi  generis 
Figuras ;  illae  nimirum  sunt ,  quorum  usus  fre- 
quentior  parere  fastidium  posset. 

3^.  NonnuUd^  Figurse  sunt  quse  adliibeiri  pos- 


Z.IBiSIl      P&IMUS.  l6l 

vunt  in  omnibus  Orationis  pa^Lixs  ^  ut  sunt 
])istributiones ,  Dubitationes  ^  Coinmunicatio- 
nes^  Apostrophde  y  etc.  Alise  vero  quae  singula- 
rom  partium  propriae  sunt.  Quas  ad  docendum 
▼alent  y  pertinent  ad  Exordium  :  quce  ad  de- 
lectandum^  adconfirmationemetconjrutationem: 
qua&  ad  moyendum^  ad  Perorationem.  Quas  ta- 
mtn  non  ita  sGrupulos^  intelligenda  siuit  y  ut 
non  liceat  aliquana6  ordinem  hunc  inunutare. 

4^.  Qaedam  Figur^  sunt  y  quae  statim  initio 
usnrpantur  y  ut  Interrogationes ,  Apostrophas  y 
Distributiones ,  etc.  Nonnullae  Ter6  aliquam  ye- 
luti  praeparationem  requirunt ,  ut  sunt  £xcla« 
mationes,  qtiad  non  usurpantur^  nisi  pofilj^expli* 
catas  res  graviores  j  Hypotiposes ,  Prosopopeiaa 
et  similes  y  quas  absurdum  esset  statim  ab  initio 
tlicujus  Orationis  yel  Capitis  adhibere» 

5^.  Figuras  Verborum  sunt  hujusfiaodi  y  ut 
plus  afferre  taedii  Qrationi  possint ,  quam  Fi- 
gurae  Sententiarum  y  si  crebrius  usurparentur. 

Denique  nuM  re  magis  potest  de  Figurarum 
usu  judicari  y  qu^un  frequenti  Ciceronis  lectione^. 
ui  Figuras  suis  quibiisque  locis  sic  acconmio- 

t ,  ut  ad  eadem  pertractanda  f actae  quodam 
modo  Tidetfntur. 


oa 


<«^M^V%^ 


Tom.  I.  f 


l6a  RKBT.ORIC^ 


PARS    QUARTA. 

J)e  InveiUione. 


i^i0^^t^m^*km^^0^ 


CAPUT    PRIMtJM. 

Xntentio  est  excogitalio  rerum  vef lurum  aut 
Terisimilium  ^  quse  Yaieaat  tam  «/i  fiatcieudam 
fidem  f  qu^  ad  motus  aaimjorum  e^citandos» 
Argumentis  utuntur  Ahetonet  ad  fnciendam  fi« 
dem ;  amplificatione  y  ad  motu»  exeiAayido». 

Petenda  Ter&' Argumenta ,  cs  loci«-Qratorii$  j 
quorum  duplex  est  cenus ;  alii  q^oi  ex  ip^^  re 
ejusque  quasi  yiscerum»  educuntur  ^  et  propte-* 
rea  appellantur  Insiti^  seu  intriaaeci!is  petitij, 
alii  qtii  aliunde  eruu&tur  et  nominantur  extriri'- 
seciis  accersid. 

Sunt  Loci  oratorii  in  ips&  r^  Jnsiti^  sexde-^ 
€im;  Definitio^  Enumeratio  Partium^  Notatio 
Hominis^  Conju^ata,  Genus,  Forma,  Sinulitu^ 
do ,  Dissimilitudo  ,  Contraria ,  Repugnantia , 
Adjuncta,  Antecedentia,Consequentia,  Causse^ 
iEfiecta,  Comparatio. 

Extr^  ver6  rem  jpositi ,  sexj  Pr^judicia, 
f  ama  ,    Tabulse ,'    Jusjurandum ,    Testes. 

Hi!ic  etiam  pertinent  Historise ,  Fabuke  ^  Leges  ^ 
Sententise  vaterum»,  et  similia^ 


XXBBIL      VB.ZMUS.  l63 


GAPUT    II. 

LocMiS  h  Definitione  RegulcB  Ards. 

XJefinitio  est  Oratio  explicans  natukttm  rei. 
Fu8ii!is  A  Cicerone  a»  de  Qrat.  describitur.  JDe^ 
Jinitio  est  earum  rerum^  qucB  sunt  ejus  rei 
proprice ,  quam  definite  volumus,  brevis  et 
circumscripta  expacado. 

Multiplex  est  apiid  Oratores  Definitioms  ge-* 
HUSk  Nam  seep^  usurpant  illi  rei  descriptiooein 
pro  accurat4  illius  Definitione  ;  idque  fa« 
ciunt^  i^.  per  Enumerationem  Partium  rel  Ad^ 
jimctorum,  yel  per  Hjpotipotiin;  ut  si  definire 
▼elles  liominem  improbum  ^  oescriberes  caput 
illius  torvum  nescio  quid  prae  se  ferens  ^  oculos 
•celus  ac  flag^tium  spurantes^  xnanus  ad  rapinam 
incurvas).  totum  deniqu^  corporis  h^bitum  res* 
pice  9  quid  aliud  prae .  se  &rt  prseter  iwpcobi* 
tatem  t 

•Habes  exempla  Definitionis  apud  Ciceronem 
1  FliiL  n*  Qjf).  Ita  definit  gloriam.  Ea  est  laus 
tect^  factorum  ^  magnorumque  in  Remp^ 
meritotum  >  qu(B  ctm  optimi  cujusque  ,  tum 
etiam  multiUidinis  testimonio  comprobatun 
Qudd  defimtio^  descriptio  potiiis^  quam  accur 
lata  definitio  diceiida  est* 

£t  Phil.  2.  n.  11 3.  ita  pacem  definit  et  ser- 
irituteih.  Pax  est  tranquilJa  libertas  y  servitus 
malorum  omniumpostremum,  7U)n  modd  bello, 
se(i  mjorte  etham  repellendum. 

£t  ij.  .J^liil.  n.  7&.  \\k  definit  Legem.  Est  ^' 
Leoi  nihil  aliud^  nisi  re^ta  et  d  Numine 

L  a 


l64  RliSTORXCiE 

Beorum  tractata  ratio,  imperans  honesta , 
prohibens  contraria.  , 

£t  in  Pisonem^  poenam  et  supplicium  ita 
definit.  Qikb  est  igitur pcena  ?  quod  suppli^ 
cium  ?  Id  med  sententid ,  qiiod  acciaere 
nemini  potest  nisi  nocenti,  Suscepta  JrauSjf 
impedita  et  oppressa  mens  conscientidy  bo^ 
norum  omnium  odium  ,  nota  justi  Senatiis^ 
amissio  dignitatis. 

Secund6.  Definitio  fit  per  Similitudinem  et 
Comparationem.  Ita  describeres  h^minis  pertur- 
bati  et  immoderati  animum.  Est  instar  platese 
publicdB  ^  ubi  perpetuus  clamantium  strepitus^ 
et  voces  inconditas  audiuntur-;  ubi  omnia  disjecta 
ac  dissipata,  ubi  rixa;  et  jiirgia.  Est  mare  turbi- 
dum  yentis   jactatun\  et  procellis. 

Contr^,  conscientiam  bonam  definire  quis 
potest  per  Similitudinem ,  hortum  deUcianL, 
mesaurum  s;azis  Resrum  omnium  ditiorem  •  aulam 
divini  Nu.Sinis.Hlc  porr6  Definitio ,  quia  le- 
Tioris  est  efficaciae  ad  per&uadendum  aut  per- 
movexidum,  rariilis  ab  Oratoribus  debet  u&urpaii, 

Tertio.  Definitio  fit  per  Congeriem  multorum 
nominum ,  ex  quibus  in  rei  cognitionem  faciliijls 
devenimus.  Ita  Cicero  lib.  6.  Tusculanarum 
Qud^stionum  sic  Philosopbiam  definit,  O  viUB 
Philosophia  dux  ^  indagatrix  virtutum ,  vi^ 
tiorum  expultrix  ,  mater  omnium'  Ar^um  , 
quid  est  aliudy  ut  ait  Plato  ,  nisi  Deorum 
inventum  ? 

£t  pro  Milone  n.  90.  zta  Curiam  definit  per 

Congeriem.   Quo  quid  miserius  y  quid  cu^er-^ 

bius  ^   quid  luctuosius   vidimiiS  ?  J^emplum 

sanctitatis  ^  amplitudinis  ^    mends  y  consilii 

publici^  caput  urbis^  aram  omnium  socio- 


2.   I  B   S  K'    P   &   I   M   U    S.  l65 

mm  y  cttputomnium  gentium^  sedemab  tmi' 
t^rso  Populo  Rom.  concessam  uni  Ordini^ 
ii^amntari  ,  exscindi  ,  funestari  ? 

Sic  egregi^  pariter  Historiam  defiiut  Cicero 
Kb.  2.  de  Oratore  n.  36.  Historia  verd  testis 
temporumj  luac  veritatis^  vita  memoruB^  mO^ 
gistm  vitCB  ,  mincia  vetustatis,  qud  voce  alid, 
nisi  Oratoris  immortalitati  commendatur. 

QuariJi.  Traditur  D^finitio  rei  per  causas^ 
qaand&  exprimitur  rei  natura  per  eas  res  ,  a 

Juibus  habet  ut  sit ,  et  talis  sit.  Ita  Cicero  lib.  \\, 
e  Legibus  n.  54-  Hominem  definit  k  ratidne 
iquas  est  ipsius  caiLsa  formalis y  ut  aiunt  Phi- 
kisophi.  Animal  hoc  providum  ac  sagda:, 
multiplex  y  acutum^ ,  memor^  plenum  ra^» 
itionis  et  consiliiy  quem  vockinms  hominem, 
prmclard  quddam  conditione  generatunt 
est  ^a  supremo  Deo.  Solus  est  enim  ex 
tot  animantium  generihus  atque  naturis  par- 
ticeps  rationis  et  cognitionis  ,  cicm  cc^tera  sint 
Qmnia  expertia. 

\Eodem   pertinet  illa  hominis  defiiiitio   apud 
Senec.  Bpist.  j6. 

Quinto.  Fit  etiam  Definitio  per  EfFepta ,  et 
hic  definiendi  modusapudOratores  freqi^entior , 
quia  notiora  solent  esse  Eflecta  quam  Causse; 
ciim  res  designatur  per  ea  qu»  ab.ipsi  pro- 
cedunt. 

Ita  Cicero  virum  bonum  definit  ab  £S'ecti^ 
pro  Csecinna  n.  78.  Vereor  de  tali  viro  ne 
plus  dicam  y  quhm  vos  aut  sentiatis ,  aut 
apud  vos  commemorcai  velitis.  Quapropter 
hoc  dicam  s  nunquam  ejus  auctoritdtem  ni^ 
mihm  valere ,  cujiis  prudentiam  Popubis 
Romanus  4n  cavendo,  non  ,in  decipiendo 
perspexerit  ^  qui  Juris  Civilis  rationem  nun^ 
quam,  aJf)  mquitate  sejunxerit }  qui  tot  anno^ 


i66  Tin^TOB.xcM 

ingeniunij  laborem^Jidem  suam  Populo  JRjO^ 
mano  promptam  expositamque  prashuerit  $ 
qui  ita  bonus  et  jusfus  vir  esty  ut  naturd, 
non  discipUnd  consultus  esse  videatur;'  ith 

peritus  ac  prudensy  ut  ex  Jure  Cinli  non 
^cientia  somm  qucBdam,  verhm  eti^m  boni^. 
(as  nota  videatur}  cujus  tantum  est  ingenium^ 
ith  prompta  Jides  y  ut  y  quidquid  indS  haU'- 
riasy  purum  liquS^iumque  te  haurire  semtias^ 
Ita  Dellum  crudele^  quod  intulerat  Antoniusy 
describit  per  Efiecta,  14*  Philip.  n.  8*  BeHum, 

.  inexpiabile  infert  quatuor  ConsulibUs  unus 
omnium  latronum  tetenimzis.  Qent  ident 
bellum  cum  Senatu  Populoque  Romano.  Om^ 
nibus  y  qiumquhm  nut  ipse  suis  cladibus  j 

pestemy  vastitatem  y  cruciatum  tormentade-^ 
nuntiat....  KefugitanimuSy  P.  C. y  eaque/br^ 
midat  dicere  y  qucB  L.  jintonius  in  Pantien'^ 
sium  libens  et  conjugibus  efifecerit ;  qua& 
enim  turpitudiues  Jntonii  libenter  subierunt^ 
easdem  lcBtantur  per  vim  aliis  se  intuUsse. 
Sed  vis  cdlamitosa  est  y  quam  illis  intulerunt, 
libido  Jlamtiosa  y  qud  ^ntoniorum  oblita  est 
vita. . . , . .  Ilecordamini per  Deos  immortalesy 
P.C.y  quidhoc  biduo  timuerimus  h  domesticis 
hostibus  y  rumoribus  improbissimis  dissipatism 
Quis  liberosy  quis  conjugem  aspicere  poterat 
sine  fletu^-  quis  domum  ?  quis  tecta  ?  quia 
tjOKem  familiarem  ?  Jam  aut  ftBdissinuim 
mortem  omnes  y  aut  miserabilem  fugam  co-- 

fitabant.    Hasc    h   quibus   timebantur y   eos 
ostes  appellare  duoitamus  ?  Gravius  si  quis 
attulerit  nomeny  libenter  assentiar;  hoc  vul-' 
gari  contentus  via:  sum  y  leviore  non  utar. 
'   Et  oratione  pro  Plancio  n.  9.  ingeHium  popuK 
definit  ab  iis  quae  facere  soleret  lU  Comitiis. 
Deuique  celebratur  imprimis  apud  Hhetores 


L   I    B    B  It      F  *&   r   M   XT   S.  167 

Tlla  De&iitio  ^  qttas  fit  per  Narrationem  et  Affir« 
mationefia ;  itk  nimirum  ^  ut  Orator  priiii6  qui- 
dem  dicat  quid  res  ipsa  tion  sit}  deinde  quid 
«it  ipsa ;  adjecti.  interdtun  Ironik  post  Nega- 
tionem. 

Ita  Cicefo  in  Fisonen^  n«  2^*  et  24*  proBat 
Ksonem  nonfuisaeConsolem  y  definiendo  Consu- 
latum^  quem  negat  esse  positum  in  lictoribus^ 
in  toga,  sed  in  consilio  caeterisque  virtutibus. 
J7u  etiam  mendonem  facies  CoitsulatiLs  tui; 
aut  tefidsse  RomcBCojisutem  dicere  audebis? 
qidd?  tu  in  lictoribusy  in  togd^  inprmtextd 
esse  Consulatum  putas  ^  quoi  omamenta  etiam 
inSext.  Clodio  te  Consute  esse  voluisd?  Hujui 
tu  Clodiani  canis  insignibus  Cqnsulatum  de^ 
<:larariputas  ?  Animo  Consulem  esse  oportet^ 
fcansilio  yjide  y  gnwitate  y  vigilantid,  curd^ 
foto  deniquk  ntunere  Consulatils  y  etc. 

£t  Oratione  pro  Dbmo  suA  n.  89.  Populum 
3R.omanum  definit  ^  tum  remotis  iis  quae  abhor- 
rent  a  Populi  B.omani  dignitate^  tum  eoruxa 
afiSrmatione  y  quae  huic  di^^tati  conveniunt. 

Item  n.  97.  Oradonis  pro  Sextio ,  definit  Opti- 
mates  ^  dicendo  quid  non  ,  et  quid  sint^  ab  liis 
verbis ,   Qtds  ergb  optimus  est  iste,  etc. 

Et  Orationis  ejusdem  n,  17.  probat  ncc  Pi^* 
fionem  nec  Gabinium  ftiisse  Consules  ^  per  yiam 
JN^egationis  describendo  utriusque  mores  per 
elegantem  Hypotiposim  «t  Etopeiam  ab  his  ver".* 
feis.  Sedfuit projectb  qucBdam  iUa  Reipubli'^ 
ccB  jfbrtuna jatalis  ,  etc, 

^imilit^r  a.  in  RuUum  n.  lo,  definit  per  Ne» 
gationem  quid  sit  populare  ab  his  verbis ,  Jfeque^ 
verb  iUa  popularia  sunf  existimanda,  etc. 

PhiEp.  5.  ^n.  i3.  per  viam  Aflfirmationis  et 
Id^e^tionis  definit  qmd  sifesse  Consulemi  et 


l68  .        RHSTORZGJB 

negat  Antonium  debuisse  Consulem  reputaii  ^ 
ex  quo  nudus  et  ebrius  concionatu^  e^set  y  ab 
bis  verbis  ^  Nec  verd  M.  Antonium  Consulem 
post  Lupercalia  putare  debuistis^  etc* 

EXERCITATIO, 

Definitio  per  SimiUtudinein* 

Tantb  suavius  boncB  conscientioR  testitnoniumj 
quantb  acerbior  jnalcB  stimulus. 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

^xdrd.  et  PrQp,  \j,ojif  f  T  A  B  v  k  t  soU  ezplicatione  fit 

dilatatione  ipsius  PropQsitibnis. 

Confimatio,  I^etitur  i?.  ^DeEnitione  bonfe  conscien- 
tiae  per  varias*  Simililudines  seu  comparationes  ductav 
d.  trnnquiiiry  mari  ^^  ^^**^  fertilissimo ,  domo  splendid^ 
^t  ornata.  if^  A  DeiBliitione  m&lflB  conscientiflB  per  con«-* 
trarias  S^ilitudines  V  <I|c^i^<}o  illam  esse  instar  pla-* 
teap  'publicae  j  agitati  maris  tempestatibus  |  Inferorum 
carct?ri>j  ,  etc.    - 

Couciusio.  Quis  ^gd  altef (im  alteri  prfleferendam  non 
fftrlietT'      -^  •      '         •  ' 

•■'•''  '    O   11   ji   T   I  .0« 


.>  ■  ' ' 


'<:!J^t.6.st  nemo  QHiQiujn  y  quantum  est  qui 
Tivi\i|t  9  sL  quid  modu  hiunanum  sapiat  9  qui 
b%d>a«  .pac^  ac .  tranqiullitatis  delicias  *|niseris 
P^i:t<^rbah9Bum  aC^turbarum  motibus  antepo^ 
nt^nd^s,  non  judicj^t ;  •  ita  nuilum  reperias  tam 
feriuu,  tam.  barbarum,  tam  expertem  omnia 
bumanit^lis)  qt^  bpnge  con^cientiaesuavitates^  ma? 
la?  conseientias  molestiispotiores  esse  noniateatur. 
Asite  vexo  quid  usquAm  est  rerum  omnium 
quocT  altissimas  pacis  imaginem  feliciyis  adum* 
brel;  qu4m  bonsc  conscientise  facies*  Dicerea  il- 
laju  esse>  mare  quoddam  pacatum  semper  ac 
^^iuqiplliun  j  una^  cupiditatum  insani  fluctus  ^ 


r  I   B   E   R      P   B.   X   M   U.  S.  169 

ixiordinataB  mentis  tempestates  ,  et  grayes  per-  * 

turbati'  animi  prooellae  longius  ^xumnt.  Illam 

crederes  agro  fertili  similtimam  ^  quem  suayissi- 

mis  virtutum  ^pinium  floribus  ubique  consitum^ 

nuUa  .yitiorum  inimica  yis  unqu^m  temeravit* 

Intueri  putesclaram  domum  ac  splendidam,  in  ?*??*^<;p« 

qua  niml  non  omatum  y  nihil  non  compositum        ^  "^ 

recteque    ordinatum    se    ofFert  :  ubi    confusio 

renun  nuUa,  nullos  tumultus^  nuUae  agitatio- 

nes  ;  sed  quies    secura^  pax  summa,   aetema 

tranquillitas  y  felici^simum  dQmicilium  defixere* 

Nnnc  yer^^    si  quis    funestissimam    cmenti 

bell]    speciem  yidere  yelit^  flectat  oculos  cotf<« 

trariam  in  partem ,  et  hominis  nequissimi  cons-^ 

cientiam   diligenter  consideret.  An  non  illa  se 

objiciet  animo  instar  plateae  cujusdam  publicae^ 

avLk  permeante^  perpetu6  per  apertos   latosque 

aditus  immoderati  omnis  generis  aflectus  rixas, 

jurgia,  contentiones ,  tumultus,  bella  singulis 

momentis  excitant.  An  non  exbibebitur  oculis 

aestuans   aliquod  et  efleryescens    terribiiem   in 

modum  pelagus  y  in  quo  decertantes  conjrariis 

studiis,  totidem  instar  concitatorum  turbinum^ 

grayissimi  yitiotiim  motus  tristissimas  ^  in  sin- 

«gulas  horasy  tempestates  ac  procellas  commo* 

yent  ?  An  non  delapsum  te  in  ipsum  Inferorum 

^»rcerem   exi§;times^    ubi   nulfus   ordO|  nulla 

concprdia,  nulla  pars  quietis,  sed  sempitemus 

)iorror  y  perpetua.  dissensio ,  aetema  perturbatio 

aedem  posulre? 

L  Quis  ergo  tam  pariun  amans  pacis  y  tam  per- 
dit^  belli  cupidus  ,  qui  non  omni-studio  eni- 
tendum  sibi  puVet  y  ut  quant6  cautiiis  consden- 
tiae  malae  yitabit  acerbitatem  ,  /tant6  acrii!is  bo^ 
SLae  conscientiae  suayitatem  consectetur. 


l  ". 


170  &HEToa-zejB 

EXERCITATIO. 

Definitio  per  EIFecta  et  Enumerationem. 

Modestiam   inter  ccBtems   virtutes'  Adoles^ 

cente  esse  dignissimam* 

« 

SYNOPSIS. 

•  •  • 

X!L^c  ipsa  PropositiodilatataExordio  et  Propositioni 
deserviet.  * 

Confirmatio  petetur  k  ^Definitione  Modesti»  per 
Fjfecta  9  descenaetque  Orator  ad  £numeratioBem  sin- 
gularum  corporis  partium  |  quibus  componendis  Mo-» 
destia  praoest  j  puUL  lingusei  Tult^^Sj  oculorum  totius- 
^ue  hominis. 

Deind^  dicet  Modestiam  non  se  tenere  intra  limitea 
eorporis  iingendi  ,  sed  etiam  informare  anitaium ;  quod 
tractabit  pariter  per  £>efinitio7uni  Modestiss  ab  EfTectia 
quas  parit  in  animo^  et  Tersabitur  in  iisdem  enume*. 
randis  :  scilicet  medetur  iracundie  ^  superbise  9  et  aliia 
pravis   animi  motibus. 

Cdnciusio.  Quanto  igittir  studio  sectari  Modestiani 
Adotescentes  debent. 

O  a  A  T  z  O. 

.  Cum  nihil  in  Adolescentibns  Uudabilius  esee 
jolet,  quim  recta  corporis  et  animi  compositio^ 
quasdfyn  atque  moderatio ,  tAm  certA  ^ x  eo  fa- 
aX^  quivis  intelligat  y  quanto  studio  Adolescenti 
cuilibet  expetenda  Modestia  sit ,  quae  in  conw 
ponendis  moderandisque  -  corporis  atque  aninnt 
partibus    tota  occupetur.  ^^* 

'  Agite  enim  intercseteras  corporis  animiquedo. 
ies  qugenanrModestiapotior ,  quaenam  Adolescen- 
te  dignior  ?  Est  enim  i!la  virtus ,  quae  lingiiani 
frenat ,  ne  elatiilis  quam  par  sit ,  aut  petulantius 
quid  audeat  :  quae  yultum  componit  et  serenat 
<»cuIos  y  ne  quid  superbvim  y  aut  lubricum  nraf> 


I.ZBSR    'FRIMirs.  171 

99  ferant  :  qo»  risum  moderatur ,  ne  sit  effiisua 
nimis  et  procax.  Haec  occludit  aures ,  ne  impro-  Definido  per 
borum  consiliis  sermoniBusque  pateant.  Dla  ma-  ^««^  «« 
nus  coQtmet^  ne  sit  gestus  iractior  aut  inconan-nemPftrava. 
ilior.  Eadem  incessum  dirigit  ^  nequid  sit  in  eo 
molle^  aut  languidum^  aut  concitatum^  sitTer6 
gravis  ,  constans  et  modferatus.  Atq^e  ut  imo 
verbo   oninia  complectar,  Modestia  virtus  est, 
quse  hominem  ad  ur|)ajQitatem,  decorem  himia* 
nitatemque  totum  fing^t.ac  componit. 

-  Neque  vero  ihtra  corporis  fingendi  limites  se 
contillet ,  assurgit  altitis,  animumque  ipsiun^ 
nt  et  corpus,  egregife^cqnformat.  Haec  e^t  enim 
iracundio)  moderatrix ,  expultrix  superbiae  ,  im* 
-politias  inimica ,  et  vitiorum  omnium  ,  quae  hu- 
manitatem  laedunt ,  Jusstis  acerrima.  Etenim  si 
in  animum  insurcat  vehemens  et  turbulenta 
togitalio,  adeet"  contjriuA  Modestia,  ^uae  gras- 
santem  ac  lu^uriantem  compescat,  refrenet  ac 
eocrceat.         •  "    ' 

-  Quae  cAm  tof  ac  trtiftOB  sint  Modesti8&  dotes, 
qtiis  est  tam  pariim  cupidus  liberalis  rectaBque 
institutionis  Adolescens,  qui  in  Modesti^  sibi 
comparandft  omnem  suam  curam  atque  operara 
bene  coUocataM  non  arbitretur. 

k 

ALIA   EXERCITATIO. 

Per  eujndeni  Locum. 

Cinna  ad.  Augustum  Cwsarem,  chm  ab  eodem 
'  cor^atm  in  ipsum  conjuratiofiis  reus^  ar^ 
gueretur. 

•  S  Y  N  O  P  S  I  S. 

Eoaord,  J?  a  te  9 1 T u  h  iillrd  Ciniia  illates  accusatio* 
nis  crimen'^  neque  dissimuiabit  insidias  ^  se  Augusto 
C^bipparatas.         '  ' 


l^a  .'RHBTOILXCA 

Propositio,   Dicet  sibi  superesse  uniim  in  GiMar^ 
clejnenti^  preesidium  ^  qui  quocum<|ue  supplicio  dignu» 
^  videri  debeat.  « 

Confirmatio.  Dicet  nihil  esse  tam  augustum  tamque 
dignum  Principe  |  quim  injurias  condonare.  Tractabit 
rationem  istam  y^er  Definitionem  ;  et  prim6  quidem  per 
viaih  Negationis  ^  dicendo  Augustum  nunquiUn  posuisse 
^ignitatem  majestatemque  Principis  in  TBuk  ostenta* 
tione  potentie  ^  in  debeilandis  hostibus ,  in  yindican- 
dis  injuriis  y  aliam  habuisHe  de  Romani  Imperatoria 
ihajestate  opinionem.  2^  Per  viam  Affirmationis  con* 
tendet  existimasse  Augustum  nihil  esse  Tiro  Principi 
eonvenientius  ,  qu^m  bene  mereri  de  omnibus ,  ami« 
cos  fovetey  parcere  hostibus  ^  injurias  oblivisci ;  quam 
Javdem  hsereditariam  k  Cflosare  paxente  acceperat. 

Concludet  rogando  Augustum,  ne  k  pristin4  gloriA 
.deflectat)  sed^potiiis  novum  cumulum  adjiciat* 

O   R   A   T  I   d. 

»  •  ■ 

.  Quid  dicam ,  Caesar?  aut  potiilis  qoid  tacendum. 
non  putem  ?  Hinc  admissi  sceleris  pudor  ac  dolor. 
Yocem  prd&cludunt ,  ind^  singularis  in  proditoreiili 
bumanitas  stuporem  ac  silentium  incusat.  Con* 
flatam  a-me  tuum  in  caput  conjurationem  expro-. 
bras  y  factum  revincis ,  (iperis  socios^  totam  insi* 
diarum  et  nefandse  machmationi^  seriem  pandis  } 
an  negare  vel  dissimulare  cripaen^possimy  si  ye^ 
lim  ?  an  etiam  j  si  possim ,  debeam  excusare  ? 
Fatentein  babes  reum  ,*X!)esar  }  et  paratum  ultr& 
subire ,  quod  statiiere  cumque  placuerit.  Nocen- 
tem  plecte,  nibii  deprecor,  nibil  abnuo  :  non 
potes  in   me  ferre   sententiam    tam    gravem^ 

3uae  videri  mitior  pro  faoinoxis  atrocitate  non 
ebeat. 
Quanquam  9  quem 'alloquor?,et  apud  quem 
ngo  causam  ingratus  ?  Non  bic  accusatoris  yel 
Judicis  caCisam  sustines ;  sed  amicum  y  sed  pa- 
DcfinWopcr  rentem  aeis.  Tu  quereris  de  me  •  at  reum  accu- 


parcis  j  sontem  increpa&^  at  eundern  ^non 


\ 


^mnas.   Agnosco  dignam    natalibus  y    dignanx 

parente  ^   dignam   imperio    indolem   :    agnosco 

mores  humanissimi  Pnncipis  j  quem  nemo  nacte- 

niiB  offensum  sensit,  nemo  veluiimicus  nonami* 

cam  expertus  est.  Scilicet  nunqu^m  exhtimasti^ 

Caesar  ,  dignitatem  majestatemque  Pnncipis  in 

ostentatione  yand.  poteRtidB  ,  in  vindicandis  pro- 

priis  injuriis ,  in  mndendo  inimicorum  sanguina 

esse  positam.  Hi^sensus  olim  et  Marios ,  et  Syllas  , 

et  Antonios  decuerint  ^  qui  B.omanorum  ciyiuni; 

sibi  placebant  in  caede ,  qui  tjranni  potii!is  atque 

hostes  patria& ,  qu&m  imperii  xectores  atque  mo- 

deratores  appellari  meruerunt.  At  tn  y  qui  huma* 

nitatem  atque  clementiam  y   qud.  te  rrincipem 

inter  caeteros  exhibes  ^  laudem   esse  Principis  DefimtiA  ptr 

viri  potissimam  semper  reputasti ;  nihil  tam  pro-  AffirmAtU. 

▼idisti  6edul6  ^  qu^m  ut  propensam  in  omnes 

ciYes  Yoluntatem  testareris  j  amicos  beneyolenti& 

foTeres  ,  aemulatores  gloriae  taae  aut  etiam  inimi- 

C08  beneficiis   alliceres,  injurias  obliviscerere  ^ 

et  y  quam  in  Caio  Caesare  reliquas  inter  virtutes 

humanitatis  gloriam  suspexeras  j  ejusdem  te  locu- 

fletissimum     ac   munincentissimum    lueredem 
^opulo  Bom.  ostratares. 
Igitiur  tuere ,  Caasar  ^  quam  tibi  j&m  apud  om- 
nes  comparasti  ^  benignitatis  famam  :  memineris 

2a^  multi  senratos  se  ^  te  fuisse  glbrientur. 
ndulge  partem  aliquam  bonitatis  iluus  infor* 
tunato  Cinnae ,  quem  fortuna  proditorem  non 
tedty  nisi  ut^  vel  immeritum  ai!mi  absolyeres^ 
novus  ind^  nomini  tuo  splendor,  noyum  d^cus 
Acceder^t.  * 


ii«jn. 


^74  aHBTOlLICiB 


CAPUT   III. 

Locus  ah  Enumemtione  Partium* 

JJiNUMEAATio  Partium  est  Distributio  totiui 
in  suaspartes.  Ut,  Virtils.  nonestfugienda^  ergq 
nec  justitia  y  nec  prudentia  ^  nec  temperantia  ^ 
nec  fortitudo^  nec  coeterse  -virtutes  iugiendaa 
sunt. 

Ho«  ipsumprasstat  Ciceto,  ubi  per  Enumeratio'* 
nem  probat  imperatorias  virtutes  esse  in  Pompeio^ 
quas  inscieiltiamrei  militariS)  fertitudinem^  auo» 
toritatem  et  felicitatem  distribuiti  Pro  l^ge  Manil. 
Bt.  28.  Ego  enimsioexistimo  in  sunfmolmpem»^ 
tore  quatuor  has  res  inesse  oportere  y  scientiam. 
'rei  militaris  y  virtutem^  auctoritatem  ^  Jeli'^ 
citatem.  Quis  igitur  hoc  homine  scientior 
unquam  Jidt  ^aut  esse  debuiti  etc*  Ubi  sin-^ 
gulas  iilas  divisioois  partes  dili^nti  Enumeratione 
pertractat  :  acie&tiam  quidem  k  bellorum  mul-» 
titudine  quae  gesserat :  yirtutem  y  4  testimonia 
multarum  Proyinciarum  ^  quae  testes  fuerunt 
illius  yirtutis.  Testis  Italia,  etc.  testis  est 
AJrica  ,  etc.  n«  3o.  etc.  Auct6ritatem^  a  tes-* 
timonio.  sociorum  et  ho»tium  y  quos  recenset  a 
n.  44*  ^  47*  Felicitatem  deniqu^  k  multitudine 
-victoriarum   quaa  terr&   marique  reportayerat 

n-  47-  . 

Multiplex     est    partium   Enumeralio ;     ita 

Cicero  in  Pis.    n.    53«    probat    neminem  ve<» 

nisse  .obvi^Un  Pisoni  Romam    redennti ,    quia 

nec  legati  ejus  neque  cives  neque  amici  vene^ 

rant.    Confer  nunc  vicissim  reditum  tuuni^ 

quandoquidem y  amisso  exercitu^  nihil  in^ 


eolume  domum^  prtBter  os  illiui  prisdnum 
retulisti.  Qui  primhm  qua  veneris  cum  tau- 
reads  tuis  lictoribus  quis  scit?  Quos  tu  McBon" 
flros  >  dhm  omnes  solitudines  persequeris  ^ 
qucB  diverticula  flexionesque  qiuBsisti  f  Quod 
te  mMnicipium  vidit?  quis  amicus  invitavit? 
quis  hpspes  aspexit?  NShne  tibi  nox  erat 
pn>  die  ?  nonne  solitudo  pro  ■  frequentid  ? 
Caupouapro  qppido  ;  non  ut  redire  ex  Mace^ 
don^  Hobilis  Imperator,  sed  ut  mortuus 
infamis  referri  videretur  ?  Romam  verb  ip-^ 
samfcBdavit adventus  tuus...*  quemadmodum 
penisti?  Quis  tibi  non  dicam  horum^  aut 
civium^  aut  ccBterorum,  sed  tuorumlegatorun^ 
pbviam  venit  ? 

£t  Qratione  post  reditum  ad  Quirites  ^  n.  2« 
probii^  abi  onuiia  fuisse  -  restituta  ^  et  yocem 
lUam  omruay  ^uas  totum  est,  in  eas  partes, 
auas  coatiuety  uemp^  liberosj^  Iratrem,  rem 
}amiliareai ,  ^micit^as^  consuetudi&es  ^  digoitates^ 
eleganti  Enumeratione  distribuit.  Etsi  homini 
ninil  magis  est  optandumj  qiijfmi  prospera , 
(Bquabilis  perpetuaqMe  fortuna^^  secundo  vi^ 
(t»j  si(i^  ulld  offensiom  y  cursu;  tamen  si 
mihi  trguiquilla  et  pUicnta  fidssent  omnia , 
incredibiu  quddMn  etpmn^  aivindj  qud  maw 
vestro  beneflcio  fruor j  ImdticB  voluptate  ca- 
ruissem.  Qui4 ,  dktlci^s  kominum  generi  ct 
naturddatum  y  quhm  sui  cuique  liberi ?  mihi 
verb  eipropt^r  wdulffpnpdm  meam^  etprop- 
ter  excellens  eorum  i,^genluni> j  vita^ sunt 
med  cfuiores  ^  tamennon  ta^td  voluptate 
erant  susceptij  quantd  ftunc  restituti.  NihiL 
cuiquam  fuit  jucundius,  quclm  mihi  meus 
frater;  non  tam  id  s^/itiebam,  ciun  Jruebarjf 
quam  tuac  cii^  cctrebcimj  etposteaquum  vos 


1^6  HHETOnXCiB 

♦  me  illi  y  et  mihi  eum  reddidistis^  Res  fa^ 

miliaris  sua  quemque  delectat :  reliqua:  mem 

fortuncB  recuperatcB  pbis'  mihi  nund  "Uolupta^ 

tis  affemntj  quhm  tunc  incolumi  affereoanti 

AmicidcB,  consuetudines  ^  vicinitates,  clien'^ 

teh&y  ludi  deniqui  etdiesfesti quid haberent 

"voluptads,  carendo  magis  iktellexi ,  quhm 

fruendo,  Jam   verd  honos,  dignitaSy  locus , 

ordo  y  benefcia  vestra  y  quanquctm  mihi  sem* 

per  clarissima  visa  sunt^  tamen  ea  nunc  rena* 

vata  y  iUustriora  videntur^  quhm  si  obscuruta 

non  essent.  etc^ 

Et  Oratione  in  Pisonem  probat  ipsum  esse 

odio  omnibus  n.  64-  Senatus  oditte videre 

Equites    non  possunt Piebs    Ronuzna 

perditum  cupit.^.Italia  cuncta  execratur^etc^ 
Item  pro  Domo  suS.  n.  yS.  et  Philip.  14.  n.  34» 

Secunda  Enumerationis  species  y  cum  totunt 
diyiditiu*  in  eas  partes  y  quas  Philosophi  inte^ 
grantes  vocant ,  v.  g.  ciun  corpus  dividitur  \xk 
caput  9  pedes  *  et  brachia. 

xlevocari  ad  eam  Enumerationis  speciem  lo« 
cus  hic  potest  Orat.  in  Pisonem  n.  1 .  ubi  sin- 
gulas  capitis  ipsius  partes  enumerat  et  excutit« 
£ion  enim  nos  color  iste  servilis,  non  pilosct 
gence,  non  dentes  putridi  deceperunt :  oculi  y 
supercilia  y  frons ,  vultus  deniqui  totus  y  qui 
sermo  quidam  tacitus  mentis,  Juc  in  errorent 
homines  impu/it. 

Tertia ,  ci!im  genus  dividitur  in  species  suas^ 
ut  virtus  in  prudentiam-,  jiistiti^m  y  tortitudinem 
ct  temperantiam ,  quae  sunt  qiiatuor  virtutes , 
utaiunt,  Cardinales,, 

HabesexemplumilliusEillimerationisOrat.  pt6 

Plancio  n.  80.  Etenini;  Judicesy  cum  omnious 
wrtHtibus  me  izffectum  esse  tupiam^  tamen 


.• 


X.ZBB&      PBIlttUS.  177 

est  ^  xjubd  malim,  quhm  me  et  gratum  esse 
et  "videri.  Hcsc  est  enim  ima  virtuSj  non  soUim 
ifuurima^  sedetiam  mater  omidum  virtutum  re- 
liquarum.  Quid  est pietas ^  nisi  vobmtas grata 
inparentes  ?  Qui  sunt  boni  cives?  Qui  belli, 
qui  domi.  de patrid  beni  merentes  ^  nisi  qui 
palricB  beneficia  meminerunt  ?  Qui  sancti  j 
qui  religionePn  colentes ,  nisi  qui  debitam 
jDiis  immortaUbus  gratiamj  justis  Jionoribus 
et  mjemori  mente persolvuni?  Qumpotest  esse 
jucunditas  vitas  sublatis  amicitiis  f  quc^porrb 
amicitia  potest  esse  inter  ingratosj  etc. 

Quart6  :  fit  etiam  Enumeratio  per  Causas. 
Sic  Cicero  pro  liomx>  sud  remotione  causarum  ^ 
quas  eiiumerat  >  ostendit ,  uiio  Ciceronis  odio 
adductum  fuisse  Clodium ,  ut  tam  multa  td- 
Yer8i!i8  ipsiim/  moliretur  >  n.  Sp.  Quid  enim 
vos  uccor.mea  misem  violdratj  quam  vexa-- 
vistis ,  raptavistis ,  omni  crudeUtate  Zcz- 
ceravistis  f  Quid  mea  fiUa  ^  cujus  fietus 
assiduus  sordesque  higuores  j  vobis  erant  ju* 
cundas,  ccuerorumque  omnium  mentes  oculos-- 
gue  jiectehant?  Quid  parvus  fiUus  ,  quem  , 
quandiit  abjki.nemo  nisi  /acrymantem  con^ 
/ectumque  vidit?  quidfecerat^  citm  eum 
toties  per  insidias  interpcere  voluistis  ?  quid 
fmtermeus,  qui^  ciim  aUqiumtum  post  meum 
discessum  ex  Provincid  venissetj  neque  sibi 
vivendum^  nisi  me  restituto,  putaret ,  citm 
ejus .  mcsror  et  squalor  inereaibiUs  et  inau^^ 
ditus  omnibus  mortalibus  miserabiUs  vide* 
retury  quoUes  ex  vestro  ferro  ac  manibus  est 
elapsus  ? 

Sic  in  Pisonem  n.  4o«  prAat  nihil  scriptum 
^  Pisone  de  ProTincilL  ad  Senatum  j  quia  nihil 
txeX  quod  scribi  cum  ali<ju&  gratulatione  posset. 
Tom.  L  M 


V 


178  RHETORI-CjB 

Quid  tandem  erat  acium  aut  gestum  in  illd 
Provincid ^  de  quo  ad  Senatum  dum  aliqud. 
gratulatione  scribiabs  te  oporteret?  an  vexcL^ 
tio  Macedoni(B  ?  an  oppiaorum  turpis  amis^ 
sio  ?  an  sociorum  aireptio  ?  an  agrorum 
depopulatio  ?  an  obsessio  militaris  vicB  ?  nn 
exercitds  nostri  interitusferro^fame^Jrigore, 
pestilentid  ? .  •  •  • 

£t  1.  Catil.  n.  i3»probat  nihil  esse  quod  re- 
tinere  Catilinam  in  urbe  possit.  Quid  enim  est 
quod  te  jam  in  urbe  aelectare  possit  ^  etc^ 
£t   Phil  2.  n.    2.   removendo  caeteras  caiisas 

fropter  quas  ipsi  infensus  esset  Antonius^robat 
anc  unam  esse  ^  quia  nuUd.  re   alia  emcacii!i8 
d%nionstrare  potuerat  se  esse  hostem  Patrise. 

Quint&.  Fit  Bnumeratio  per  EfFecta.  Ita  Di» 
xin«  in  Verrem  n.  38.  enumerat  quascumque 
pravS  ac  nequiter  facta  fuerant  &  Verre  ^  Yariis 
m  Proyinciis ,  in  quibus  nomine  Populi  Romani 
Ma^stratum  eg^rat.  Tutas-ne  te  posse  ,  quc^ 
C.  yerres  in  QiuBsturd  ,  qzuB  in  Legatione , 
gucB  in  Prmturd^  qucb  RonuBj  qucB  in  Italid , 


sint,  siccriminibus  etoradonedistinguere?  etc^ 
£t  6.  Verrinan.  1.  Omnia  Verris  furta  enu- 
merat,  Nego   in    Sicilid  totd^  tam*vetere , 
tam   locuplete  Provincidy  tot  oppidis ,   tot 
familiisj  ullum  argenteumvas ,  ullum  Corin- 
thiacum^  aut  Delicu:um  Jiiisse ;  nego  ullam 
gemmam  aut  nuirgaritam  fidsse  ^  aut  quid^ 
quam  ex  auro  aut  ex  ebore  factum  >  signum 
uUum  nwmwreu^ ,  ebumeum,  nego  ullam 
picturam  neque  in  tabulisy  neque  textilem 
fuisscj   quin  qucBsierit  y    inspexerit  y    quod 
placitum,  sit  > .  dbstulent. 


X.ZBBR       PBlMUS.  \J^ 

Etn.  127.  ejusdem  Qrationis  enumerat  omnia 
^ttgna  ac  simulacra  Quse  rapuerat. 

Sext& :  fit  etiam  Enumeratio  per  Congeriem* 

Ita  Catil.  n*  2.  7.  per  Congeriem  scelera  Cati- 

linse  enumerat.  Quid  enim  mali  aut^  sceleri^ 

frigi  aut  excogitan  potest  y  quod  ille  non 

conceperit  ?  Quis  tota  Italid  veneficus  ?  qids 

latrol  quis  sicarius?^  quis  pojricida?  qids 

testaTnehtorumsubjecton  quis  circumscriptori 

qids  ganeo  ?  quis  nepos  f  qm^  adulter  i  qutB 

mulier  infamis  ?  quis  corrupwr  juventutis  ? 

quis  corruptus  y   quis  perditus  ^   qui  se  cum 

CatiUnd  non  fanuliarissimk  vixisseiktemur? 

Sic  et  O^at.  pro  Sextio  n.  pS.  Scelera  Ciodii 

enumerat  et  eza^rat.  In  Pisonem  n.  B^.  sce- 

lera  Fisonis.  7.  rliil.   n.    i5.^flagitia  Antonii. 

Loxum  Chrjsogoni  pro  Rosc.  Amer.   il.  i33« 

Hic  ver6  Liocus  tractatur  vulgo  per  istas  Fi- 

euras. 

^Primiper  Inaphoram  seu  Hepetitionem .  It. 

Cicero  post  reditum  ^  in  Senatu  n.  23«  Possum 

ego  satis  in  Cn.  Pompeium  unquhm  gratus  vz- 

aeri  j  qui  non  solhm  apudvosj  qui  idem  onines 

sentieoatis ,  sed  etiam  apud  univer^u>ri  Popu- 

lum  Rom.  salutemKeip.  et  conservatam  per 

me,  et  conjunctam  ess^ cum  meddixerit?  Qui 

causam  meam  prudentibus  commendarity  im^ 

peritos^  docuerityCodefnqtte  tempore  i^probos 

aucioritate  sud  compres^erit y  bonos  eosditarit? 

Qui  Populum  Rom.  pro  me  tanquhm  pro 

Jhatrey  autparente  non  solhm  hortittus  ^tty  sed 

etiam  obsecrdrit?  Qui  ipsS  cUmpropter  metum 

dimicationis  et  sanguinis  domo  se  teneret\ 

etiam  h  superioribus  Tribunispetierit^  utde 

salute  med  et  promulgarent  et  rejerrent? 

Quiy  etCi 

M  2 


/  • 


l8o  RHETOaiCiE 

•  Et  Phll.  4*  »•  9"  Negat  hoc,  jDi  Brutus 
Irfiperator ,  Consul  designatus  y  natus  Reip^ 
civis.  Negat  Galliay  negat  Italia  cuncta^  ne-^ 
gat  Senatus,  negads  vos  ;  quis  igitur  illurfi 
Consuleni  nisi  latrones putant  ? 

Item2.  in  B.ullum  n.  9.  Phil.  2.  n*  12  et  n.  i6< 

Secund6.  Per  Interrogationem  ^  ut  obserrari  ia* 
cil^  potest  ex  Loci^  poen^  omnibus  j  am  hic  laudatis  ^ 
etpraetere^proCiuent.n.  lo^.  ubiCiceroegTegiam 
Enumerationem  habet  y  in  qak  recensitis  singulo* 
rum  Judicum  nominibus  y  subjun^t  singulorum 
dotes  ali^uas  singulares.  Legendus  mQ  Locus. 

Terti6.  Per  Interrogationem  Subjcfctioni 
junctam  :  ut  Oratione  de  Proyinc*  Cons.  ubi 
n.  29.  tractat  Enumerationem  per  istas  Figuras 
ostendit  que  ,  nihH  esse  y  quod  CaesanA  remtum 
in  xurbem  remorari  debeat.  Quid  esty  cur  ipse 
Ccesar  in  Provincid  conunoraH  velity  nisi  ut 
ea  y  quxB  per  eunt  affecta  suntyperfecta  R.eip. 
frndantur?  Anutnitas  eum  y  crdtio  y  locorum , 
urbium  pulchritudo  y  hominum  nationumque 
illarum  humanitas  et  leposy  victorias  cupidi^ 
pxs  yjinium  imperii  nostri  propagatio  retinet? 
jQuid  illis  terris  asperiusl  quid  incultius  op^ 
pidis?  quid  natiombus  immanius  ?  quid  porrA 
tot  victoriis  prc^stabilius  ?  quid  Oceano  lon^ 
gius  invenin  potest?  An  reditus  in  patriam 
habet  atiquam  offensionem?  utrhm  ad po-- 
puluni  y  h  quo  missus  est?  an  apud  Senatum  y 
^  quo  ornatus  est  ?  an  dies  auget  ejus  desi^ 
derium  ?  an  magis  oblivionem  ?  an  laurea 
illa  magnis  periculis  parta  amittit  longo  in^ 
tervallo  viriditatem  ? 

Insignia  est  et  ille  pro  Corn.  Balbo  Locus  n.  9. 
Quidenim  abest  huic  homini  j(Cn.  Pompeiura 
intelligit.)  qiiod  si  adesset ,  jure  hoc  tribul 


X.  X  B   £   n      P   R   X   M   0   S.  f8l' 

et  concedi  posse  putar^mus  ?  Usus^ne  rerum  ? 

npuenti0  tempus  extremum  priiwipium 
uit  bellorum  atque  imperiorurft  mizximo^ 
rum  j  cujus  plerique  (Bquales  minhs  scBpi 
castra  viderunt^  quam  nic  triumphavit?  qui 
tot  iiabet  triumphos  ^  quot  orw  sunt ,  partes" 
que  terrarum?  tot  victorias  bellicasy  quot 
sunt  in  rerum  naturd  genera  bellorum  ?  an 
ingenium  ?  chm  etiam  ipsi  casus  eventusque 
rerumj  non  ducesy  sea  comites  ejus  cpnsi- 
Uorumjiiennt?  in  quo  uno  ith  summafQrtuna 
cum  summd  virtute  certavit  yUtj  or^ium  ju-^ 
dicio  jplus  homini  tribui  y  quitm  decet^  vide" 
Ktur?anpudor?  an  integntas  ,  an  religio  in 
eoy  an  diligentia  unquam  requisita  estfquem 
JProvincim  nostrc^ ,  quem  liberipopuli  j  quem 
Meges  f  quem  exterm  gentes  castiorem  y  mo^ 
deratiorem ,  sanctiorem  non  modd  non  vide^ 
runty  sed  aut  sperando  unquam  y  aut  optando 
cogitaverunt. 

£t  laudato  supr4  loco  pro  Domo  sv&  n.  Sp, 
item  7.  Ver.  n.  liS.  et  Phil.  7.  n.  ai.  prb 
Domo  n.^95. 

lUustris  eat  iUa  pervulgataque  et  Enumeratio 
per  distributionem,  qu&inPlinii  Panegyrico,*Tra' 
lani  in  urbem  ingressus  describitur  y  et  publica 
Is^tia  itapingitur.  Ergo  non  a^tas  quemquamy 
non  valetudo  >  non  sexus  retardavit  y  quomi- 
niis  oculos  insolitd  spectaculo  impleret.  Te 
parvuli  noscere ,  ostentare  jiivenes,  mirari 
senes ,  csgri  quoque  neglecto  medentium  im- 
perioy  ad  conspectum  tuty  quasi  ad  saiutem 
sanitatemque  prorepere .  Alii  se  satis  vixisse 
tO'  viso  y  te  reperto ,  alii  magis  vivendum, 
esse  sibi  pnedicabanu  Videres  referta  tecta 
etlaborantiay  oppletas  undiquk  viasy  alacrem 
hinc  indd  popuhcmy  etc. 


l8s  KHETORZCir 

EXERCITATIO, 

MinervfB  qpud  Jovem   Oratio  in  Baccfuun. 

vini  Inventorem. 

Locus  ab  Enuineratioiie  Partium. 

SYNOPSIS. 

jjExord*  IjoNQUERBTray  qu6d  Dii ,  qui  pmter 
caeteros  opitulari  mortalibus  deberent  ^  iidem  plerumque 
jnaxim^  omnium  noceant. 

Propositio.  Dicet  nuUum  superesse  aibi  iii  orbe  per« 
fugium  y  ex  quo  Tini  usum  Bacchus  intulit  :  idque 
tractabit  per  JEnumerationem  vitiorum  j  qu»  sapientMm 
fugare  salei^t. 

G)nfirmationem  petet  ab  ill4  corrupteli  ^  quam  Tini 
ususinvexit^  et  per  ^'/ittmerahbTzfiii  recensebit  malos 
vini  eflec^us ,  propter  quos  sibi  ulteriiis  non  liceat 
•cum  l^oihiiubus  Tersari*  Addet  nullam  esse  fletatem  |  aot 
conditionew  ab  ill4  corrupteU  inununem. 

Concli^d^t  rogando  JoTem  ,  tcI  ut  Tites  omnes  per* 
dat ;  Tel  ut  patiatur  (eternum  facere  se  cui^  terris  di- 
vortium, 

O  K   A  T  I   O* 

■  '  <  * 

Quonam  infelici  gentis  humanae  &%>  fieri  di<^ 
C^  >  aequissime  rerum  omnium  pater  ac  mo* 
derator  «fupter;  ut  qui  praeter  caeteros  morta^ 
lium  commodis  invigiiare  ac  proyidere  deberent 
Dii  immortales ,  iidem  obesse  hominibus  quam 
maxim^  ,  et  grayissimum  importare  detiimen^ 
tum  inTeiuantur.  .  • 

EBttmeTatio  JBquidem  d^eb^M;»  h.acteni\^  >  quod  regendis 
r;;;^^«p«^«»o-  mortahum  ammis  a^temo.  &torum  oonsilip  prae- 
posita  y  eorumdem  fugere  consortium  identidem 
cogerer  y  dum-  alii  ambitioxii  serviunt  ^  alii  stu* 
dent  avaritiae ,  alii  mollibus  deliciis  Toliiptaii* 
busque  difiQuunt,  alii  odiorum  stimuli^  irarum* 
que  fluctibu^  abripi  se  patiuntur  y  et  tam  inr 


nem. 


L    I-B  J5    R      ]P   R    I    M   9   S.  }83 

«anas  cnpiditktes  nmu4  Superiindulgentia  ple- 
rumque  ibyent  ac  nutriunt.  Verum  ex  quo  per<« 
niciosum  vini  usum  imprudens  Bacchus  terris^ 
intulit  9  quis  superesse  mihi  potest  apud  iiomi-^r  < 
nes  locus  y  quod  secretum  in-  orbe  toto  perfu- 
^um  est  f  quod  inaccessam  eorum  furori  secu-, 
litatem  praestet  ?  ^ 

Testem  le  appello  y  Jupiter  £eqiiissime ;  vi-  EnimuiratM 
disti  enim  et  tuis  usurpasti  oculis ,  quantaiu  ^^^  ^^^ 
illecebrosus  ille  et  detestabilis  liquor  mortalibu$ 
'corruptelam  attulerit.  Hinclites,  rixae^  jurgia^ 
contentiones  ,  bella  ^,  caedes  nasc^ntur.  Hmc  pro* 
diliones  amicorum  ^  &miliarum  ruinae  y  Rerum- 
publicarum  eversiones  promanant ;  nuUum  dei- 
nique  scelus  y  nuUum  magnum  facinus  est ,  ad 
quod  suscipiendum  capitalis  illa  pestis  non  im-* 
pellat.  Haec  labes  caetera  aninu  corporisque  vitia 
eccendit  atque  exstimulat :  Iiacc  temeritatem  siif- 
ficit  ad  ambitionem  y  faces  atque  incendia  mi- 
nistrat  ad  iram  atque  odium ,  iurorem  afFert  ad 
▼indictam,  illecebras  parat  ad  voluptatem  :  cum- 

3ue  homini  nihil  praestabilius  mente  Superi  de- 
erint^  huic  divmo  muneii  ac  dono  nihil  tam 
inimicum  e^  ^ .  quam  vinum  :  neque  enim  vino 
dominante  temperantiae  locus  dmnm6  est^  neque 
in  ebrietatis  regno  virtus  uUa  potest  consistere^  Enumeratitt 
Saltem  si  ftua  pars  humani  geneiis  a  teterrima  ^  D»*»"»»»- 
Tuu  comxptela  inununis  haberetur ;  si  quaisetas , 
aut  si  qua  vitae  conditio  praecavere  swi  ab  ip- 
sius  iliecebris  atque  lenacinii^,  valeret ;  si  quis 
angulus  in  orbe  toto,  quem  metuenda  pestis 
illius  contaGionon afflaa^et.  At ubi eentium  non 
^ominatur  illa?  quem  non  inficitf^cui  parcit? 
Depravat  juvenes  ,  v&ros  corrumpit  ^  dementat 
«enes  ,  egonos  ac  locupletes  y  viros  ac  mulieres 
|Mrdit  ja&labeiactat* 


ttonem. 


l84  RHETOAZC^ 

Quare  vide,  amhoy  pradentissime  Jupiter, 
▼el  ut  vites  omnes ,  qu^  lat^  patet  orbis,  ra- 
dicitAs  eruas  atque  extermines  j  vel  si  grassari 
pestem  illam  diutii!is  permiseris ,  noli  mihi  suo^ 
censere ,  si  relictis  aeinceps  terris  ^  eeterQum 
cum  humano  generi  divortium  fecero, 

• 

ALIA  EXERCITATIO. 

Bacchi  apud  eundem  Jovem  Oratio  pro  sui 

Defensiene. 

S  Y  N  O  P  S  I  S,^    ^ 

Exord.  XJ EPLOiLABiT  sortein  suam  ^' quftd  bene- 
ficia  sua,  pro  quibu»  laudari  debuisset , -p^orem  in 
partem  trahantur. 

Pmpositio,  Dicet  niKil  esse  tam  bonum ,  qno  quis 
^buti  nan  possit  y  adeoque  ,  si  vinum  propterea  dam- 
natar  ^  quod  eo  quidam  abutantur  ,  ceetera  etiam  vitu<r 
perari  debere  :  idque  tractabit  £numeratione  rerumbo* 
narum ,  qutt  pravo  usu  perniciosee  fiunt. 
'  Confirmationem  petat  ab  iis  commodis ,  qu8B  vinum 
affert  :  dicQtque  per  Enumerationem^  vire^  reficere  | 
•ustentare  sitomachum  i^  vitiosos  humores  pellere  ,  sa* 
nare  morbos ,  etc. 

Deind^  tant6  amplius  esse  beneficium  demottstrabit  ^ 
quant6  ad  plures  pertineat ;  quod  explicabit '  per  Enu^ 
memtionem, 

-  Concludet  Minervam  admonendo  ,  ut  ab  increpa- 
tioue  abstineat,  ^s^d  provideat  pro  suo  mxmeire  ^  ut  api^d 
mortales  vini  ui^l^m  sapient^r  temperet.  ^ 

Qu&m  luctub^o  fieri  meo  &l)a  dicani ,  saquis*' 
«ime  reruiti  •  omniiim' moder^tor  ,  Jupiter,  ut 
vel  impensa  k  me  -  liberalrus  beneficia  deterio» 
rem  in  psttrtem  a^cipiantur  ,  nihilqt^e  praeter 
coiltumelias  *atque  oDtrectatudle«  Tidear  expc^ 


xiBBR    ^axMirs.  186 

xiri  9  und^  laudis  plurimiun  ac  commendationis 
cxpectare  debuissem.  *n 

£cce  dies  mihi  coram  te  dicitur ,  et  apud  flsquis- 
simum  tuum  tribunal  impertiti  mortalibus  yini 
reus   accusor.  Novum   cnmen ,  Deorum  Pater    Bijnmeratio 
optime  9  et  ante  hun^  diem  prorsiis  inauditum ^,*'*'**"** 
sapientissima  «oror  mea  ad  te  detulit.  Atenim 
coelesti  illo  munere  homines  infidi  abutuntur  ? 

Nam  qu6  recidimus ,  amabo  ,  si  pravus  re- 
rum  quarumque  bonarum  usus  beneficis  earum-* 
dem  auctoribus  imputetur  ?  Flutum  accusa 
patruum  tuum  tot  opum  ^  tot  divitiarum  lar- 
gitorem  ;  accusa  Cererem  fiaictuum  omnium  ^ 
q^uibus  vescuntur  homines  ,  artificem  ;  accusa 
propagatorem  luminis  Apollinem ;  te-te  ^  Soror  ^ 
ftccusa  bonarum  Artium  inyentricem;  im6  accusa 
ipsum  rei*um  omnium  efiectorem  atque  archL* 
tectum  Deorum  parentem.  Nam  quota  pars  est 
rerum  istarum  y  quas  impertiisse  se  hominibai 
Hberaliter  Supen  pro  se  quisque  gloriantur  ,^ 
quam  y  dum  perperam  iisdem  utuntur  xnortales , 
non  depravent  atque  corrumpant. 

Vide  ergo ,  vel  ut  Superos  oixmes ,  quicum- 
que  opitulari  mortalibus  conati  sunt,  p^riter 
accuses-,  velfateare,  qu^  immeril&  iuventum 
k  me  vini  usum  improbaverisi.  Nain  quid  majus 
tandem  meliusve  datum  hactenv\s'  est ,  aut  iti^ 
turis  retr6  temporibus  unquimdonabitur?  qnid  Enumerati» 
coelesti  illo  jliqviore  preciosiAs ,  qni .  viires  reficit ,  p^^  ^(^c-- 
austentat  stomachum  ,  cor  >  exuill^^t^  .TAtjosoa 
procul  htimores  peKit ,  certuin^ue  adver^us  ya- 
ria  morboruin  contagia  remeditim' sttppeditat? 
quid  vino  potentius  ,.  quod  animos  exsufecitat,' 
jngenii  igaiculo3.^jaccendit,  robur  i^cispirat,  e% 
eaT  difficiiia  qudsque  atque  ardua  «luperajayda  ad<^ 
jumento  est  f  • 


tccta. 


♦  /  •  I  / 


,286  RHBTORIGJ^ 

Eaiimenitia  Ateiiim  Yuium  tibi  noa  placet,  Minerva  ^at 
per  Dwtribu-  nuotus  est  tondem  ,  non  nominum  dico  y  sed 
K£6cu/  ^  l)eorum  cui  non  placuerit  ?  Adolescentiam  re- 
creat ,  corroborat  juventutem^  senectutem  alit 
ac  fovet  9  res  adversas  leviores  facit  ^  secundas 
la&tiores.  In  luctu  solatio  est  y  curas  abijgity  moe- 
rorem  dissipat  y  denique  nulius  est  in  orbe  toto 
aiigulus  ,  ubi  y  pro  concesso  gratissimo  munere  y 
pares  mihi  y  ut  decet  y  gratulationes  non  defe- 
rantur. 

Parce  ergo,  Soror  aniicissima^  vel  increpare 
me  me  dumis  ^  quasi  pestiferum  quoddam  ve- 
neni  genus  terris  intukssem ,  vel  saluberrimum 
vini  munus  acerbius  execrari.  At  tu  potiiis  pro 
sapienti^  tu^  et  concess^  tibi  apud  mortales  auc* 
toritate^  provide  diligenter  y  ita  temperari  vini 
usum^  ne  quis  ,  vel  tu^  velDeprum  aliiis^  im* 
^  pensum  a  me  lic[Uorem  illum  beneficum  expos<» 
tulare  possit. 

ALIA    EXERCITATIp. 

JonathM  ad  Saiilem  prp  Davide^ 

S  Y  N  O  P  S  I  S- 

Ea:ord,  JLJ  i  c  E  T  non  tam  sak  in  DaTidem  beneToIenn 
tik  y  qu^in  syo  in.  patrem  studio  et  populi  grtLti^  ad^ 
ductum  fuisse  ,  ut  pro  Dayide  roget  Teniam* 

,     \/Propositio.  Ostendet  quanti  intersit  et  patris  et  to* 

^.,iius  populi,  ut  David  non  moriatur* 

Confirmatio .  Id  probabit  per  Enuft^emtionem  par^ 
timn,  demdnflityiDido  quanto  Dayid  sit<apud  omnesda 
pretio  y  qoeai  timquim  totlus  gentis  col,umen  ac  pro- 
sidium  Ten^antur  ^^t  yocem  illam , ,  Omnes  ,  distribuet 
suas  in  partes.  ,„.  .    *  • 

:  Deind^idem  probabitperaHani  iknumetationem  ^  re- 
Tocando  patri  in  memoriam  ,  quanta  populi  IsraetitJcl 
ipsiusque,  Saiilis  grati^  David  fetqrit;  ut>  Saiili  obse-r 
quens  apertis  pericuUs  caput  devoverit  |  .^t  PhiUstfBQk 


X.IBER      F&XMU8.  iS/ 

represserit,  et  ipsorum  Ducem  Gigantem  immanissi* 
^mum  interfecerit. 

Confutatio^  Diluet  Saulis  suspicioues  ^  rogabitque 
patrem  ^  qnid  velit  in  Davide  plectere  ?  et  per  Enu» 
^enz/zo/Ke/willnstratam  6ub|ectione,  innocentem  proba* 
bit  :.  Deind^  patrem  admonebit  dedecoris ,  qu6d  sibi 
DaTidis  morte  accerseret..  Quid  enim  omnes  dicent  |  etc* 
quod  amplificabit  Enumeratione. 

Concludet  deprecando  patrem  ,  per  quidquid  habet 
cariasimum,  ut  Davidi  parcafc. 

O   R   A  T   X   Ot 

Etsi  me  meusin  Payidem  amor  ^  Pater  aman^ 
tissime  ^  adhortatur  satis^  ut  ipsi  gravissimo 
capiti^  in  discrimine  posito  pro  Yuili  parte  sup-f 
petias  ieram ;  hoc  taiueo  lubentiiis  paratas  fbr- 
tissimo  viro  mortis  deprecator  accedo ,  au6d  po- 
puli  6alus  tuaque  ipsms  gloria  cum  illius  vit& 
conjuncta  sit.  Sic  est  enimvero  j  Pater  aman- 
tissune  j  nam  da  milii  hanc  yeniam  ^  ut  palam 
et  apert^  profitear  y  quam  gra.vis  immineat  po* 
pulo  Israelitico  permcies  ^  qu  jun  turpis  nomini 
tuo  lal)es  inurenda  sit  ^  si  quid  in  Dayidem  du? 
rids  statuatur.  « 

Pemiciem  dico  imminere  toti  populo  gravis?i 
simam  :  quis  enim  nescit^  quwtas  et  qu&m  me-i 
rito  uniTersus  populus  spes  in  Davide  repositas 
Wbeat;  quem  terrorem  iiostium^  libertatis^as- 
sertorem ,  yindicem  salutis  ^  patrioe  columen  ^ 
universae  gentis  praesidium  toties  expertus  est  ? 
Quis  suas  fortissijtio  viro  fortunas ,  opes  y  vitam  y  Bnufnerati^i 
securitatem  ac  pacem  acceptas  non  debet  ?  quis  J^^^*"^*^****^ 
illius  gratii  se  suaque  omnia  ultr6  volensque  non 
devoyeat?  quis  sublato  illo  conddendum  sibi 
esse  pariter  non  putet?  Hunc  n6runt  pueri ,  osr 
tentant  juvenes  y  senes  mirantur ,  ipsse  muUe- 
res  ipsoUtis  laudibus  extoUunt.  lUupi  miUtes  in    £Duinerai«« 


i88  KH^rotiic  ^JE 

^  Dutribiv  castris  y  proceres  in  auld.,  uniyersus  in  civitate 
tionem.        poDulus  ,  tu^ue  adco ,  Patcr  amantissiix^e  ,  pu- 
blicas  salutis  tutorem  ac  defensorem  noi^  semel 
appellasti. 

Keque  yer6  tam  gloriosum  nomen  nullo  sui 
capitis  discrimine,  aut  null&  rerum'  gestarum 
glorisL  promeruit.  Nam  quid  hic  tibi  reyocem 
yr  lu  memoriam  y  quae  nosti  satis  ,  quot  et  quanta 
Eniimer.nio  tu4  et  popuU  totius  grati4  prssstiterit  ?  Tacebo  , 
per  Effocu.  ^^  i[]^[  oDsecutus  grayissimos « quosque  pericu- 
lorum  casus  non  refiigit  :  non  commemqrabo  y 
ut  inustam  nomini  nostro  labem  ipso  kostium 
in  sanguine  abstersit «  silebo  ,  ut  tumidos  Philis* 
taeorum  fastus  repressit ,  yires  fregit ,  copias 
fudit  y  exercitus  deleyit ,  et  superbissimum  ip^ 
sorum  ducem  Goliath  ,  yirum  lilum  iiisolescen-*» 
tem  plus  aequo  immanissimi  corporis  robore^ 
et  nobis  ferociter  insultantem  prostrayit ,  et  tam 
insigni  facinore  haerentem  jam  diik  populorum 
animis  metum   depulit. 

Quanqu&m  nihii  moror ,  Pater  amantissime  ; 
quin  Dayidem  ^e  te  ~  tot&que  gente  nostr&  tam 
ben^  raeritum  morte  afficias ,  si  quid  errasse  ip- 
sum  noyeris.  At  qu6dplectis  in  ipso  scehis  ?  quo 
demi\m  flagitio  indignationem  tuam  promeruit  ? 

SnumeraUo  -^^  ^^^^  ^^^  patrias  hostibus  consilii  reum 
per  inrerroga-  accttsas  ?  at  qu6d  esse  potuit  illi  cum  Philis- 
jectionem.  ^^^  commcrcium ,  qifos  ad  riuno  usque  diem 
ad  intemecionem  persecutus  est?  an  detrectato 
imperio  rebellem  ac  contumacem  arguis?  at 
quAm  obsequens  tibi,  et  quoties  yel  ipso  ca- 
pitis  periculo  extitit?  an  tibi  ipi  molitum  in- 
sidias  suspicaris?  at  Dayidis  animum  expertus 
es  satis  ,  cum  yitae  tua^  dominus  atque  arbiter  , 
suas  k  capite  tuo ,  yel  ci!lm  ipsum  ad  neqem 
acrii!is  perquireres ,  manus  abstmmt. 


I.XBS&     paiMvs.  189 

Ah  !  ne  igitur  ^  Pater  amantissiine  ^  Tirum 
inBocentem ,  nobis  tam  litilem  ac  necessarium 
ulfcerius  {>erseauere«  Nam  quid  loquentur  de  te  BBnmenitM 
omnes ,  si  quid  gravius  in  Dayidem  peccaTeris  ?  *  Con^«« 
Quid  cticet  Israeuticus  populus,  quem  tot  ac  tan* 
tis  eripuit  cladibus  ac  servavit  1  quis  erit  ser- 
pio  exterarum  gentium ,  (jpj0d  invictum  fbrtissimi 
viri  robur  suspexere?  quid  ipsi  bostes?  quid 
Phiiistaai  sentLent  y  cixm  sublatum  k  te  illum 
noveriut,  per.quem  tot  annos  lidversus  gravis'- 
jimos  i{>sorum  impetus  regnum  tuum  stetit  inac- 
cessum  ?  Tu-ne  ,  ut  irse  morem  geras  y  extero* 
rom ,  hostium  >  tuorum  odium  ac  malevolen- 
tiam  incurras  ?  Im^ ,  im&  decUna  labem  iUam 
ac  dedecus  y  qu6d  nomini  tuo  inureres.  Hoc 
te  filius  tuus  Jonathas  ^  per  quidquid  in  vit& 
tibi  carum  est ,  orat  atque  obtestatur.  Patere  ^ 
ut  exorem  i.  te  hominis  amicissimi  vitam  :  hanc 
mihi  hnpertire  patemaa  caritatis  partem  :  da 
vivere  illum  incolumem,  quo  perempto  mihi- 
metipsi  perire  necesse  ^it* 


CAPUTIV. 

'    Locm  h  Genere  et  Specie  seu  Formd. 

vTenus  est  illud  quod  commune  multis  res 
rarias  specie  difierentes'  infra  se  continet. 

.  Hoc  Argamenti  genus  adhibetur  frequentii!is 
in  Exordiis.  Hio  enim  Oator  prsemittere  quee- 
dam  solet  generatim  et  universe  y  qu»  rationem 
Thesis  habenty  und^  descendit  ad  nypothesim. 
Ita  Demosthenes  laudaturus  eorum  prudentiam 
ac  fortitudinem ,  qtn  pro  patriJL  ceciaeiwt  y  duo 


-     I 
) 


I 


3  90  RHBTORXC^iB 

praemonet  esse  yirtutis  principiay  prudentiajn 
et  foWtudinem  j  quarum  «Itera ,  quTd  .it  aeen- 
dum^  preescnbit;  altera  exequitur.  Cavendum 
autem  Oratoti  prsecipu^  ^  ne  m  Genere  diutius 
immoretur  ^  tjim  prsesertim  ci!im  apponitur  loco 
Qu^stdonis  indefinit».  Est  enim  j^uerile  yitium 
liaBrere  longiiks  in  Theti  ^  qu4m  m  HypothQsi» 

Argumenti  Ter^  quod  k  Genere  ducitur  vi^ 
in  eo  est  y  qu6d  ,  (][uidquid  Generi  tribtdtur 
Yel  negatur^  id  Spmei  pariter,  sive  rd.sin-* 
gulari  sub  genere  content»  tribuatur  vel  nege-*- 
^  y  '^*  S*  V^  probaverit  virtutem  esse  exco- 
lendam^  is  eodem  pacto  probaverit  temperan* 
tiam  vel  fortitudinem  esse  exoolendam ;  rursus 
ui  ostendent  aiiquem  nuUi  ritioafiSnem  esse^ 
le  ostenderit  eundem  nec  avaritias  nec  ebrietali 
esse  obnoxium. 

Exemplum  Generis  egregium  babes  apud 
Ciceronem  pro  Milone  n.  9.  ubi  probat  &s  esse 
occidere  insidiatorc^m  ^  koc  modo. 

Omissi  propositione  y  qusB  per  se  clara  est 
et  eridens  y  descendit  ad  Assiunptionem^  quae 
generis  rationem  hab^t^  et  probat  licere  ali- 
quando  occidere  hominem  ^  i^.  Inductione  exem- 
piorum  n.  7.  NegaiU  intueri  lucem  fas  esse 
eiy  qui  it  se  occisunt  esse  hominemjateatur. 
In  qud  tandem  urbe  hoc  homines  stuldssimi 
disputant?  Nempi  in  edj  muBprimum  judi- 
cium  vidit  d^  cmite,  M\  Jmmtii ,  Jbrtissimi 
viri  y  qui  nonaum  libetd  civitate^  PopuR 
Rom.  comitiis  liberatii^  est  y  chm  sud  manu 
sororem  interfectamSss&  Jateretur. , , . .  Niii 
verd  existimetis  deihentem  P.  Africanum 
Jiiisse  y  qui  y  ckm  d  C.  Carbone  Tribuno 
plebis  in  cimcione  seditiosd  interrogaretur  y 
quid  de    Tiberii  Grndchi   morte    sentiretj 


Z.IBBR      PKIMVS.  191 

respondit  jure  C(Bsum  videri.  Neque  enimpos^ 
set  outHala  ille  ^Servilius  ,  aut  P.  Nasicay 
aut  L.  Opimius  y  aut  C.  MariuSy  aut  y  me 
Consule  y  Senatus  non  nefarius  Jtaberi  ^  si 
sceleratos  cives  interfici  nefas  esset. 

2^.  Ab  annis  quae  feixe  hommes  solent  et 
reliquis  adjunctis  n«  io«  Quid  comitatus  nos^ 
trzy  quid  gladii  voluntj  quos  habere  cert& 
non  uc6rety  si  uti  illis  nutlo  pacto  Uceret. 

3^.  Ab  ip8&  Lege  naturali  n.  lo^  Est  enim 
hcBc  non  scripta^  sed  nata  lex^  quam  non 
cSxiicimus  y  accepimus*^  legimus;  veriim  ex 
naturd  ipsd  ampuimus  y  nausimus  y  expres^ 
simus  :  ad  quam  non  docti  sed  facti  ^  non 
institud  sed  imbuti  sumus;  ut,  si  vitanos- 
tra  in  aliquas  insidias  y  si  in  vim  y  si  in  tela  ^ 
aut  latronum  y  aut  inimicorum  incidisset^ 
omms  hx>nesta  ratio  esset  expediendicB  salu* 

tis  j  etc. 

4^,  Ab  auctoritate  legis  scriptae,  <]^uaB  dat 
facultatem sui  defendendi  n.  ii.  Ety  sipersa^ 
pienter  et  quodam  modo  tacit^  dat  ipsa  lex 
potestatem  defendendi ,  qu(B  non  modb  ho^ 
minem  occi£U  y  sed  esse  cum  telo  hominis 
occidendi  causd  vetat ,  ut ,  ciim  causa ,  non 
telum  qucBreretur :  qtd  sui  defeiidendi  causd 
telo  esset  usus ,  non  heminis  occidendi  causd 
hdzbuisse,  telum  judicaretur. 

Ila,  parricidii  accusatus  Hoscius  Amer.  sic 
defenditur  k  Cicerone,  ut  plurima  praemittat 
de  gravitate  iUius  sceleris ,  et  ab  eodem  deind^ 
reum  absolvat  et  eximat.  k  n.  62.  ad  72. 

Prodest  in  primis  hoc  argumenti  genus ,  quan- 
do  ratio  aliqua  dtfficilior  refellenda ,  aut  Ora- 
tori  res  est  cum  adversario  majoris  cujusdam 
auctoritatis,  cui  obtrectare  palj^m  non  audel. 


192  RHETORICiE 

Hoc  prasstat  egregi^  TuUius  In  Qratioiie  pro 
MursensL  ,  ubi  nactus  advcrsarium  Catonem 
Philosoplium  Stoicum,  Yirum  magni  ponderis,^ 
quem  pi*obiUs  sua  atque  auctoritas  tegebant^ 
rem  ita  perficit  y  ut  omisso  -v^luti  Catone  y  Stol^ 
cam  Pbilosophiam ,  quam  ille  sectabatur^  vitu- 
peret  audacius  atque  reprebendat.  n.  16.  Fuit 
qiddam  summo  ingenio  vir  Zeno ,  cujus  in^ 
ventorum  cBmuli  Stoici  nominantur.  Hujus 
sententicB  sunt  granssinuB  et  prcBcepta  ejus* 
modi.  Sapientem  gratid  nunquam  moveri  j 
mmquam  cujusqucLm  delicto  ignoscere ;  ne* 
minem  misericordem  esse^  nisi  stultum  et 
levem  :  viri  non  esse^  neque  exorari^  neque 
placari;  solos  sapientes  esse ,  si  distortissi" 
mi  sint  y  formosos  ;  si  mendicissimi ,  divites} 
si  servitutem  serviant  y  Reges.  Nos  autem^ 
qui  sapientes  non  sumus ,  Jiigitivos  y  exsute$  y 
fiostes  insanos  denique  esse  dicunt  :  omnia 
peccata  esse  paria ;  omne  delictum  sceius 
esse  nefarium ;  nec  ndniis  delinquere  eum^ 
qui  Gallum  gallinaceum  y  ciim  opus  non 
fuerit  y  quhm  eum  y  qui  patrem  suffocdrit  j 
sapientem  nihilopinari  y  nulUus  rei pcenitere  y 
nuUd  in  re  faUi ,  sententiam  mutare  nun^ 
qiutm.  H(BC  homo  ingeniosissimus  Marcus 
Cato  auctoribus  eruditissimis  inductus  arri^ 
puity  neque  disputandi  causdy  ut  magna 
pars  y  sed  ita  vivendi ,  etc.  • 

Hanc  deind^  doctrinam  exagitat  insigniter 
more ,  suo  consequentibus  numeris. 

Species  est  res  aliqua  particularis  quae  sub 
Genere  ,  sive  sub  Universali  y  ut  loquuntur 
Fbilosoplii,  continetur. 


Z,IBBR      PRIMIT-S.  1q3 

EXERCITATIO. 

Locus  k  Geaere» 

JLdhortatio  adeos  ,  qui  liberales  Artes  exer- 
centj  ut  JLudovici  JVfagni  mentoridm  stUr 
deant  posteritati  commendare. 

,SYNOPSIS- 

JtLoc  Arguiiienttim  Orator  adhibebit  petitum  &  Ge» 
nere»  Si  quorum  hominum  immortalis  memoria  ess* 
debet  y  eorum  maxim^  ,  qui  multiplici  yirtutum  glo- 
rik  ejLcelluenint ,  sed  aliquorum  debet  esse  immortalis 
mcmoria  ;  £rgo  ^  etc. 

Omissi  Propositione  j  qu»  manifesta  est ,  yeniet  ad 
probandam  Assumptionem  ,  sciLicet  esse  aliquos  ho- 
mines  ,  quorum  memoria  debet  esse  immortaiis  ;  Hoc 
xpsum  perlodic^  efferet  Exordii  loco* 

Deind^  Rationes  afTeiiet  Assumptionis. 

Primam  eiiciet  ab  eo  desiderio  ^  quod  viri  aliqu4 
laude  praestantes  sui  relinquunt ,  d£im  excedunt  ^  yivis: 

Secundam  k  studio  eorum  hominum  ^  qui  inustrio- 
min  virorum  vitas  scriptis  suis  commendavere  9  aut 
eonim  9  qui  ipsorum  imagines  vel  in  marmore  vel  in 
sere  inciderunt. 

Tertiam  y  ab  universo  populorum  omnium  consensu  y 
apud  quos  exstant  aliqua  eorum  monumenta  ,  qui  ali- 
qu^  laude  floruerunt. 

Quartam  ab  ipsi  tam  liberalium  ^  qu&m  cfleterfloiim 
Artium  natur4|  qusB  e6  potissimum  fine  inventflo  vi- 
dentur,  ut  vii^orum  illustrium  memorifle  propagandse 
servirent. 

Terti6  p^r  Anacephaleosim  resume£  allatas  supra 
rationes  9  ex  quibus  conoludet  iis  deberi  immortalita'* 
tem,  qui  aliqu^lande  prfleceliuerunt.  Mox  iiThesi  des-> 
cendet  ad  Hypothesim^  ut  probet  deberi  eamdem  Lu- 
dovico  Magno  f  qui  non  aliquo  ^  sed  omni  virtutum 
genere  excellit. 

Quart6  id  ipsum  demonstrabit  per  Enumerationem 
^rtutnm  illarum ,  quibus  Ludovicus  praeditus  est  ^ 
et  preestat  illis  Ueroibus  ^  quo8  iabula  commendavit* 

Tom^  L  N 


'ip4  RHBTORICiB 

Concludet  dicendo  ^  nullam  esse  Artem ,  qu»  ab  ejus 
laudibus  conticescere  debeat,  et  por  Apostrophen  ad 
singulas  ^  iisdem  suas  cuique  partes  adscribet.  ^ 


O   R    A   T   I    O. 


Est  hoc  singulare  quorumdam  hominum  ac 
proprium  veluti  fatum ,  ut  peculiari  aliquo  Su- 
perum  munere  terris  concessi ,  et  ca^terorum 
exemplo  nati  esse  videantur.  Venim  quo  la)tiu8 
excipr.  solent  illi  ^  di!un  nascuntur^  eo  gravii^is^ 
di!im  i*apiuntur )  desiderium  sui  relinquunt ;  sic^ 
ut  expleto ,  quantum  homini  jam  permittitur  y 
longioris  vitae  curriculo,  nemo  vel  prsematur4 
morte  raptos  non  doleat  ^  vel  impertitam  ipsis 
Hicsis.  fiiisse  9  prseter  conditionem  mortauum ,  immor- 
talitatem  non  velit. 

Hinc  ver6  exarsit  eruditorum  hominum  di- 
ligentia  9  ut  ^  quos  suspexissent  olim  popuK  et 
*  amavissent  ^  eorum  mores  ac  virtutes  scriptis  ia 
suis  fideliter  expressas  relinquerent.  Blnc  stimu- 
larise  sensit  Fictorum  solertia  ^  ut,  dilun  nati- 
vis  adumbrata  coloribus  illustrium  virorum  ora 
redderent ,  eorumdem  absentiam  ac  desiderium 
buodammodo  consolarentur.  Hinc  etnovossump- 
6it  animos  Sculptorum  labor  atque  dexteritas 
in  inoidendis  in  marmore  vel  in  aere  Heroum 
«uorum  egregiis  facinoribus,  ut,  diun  res  ab 
illis  tam  bello  qu^m  pace  prseclar^  gestas  poste- 
rorum  oculis  subjicerent ,  foverent  perpetu6 , 
qu£^m  illi  concitabant  olim,  admirationem  sui^. 
neqiie'  eorum  memoriam  senescere  unquam  pa- 
terentur. 

Scilicet  illud  est  propagandse  apud  posteros 
illustrium  virorum  glorise  aesiderium  ejusmodi^ 
vit  non  injectmn  extrinsecus ,  scd  innatum  nobi^ 
videri  possit  ;  adeJit  ut  ziemo  nisi.iuiquiiis  ferat 


L    I    B    £    R    •  P    R    I    M    U    8.  1^5 

illorum  obliterari  memoriam  ,  qui  se  ,  dum  vi- 
yerent ,  immortalitate  dignos  pnestiterunt.  Cedo 
enim  nationem  hominum  aliquam ,  tam  incul- 
tam ,  tam  agrestem ,  tam  barbaram ,  apud  quam 
multa  omms  generis  monumenta  non  esstent , 
quibus  res  a  majoribus  suis  aliqu^  cum  laude 
gestae  commendantur. 

Quid  porro  omn^es  litterae,  qilid  disciplin» 
liberales ,  quid  cseterae  inferioris  nominis  artes 
Tolunt  ^  aut  loquuntur?  Quem  demi!im  ob  finem 
inventae  et  tam  diligenter  excultae ,  nisi  ut  ma- 
lorum  virorum  gloriae  famularentur  ?  Quid 
oquentiA  admirabilius  ?  quid  Poesi  dulcius  ? 
quid  Picturft  vel  Sculpturli  gratius?  quae  vel 
inventae  nusqu^m,  vel  in  ortu  ipso  coepissent 
obsolescere ,  nisi  in  representandis  suo  quoeque 
modo  clarissimorum  hominum  virtutibus  elabo- 
rassent.  O  millis  satis  pra&dicandum  laudibus  pa- 
randae  illustribus  gloriae  viris  desiderium,  absque 

2UO  non  careremus  mod6  tam  egregiis  omnium 
irtium  monumentis,  sed  ne  ipsarum  quidem 
nomen  haberemus. 

Qu6d  si  naturae  vox ,  eruditomm  consuetudo  ,. 
nnanimis  populorum  consensus ,  Artium  omnium 
indoles  et  mdustria  immortalitatem  iis  vindi* 
cant,  qui  aliqu^  virtutis  laude,  dum  viverent, 
florueruni^  quanto  potiori  jure ,  qui  Artes  cu« 
juscumque  generis  exercent ,  de  comparandd 
jLndovico  Magno  nominis  immortalitate  cogita^ 
bunt  j  qui  non  aliqulL  virtute ,  sed  universo  vir- 
tutum  agmine  circumseptus ,  dotes  ,  quae  cae-  Hypoiiie«is. 
teros  principes  commendav^e  ,  singulas  in  se 
complectitur. 

Sed  quae  par  oratio  tot  px^aedicandi»  virtutibus 
esie  possit  ?  aut  quid  inter  tam  breves  dicendi 
angustias  vel  delibare  ex  illis  quidpiam  confida- 


196  RHETOaiCiE 

mus.  Nam  dotes  aiiimi  aggrediemur ,  an  corpo 
ris  ?  quAm  ampla  surgit  Oratori ,  qu W  magninca 
de  utroque  praedicandi  seges  !  Aae  enim  quanta 
frontis  dignitas  !  qu^  vivida  lux   oculorum  ! 
qu&m  decens  oris  compositio !  quam  nova  totius 
Tultiis  species  atque  amabilitas ;   quas  pulyeris 
patiens  atque  solis  y  nec  ipsis  bellorum  laboribus 
aeteratur!  Jamin  incessu  quanta  gravitas^  in  cor- 
pore  qu^bn  justa  concinnaque  <!bnibrmatio  mem- 
Drorum  y  in  homine  toto  qu^  verenda  majestas  l 
Sic  ut  inter  Aulicos  suos ,  si  quand6  permixtus 
inveniatur ,  nemini  ,  qui  ipsum  nunquam  vide- 
rit  y  liceat  illum  ignorare  y  aut  Regem  inquirere* 
Qu6d  si  tam  eximias  exfaibet  dotes  corporis  ^ 
quant6  praestantiores  animi  virtutes  prse  se  fert! 
In  eo  quid  non  regium ,  quid  non  admirabile  ^ 
quid  non  inemori^  dignissimum  ?  £st  aliquis  ^ 
qui  de  ingenii  praestanti^ ,  &cilitate  ^  perspica- 
cid.  certare  cum  ipso   possit;  quem  sui,   quem 
exteri  gravisjsimis  de  rebus  dicentem  et  ex  tem- 
pore  respondentem  toties  obstupuere?  cujus  ex 
ore  nulla  vox  unquAm  effluxit ,  quae  longioris 
cujusdam  et  altissimse  meditationis  partus  videri 
non  posset  ?  Quis  eo  vel  in  proviaendis  rebus 
sagacior ,  vel  in  administrandis  sapientior ,  qui 
asquabilem  ac  constantem  longissimi  regni  fortu- 
nam  prudenfias  inprimis  suae  acceptam  debet? 
qui  regnare  per  se  solus  vel  junior  didicit  ?  qui 
ministros  ad  pompam  magis  et  magnificentiam  ^ 
quam     ad    nece8sit3.tem    faabet  ?    Quis    porr6 
cupidior  juris  et  amantior  aequitatis ;  qm   vel 
propriis  in  rebus  su^  unius  sententia  saspd  causlL 
excidit  ?   Und6  ver6    quemquam  nactus   eris  ^ 
qui  tantlL  cum  potestate  tantam  moderationem 
conciliavit  ?  Credent  Posteri  sic  imperasse    mo- 
tibus  aoimi  Ludovicum^  non  modu  nifail  ut  un- 


Z.IBBA      PRIMUS.  197 

qudm  iratus  peccaverit ,  sed  nec  protvilerit  c[uid- 
piain  y  quod  vel  ofiensionem  yel  indignationem 
saperetfPenique  mitto  dicere,  quam  sit  libe- 
ralis  et  magmficus  y  quAm  bonus  domesticis  ^ 
qu^Un  amabuis  cunctis  et  acoeptus.  Parco  me- 
morare  magnitudinem  animi  in  periculis ,  ip. 
adTersis  constantiam^  modestiam  m  prosperis, 
Praetereo  tenerrimam  pietatem  in  Deum ,  stu- 
dium  Religionis  *ademmum ,  incredibilem  yel 
xnter  prosperos  armorum  eyentus  pacis  amorem. 

Evolvat,  per  me  licet,  universus  orbis  An- 
nales  suos;  scrutetur  prisca  monumenta  vetus 
antiquitas ;  fingant  sibi  vel  ipsae  Fabulae  Heroem 
ad  arbitrium  y  quem  cmn  Ludoiico  Magno 
collatum  velint. 

Regem  ergo  tam  multis  omatum  virtutibua 
quis  non  extoUat  ?  Quae  facultas  tandem  ab 
ejus  conticescat  laudibus?  Quis  nomen  ipsius 
totiposteritati  eonsecrandum  ultro  non  suscipiat? 

Hunc  Pictura ,  qualis  est  y  talem  fiituris  aetati- 
bus  reprsesentet  y  et  vividis  y  quantum  potest  ^ 
eoloribus  egregiem  oris  speciem ,  dignam  Heroe 
staturam  et  spirantem  in  toto  corpore  Majesta- 
fem  studeat  imitari.  Erigat  Triumpliales  arcus 
Sculptura,  ^uos  nuUa  temporum  ac  tempes- 
tatum  injuna  diruat ;  incidat  in  aere  atque 
marmore  -  relatas  ab  eo  victonas  ,  expugnatas 
urbes  ,  occupatas  Provincias  ,  fiisoa^  exercitus  , 
et  conjuratas  totius  Europas  vires  fractas  toties 
ac  debilit^tas^  Quod  exequi  Piptura ,.  nec  praes- 
tare  Sculptura  possit ,  singuiares  ejus  animi 
dotes  ac  virtutes  Poesis  et  Lioquentia  commen- 
dent.  Liberaiem  iiium,  magnificum,  fortem, 
moderatum  ,  clementem  ^  justum  ,  affabiiem  , 
piom ,  Superis  perind^  atque  bominibus  ama- 
bilem  loquantur  ac  praedicent^  Addat  s.e  reli- 


ipS  KHETORICjE 

quis  Artibus  Historia  j  et  res  ab  eo  gestas  ^ 
voces  etiam  singulas  excipiat,  et  sine  (uco  vel 
ceruss^  yeritatis  unius  interpres  monumentis 
publiois  consecret. 

Denique  iti  conspirent  Artes  universae  adcon- 
secrajadum  Ludovici  Magni  nomen  5  ut ,  quem 
jam  universus  admiratur  orbis ,  eundem  ventura 
retr6  ssecula  suscipiant  ac  venerentur. 

ALIA    EXERCITATIO. 

T>efenditur  Jonathas^    qubd  contra  patris 
Edictum  paululiim  mellis  gustasseU 

SYNOPSIS. 

JV- B.GUMENTUM  Defensioxiis  Orator petet a  Genere ^ 
quod  sic  informabit.  Si  quando  iex  mollem  ac  benig- 
ziam  Interpretationem  pati  potest^  maxim^eorum  gra- 
tii  9  qui  nihil  de  lege  audienint ;  sed  lex  benignam 
Interpretationem  pati  potest  aliquando  :  ergo  9  etc. 

Omiss^  Proposicione ,  Teniet  ad  Assumptionem ,  ni- 
iniriim  lex  mollem  et  beniguam  Interpretationem  ali- 

2uando  patitur  :  idque  dilatabit  in  Periodum  qu&  £xor- 
ium  et  Propositio  continebuntur. 

Rationem  afiPerety  quia  nullius  unquam  Legislato- 
ris  ea  mens  fiiit  ^  ut  suas  leges  null^  molliri  Inter- 
pretatione  vellet. 

Id  Ter6  probabit;  quia  neque  sapientiee  nequesequi- 
tatis  ipsoram  fuisset  ^  ut  nemo  unqu^m  it  iege  lat^ 
eximeretur. 

Non  fuifiset  i^.  ipsorum  sapientiee  9  quia  prsBvidere 
illi  non  potuerunC  Taria  iocorum  ac  temporum  adjuncta  y 
in  qulbus  latae  ab  ipsis  leges  obserTari  non  possent. 

2^.  Non  fuisset  eequitatis,  si  eos  Tiolatse  iegis  reos 
haber^  Toiuissent ,  qui  eas  non  potuissent  observare. 

DeniquQ  relict^  Thesi  Teniet  ad  Hypotliesim  ;  per 
quam  concludet  Sailiem  admonendo  ^  non  esse  piec-* 
tendum  Jonatliam  ^  nisi  aut  pariim  prudens  ^  aut  pa- 
nim  eequus  Tideri  Telit  \  qui  Tiolatam  legem  in  eo 
puniat  y  qui  propter  ignorantiam  eamdem  observare 
jion  potuerit. 


f 

UI] 


X.IBER      PRIMUS.  199 

O    R   A   T    I    O. 

!Etsi  non  is  ego  sum  y  Piinceps  sapentissime  ^ 
qui  vel  eommissam  k  Supremo  Numine  legUm 
conditoribus  potentiam  at(jue  auctorifatem  ele- 
Tandam  putem  ^  yel  populorum  socordiae  indul- 

QS  plus  aequo  excusare  legum  infractores  ye* 
im  ;  tamen  nihil  dubitem  palam  profiteri  yix 
esse  posse  legem  uUam  y  quse  moUem  interdum 
l>en]gnamque  interpretationem  non  admittat. 

Nam  quis  est^  aut  fuit  unquam  tam  retinens 
joris  sui^  aut  debiti  sibi  obsequii  tam  iniquus 
exactor  >  ut ,  quas  sancire  leges  meditaretur , 
eas  sic  •  yalere  semper  partem  in  omnem  yellet  ^ 
ut  nulUs  incidentium  rerum  casibus  aut  infir- 
mari  ,  aut  etiam  penitus  abrogari  pateretur. 
Unum  te  mibi  rei  hujusce  testem  appeUare  Th«tit. 
liceat ,  B.ex  sapientissitne ;  hunc  tu  Pnncipem 
Yirum  vel  a  sapientia  beU^  comparatum  ^  vel 
ab  aequitate  satis  instxuctum  asstimares  ^  qui 
in  sanciendis  legibus  ^  nuUa  locorum  aut  tempo- 
rum  expensi  ratione,  nuUo  astatum  conditio- 
numque  delectu  habito ,  ita  sever^  pronunciaret 
in  omnes  y  ut  neminem  aj)  iinperatd.  lege  im«  ' 
munem  esse  posse  sineret  ^  et  m  quemcunque 
demi!un^  qui  legem  non  implevisset ,  animadver- 
tendum  duriter   arbitraretur. 

Scilicet  extitit  aUquando,  kut  consequenti- 
bus  retri  temporibus  existet  Legislator  aUquis 
tam  perspicax ,  et  futuri  post  se  temporis  scru- 
tator  tam  accuratus ,  ut  praeviderit  niliU  con- 
tin^ere  unquam  posse,  quod  latas  k  se  leges 
inmngerct  y  nihil  quod  eisdem  observandis  mo- 
ram  aflerret ,  nibil  quod ,  ne  minim^  etiam 
implerentur  identidem,  prohiberet. 

Qu6d  si  Legislator  nullus  proevidere  potuit , 


a^aO  RHETORICiC 

qua&cunque  interveniujit  tam  sasph  implen^la? 
legis  impedimenta  j  im&  si  penitus  sensit  ac 
vidit ,  vel  cum  suas  omnibus  leges  diceret,  non 
posse  illas  quibusvis  locorum  ac  temporum  ad- 
junctis  ab  omnibus  observari ,  an  foret  ille 
arbitrio  tuo  justissimus  ,  qui  insolit^  quidam 
praeventus  severitatis  laud!e,  nullam  admitK 
vellet  sancitds  legis  interpretationem  y  sed 
,  quamlibet  omissae  legis  oiFensam  eodem  pariter 
modo  mulctandam  )udicaret? 

Quamobrem  vide,  >amabo,  Rex  sapientissime  y 
^jpothesis.  idemque  studiosissime  cultor  eequitatis ,  qytk 
demiim  vel  sapientiae  vel  aequitatis  laude  pfec- 
tendum  Jonatnam  tuum  censeas  y  ad  quem 
nulla  pars  imperatae  legis  pertinuit?  Tu-ne  eum 
teneri  lege  tui  velis ,  cui,  legem  k  te  latam 
fuisse  cum  ignoraret  ^  nulla  illius  implendae  £aL* 
cultas  suppetebat.  Tune  violatam  ab  eo  lesem 
reprehendas  y  eumdemque  putes  morte  pumen* 
dum^  qui  legem,  etiam  cum  voluisset,  obser- 
vare  nonpoterat?  Memineris  potius  solitae  pru- 
dentiae  tuae  atque  aequitatis ;  et ,  quam  in  ne* 
minem  de  populo  severitatem  adhibere  sustine- 
res,  cave  nlium  in  tuum  putes  esse  exercen- 
dam. 


c  A  p  u  T   v. 

IjOcus  h  Simili. 

^i MiLiTUDo  est  duarum  vel plurium  rerum , 
in  aUqua  ratione  convenientia  j  v.  g.  Consul  et 
Gubemator  navis  sunt  duo ,  quae  in  ratione  gu- 
bernandi  conveniunt.  Ut  enim  hic  navim  ,  sic 
ille  Remp.  regit.  , 


rtBSR    PRZMtrs*  ^oi 

Habes  illustria  Similitudinis  exempla  apiid 
Ciceronem  proHosc.  Amer.  n,  56,  ubiAccusa- 
tores  comparat  cum  Anseribus  et  Canibus.  jin^  \ 

seribus  cibaria  publicd  locantur^   et  Canes  \ 

aluntur  in  Capitolio ,  ut  significent ,  si  Jiires 
'venerint ;  at  fures  intemoscere  non  possunt^ 
sigmficant  tamen^  si  qui  noctu  in  Capitolium 
venerint  ^  et  quia  id  est  suspiciosum,  ta^^ 
metsi besticB sunty  tamenin eam pdrtempotiiis 
peccant^  qu(B  estcautior,  Qubdsi  luce  quoque 
Canez  latrent ,  ciim  Deos  salutatum  aliqui 
venerint,  opinor ,  iis  crura  suffringantur , 
qubdsLcres  sintetiam  tum^  ciimsuspicio  nulla 
sit.  Simillima  est  Accusatorum  patio.  Alii 
vestrihn  Anseres  sunty  qui  tantummodb  cla^ 
numt;  nocere  non  possunt ;^ alii  Canes  y  qui 
latrare  et  mordere  possiait.  Cibaria  vobis 
prcBberi  videmus.  Vos  autem  debetis  maxi^ 
mS  impetum  in  eos  Jhcere  qui  merentur^  etc. 

Ibicl.  n.  ^S*  Ut  non  omnem  frugem  neque 
arborem  in  omni  agro  reperire  possis  :  sic 
non  omne  facinus  in  omni  vitd  nascitur. 

Ibid.  n.  i3i.  excusat  Syllam  ,  C[u6d  aliqua 
animadvertere  non  potuisset  in  magn^  rerum 
quas  cui^at ,  mole ,  ab  exemplo  J  otis  ,  cui 
non  imputantur  imbres  et  tempestates,  quse 
tamen  detrimentum  a£Ferunt,  quia  istbaec  yo- 
tius  vi  et  magnitudine  rerum  fiunt,  qudm  divmo 
consOio.  Et  sic  concludit;  Nisi  hoc  mirum  est, 
quod  vis  divina  assequi  non  possit^  si  mens. 
humana  adepta  non  sit.  Egregius  est  impri- 
mis  hic  locus. 

Pro  Murasn^  n.  35.  incertas  et  obscuras  po- 
puli  voluntates  comparat  ciun  procellis  et  tem- 
pestatibus  ,  qu»  in  mari  oriuntur. 

Pro  Cluentio  jq.   i38.    Ut  mare  quod  sud 


202  ILKBTORIGiE 

naturd  tmnquillum  sit,  ventorum  viagitatur 
et  perturbatur ;    sic  et  Populus  Rom.  -sud 
sponte  placatuSjhominumseditiosorum  voci'* 
bus  et   violentissimis  tempestatibus   coru:i^ 
tatur. 

Post  reditum  ad  Quintes  n.  4*  fatetur  Cicera 
r^cepta  bona  sibi  tant6  <^ratior£  videri  y  qtiant& 
sanitas  post  gravem  morbuni  jucundior  est. 

Simibtudo  dinditur  plerumque  in  Parabo-. 
lam  j  Inductionem  et  Exemplum. 

Parabola  est  rerum  alioqux  diyersarum^  in  un& 
re  vel  in  pluribus  conjvenientia  t  sive  est  narra- 
tio  verisimilis  ad  mores  iuformandos  idonea» 
propter  eam  ^  quam  babet  cum  re  ,  quam. 
persuadere  Orator  nititur^  convenientiani.  Hilio 
Apolo^  et  FabulSb  referuntur ;  quae  suntnarra- 
tiones  penitilis  fict^;  quae  moribus  instiiuendis 
conducunt. 

Frequentissimus  est  usus  Parabolds  ^  tam  apud 
aacros  ,  quam  apud  profanos  Oratoxes  j  praesertim 
in  Exordiis .  Habes  illustrissima  Paraboise  exempla 
in  sacris  Litteris  ^  praeserliminnovoTestamento. 

Apud  Ciceronem  Parabolae  locum  habet  y  quod 
de  Anseribus  et  Canibus  narratur  pro  B.oscio 
Amerino  n.  SS.  supri  laudato  ac  relato. 

Item  1.  Catil.  n.  3i.  Ut  soepd  homines 
tBgri  morbo  gravi  j  chm  (BStu  jebrique  jac-- 
tantur ,  si  aquam  gelidcm  biberint,  prim^ 
relevari,  videntur,  deind^  multd  gravius  ve- 
hementihsque  afflictantur;  sic  hic  morbus  y 
qui  est  in  Rep.  relevatus  istius  peen/iy  vehe- 
mentihs  reliquis  vivis  ingravescit. 

£t  in  Vat.  n.  4*  Venisti  iratus  omnibus:  quod 

\     ego,  simul  ac  te  aspexi  y  priiis  qukm  loqui 

coepisti  y   cum  ante  GelUus,  nutricula  sedi- 

Uosomm  omnium^  testimonium  diceret^  sensi 


rXBEB.      FB.XMV8.  203 

€itqiLe  proyidi  :  repentS   enim  te  ^  tanqukm  . 
serpens  S  latibulis,  oculis  eminentibus  j  in^ 
Jlato  collo  y  tumidis  cervicibus  intulisti. 

Inductio  j  ut  hoc  loco  sumitur  y  est  coacerya* 
tio  luultarum  rerum  similium  ad  aliquid  con- , 
cludendum.  Hoc  disputationis  genus  erat  admo* 
Aixm  familiare  Socrati ,  qui  per  ejusmodi  Induc- 
tiones  oculis  subjiciebat  ^  quae  probanda  sus- 
ceperat. 

Habes  exemplum  Inductionis  pro  Comelio 
Balbo  n.  5i.  Hic  tu  ,  Cnei  Pompei,  benefi" 
cium  seu  potiils  judicium  etfactum  infirmare 
conaris  ,  qui  fecit  quod  C.  Marium  fecisse 
audierat  $  fecit  quod  P.  Crassum  ^  quod 
C.  Syllam,  quad  Q.  Metellumy  quod  deni^ 
qu^  domesticum  auctorempatrem  siaim/acere 
^iderat.  Neque  verd  in  uno  Comelio  idfecit, 
nam  et  Gaditajium  Hasdrubalem  ex  bello 
illo  Africano  ,  et  Mamertijtos  obvios  ^  et 
quosdam  Uticenses  et  Saguntinos  fabros 
civitate  donavit. 

Exemplum  est  probatio  alicujus  rei  dicto  vel 
facto  alteriusconfirmata ,  quae  praestantissima  est 
Similitudinis  ratio ,  et  magnae  auctoritatis  ad 
persuadendum  • 

Habes  exempla  illius  Sin^litiidinis  apud  Ci- 
ceronem  pro  Rosc.  Amer.  n.  5o.  N(B  tu^  Eruci, 
accusator  esses  ridicubis  ^  si  illis  temporibus 
natus  essesy  ciim  ab  aratro  arcessebantur  y  qui 
Consules  Jierent.  Etenim  qui/  prcBesse  agro 
colendojiagitiumputes ,  profectb  illum  Atti^ 
lium  ,  quem  sud  manu  spargentem  semen  > 
qui  missi  erantj  convenerunt  y  hominem  tur- 
pissimum  atque  inhonestissimum  judicares^ 
At  hercul^  Majores  nostri  long^  aliter  et 
de  illo  et  de  ccBteris  talibus  viris  existima^ 
banty  ete. 


do4  RHETORIC^ 

Ibid.  n.  66.  probat  Orestis  exemplo  eos  exa-^ 
citari  furiis  .  qui  parricidium  admiserunt. 
^  Et  9rationeprJpitocio,  probat  Exemt>lorum 
GoUectione  nilm  esse  qu6d  Laterensis  doleat  y 

Jiu&d  in  petitione  i£dilitatis  repulsam  passus 
uissetn.  5i.  Quwris  etiamy  Latei^nsis ,  quid 
imaginibus  tuis  ,  quid  omatissimo  atque  op-- 
timx)  viro  patri  tuo  respondeas  m^rtuo,  Isoli 
ista  m^ditari ;  atque  illud  cave  potihsj  ne 
tua  ista  querela  dolorque  nimius  ab  ilUs  sa^ 

pientissimis  viris  reprehendatur*  Vidit  enim 

pater  tuus  Appium  Claudium  nobilissimum 
hominemy  vivo  patre  suo  ^  potentissimo  et 
clarissimo  cive  C.  Claudio  ^  ^dilem  non  esse 

factumy  et  eundem  sine  repulsd  factum  esse 
Consulem.  Vidit^  hominem  tibi  maximk  con-' 

junctum  egregium  virum  L.  Volcatium,  vidit 
M.  Pisonem  in  istd  JEdiUtate  ^  ojjfensiunculd 
acceptdy  summos  a  Populo  Rom.  honores  esse 
tuleptos.  Avus  verb  tuus,  et  P.  NasiccB  tibi 
JEaiUtiam  prcsdicaret  repulsam  y  quo  cive 
neminem  ego  statuo  in  nac  Rep.fortiorem; 
et  C,  Marii  ^  qui  duabus  ^diatatis  acceptis 
repulsis  septies  Consnl  est  factus ;  et  Luc. 
GcBsaris  j  Cn.  Octaviiy  M.  TulUiy  quos  om" 
nesscimus  MdiUtateprcBtentos^  Consules  esse 

factos. 

Omatur  Similitudo ,  prim6  per  Comparatio- 
nem  ;  ut  i.  in  Verremn.  48.  Utin  Actoribus 
GrcBcis  fieri  videmus  y  scBp^  ilbim  ,  qui  est 
secundarum  y  aut  tertiarum  pardum  ,  chm 

possit  aUquantb  claniis  dicere  ^   quhm  ipse 

primarum  j  multhm  summittere  ,  ut  ille  Prin- 

ceps  y  quhm  maacimd   excellat  :  sic  fzciet 

AiUenus;  tibi   serviet  y   tibi  lenocinabitur  y 

miniis  aUquantb  contendet ,  quampotest. 

Et  Ver.  6.  n.  21.  Fecisti  uti  prmdones  so-* 


LXBER      PRIMUS*  2o5 

lenty  qui  citm  communes  hostes  sint  omnium^ 
tamen  aliquos  sibi  ijistituunt  cunicos  j  quibus 
non  mx)db parcant  y  verilm  etiam  proBaa  quos 
augeant  ^  et  eos  maxun^ ,  qui  habent  oppidum 
opportuno  loco  y  qud  s(Bpe  adeundum  sit  na-^ 
vibus  y  nonnunquam  etiam  neces^arid. 

Huc  refer  Comparationem  Accusatorum  cum 
Astseribus  pro  Roscio  n,  56.  Comparationem. 
SyllaB  cum  Jove  ibid  n.  i3i. 

Secund6  omatur  Similitudo  per  Fictionem  ut 
Orat.  pro  Sextio  n,  4^-  Etenim  si  mihi  in 
aliqua  nave  cum  meis  amicis  j  imnganti  hoc 
accidissety  ut  multi  ex  nuiltis  locis  pnBdones 
classibus  eam  navem  se  oppressuros  minita-- 
rentur^  nisi  me  unum  sibi  dedidissent;  si  id 
vectores  negarent^  ac  mecum  simul  interire , 
quhm  metradere  hostibus  mallent ;  jecissem 
me  ipse  potihs  inprofundum  j  ut  ccBteros  conr- 
sers/aremj  qiutm  illos  mei  tam  cupidos^non 
modb  ad  certam   mortemy  sed  in  magnum 

vitiB  discrimen  cLdducerem  ,  etc Per 

illam  Fictionem  ostendit.Cicero  quam  pnidenter 
cessisset  ex  urbe  invitis  y  ac  repugnantibus  ami- 
cis  9  ne  ipsos  in  magn^  B.eip*  perturbatione 
maximis  periculis  exponeret. 

£t  Orat.  in  Cat.  4-  i^*  ^^*  Habes  alia  Fic« 
tionis  exempla  i.  Verrina  n.  20.  6.  Ver.  n.  78. 
pro  Csecinna  n.  1 .  n.  35.  pro  Lege  Manili^  n.  5o. 
pro  Sextio  n.  83. 

Terti6  exomari  Similitudo  potest  per  Hjpo- 
tiposim.  Uti  fecit  Cicero  Pmlip.  ij.  n.  y.  ubi 
Aiitonium  cum  DolabelllL  comparan^  ^  utnusque 
ssevitiam  subjicit  in  morte  Ttebonii.  Ponite 
igitur  antd  oculos ,  P*  C.  miseram  quidem 
illam  etjlebilem  speciem  y  sed  ad  incitandos 
animos  nostros  necessariam;  noctumumim'» 


ao8  &HBTOIlZCiE 

EXERCITATIQ. 

In  morosam  Stoicorum  hominum  severitatem^ 
qui  omnem  etiam  honestam  animi  oblecta- 
tionem  respuunU 

Locus  k  Similitadine. 
SYNOPSIS. 

Exord.  \j  I  c  £  T  Orator  ,  Stoicos  ut  multis  ia  rebus  ^ 
ftic  in  animonim  cognitione  peregrinos  at^ue  hospitea 
eztitisse. 

Propositionem  efTerret  per  Interrogationem^  Nam  quid 
iueptum  magis  ,  qu^  rejicere  omnem  animi  oblecta- 
tionem?  etc. 

Rationem  afFeret  y  quia  ea  est  animi  natura  ^  ut  as- 
aidu^  contentione  frangatur. 

Gonfirmationem  petet  k  Similitudine  |  et  i^  quidem  k 
Faraboli  narrabit^  uti  Villicus  terram  fertilissimam 
naturlL  sud. ,  d^m  eandem  assidii^  nimis  fodit  et  ex« 
colity  fecerit  sterilem.  Ornabit  Parabolam  Hypotiposi^ 
qiii  describet  hominem  in  arando  9  in  fodiendo  9  in 
serendo  assiduum.  Quo  demiim  ezitu  ?  etc.  Addet  hoc 
ip^m  eyenire  in  animis  etiam  natis  ad  ferendos  stu- 
aiorum  fructus  egregios  9  si  nimium  fatigentur. 

2^.  Idem  probabit  9  per  Inductionem  rerum  tam  na- 
turalium  qu^m  arte  factarum  ,  quss  cessationem  k  la- 
bore  postuiant.  Agri  etiam  feracissimi  tertio  quoque 
Anho  sinuntur  requiescere.  Arcus  si  continu6  tendatur^ 
frangitur  :  res  quselibet  usu  frequentiore  conteritiir^ 

3^.  Exemplorum  coUectione  ^  putii ,  Lepidi  ,  Catuli  ^ 
Scipionis ,  Leelii  ^  qui  sapientissimi  habiti  ab  omni- 
bus ,  relaxabant  interdiim  animum  ^  soliti  ^  per  Bru- 
torum  hortos  discincti  ludere.  B.  Joannis  Eyangelis- 
tae  9  quem  in  solitudine  sui  ferunt  cum  avicuR  collu- 
aisse ;  supremi  etiam  renim  omnium  Conditoris ,  qui 
post  sex  dierum  laborem ,  septimo  tandem  conquievit* 

Concludet  explodendo  Stoicffi  seTeritatis  «mufatore»» 


O   B^A   T   t   O. 

t}imL  multis  in  rebus  hospites  ac  peregiini 
Laberi  inerit6  possiint  illi  Philosophi^  (|ui  seve- 
riorem  quandam  virtutis  formam  aemulati  ^ 
Stoici  Yu]^6  nuncupantur ;  tum  certe  nunqu^Lm 
errasse  grayiilis ,  aut  turpijis  hallucinati  riiisse 
visi  sunt  y  quaim  ci!im  certas  regendis  ac  mode- 
randis  hommum  animis  preescribere  leges  yo- 
luere. 

Agite  enimyer6 ,  quidineptum  magis ,  aut  ab 
ipa  anlmorum  natur4  mafiU  aUeuum  yidepi 
possit  f  qu^  eosdem  ^  quod  factitabant  illi  per-> 
ti^citer  f  sic  exercere  teous  seriis  ac  grayibus  ^ 
Ut  muliam  ipsis  y  ne  honestam  quidem  relaxa* 
tionem  perqaittas. 

Datuf  enim  cdnsensu  oitmium  aliqua  SBtati. 
cuilibet  animi  relaxatio  y  quas  si  moderat^  adhi- 
beatur  y  neque  praescriptos  honestatis  limites 
eiLcedat ,  non  mod6  non  rejicienda  y  sed  utilis 
etiam  ^c  necessaria  videatur.  Nam  quis  tam 
rudis  et  imperitus ,  qui  nesciat ,  eam  esse  ani- 
morum  indolem  y  ut  conteiitione  assidu4  debili- 
tentur  plurim^un  atque  eti^  in£ringantur ,  ne-: ' 
Him  confirmentur  aut  iuTalescant. 

£rat  Agricolae  cuipiam  uberrimum  ,  si  quod 
iuit  in  totd.  yicini^  ^  solum«  lilic  yeniebant  leli- 
citer  segetes^  uvae^  poma  ,  et  suavissima  cuius'- 
cumque  generis  fructuum  copia  succrescebat. 
Hic  lucri  ayidus  inter  pauccs  ,  et  ubertatem  ^  simiUtua* 
terrae  expertus  non  semei ,  muume  cessabat  uni. 
agrum  excolere  y  et  ntmc  arando  j  mod6  £:>di- 
cando ,  jam  serendo  ^f^tigare.  Nullam  partem 
anni  a  labore  yacuam  abire  patiebatur  :  nullus 
etiam  int^r  multos  dabatur  annus  ^  quo  nativo 
«xhausta  succo  et  xnolU  d«cocta  pinguedine  terra 
Tom.  L  0  - 


2iQ  KnBTOKlGJE 

tantisper  conquiesceret  ^  et  amissas  freqoentiore 
partu  vires  repararet.  Quid  demi!un  putatis  eve- 
nisse  ?  vel  qiios  a^sidua?  cultur^  fiiictus  tutisse 
Ag^coldm  arbitramini?  An  fera±  ille  natur^  su^ 
etpinguisagerfactus  est  perendi  culhi  fertilior? 
an  uberiores  singulos  in  ntimiM  fh)ges  protnlit  ? 
an  berum  ifitavit  aut  Idcujpletavit  suum  ?  Nihit 
miniis  t  Jxa&c  una  fmt  tBtm  mepti  laboris  merces  y 
broc  stultte  aviditatis  pramium  tu)it  y  ut  agrunf 
arefacerety  excoqueret^  l^befactaret.  Quid  aliud 
consequimini  y  amabo  vth  >  insani^  (^uotqliot  estl» 
animorum  cultores  ?  quem  babet  finem  illa  ^ 
<]Xiam  adhibetis  perpetu6  •,  exercttatio  gravis  aa 
seria  ?  quo  demiim  exitu  felices  illi  ,  et  ferendis 
qxdbuscumc|.ue  studiorum  fructibus  pares  amini 
pertractantur  k  vobis  ;  nisi  ut  seiijis  f  ocjiis  he-^ 
•  bescant  et  obtundantur  ? 
Simiritudo^     Ignoratis-  igitur  quod  ipsa  nostris    quotidie' 

per  indnctio-  octius  uatura  subjicit  ?  Attendite  enimveri  , 
quam  ubetrimi  etiam  et  soU  pinguioris  agri  cul- 
turam  patiantur.  An  non ,  nisi  qui^scere  illoa 
identidem  siveris ,  are.8caht  confimio  ^  et  su4  do- 
minum  expectatione  destituttnt  ?  Quid  in  arte-' 
.  £u)ti&  peritissim\ts  rernm  ma^^ter  usus  atque 
experientia  commonent  ?  Axcus  si  tenditur  sem- 
per  y  illum  frangi  videas  ^  aut  certS  multiim  ener- 
vari*  Duriora.marmora  crebriore  frictu  mintmn-' 
tor  ;  res  quaelibet  assidlno  nimis  nsu  teritur  ac 
deperit»  Et  hanc  putatis  esse  solius  animi  condi- 
tionem  ^  .ut  nuUis  debiUletnr  exercitatiombufr  y 
%kt  perenni  contentioniresistat,  utrepetitis  quan- 
tumUbet  I^oribus  succumbat  nunquarn  aut  vin- 
catur. 
Simiiitndo      Tameu  haud  it^  sentiebant  viri  aetatum  otn* 

per  CoUectio-  niiun  Tudioio  sapientissimi  ;  alinm  sibi-  a  vcstrA 
oisciphna  n^orem  meundum  l^utaverunt;  nbn 


nemExtiaplo- 


X.ZBX11      PRIMUS.  la^li 

tam  ligidum  vilrtutis  ipsius  cultum  profiteadum 
oensuere*  Non  Crassi  y  non  Lepidi,  non  Catuli  ^ 
Hon  Scipiones  j  Hoa  Ls&lii^  quos  nonestft.  intefdi!un 
oblectatiDne  relajcass^  ammum  legimus  ^  im6  y 
si  quid  Tullio  creditur ,  discinctos  lusisse  non-^ 
nunquAm  y  et  positA  ad  tempus  ,  quae  Magis-* 
tratus  decet^  gravitate,  pen^  dixerim  puerorum 
instar  per  Brutorum  hortos  discursasse. 

At  tu-ne  etiam  ,  seyer^  si  quis  es  ^jusmodi 
doctrinae  asmulator  y  tu^ne  id  reprehendes  in 
nobis  9  quod  yel  ab  ipso  B.  JbaBiie  noyim^s  £aLc*  ^ 
iitatum  ^  Tu  rejicies  et  amandafts  procul  k  vitft 
oblectamentum  omne  ^  quod  nec  ipse  y  «^usteri»- 
simas  sanctitatifi  exemplar  ^  amantissimus  Christi 
Discipulus  abhorruitl  Tu  acerbiilis  in^repabis  ^ 
quod  in  media  rerum  aetemarum  coBtempIiatione 
dcurem  foreret  aTioulam  y  et  cim  ek  identidem 
colluderet? 

Aude  etiam  et  ipsum  supremum  rerum  om«- 
nium  artificem  aut  inertise  aut  languidioris  otiji 
Deum  accusare.  Cessatorem  urge  ^  et  pkiitan- 
tem  increpa  ^  qu6d  sex  in  orbe  fabricando  dies 
eikm  posuisaet  y  eeptimo  tandem  ab  omni  opere 
conquieyeriti  O 'temeritdtem  inaudhstm!  d  im** 
prudentiam  sihgularem  t  d  ridiculam  et  omnium 
sibilo  explodendam  sapientUm ! 

Desinant  ergo  fuoiun  facere  inteBamestivi  >  si 
qni  sunt^  ^htincMoveB  )  peivotiatam  iUam  seve- 
ntatem  exuant  }  aut  si  morosa  ipsos  indolea' 
tantoperi   delectat ,    suis  condusi  tenebris ,  et 

Eerenni  damnati  taedio^  Ubetales  cthonfi^M  yiros 
citis  &ui  obleotamentis  patiantur^  .  ' 


O  a 


212  iLHBToai<:i£: 

EXERCITATIO. 

Paterfamilias  mordproximus  ^  adjilios  d^ 
tuendd  interFratres  concordid* 

LocQS  ^  Dis«imilitudme4 
S  Y  N  O  P  S  I  S, 

Escord.  \J  I  c  E  T  nihil  habere  se  quod  comiiiendet  £liis 
impehdius  ^  qu&m  ut  tueri  inter  fratres  concordiam  co- 
nentnr. 

Rationem  affeia^;  ^uia  nihil  est  ^  quod  Xkm  ad  om- 
niujn  et  singulonnn  gloriam  ac  felicitatem  juvare  possit. 
..  Confirmationem  petet  i°  k  Pa,ra|i^ol4  :  narrabitque 
quod  fecit  pater  9  qui  yirgarum  fascicuium  filiis  por- 
rigens ,  ju^sit  ut  bacillos  singulos  alios  post  alios  fran- 
gerent  9  quod  fecemift' illi  labore  nuilo  ^  ciim.  fasci« 
culum  ipsum  disrumpere  non  potuissent. 
.  2^.  Per  Inductionem  petitam  ab  arte  factis  et  natu* 
ralibus.  Ruunt  fornices  ^  si  avulsus  d  tot4  mole  lapis 
Yel  unus  fuerit  \  ipsa  mundi  fabrica  labefaetabitur ,  ai 
desierit  esse  partes  inter  singulas  concordia^  perquam 
subsistunt.  Bona  habitudo  corporis  pendet  ex  nexu 
atque'unione  partium  y  qu®  9  si  dissolyi^r^  ruinam 
ftffert  toti  corpori/ 

3^.  Ab  Ezemplorum  collectione.  Successores  Alezan-* 
dri  Magni  res  ^b  ipso  partas  tueri ;  non  potuerunt  y 
quia  servare  concordiajn  non  Yoluerc.  Eteocles  et  Po* 
Iinices  dissidentes  inter  se  Regnum  Thebanum  perdi- 
derunt.  Romani,  dilm  bellis  civilibu^  indulgent,  extre- 
mam  tpti  Impejio  perniciem  attulere. 

Conolusio^  Videte  ergo  9  'quiun  concordes  viTere  tos 
oporteat  |  etc.  - 

O   &   A   T   I   O. 

Proximuin  adesse  mihi  yitd&  finem  natui^a  defi-» 
ciens  admonet ,  Filii  carissimi.'  Viiit  hixc  us^ue 
pater  satis  ^  neque  habeo  quidquam ,  de  Supcris 
quod  queretr.  Si  quid  ultra  superest  optandutn 
mihi  ^  unum  hoc  precabor  ^  ut  ^uale9  esse  vo« 


t   1   B   B   R      P   R   I    M   IT   S*  2l3 

«emper  ambierim ,  dAm  vixi ,  tales  pergatis  esse, 
postquam  h  yivis  excessero.  Quapropter  nolite 
expectare  ,  yobls  ut  aliud  praecipiam  ,  aut  com- 
mendem  jam  jam  Tuoriturus ,  quam  quod  prae'» 
cipi  vobis  i  me  tam  saep^ ,  tam  enix^  commen- 
dari  hactenus  audiistis.  Vivite  concordes,  Filii 
amantissiiiri  ,  pacem  colite  diligenter ,  et  mutua 
fratres  caritas  pereniii  vinculo  cunctos  astringat. 

Nihil  ego  vobis  concordiaL  melius  vel  dai^  ,  vel 
precari  possim  :  hinc  certum  nomini  vestro  de- 
cus ,"  ampla  rebus  vestris  copia ,  perpetua  coji- 
siliis  vestris  felicitas  aspif abit,  Nemo  vos  lapessat 
unquam  ,  qui  conjunctos  nqrit,  veldamno  sentiat 
suo ,  quam  fru$tra  yis  unlta  fratrum  oppugnetur : 

Juos  si  quid  olim  dirin(ieret ,  viribus  singuli  ne 
dite ,  nou  est  uspiani^  contra  rixas  aut  sim^iltates 
praesidium.  '  .,  • 

Hpc  erat,  Filii  amanti^siml ,  quod  liberis.olim 
suispater  iji^idam  familia^  iiinueDat.  Is ,  urti  jam 
ego  sum  ,  md^rti  proximus ,  Virgarum  fasjciculum 
fiuis.di^umpendum  pbf ulitV' Ninil  iili  vel  seorsim 
singuli  ,  vel  conjtmctis  oiiines  yiribu^  quidquara  . 
proifecere.Tumps^ter ,  spluto  fasce,  virgas  eas-r  nissaDiiinid©. 
dem  alias  ex  afiis  jubet  infringi.   Quas'  conatu  ^^    "*  *** 
nu:lh>€onjunctas  rurapere  non  potuerant ,  divisas 
semei  ab  invicem'  disrupere ;  'adeo  conpordi^  res 
parvae   stare  possunt ,  4iscor<S^'  mspdmae  dila- 
•buntur.  .       : 

Attollite  oc\ilos  ,  Filii  carissimi ;  suspicite  in-  BistiaiUtiidoi 
gentem  iHum  fomicem,  qud  "tota  domAs  hujus  J^f"^'**'*''^ 
nostrae  moles  innititut. .  Urid^  librati  tenue#in 
aoras  ac  veluti  suspensi  ±ot  lapides  ,  contra  vim 
innatam  quft  deorsiim  feruntur ,  rcsisturit  tapien 
ac  perstant ;  nisl  qu6d  catenati  simul  ac  vincti  se 
se  invicem  tuentur  ac  sustinent?  Unuin  aliquem 
ii  reiiquis  avellite ,  continu6  fomix  ipse  cbrruat  ^    . 


2l4  KHETORIC^ 

et  totam  domum ,  <][uam  fulcit  ^  secum  in  ruinam 
trahat. 

Video  Tos  omnes  bodi^  firmo  robustoque  cor-^ 
pore ;  nemovestrAm  est ,  <|ui  spem  longioris  vitas 
patri  non  afierat :  quem  utinam  yoti  compotem 
Superi  faciant !  At  quid  Isetam  ,  amabo  ^  vege-^ 
tamque  in  vobis  valetudinem  eflicit  y  efficietque 
deinc^s ,  uti  pollioetur  sibi  pater  ?  nemp^  lUe 
nexi^^elixque  partium  concordia^  quas  y  se  di!im 
invicem  adjuvant  y  et  suas  jonaqua^ue  vices 
obeuut  y  bonani  toti  corpori  babitudinem  et  sa- 
nitatem  itLcorruptam  ronciliant  j   qui  nexus  ^ 

Suomam  in  me  jam  dissolvitur^   neque  suis 
einceps  vacare  officus  ,propter  ingravescentem 
setatem  possunt  partes  smgulae  ^  idcirco  ^  Fiiii  f 
fatiscit  pater  ^  et  valedicere  vitas  cogitur* 
,  Sed  quid  ego  vos  moror?  ipsam  naiic.mundi 
ta>n  mirabilem  fabricam  diligentiilis  contempla-^ 
mmi  i  putatis  molem  illam  ^  quas  t^m  variis  ex 
rebus  tamque  repugnantibus  elemeutis  coalescit^ 
in  eodem  stqitu  dii!ji  eonseryandam  y  nlsi  temperata 
singularum  partium  concordia  prasstaret  orbi  toti 
perennitatem^  et  perpetuustam  stupendas  varie-r 
tati  nexus  £unular^tur  ? 
ntssimaitiuio      Hujus  porro  rei  tam  necessariss  vitio^  quis 
^'  5*!?°^!^'  memoret ,    Filii   carissimi  ,   quAm   multa  noi» 
nem.  modo  nnvatorum  nommum  tamims^  sed  maxx-» 

nais  etiam  imperiis  mala  evenerint,  Dum  ambi* 
tioni  y  invidia? ,  simultabbus  serviunt  Alexandri 
Magni  success^Mres  p  partas  invicti  Frincipis  vir-r 
tu^  totius  Oxientis  opes  atque  Provi^cias  brevi 

gerdidere,  Si  mutuam  inter  se  fidem^  et  ^  quae 
^atres  decebat ,  concordiam  servare  pptuissent 
Eteocles  etPolinices ,  neque  infestts  se  se  invicem 
animis  atque  armis  conmdissent ,  neque  accep- 
tum  a  patre  regnum  evertissent.  £t  iui  gentium 


I.ZBB&      PBXMtrS.  2l5 

▼ictores  dominiijue  totias  orbis  Rdmani  ^  diim 
€X>nspiraiitibu8  omnes  studiis  Remp.  administra- 
runt^  quMitam  imperio  gl<uiam  peperere !  lidem  ^ 
ufai  sexoel  propriae  laudi«  aemulatio  dissociare 
coepit  vcduntates  civixim  ^  quantam  rebus  rais 
claaem  atque  pemiciem  attmerunt !    . 

'Ex.  iia  atque  aliis  ^  auae  pn^erre  possim  simul- 
tatum  incommodis ,  aocumentam  capUe  y  Filii 
carissimi^quod  ex  usu  Tobit  sit  j  fugite  ab  iWk 
peste  f  qu^  tot  importat  maia :  fovete  diligenter 
paribusomnes  studiis  tot  bonQrum>proc):eatricem 
eQOcordiam.  Hoc  ego  vos,  per  amorem  illizm 
.teuerum,  quo  dilezi  unumquemque,  per  am* 
plezus  illos  quos  aingulis  monens  divido  ^  precor 
atque  obtestor .  Sit  illud  milii  etiam  post  suprema 
£ida  solalixuB  y  ma  cultores  pacis  et  amantes  con- 
cordise  i||ios  genuisse* 


o 


CAPUT    VI. 

« 

Locus  ab  Oppositis  seu  Contranis* 


ypiOsxTA  seu  Contraria,  suntea^  quce  in 
eodem  subjecto  vel  esse  non  possunt ,  vel  si  in 
eodem  fuerint  ^  necessari6  inter^  se  pugnant. 

Quatoor  vulg6  nominaatQf  •  Adversa ,  Eelata  , 
Frivantia  et  Negantia. 

« 

▲  BTICULUS    PRZ  U.U  $• 

De  Adversis* 

Adversa  suntea  quseinter  se  mazmid  distanty 
et  ab  eodem  subjecto  se  ezpellunt  ^  ut  virtus  et 
Titiam  \  calor  et  firisus. 

Vaxiandui  ^t  faic  Liocusy  tribus  pnteipud 


a,i6  aHETORzo^ 

modis.  Primus  est  quo  verba  verbl$  <^pontmtur. 
iExemplum  habes  apud  Cicero|iem  Catd.  a. 
n.  25.  JSa:  hac  parte  pudor  pugnat  ^  illinc 
petulantia  :  hinc  pudicitia,  illinc  stupru/n  : 
Hnc  fides  .  illinc  Jraudado  :  hinc  pieta^ , 
illinc  scelus  i  hinc  constantia  ,  illincjuror  : 
hinc  honestas  ,  illinc  turpitudo  :  hinc  conti"  * 
nentia  j  illinc  libido  :  denique  cequitas  ,  temr' 
perantia  jjbrtitudo  y  prudentia  y  virtutes  omr 
nes  certant  j  cuni  iniquitate  ^  cum  luxuridj 
cum  ighavid ,  cjim  temeritate ,  cum  vitiis 
omnibus.  Postremd  copia  oum  egestate,  bona 
ratio  cumperditd  j  mens  sana  cum  amentid^ 
bona  denique  spes  cum  opuiium  rerum  despe-' 
ratione  confiigit. 

£t  pro  B.osc«  Amer.  n.  j5.  In  urbe  hixuries 
creatur y  ex  luxurid  avaritia  existat^necesse 
fst  y  ex  avaritid  erumpat  audacia ;  ind^ 
omnia  scelera  ac  malepcia  gignuntur.  Vita 
autem  hcec  rustica  ^  quam  tu  agrestem  vo- 
cas  y  parsimonicB  j  diagenticB  j  justitic^  ma^ 
gistfu  estf 

Item'VerrinS.  '4-   t^*  ^9^* 

Secundus  modus  est  'oi!im  mdimbra  membris 
opponuntur,  ut  VerrinlL  5.  k  n«  2,  ad  j.  Ijfam 
qui  hoc  sibi  sumpsit,  ut  conigat  mores  alio^ 
rum  acpeccata  feprehehdat  j  quis  huie  ignos^ 
catj  si  qud  in  re  ipse  ab.religione  ojficii  aecU'- 

ndrit Furem  aliquem  ac  rapacemaccusa- 

ris  ?  vitanda  ubi  semper  erit  omnis  avariticB 
suspicio.  Malejifum  qu^mpiamadduxerisaut 
crudelem  ?  cavendum  ent  semper^  ne  qud 
,in  re  asperioraut  inhumanior  fuisse  videare. 
Corruptorem  y  adukemm  ?  providendum  diU^ 
genter  j  ne  quod  in  vitd  vestigium  libidinis 
appareat.  Omnia  postremb   qu^  vindicaris 


I.IBBR      FRZMU8.  SLlf 

in  alierOj  tibi  ipsi  vehementer  Jiigienda  suntp 

.  Etenim  non  modd  accusator  y  sed,ne  objur* 

gator  quidem  ferendus  est  is  j  gui  ,  quodif^ 

ahere  vitium  reprehendit  j  in  eo  ipso  depre* 

henditur. Fidem   in  vitd  .sanctissimam 

qui  putat  ^  potest  ei  non  inimicus  e$se  ,  qu^ 
QutBstor  Consulem  sUum  consiliis  cQmmis-^ 
^is  ,  pecunid  traditdj  rebus  omnibus  creditisj 
spohare ,  feUnquere  ^  prodere  ,  oppugnare 
ausus  sit?  Tudorem  et  pudicitiam  qui  colit, 
potest  animo  mquo  istius  quotidiaua  adulier 
ria,  meretriciam  discipUnam ,  domesticum 
lenocinium  videre?  Qui  religiones  Deorum 
immortalium  retinere  vult^  eiy  quijimaspolidnt 
omnia^  qui  ex  censorum  oroitis  prosdari  sit 
ausus  ,  inimicus  non  esse  *qui  potest  ?  Qui 
jure  mquo  omnes  putat  esse  oportere  j  is  tibi 
non  infestissimus  sitj  cilm  cogitet  varietatem 
libidinemque  decretorum  tuorum  y  etc* 

£t  pro  ilosc.  Amer.  n.  88«  Item  pro  G)elio 
jp.  12.  Item  Phil.  ^.  n.  3i«  * 

Tertius  modus  est  ci!un  Periodis  Periodi.  op^ 
ponuntur ;  cujus  exempljim  esse .possit  £:ipordium 
Verrinfifc  5,  ^  n.  i  ad  7. 

£t  Oratione  pro  Lege  Manil.  n.  ij.  Majores 
vestri  scbv^  ^  mercatoribus  ac  naviculatoribus 
injuriosius  tractatisy  belld  gesserunt  :  vos  ^ 
tot  civium  Rom.  millibus  uno  ntmcio  atque 
uno  tempore  necatis;  quo  tandem  animo  esse 
debetisf  Legati^  quod  erant  appellati  su^ 
perbiiiSj  Connthum  patres  vestri,  totius  Gra^ 
cuB  lumen,  extinctum  esse  voluerunt  :  vos 
0um  Regem  inultum  esse  patiemini  y  qui  Le-^ 
gatum  PopuU  Rom.  Consularem  vincuUs  ac 
ojerberibusy  atque  omni  suppUcio  excruciapim 
il^cavif  ?  Illi  civium  Rom.  liberfatem  imml^ 


aiS  R9BTORICilS 

nutam  non  tulerunt :  vos  vitam  ereptnm  ne* 
gligetis  ?  Jus  legationis  verbo  vioUitunt  illi 
persecuti  sunt :  vos  Ijegatum  Populo  Rom. 
omni  supplicio  inlerfectum,  inultujn  relinque^. 
tis  ?  Viaete  ergo  ^  ne  ,  ut  illis  pulcherrimum 
/iiit  y  tantam  vobis  ghriam  relinquere ,  sic 
vobis  turpissimum  sitj  ilbidj  quoa  uccepis'- 
tis  ,  tuert  clc  conservare  non  posse. 

Et  Oratione  post  reditum  :  m  Senatu  n.  a« 
Qubd^i  carissimos  parentes  habere  debemus, 

fubd  ab  iis  nobis  vita  y  patrimonium  ^  R^ 
ertas  ^  civitas  tradita  est;  si  Deos  immorta" 
les  y  quorum  beneficio  et  Jubc  temdmus ,  et 
ctBtens  rebus  auctisumus;  si  Fopulum  Konu 
cujus  honoribus  in  ctmplissimo  consilio  et  in 
atdssinio  dignitdds  gradu  j  atque  in  hac  om^ 
.  ^ium  terrarum  arce  coUocati  sumus  }  si  hunc 
'  ipsum  Ordinemjh  quo  magn^icentissimis  de^ 
cretis  slmtus  honestati  /  immensum  quiddam 
et  iryinitum  est  y  quod  vobis  debemus ,  qui 
vestro  singulari  consilio  atque  consensu^  pa^ 
rentum  beneficia^  Deorum  immortalium  Inur 
HerayPopuli  Rom.  honores ,  vestm  de  me 
multa  judicia  j  nobis  omnia  uno  temporered^ 
didistis  ?' 


^»i^H0t*^^^f^f^^0tm^^fV^ 


*\ 


z.i9Ka    paiMps.  219 

EXERCITATIO. 

Orator  Q9^ni  Salomone  aheram  k  mulieri-' 

*  biis  0   qum  ud  ip^i^mf  tnbunal  venerant , 
^Bflsam  matrem  arguit  ^  qubd  Infantem  vi-^ 

vum^quem  amb<B  repetebant^  genUnas  in 

•  partes  dividi  postutasset. 

« 

L0CU8  ab  Adyersis. 

•    S  Y  N  O  P  S  I  S, 

'Exord.iix.  A T  EB.  se  prodit  sulL  in liberos  carltate  x,  ergo 
per  Contrariorum  regulam.,  Mater  illa  non  est  ^  <juee  in 
TOsdem  cnidelem  se  probat, 

a^.  Per  Interro^ationtni  c«m  ««bjectione  junctaA 
dicet ,  nikil  magis  esse  contrariun^  matemis  aiFecti* 
btts  9  ^uim  Telle  et  imperare  moriem  illius  ^  <|uem  filiuni^ 
fiuum  vindlcet» 

Q>nfirmationem  petet  ab  Adversis.  i^.  Verba  verbis 
Opl>onendo  ,  filium  repetere  ,  eundem  interimere  9  aU 
temm  pietatis  ^  alterum  immanitatas  est*  Hinc  pugnat 
lioiior,  illinc  odiiun,  etc- 

:3^.  Mcmbra  men^bris  oppooendo  per  Expositionem 
ostendet)  illam  non  esse  matremj  quee  conlrarios  ma* 
ternse  pietati  sensus  exbibeat^  per  Antitheses.  Matres 
£lios  suos  enutriunt^  baec  enecat|  etc, 

3^.  Periodo«  Periodis  tDpponendo.  Vidimtfs  maties 
qufle )  ne  quid  infantes  aui  paterentur ,  ailiil  non  per-» 
tulere  \  quse  ,  etc.  H0c  ver^  matrem  se  audet  profiteri 
qusB  y  etc.  Paria  iiiembra  adjiciet ,  quee  prioti  periodo 
respoiideant. 

Conclmio*  Facessat  ergo  crudelis  illa  mulier  ^  etc* 

o  a  A.  T  z  o. 

C^^  e^  sit  materni  afFect&s  indoles  ,  et  ab  Admuu 
ips^  naturft  insita .  yis  y  &ex  sapientissime  y  ut 
eximiH.  in  Kberos  caritate  statim  se  prodat  j 
necesse  est  profect^^  ut^  quae  alienos  ab  amore 
matemo  sensus  prce  se  ferat ,  illa  nihil  ma^ 
tri«  habere^  ne  nomen  quidem  judicetur, 


Quo  igitur  p^qto  mulier  ill4  matrem  se  probet ,' 

aut  quo  tandem  jure  fiUum  in  hoc  puero  re- 

petat  aut  yindicet  suum  ^  qusa  in  eundem  tam 

dura  y  tam  crudelis  ,  iffa  barbara  sit,  Age  enini 

te  ibsam  compelle ,  mulierum  omnium  maxim^ 

impia  f  an  non  te  satis  matrem  abnegasti  ^  cujus 

ex  ore  sceleratissimo  dira  in  buno  puerum  sei^ 

tentia  mod6  lata  est :  Neque  mihi^  neque  tibij 

sed  dividatur.  Nam  qmd  pietati  matema&  op-» 

positum  magis^  qu^    sic  afiecta^m  yideri  te 

erga  eum  ^   quem^  k  te  genitum  mentiris  y  ut 

eundem  non  patiare  modo  crudeliter  trucids^^ 

sed  tristissimum  illud  spectaculum  $iccis  oculi$ 

aspicias ,  et  ipsa   tam  munanem  camificinam 

juDeas  exercen. 

Advena  per     Equidem  filium  tuum  dt!im  repetis  y  Aiiax  sa^ 

^KJm^  f^  pientissimi  Regis  sbquitatem  appellas ,  matrem 

\k4  agnosco  ^   matema  sentio  yiscera ;   at   eundem 

carnificis  furori  di!im  permittis  y  d^im  medium 

dividi  ante  oculos    jubes,  noyercam  inteUigo^ 

muUeris     aliens    ssevissimam    Inbuipanitatem 

eiecror.  !px  alterH  quidem  parte  fayent  tibi, 

pugnantque  pro  te   quaedam   matemas  pietatis 

ofbcia  :  ex  aiteri  te  fakitatis  ac  mendacii  'ar- 

fuunt  immanissimi  barbane  mulieris   sensus; 
inc  certat  amor ,  iUinc  odium  ,  hinc  caritas  j 
illinc  impietas ;  binc  misericordia ,  illinc  fero^ 
citas.  Imo  y  im6  vincit  amorem  odium  y  pietatem 
scelus  y  misericordiam  immanitas  superat.  Nam 
si  tu  mater  y  muliemm  cradelissima ,  quae  no- 
verca  tandem  y  quae  parricida  censebitur? 
Adrerta  per      Scd  ,  quid  tc  moror  y  Regum  sapientisSune  , 
Opp<^^™    qui  pro  tua  incredibili  sagacitate  fiictam  k  ver4 
■««».  matre  satis  intemoscis.  Matres ,  quos  genu^re  , 

eos  nvLtriunt;  Sla^  quem  genitum  k  se  profitetur, 
jubet  enecari.  Matrum  viscera  yel.  ad  levissi*- 
pios  infantimn  dolores  commoveri  aolent;  lUa 


• 


I 


pnMentissimd  infantis  iniseri  periculo  non  tan- 
^tttr.-  Nulla  mater  unquam  audita  est^  qua3 
nullo  cupiditatis  aestu  incitata  in  filium  ferox 
deliberat&  yoluntate  extiterit  j  illa  spont^^  tran-^ 
quilloque.'  animo  filium  morti  dev.oyet. 

Vidunus  matres  ^  quae  ^  ne  carissimo  uteri 
8ui  pienore  spoUarentur ,  aut  aetemis  abdidere  AdTenapet 
ae  lateDnSy  aut  irrupere  meoiosmter  armatorum  oppo«itio. 
hominum  cuneos^  autardentes  inter  rogos  in-« 
ailiere  ^  aut  filiorum  vitam  servare  ci!mi  non  pos- 
sent  y  eidem  se  trucidandas  manu  objecere.  £t 
illa  pueri  hujus  infortunati  mater  reputabitur , 
quae  carere  ilio  ultr6  lubensque  patiatur  ^  quse^ 
servare  illumcikn  possit  ^  morti  objiciat^  quae  nuUo 
ipsum  persequente  aut  ad  poenas  repetente  ^  cru- 
deUssimum  ipsa  suppUcii  genusirrogetjquee  de- 
nique  insolens  et  inauditum  ad  bunc  usque  diem 
ferocitatis  exemplum  futuris  a^tibus  relinquat? 

Facdssat  erg6  supposititia  mater^  et  a:iiaeUs« 
simi  mendacii  poenas  ferat  :  aut.  si  ver%  ac 
germana  mater  y  unmanissimas  inter  feras  procu^ 
amandetur. 

ALIA     EXERCITATIO. 

Ab  Adversis. 

Consolatio  ad  Senecam  ,  chm  jusm  Neronisy 
cujus  adolescentiam  instituenUj  ad  mor^ 
tem  damnatus  esseU 

S  Y  N  O  P  S  1  S. 

Exord.  ouM£T  Orator  ab  AdyersU ;  dicetque  noii 
debuisse  ipsum  aUud  institutioni?  sum  prsemiu»,  k  Ne- 
rone  expectare. 

Frobabit  aUatam  Propositionem  ab  Adversis.  lUe  non 
debuit  ferre^te  in  vit4  diutiiiS)  cujus  vitam  et  mores 
ftam  ver]pi6  qu&m  moribus^arguebas }  sed  Titam  et  ino- 


222  RRETOaXC^ 

res  e}iM  ferbis  et  moribus  argtfebAs ;  ergo  j  etc.  fncipiet 
k  Proppsitione  quam  tractabit  k  Contrariis.  Nani  qu«i 
'soci^tas  e«se  poterat ,  etc*  Hk  verba  yerbit  opponet  ^ 
Neronis  vitia  virtutibiu  Senec»  opponendo. 

Deind^  veniet  ad  'Assumption^m  ,  quam  tractabit 
parit^r  sententras  sententiis  opponendo.  Tu  pietatem 
m  parentes*;  ille  j  etc.  Tu  mansaetudinem*  in  cives 
C(»nniendaba8 }  ille^  etc.  et  sic  deiaceps  sanctos  Se* 
mecm  mores  cum  pravi  NeroMts  agendi  iratknie  com«* 
parando. 

Conciudet  I  cosolando  *  Senecam  k  Gontrariis,  Pe- 
rlodos  Periodis  opponendo  :  non  potuisses  videre  Ne^ 
ronem  furentem  in  cives  ,  in  frattes ,  in  conjugem  ^ 
in  matrem  j  quea  ad  Tirtvtes  tain  «otttrarias  insti-* 
tueras,  etc.  ' 

O   K  A   T  I  6.     • 

Adnawu  Etsi  non  debuit  esse  tam  luctuosus  institu-* 
tioms  tuGB  fractus  /  sapientissime  Seneca ,  ut 
pro  kude  contumeliam ,  acBum  pro  benerolen- 
tia  •  pro  mercede  suppiicium  reciperes  f  tamen 
-  qui%el  k  tenetis  pernderas  Neroni^  et  projec- 
tam  ad  gravissimum  quodque  nequitise  genus 
voluntatem  ,  tu  nihil  praeter  morlem  ^  vel  quid-* 

Siam  ipsa  oiforte  ctudeiiits,  kabebaa  expectan- 
um. 
AaTCT»  per      Nam  quid  aliud  vir  iMeg^rrimus  k  nequis-» 
]p««iUon^n/  simo  Principe  j  quid  studiosus  in  primis  ifioder' 
rator  ^  juvene  lerocisslmo  sperare  poterat ,  nisi 
ut  eum  de  medio  toHeret^  quem  tam  aversiun 
k  suis  moribus ,  et  quotidianum  pravitatis  suae 
censorem  experiiebatiff  ?  Qiiae  emm  societas  esse 
•  poterat  pudoris  cum  petulantii,  pudicitiae  cum 

libidine  ,   pietatis  cum  scelere  ^  aequifatis  cum 
injustiti4,  nmnanitatis  cum  crudelitate  ,  rationis 
cum  amenti4 ,  virtuluja  denique  omnium  cum 
Adversa  per  turpissiaiio  ^ntioram  comitatu  ? 
«eaibronmi        Tu  pietaitein  iti  par^htes  ^  benignitatem  in 


Aem. 


I,XB2&      PRIMt7$«  223 

propixiqups  y  humamtatem  in  omnes  persuade* 
bas;  ille  furorem  in  omnes  bonos  ^'sceTitiam  in 
domesticos ,  in  propinquos  immanitatem^  parri- 
cidium  in  parentem  meditabatur.  Tu  continen<- 
tiam  magms  in  opibus  ^  liberalitatem  y  magni- 
ficentiam  extollebas  ;  ille  turpissim^  depravatus 
aTariti^^  non  mod6  nihil  largiebatur  de  suo^ 
ted  quibuscumque  priyatorum  nominum  fortunis 
inbiabat.  Tu  auream  rebus  in  singulis  tempe- 
rantiam  ^  in  judiciis  aequitatem  y  in  plectendis 
etiam  nocentibu^  commiserationeiia  «ervandam 
esse  dictitabas ;  ille  nec  inflecti  innocentium 
lacsrymis  y  nec  ssquitatis  habere  rationem  y  nec 
ullam  in  agendo  servare  moderationem  aut  sus- 
tinebat ,  aut  etiam  noverat.  Tu  refraenandas  libi«» 
dines  ^  cupiditates  coercendas  y  pudorem  ac  pu- 
dicitiam  excolendam  non  moribus  minus  qu^ 
verbis  prsedicabas  :  ille  corpore  ptlriter  atque 
animo  corruptus  ac  perditus  vohitabat  sese  to» 
Inptatum  in  coeno^  et  obscoenissimas  quasque 
libidinum  sordes  sectabatuf. 

Noli  igitur  quen^  vir  sapientissime ,  quod 
tam  immisericorditer  ab  eo  morti  sis  addictus  ^ 
qui  salutem  tuam ,  si'  fuissiBt  atiquand6  pericK-   Admta  per 
tata ,  suo  etiaxif[  iiiiperio  sbc  capitie  redimere  de-  Jpp,"**^**'""* 
buisset.  Feliceti^  te ,  qm  axl  uitimftm  sceleratis- 
simamque  Nej^oftis  setaiwmfton  |iei^enegris.  Mori 
cert^  tibi  ionge  anliquijls  dmd^s^,  xpskim  vivere 
bis  miserandis  ReipabSc^  tem!p«»ibiis.  Quid  tu 
sustinuisses  Imperat<xrem  Diequissimnm ,  eTerten- 
tem  aras ,  maternum  dn  pectus  ferrum  erisen- 
tem  ?  Vidisses  illum  perdentem  suos ,  dilapidan- 
tem.  Remp.  vexantem  unperium^  ferrum  faces- 
que    patriae  inferentem;    tu  qui  colere   Deos' 
immortales ,  pietatem  ia  parentes  fovere ,  popu^ 
lum  et  cives  tueri  y  R^mp.  amplificare  y  deten- 


>OIUtlOB,fW 


St24  liHXTORICie 

dere  patriam  docueras  illum  a  teneris  ^  et  pr»« 
clarissuna  quaB(^ue  virtutum  oimiium  praecepta 
instillayeras  ?  Aliud  dedisti  >  Aitm  viveres  , 
virtutis  specimen  y  neque  y  ut  eras  animo  com^ 
paratus,  tibi  placere  yita  hac  conditione'  po* 
tuisset* 

A  R  T.t  C  0  L  TT  8     il4 

Relata  sunt  ea  quas  se  invicem  spectant ,  it& 
ut  uniun  sine  altero  intellici  non  possunt.  Ita 
se  habent  pater  et  filius^  oux  et  miles,  prae*^ 
ceptor  et  mscipulus. 

Per  Antitbeses  maxim^  locus  hic  amplificcltur 
et  omatur  ^  et  frequentissimus  occurrit  apud 
Oratores. 

Exemplum  Relatorum  habes  pto  Rabirio  Pos-^ 

thumo  n.   2«  ubi  TuUius  BAbirium  excusat  k 

patre.  Satis  est  hondnes  ifnprudentid  lapsos 

ngn  erigere  :  ur^ere  verd  jacentes  y  autprm^ 

cipitantes  impeUere  certd  est  humanum  :  prtB^ 

sertim  ,  juaices ,   ciim  sit  hominum  generi 

propS  naturd  datumy  uti  qud  infamilid  laus 

auqud  fort^  forueritj   nanc  jer^  qui  sunt 

ejus  stirpis  >  qubd  sermo  hominum  aa  memo-^ 

riam  prodendam  patrum  virtute  celebretur^ 

cupiaissim^  persequantur.  Siquidem  non  modd 

in  glorid  rei  miutaris  PcuUum  Scipio ,  aut 

JMaxinuim  jilius  y   sed  etiam   in    devotione 

vitcB   et  etiam  genere  ^mortis   imitatus   est 

JP.  Deciumjilius  ;  sint  igitur  similiaj  judices  j 

parva  magnis.  Fuit  enim  nobis  puens  ^  hujus 

pater  C  Curius  Princeps  ordlnis  Equestris, 

Jbrtissimus    et  mtucimus  Publicanus ;  cujus 

in  negotiis  gerendis  magnitudinem  animi  non 


€am  hominesprobassent  j  nisi  in  eodem  benig^ 
tutas  incredibilts  fuisset ,  ut  in  augendd  re 
non  avariticB  prc^aam  ,  sed  iTistrumentum  bo^ 
nitatiqucererevideretur.  Hocillenatus^  quan" 
qu^mpatrem  suum  riMnquam  viderat^  tamen 
et  naturd  ipsd  duce ,  qucB  plurimiim/valet, 
et  assiduis  donvesticorum  sermonibus  ^  inpa-- 
terncs  culpce  similitudinem  deductus  est.  I^ul^ 
ta  gesiit  y  multa  contraxitj  magnas  partes 
habuit  Publicanorum  :  credidit  populis;  in 
pluribus  provinciis  ejus  versata  res  esty  etc. 

Sic  in  oratione  pro  Marcello  n.  3.  laudd^t  TuU 

lius  et  extollit  factum  Csesaris  k  ileratrs.  Ex 

guoprojectd  intelUgiSy  quanta  indatobene^ 

Jicio  sit  laus  ^  chm  in  accepto  tanta  sit  glorla* 

£t  pro  Milone  n.  7.  Negant  intueri  lucem 
essejas  eij  qui  hominem  occisum  esse  h  se 
fateatur.  In  qud  tandem  urbe  hoc  homines 
stultissimi  disputant  ?  ne/hpS  in  ed  qucB  pri- 
mum  judicium  vidit  de  capite  ^,  Horatii 
jfordssimi  viri^  qui  nondiim  liberatd  civitate 
JPopuli  Aom,  Comitiis  Uberatus  est^  ckm 
sua  TTumu  sororem  interfectam  essefateretur. 

Iteiu  Calilinaria  4«  n.  iifci»  ubi  probare,nititur 
A  Relatis  majorem  se  habuissegloriain ,  quod 
patriam  ab  interitu  yindicasset^  quam  maximi 
Imperatores ,  qui  rerum  gestarum  faude  eaadem 
Jbione^tassent. 


Tom.  /, 


a2<S  &KBTOB.ZCiB      ' 

EXEB.CITATIO. 

yir  Nobilis  ^  idem  Senior  ad  Filium ,  chm, 
ijpsum  ad  primum  Expeditionem  belUcam 
jBarcinonem  in  Hispemiam  mittereu 

m 

L0CU8  k  Relatis. 
SYNOPSIS. 

Exord.  V/pTABiT  ut  sibi  per  eetatem  liceret  adessa 
filio  comitem ,  eumque  exemplis  magis  ^nkm  -verbia 
erudire. 

a^.  Admonebit  ipsum  k  Relatis  j  ut  meminerit  ssep^ 
quibus  sit  ortus  majoribus ,  et  qu4m  conspicuum  re- 
bus  praeclar^  gestis  nomen  gerat;  caveatque  proind^  ne 
jintiqu&  majorum^virtute  degeneret. 

3®.  Ab  iisdem  Relatis  dicet  non  defuturos  ipsi  com* 
inilitones ,  qui  eum  oEEcii  sui  admoneant  ^  eam  essm 
Gallicse  nobilitatis  laudem  y  ut  nuUum  inertise  locum 
esse  patiatur. 

4^.  Jubebit  ut  oculos  etiam  in  Regem  Hispanise  to- 
tius  exercit{^a  Imperatorem  conjiciat  ^  hinc  fore  ut  in— 
telligat)  quant6  quisque  nobilior  sit,  ttfnt6  eundem  ge-^ 
nerosiorem  esse  oportere. 

Condudet  hortando  9  ne  patris  ipsius  memoriam  re* 
▼ocare  pigeat,  et  ab  ipso  capere  virtutis  documentum. 

O    R    A   T   I   O. 

* 

Si  milii  per  setatem  et  infractas  bellorum  la- 
boribus  vires  liceret  adesse  tibi  socium  ac  comi* 
tem  y  diim  ad  Barcinonensem  expcditionem  pro- 
ficisceris ;  non  ego  te ,  fili  carissime  y  commo- 
nendum  yerbis^  sed  faclis  potiilis  ad  magna 
quaeque  stimulandum  arbitrarer.  Venim  quo- 
niam  afTectae  jam  mal^  senectutis  incommoda  ^ 
et  tristissimi,  quos  experior^  longioris  militice 
fructus  dulcissimum  noc  parenti  solatium  eri- 
piunt  y   ut  inter  armorum  primitias   moderari 


tlBBft      TK1MU8.  227 

)UT6ntutem  tuam  et  infonnare  exemplo  possit, 
excipe  sall:em  ultro  yolensque  isthsec  virtutis 
dooumenta ,  qus  parentis  absentis  vice  defUn- 
gantur. 

Ac  primiim  recurrant  frequenter  animo  for-      Raiau. 

*  tissimi  viri  Majores  tui  y  qui  lias  ^  qusis  capessis 

faodi^  y  partes   tanti  cum  laude   sustinuenmt. 

Btenim  circumstant  te  innumeras  Heroum  ima- 

ffxxeSy  quas   te  oblivisci  domesticae  laudis   non 

sinant  y  quse  commoneant  dies  noctesque  trahere 

te  ab  iis  originem ,  quos  actis  retr6  temporibus 

omni  virtotum  genere  cumulatos  fuisse  Annales 

nostri  testantur.  Tu  factus  es  luiere^  illius  san- 

guinis  f  qui  per  tot  heroum  venas  fluitit,  et  con- 

tmu^   ad  te    serie   propagatus^  in   clarissimos 

Imperatores    pullulavit.    Hujus   erg6'  sanguiiiis 

integritatem  atque  nobilitatem  vide ,  non  dicam , 

ne  ullo  unquam  flagitio  polluas  ac  contamines  ; 

sed  novo  virtutum  tuanun  splendore  distinguas 

magis  et  illustres ;  ut  nominis  illius  ^  quod  geris , 

partam   tot    egregiis    facinoribus    gloriam    non 

obscures ,  sed  spectatam  magis  ejusdem  famam 

laureis  ac  triumphis  efEcias. 

Quanquajn  vel  si  deesse  possent  tibi  potentis-     r.cUu. 
sima  quaeque  a  majoribus  tuis   rect^  Factonim 
incitamenta,  haberes  tamen  in  commilitonibus 
tuis  eos  gloriae  stimulos,  qui  te  requiescere  non  . 

Saterentur  ^  si  in  obeunuis  officii  tui  partibus 
eses  aut  ignavus  esse  posses.  Est  haec  enim 
GallicaB  juventutis  indoles ,  ut  nullum  autinertiae 
autignaviae  locum  relinquat;  felix  ex  omni  parle 
fortunataque ,  si  quam  alacris  et  comparata  sem-  f 

per  ad  aggrediendum  quidlibet,  tam  esset  ia 
agendo  prudens  ac  moderata.  Hujus  tu  porri , 
fili  carissime  ,  sic  aemulare  fortitiioinem  ,  ut  te- 
meritatem  fugias,    sic  aviduin  laudis  animum 

P  2 


ReUu. 


ReUu. 


228  B.HSTOB.ICiB 

imitare  y  ut  prayitatem  ac  corruptelam  mortun 
declines. 

Quod  si  volueri^  proponere  tibi  pBrfectissimum 
virtutum  omnium  exemplar,  cujus  ad  normam 
ac  regulam  exigere  vitam  tut^  possis  ,  conjice 
identidem  oculos  in  Pliilippum  ipsum  invictis-  * 
simum  totius  exercitAs  Imperatorem.Hic  sociatas 
felici  communionis  vinculo  videbis  dotes  omnes^ 
quse  Imperatorem  commendant ;  nihil  in  eo  te- 
meritas  et  aud^cia  de  fortitudine  ^  imprudentia 
de  maturitate  ,  levitas  de^consilio  ,  de  mag;ni£-: 
centi^  importuna  gravitas  y  aut  majestas  de  co- 
mitate  vel  [lumanitate  deterit.  Suus  est  it^  cuique 
virtuti  locus  ^  ut  nulium  vitiorum  commerciun^ 
aut  societatem  admittant. 

Adderem  hic  de  me  ipso  quidpiam  ,  fili  caris-^ 
sime  y  nisi  jam  in  caeteris  suffecissem  tibi  graviora  ^ 
mult6  lauais  incitamenta.  Tamen  meminisse  in^ 
terdilim  patris  non  pigeat ;  et  dum  narrari  de  me 
quidpiam  audies ,  cum  aliqu^  virtutis  commen- 
datione  ,  documentum  ind^  cape  ^  quauti  ait 
eandem  aliquand6  promeruisse. 

ALIA    EXERCITATIO. 

Amilcar  Carthaginiensium  Dua:  ,  Filium 
Annibalem  soLsnni  ant^  aras  sacramento 
adigit^  ut  nutlam  cum  Romanis  pacem 
unquam  admittat. 

SYNOPSIS. 

Exord,  JL  £  B.  Prolepsim  :  dicet  110&  dubiUre  se  ^  quin 
Habeat  in  filio  paternee  virtutis  femulaforem  ;  at  vello 
se  id  habere  soiatii  y  ut  si  quid  sibi  bumauitus  cou- 
tingeret  y  heredem  relinquat  sui  in  Romanos  odii. 

Deindd  Propositionis  ioco  ,  suum  in  Romanos  odium 
exponet  \  quod  dicet  accepisse  se  k  majoribus  here* 
ditariumt  dolitunis  nisi  eodem  filius  slimularetur. 


rrsER    pRtMtrs.  229 

Tmii  exciknbit  ipsum  Cikrthaginiensiuin  exempio  , 
qui  nihil  aliud  spirare  yiderentur  ^  nisi  Romanum  san- 
guinem. 

Mox  per  vehementem  Adhortationem  £lium  adiget 
ad  eliciendum  soleune  sacramentum  de  faciendi  nun- 
quam  cum  Romanis  pace. 

Concludet  sperandl^  fore  ut  filius  laborum  suorum 
«c  periculorum  socius  odisse  Homauoa  assuescat. 

O   R   A   T   I   O» 

Quanquam^  fili  amantiftsutte^  juyenili  animo 
Tirtus  insita  et  multis  argumentis  jam  probata 
certissimam  spem  facit ,  iofe  ut  acerrimum  in 
te  patenii  exempli  demulatorem  alic[uand6  ha- 
beam  :  tamen  si  quid  in  eo  bello,  quod  meditor^ 
Immanitilis  contingeret  y  non  tam  ultr6  j  ut  fa- 
tear  quod  res  est,  concedentem  fatis ,  nisi  jura- 
tum  Eostem  Romani  nominis  meique  heredem 
odii  relinquerem. 

Quod  quidem  ,  quale  quantumque  mihi  cum 
illlL  gente  ye\  ab  ipsis  in^untis  adolescentise  tem* 
poriDus  extiterit  y  commemorarem  ego  plnribus  y 
nisi  gesta  per  tot  annos  bella,  rejectae  toties  con- 
ditiones  pacis ,  instructus  etiamnum  hodi^  flo- 
rentissimus  exercitus  satis  declararent.  Nam 
quod  vitae  meae  tempus,  aut  quse  consiliorum 
meorum  ratio  ab  inferend&  Romanis  clade  Yaca- 
vit  unquim  ?  aut  quid  prsetei^iissum  k  me  fuit 
ad  hunc  usque  diem ,  ut  invisum  genti  nostrae  KeUta, 
populum  delerem  peniti^s  atque  exlinguerem  ? 
Neque  ver6  quidquam  attinet ,  fili  amantissime,^ 
jetexere  hie  operosius  capitalis  illius  odii  causas^ 

2uod  non  tam  voluntate  melbsusceptum,  quim' 
ereditario  quodam  jure  k  majorihus  nostns  ac- 
ceptum  gratulor.  Hoc  unum  perpendere  tevelim, 
et  .singulari  animi  attentione  considerare  }  ne , 
cicut  Amilcari  gloriosum  &iit  ^scepta  odiorum  ^ 


:23o  B..  HBTORICjE 

seinina  non  fovisse  inod6  diligentet^,  sed  etiam 
provexisse  y  ita  sit  Aniiibali  turpissimnm  quid- 
quam  ex  eo  vel  torpore^  vcl  negiigenti^  remi- 
sisse. 

Ipsa  y  ipsa  te  Cartliaginiensium  nostrorum 
Beiata.  cxcmpla  stimulcnt  et  accendant  :  Quotquot  hic 
milites  aspicis ,  tot  jur^tos  puta  Romanoruni 
hostes^  tot  Amilcares  ad  eorum  ruinam  .ac  per- 
niciem  incensos.  Intuere ,  fili ,  vultus  singulorum  , 
oculos,  orisque  V^tiusaccorporisliabitum  atten- 
tius  considera ;  quid  illa  spirat  nobilis  ferocitas  y 
quid  illc  generossB  mentis  impetus  loquitur? 
quid  instructoe  et  erecta^  ad  feriendtim  dexterfls 
aut  yolunt  ^  aut  ambiunt ,  praeter  Romanorum 
cxAcm  ac  sanguine^  ?  Hinc  disce  qualem  esse 
te  oporteat,  qui  regendis  talibus  viris  ac  mode* 
randis  desiinere. 

Quid  igitur  in  mor^  est  ^  quominus  ant^  ista» 
Deorum  immortalium  aras  capitales  populo  Rom« 
jurcs  inimicitias  ,  quse  nullum  nisi  cum  vit&  ips4 
finem  inveniant.  Hoc  a  te  repetunt  sacramentum 
Majores  nostri ,  qi;ii  sempitemam  illam ,  quam 
ipsi  consecuti  sunt,  nobisque  transmiscre^  lau- 
Jem  ac  gloriam  Rom^norujin  cladibus  acceptam 
debcnt;  lianc  a  te  fidem  postulant  tot  gene- 
rosi  milites  y  qui  vitam  suam  pro  conunums  pa- 
triae  salute  ac  §iori4  fortiter  devovcnt.  Hoc 
unum  tui  ergA  se  amori^  monimentum  precatur 
pater^  qui  te  laborum  suorum  periculorumque 
comitem  ac  socium  ultro  dum  adsciscit^  id  de- 
mAm  se  consecuturum  sperat  y  ut  Romanos 
odisse  jam  tum  assuescas. 


LtBEa      7KXMV5.  231 

AKTIGirL0S     III. 

De  Privantibus*  • 

Priy^tia  snnt  ea  quas  opponuntur  sicut  ha- 
bitus  et  ejus.priTatio.  Ita  se  nabent  yita  et  mors  ^ 
visus  et  caecitas  y  lux  et  tenebrae.  Mors  enim  est 
privatio  yitae  y  csecitas  visilis  y  tenebra^  lucis. 

Non  tam  dilatatur  plerumque  hic  locus  a  Cicero- 
ne  j  o^km  urgetur  pressii!is  y  et  per  modum  sen* 
tentiosi  cujusdam  axiomatis.  Ita  pro  Milone 
n.  79.  argumentum  petit  4  Frivantibus.  Ejus 
igitur  mortis  sedetis  ultores  ^  cujus  vitam 
siputetispervas  restitui  posse  ^  nolitis^  etde 
ejus  nece  lata  qucBstio  est ,  qui  si  eddem^  lege 
reviviscere  posset  j  lata  lex  nunquam  esset. 

£t  Catilinaria  i.  n.  :20.  Quidesty  Catilina? 
ecquid  attendis  ?  ecquid  animadvertis  eorum 
sitentium  ?  patiuntur,  tacent.  Quid  exspectas 
mitontatem  loquentium^  quorum  vobintatem 
tacitorum  perspicis  ? 

£t  pro  Marcello  n'.  2^3.  Equidem  de  te  dies 
noctesque  ^  ut  debeo  y  cogitans  casus  dun^ 
taacat  humanos  et  incertos  eventus  valetudi-^ 
nisy  et  naturtb  communis  fragilitatem  exsti^ 
mescoi  doleoque  y  ciim  Respublica  immor" 
talis  esse  debeat,  eam  in  unius  mortalis  ahimd 
consistere, 

Item  pro  Ccelio  n.  33.  Existat  igitur  ex  istd 
Jhmilid  aliquis ,  ac  potissimkm  c<bcus  ille  / 
minimum    enim  dolorem  capiet ,  qui  istam 
non  videbit. 

Interdi!im  tamen  lati^s  amplificari  potest  hio 
Locus  et  omari  varietate  figurarum ,  ut  Oratione 
pro  Coelio  n.  12.  quem  jam  laudavimus  in  Arti- 


culo  de  Adyersis ,  ribi  Catilinse  naturam  multi* 
plicem  ac  variam  describit. 

Et  libro  3.  de  Oratore  n.  8.  felicem.  Crassum 
esse  probat^  qu6d  mors  illi  clauserit  oculos  ea 
tempore  ,  quo  visus  nihil  erat  ipsrnisi  funereum 
quia  objecturus.  Fuit  hoc  tuctuosum  suis^ 
acerbum  patrics  y  grave  bonis  omnibus ;  sed 
ii  tamen  casus  Remp.  secuti  sunty  ut  mihi 
7u>n  erepta  L.  Crasso  ^  Diis  immortalibus 
wta^  sed  donata^mors  esse  vid^atur,  Non 
viditflagrantem  bello  Italiam^  non  ardentem 
inviatd  Senatum ,  non  sceleris  nefarii  prin^ 
cipes  civitatis  reos  y  non  luctum  Jilic5  ^  non 
exsiRum  generi,  non  acerbissimam  C/Marii 
fugam  j  non  illam  y  post  reditum  ejus^  ccsdem 
omnium  crudelissimam ,  non  denique  in  omni 
genere  deformatam  eam  civitatem ,  in  qud 
ipse  Jlorentissimd  multhm  omnibus  glarid 
perstitisset. 

Item  pro  Muraenl  n.  65.  ubi  Catonis  Stoici^  et 
Ciceifems  Academici  sententiasprivativ^  opponit« 
Etlibro  1.  Tuscul.  Quesstionum  n.  12.  Cicero 
Atticum  Epicuri  discipulum  fateri  cogit,  miseros 
nmortuos  non  esse ,  si  omninJ>  nulli  sint ,  ut  illi 
x:redebant.  Jam  mallem  Cerberum  metueres  y  ■ 
quam  ista  tam  inconsiderat^  diceres.  ^tU  qui 
tandem  ?  M.  Quem  esse  negas  ,  eundem  esse 
dicis  ?  ubi  est  acumen  tuum  ?  Ciim^  enim  mise^ 
ram  esse  dieis ,  tum  eum,  qui  non  sit^  esse 

dicis jltt.  -Age,  jam  concedo  non  esse  nu^ 

seros  qui  mortui  sunt  ^  quoniam  extorsistiut 
Jaterer^  qui  omninb  non  essent  n-eos  ne  mise^ 
-ros  quidem  esse  posse% 


i.iBBn    .PRZMtra.  ^33 

EXERCITATIO. 

Consolatio  adHomerumVoetarumprincipem, 
ciim  ccBcus  Jactus  fuisset.  ^ 

Ijocjxsk  PrlTantibus. 

Nihil^  est  quod  oculorum  usuni  requiras , 
ergb  debes  esse  contentus  tud  ccscitate. 

S  Y  N  O  P  S  I  S. 

f^ron/.  X^icBT  Orator  rem  sibi  fore  difficiUimflm  ad 
persuadendum  ,  posse  quempiam  e&  re  facil^  oarere  ^ 
qus  in  vita  maxim^  expetenda  est )  si  rem  haberet  cum 
allo  qji^  cum  Homero. 

Propositio.  Dicet  nihi}  esse  quod  Homen^s  ereptam 
sibi  oculorum  facuUatem  doleat. 

Coufirmationem  petet  ex  triplici  capite.  i^.  Nihil  est 
qupd  Uomerus  illud  desideret  quod  siDi  commune  esse^ 
non  tantiim  cum  caeteris  hominibus  y  sed  animalibus 
etiam  vilissimis  |  inaxim^  ciim  multa  habeat  9  quee 
nemo  alius  sibi  vindicare  possit ;  divinum  ingenium  y 
«niditionem  ,  rerum  oinnium  cognitionem  perfectis'- 
simam.  <        • 

a^.  Quia  ocu^orum  facultas  nuUam  ipsi  delectatior 
nem  aiferrepo^sit^;  qu^  sine  oculis  frui  non  valeat  ^ 
nihil  enim  videret^  quod  jam  non  videri(  ^  atque  etjam 
animo  comprehensum  habeat.  Hortabitur  ut  fruatur 
iit&^rerum  notitii,  quam  assecutus  est. 

3^.  Quia  id  habebit  commodi  9  ut  multa  mala  non 
,videat ,  quonim  aspectu  boni  afiliguntu^  :  deteriorem 
in  dies  fieri  hominum  conditionem  ac  vitam. 

Conclusio^  HortabiturutcoBcitatem  suam  sequo  animo 
ferat ,  tot  instructus  praesidiis  ad  damnum  illud  resar- 
ciendum. 

'     O   R   A   T   I   O. 

•  < 

Ciim  nihil  in  viti  expetendum  magis  videii 
6oIeat ,  quam  facultas  oculorum  y  iis  auterai  or» 
batum  esse  dunua  quiddam  atque  intolerabiiius 


/ 


234  RUETOKICJR 

viilffiis  liominuin  existimet  j  ego  cert^  dicturcis  • 
lioai6  de  caecitatis  commodis  at(|ue  utilitate ,  dif- 
ficillimi  plenam  operis  proTinciam  aggrederer^ 
si  apud  alimn  quemlibet ,  auam  apud  xtomeruia 
Orationemejusmodi  habenaam  esse  intelligerem. 
Verum  confirmatilie  mirum  in  modum  ac  recreat 
singularis  prsestantissimi  yiri  probitas  atque  in- 
crcdibilis  sapientiaj  nequeyereor  coram<eolau- 
dare  caKntatem  ^  qui  jacturam  oculorum  leyem 
arbitratur  9  autcert^  detrimentiunejusihodiinter 
mala  gravissima  non  putat  esse  reponendum. 

Liceat  enimvero  ,  vir  praestantusime ,  prae- 
dicare  de  te  paUm  y  quod  senlio }  liceat  condi- 
tionem  illam  tuam,  quam  imperiti  homines 
miseram  arbitrantur  y  fortunatissimam  appellare* 
Scilicet  nactus  ingenium^  quod  ad  ipsam  Deonun 
immortalium  sortem  atque  naturam  accedat  ^ 
eruditionem  adeptus  ejusmodi^  quam  nemo  ho- 
riiimim  aut  asseciltus  unquam  est ,  aut  deinceps 
assequi  posse  videaturj  complexus  animo  per- 
iectam  rorum  omnium  distinctamque  notitiam , 
tune  desiderandum  cupidius  illud  arbitraris'^ 
quod  tibi  cum  caeteris  mortalium ,  probis  parite^ 
atque  im|)robis  commune  sit  j  quod  vilissima 
ctiam  aniraaliahaberescglorientur  j  quod  nuUum 
deinceps  tibi  commodum^  nullam  voluptatem 
atque  dclectationem  afFerrot  ? 
•• '  Nam  qiiid  deinceps  Homerum  juvent  oculi  ^ 
aut  quid  conferre  dem^im  vel  ad  utilitatem  vel 
etiam  ad  voluptatem  posse  videantur?  Age  enim, 
quid  objiciantilli  spectandum  in  rerum.naturA, 
quod  )aon  videris  ?  quod  peniti^s ,  quam  conten- 
dere  possit  oculonim  acies ,  non  perspexeris  ? 
.Quam  illi  vurietatem  aut  puichritudinem  menti 
exhibeant ,  quam  ante  non  censeris-,  de  qua  in- 
genios^ ,  solerter ,  erudit6  non  disserueris  ?  quod 


LIBER      PRIMUS.  235 

illi  pamnt  noTum  oblectationis  genus^  quaorba- 
tus  e  tiam  oculis  frui  facile  non  yaleas  ?  Aetracta 
eniinyero  ^  quas  io&nnasti  animo  y  accuratis^mas 
eorum  omnium ,  qusB  sub  aspectum  cadunt , 
ideas;  revolye  tecum  diligenter  partam  assiduo 
labore  naturae  totius  cognitionem  y  cujus  expressa 
tam  fideli^r  in  diyinis  operibus  tuis  yestigia  ad- 
miramur;  contemplare  apeciosas  iilas  reriun 
omnium  imagines ,  quae  mult5  pulckriilis  atque 
illustrius  menti  tuae  omatse  yidebuntur^  quam 
vcl  a  natur^ ,  yel   ab  arte  possint  decorfiin, 

Quanquam  yel  si  carendum  sit  tibi  yoluptate 
aliqui  j  qu^  &cultas  ooulorum  aiFerret ;  quam 
luctuos^  te  et  ineluctabili  necessitate  eorumdem 
prbitas  exsolyit !  Dicamus  enim  yer^  y  qu6d  res 
est^  yir  sapientissime  ,  neque  dubito  y  quin  idefn 
pro  tulL  sagacitate  jamdiu  senseris.  S(^escit  sen- 
sim  hominum  gcnus  y  et  deterior  in  dies  nos- 
}ra  conditio  fit.  Quis  porro  deploret 'satis  ac  lu- 
geat  illam  malorum  eluyiem  ^  qu8e  magi^  ac  ma- 
cis  orbem  hunc   nostrum  inundat   ac   perdit? 
Quis  offusam   ubiqiie  yitiorum  cftliginem  sine 
grayissimo  acerbitatis  sensu  $ustineat  Y  Q\iis  tam 
parumcupidus  amansque  probitatis,  quem  tauta3 
deprayatioms  aspectus  non  ofFendatrQuasdum 
ego  contemploi*  attentius ,  non  tam  ereptos  tibi 
a  Diis  immortalibus'  oculos ,  quam  eosdem  ab 
infami  seryitute  yindicatos  puto.  Crescat  enim- 
yeri ,  et  augeatur  in  immcnsum  hominum  im- 
probitas ,  nuilam  deincep  ab  ea  pa;rte  moesti- 
tiam  capies.  Non  yidebis   deformatam  nibrum 
corruptelsL  civitatis  totius  faciem ,  non  iriertem 
ftc  desidiosain  adolescentiam ,  non  intemperaU' 
tem  ac.  Ubidinosam  juventutem ,    non  yirilem 
^  tatem  *  fluctuantem  cujds  ^  ac  sollioitudinibus 


236  &HBTa&lCJB 

agLiatam  ^  non  -morosam  et  ayaram  senectntem  r 
non  lites,  non  jurgia,  non  dissentiones ,  non 
inimicitias  ^  non  befia  ,  et  alia  id  genus  incom* 
moda  ,  quae  eadem  videntibus  graviorem  afie-* 
runt  ipsa  caecitate  molestiam. 

Hoc  igitur  accedat  caecitati  tuse  solatinm,  vip 
pra^stantissime  ;  et  cum  habeas  tam  multa  und& 
ereptam  tibi  ociilorum  facultatem  consoleris  at- 
que  etiam  compenses  y  noli  jacturam  tam  leyem 
malorum  in  numero  computare. 

ALIA    EXERCITATIO. 

Veras  esse  in  paupertate  divitias* 

yens  diviticB  non   sunt  in  divitiis  posiUB  i 

ergo  in  Paupertate. 

SYNOPSIS. 

Exord.  xJi  CET  Orator  nihil  esse  in  qno  fallantur  lio« 
mines  graviiis  ,  ifakm  in  ek  quam  habent^  de  divitiis 
opinione. 

il ationem  af^sret  quse  Propositionem  continebit  \  qui^ 
non  in  pecuniis  ,  non  in  pretiosa  supellectili ,  etc.  quoo 
tantoper^  iili  eestimant ,  diyitia;  reponendee  sunt. 

Con£rmation€m  ex  eiL  ratione  petet,  quia  istheec  om* 
nia  non  hab<*nt  und^  animum  expleant  :  qnarn  ratio- 
nem  tractabit  per  InterrogadQnem  et  per  viam  Nega-> 
tionis  et  AfBrmationis.  Age  enim  9  quis  demiim  divi- 
tiarum  frucius?  an  ut  coni.empleris  in  arc&,  etc. 

Hoc  ipsum  iliustrabit  ditissimorum  hominum  exem- 
plo )  pul^,  Croesi ,  Midas  ,  Crassi ,  qui  ,  quo  haberent 
plura  , .  e6  piura  appeterent  s  dicetque  eos  nunquam 
xuisse.divites. 

Denique  dicet  illum  verefuisse  drvitem)  quiin  8unun& 
rerum  indigentii  contenLus  suilsorte  oblatos  ab  AJexan- 
dro  Thesauros  rejecerat. 

Concltaio*  Pauperes  consolabitur  )  quibus  ^  si  ye-^ 
lint)  contentos  esse  liceat» 


llBBR      FRIMU^.  %Zy 

O   R   ▲   T   I   O. 

Ciim  in  rebus  aestiinandis  errare  graYiter  no-' 
let  hominum  cenus  j  tum  cert^  nunc[uam  hal- 
lucinari  turpius  y  aut  k  rect&  ratione  sensisse' 

Suidquam  visi  sunt  alienum  magis  ^  qu^  ciHm 
itiiibus  inanibusque  momentis  divitiarum  no* 
men  posuere. 

Nam  quse  est  ista  muitorumin  commemorand^ 
pecuni& ,  in  jactanda  pretiota  supellectili  j  in  re- 
censendis  latifundiis  superba  et  insolens  ^sten- 
tatio?  quo  tandem  jure  divites  appellant,  ista 
qui  habent ,  et  in  ejusmodi  rebus  aut  consec- 
tandis  aut  assequendis  curas  ^  studia  y  conten-^ 
tiones  coUocantf  Soli-ne  igitur  diyites  j  qui  mag- 
nam  vim  auri  et  argenti  j  qui  aurea  tecta ,  qui 
Yillas  y  qui  signa  \  qui  tabulas ,  qui  supellecti- 
lem  ac  Tcstem  infimt^  possident  f  Quia  si  nec 
divites  quidem ,  quid  si  etiam  pauperes  merit& 
nuncupandi  yideantur  ?  Quem  enim  intelligimus 
divitem?  aut  hoc  verbum  in  quo  homine  pbni- 
mus  ?  opinor  in  eo  ^ '  cui  tanta  possessio  est  y 
tit  ad  beat^  liberaiiterque  vivendum  contentus 
sit  :  qui  nihil  quasrat  y  appetat  nihil ,  nullft  re 
egeat ,  «nihil  sentiat  sibi  aeesse  j  nihil  omnin^ 
requirat.  Animus  enim  hominis  oportet  se  ju- 
dicet  divitem  ,  non  vulgi  opimo.  Divitiarum 
fructus  omnis  atque  utilitas  in  copisL  est ,  co- 
piam  declarat  satietas  rerum  atque  abundantia, 
.^uam  qui  non  assequentur^  nunquam  divites 
futuri  sunt« 

Nunc  ver6  date  mihi  unum  aliquem  ex  pe- 
cuniosis  illis  et  copiosis  hominibus  y  cui  satis  illu(l 
Mt  y  quod  habet ,  qui  satiatus  omnin6  sit ;  qui 
nihii  curet  amplii!is  j  qui  propter  aviditatem  pe-. 
^uniae  nullum  qussstum  turpem  faciat  ^  neminem 


33S  RHBTOllICiB 

fraudet  y  decipiat  ,  expilet.  Revocate  ex  omni 
temporum  serie  ^  divitis  alicujus  memoriam  , 
qui  iu  summ&  rerum  illanim  ,  quas  isti  boua 
appellaxit,  possessione,  laudabilem  tenere  po-- 
^uerit  continentiam.  Croesum  sciUcet  diyitem 
nuncupabis ,  qui  regno  locupletissimo  noH  con- 
tentus  insatiaoili  kabendi  plura  cupiditate  in 
extremum  egestatis  ac  calamitatis  discrimen  de- 
venit.  Ventitabis  mihi  Midam  tanquam  locu- 
pletissimorum  jiominum  e  numero ,  quem  insa- 
nabilis  auri  argentique  amor  e6  demiim  adduxit  y 
ut  medias  inter  opes  crudeli  fame  ac  siti  tan-* 
tumnon  interiret?  Crassum  yer6  inter  homines 
ditissimos  censebis  reputandum,  cui,  cum  priyato 
bomini  tantae  possessiones  suppeterent,  ut  integro 
exercitui  suis  impensis  alendo  par  esset ,  novos 
tamen  in  singulos  dies  tbesauros  aggerebat? 

Quinam  igitur  divites  dicendi  simt ,  si  divites 
illi  non  debent  appellari  ?  Ule  ille  dives  erat  y 
qui  oblatas  ab  Alexandro  ingentes  pecunias  ia 
magn^  rerum  indigenti^  sic  rejecit ,  ut  ipso  etiam 
principe  beatior  ac  fortunatior  "videri  posset. 

Vos  ergo ,  quotquot  tenues  et  exiles  fbrtunas 
nacti  estis ,  quantum  yel  in  yestr^  illft  egestate 
atque  inopi^  ad  yeras  solidasquc  divitias  pme- 
sidium  habetis ,  quibus  tam  facil^  liceat ,  quod 
est  divitiarum  proprium  ,  vestris  rebus  esse^con-' 
tentos. 

ARTICUXITS     IV. 

Z)e  Negantibus  seu  Repugnantibus. 

Negantia  seu  Repugnantia  seu  Contradicentia  j 
sunt  ea,  quorum  unum  negat  aliud :  ut  est  sapiens^ 
ne  igitur  dicas  insipientem  vel  non  sapientem; 

Erui  potest  argumentum  ex  hoc  loco  duobu& 


LIBBR      1?RIMtTS.  r^Sf) 

praecipu^  modis.  Primus  esty  si  duo  Contradicen- 
tia  secundi!uu  varios  efTectus^  causas  et  adjuncta 
sumpseris  :  y.  g.  amor  et  odium  sunt  contradicen* 
tia^  hinc  seqmtur  amoris  effectus  ^  causas  et  ad- 
juncta  odio  repugnare.  Ita  rect^  concluderes.  Non 
cdit  ille  Deum  ^  qui  ssep6  sacri^cium  cum  magno 
pietatis  sensu  oircrre  consuevit^  qui  preces  as-^ 
siduas  fundit  ,  quem  uberrimis  iacrymis  sibi 
propitium  reddit  y  quem  ut  alii  colant  ac  vene- 
rentur^  omni  studio  ac  diligentiA.  contendit.  E 
contrario  autem  :  Si  me  amas ,  cur  me  verbcri- 
bus  excipis?  cur  criminaris?  cur  conviciis  one- 
ras?  cur  ut  inimicum  aversaris?  cur  jacentem 
erigere  abnuis? 

Alter  modus  est  ^  si  antecedentibus  ac  cpnse- 
quentibus  adjeceris  particulam  non.  Tunc  enim 
argumentum  facics  h.  Repugnantibus  >  v.  g;  Sol 
ortus  est  ^  ergo  dies  est  j  adde  particulam  non. , 
Non  sol  ortus  est,  ergo  non  est  diej. 

Habes  exempla  apud  Ciceroncm  Repngnan- 
tium  plurima.  Pro  Coelio  n.  5.  ubi  probat  k 
Repiignantibus  £als6  objectum  fuissQ  Coelio  y 
qu6d  apud  suos  probatus  non  fuisset.  Na/n^  quod 
objectum^  est  Municipibus  esse  adolescen^ 
tem  non  probatum  suis  :  nemini  unquampnt^ 
senti  Puteolani  majores  honores  habuemnt, 
quam  absenti  M.  Ccelio  ;  quem  et  absentem 
in  amplissimum  ordinem  cooptarunt  y  et  ea 
non  petenti  detulerunt  y  qucB  multis  petenti'^ 
bus  denegarunt  :  iidemque  nunc  lectissimos 
viros  et  nostri  ordinis  et  Equites  Romanos 
cwm  legatione  ad  hoc  judicium  ^  cum  gravis^ 
simd  atque  omatissimd  laudatioUe  miserunt. 

Et  pro  Sylla  n.  83.  probat  a  Repugnantibus 
eum  nuUam  habuisse  in  conjuratione  Catilinari^ 
parlem.  Sed  quid?  Ego ,  qui  CatiJinam  nori 


0.^0  llHETORlCie 

laudavij  qui  reo  CatiliiuB  Consulmon  auifui^ 
qui  tesUmonium  de  conjuraUone  dixi  in  alios^ 
adeone  vobis  alienus  a  sanitate  ^  adeb  obli^ 
tus  constanticB  mece  j  adeb  immemor  rerum 
a  me  gestarum  esse  videor^  ut ,  ciim  Consul 
bellum  gesserim  cum  Conjuratis  ,  nunc  eorum 
Ducem  conservare  cupiam^  et  in  animum  in-^ 
ducam  y  cujus  nuperjerrum  retuderim  fflam-' 
piarnque  restbixerim ,  ejusdem  nunc  causam 

vitamque  defendere EgoiUe  conjuratio^ 

nis  investigator^  atque  ultor  cert^  non  dejen^ 
derem  SyUam,  s^  conjurasse  arbitrarer. 

Usus  H.epugnantium  multiplex  ac  &eq^uens« 
i^.  Dessemt  aic  locus  amplincationi ,  ut  pro- 
bat  numerus  85.  pro  SyM.  Item ,  Verrin&.  7» 
n.  84.  Vide  quia  intersit  inter  tuam  libidi- 
^nem  Majorum^ue  auctoritatem  y  inter  amo-- 
rem  furoremque  tuum  y  et  illorum  consilium 
atque  prudentiam.  lUi  aditum  litoris  Syra^ 
cusarus  ademerunt ;  tu  maritimum  imperium 
coTicessisti.  Illi  habitare  in  eo  loco  Sjyracu-' 
sanum  y  quo  naves  accedere  possent  ^  nolue^ 
runt)  tu  classi  et  navibus  prceesse  Syracu- 
sanum  voluisti.  Quibus  illi  sucb  urbispartem 
ademerunt ,  iis  tu  imperii  nostri  partem  de^ 
disti. 

£t  pro  Coelio  n. .  45.  probat  non  declitum 
ipsum  fuisse  amoribus  ,  quia  repugnat  tantam 
eloquentiam ,  quanta  elucebat  in  Coelio  ,  stare 
posse  cum  amorum  blandimentis  atque  deliciis. 

£t  pro  domo  su^  n.  4-  ubi^probat  non  fuisso 
se  expellendum  k  Clodio  ,  quem  ejcctum  omnes 
boni  luxerunit  j  quo  carere  Ciyitas  se  non  posse 
profitebatur. 

2**.  Hic  locus  orationem  illustrat  j  ut  pro 
Milone  n.  2.  Nam  illa  prcBsidia  ,   quc^pro 


LI^XB.      9RIMUS.  a^l^ 

tempUs  imiubiis  cefnitis ,  etsi  contm  vint 
couocata  sunt^  afferunt  tamen  Oratori  hof- 
roris  aliquid ,  ut  inforo  et  in  judicio  j  quan- 
qtiampnesidiis  salutariBus  etnecessariis  septi 
sumus ,  tamen  ne  non  timere  quidem,,  §ine\ 
aliquo  timo.re  possimus.  . 

Item  Vemn&  4*  "•  ^i^p-  ubiprobat,  fieiinoii 
potoi^se  j  ut  Siculi  sud  voluntaLte  et  non  *coatti 
statuas  Verri  erexissent ,  quas  decedente  ipso' 
^  SiciM  dejecerant.    .        .  /.      "" 

Tractandus  bic  locus  y  Tel  per  AfErmatioBem^ 
€um  ex  a£Grmatione  unius  iiuertur  negalio  alto*- 
rius  j  vel  per  Negationem  ex  qua  inferatur  affir- 
inatio.  Sic  di!im  a£Snnat  Tultius  •magnos  faono^ 
res  habitos  fuisse  Coelio  etiam  absenti^  ^g^^ 
eundeoi  non  probatum.  .si;l]^s  JVfunicipibus,*.  S\q 
Begat  Sjllam  baboisse  uUam  in  conjurattone 
CatiUnari&  partem  y  quia  ipsum  laudaverat  et 
ejus  defensionem  susceperat,  ..'.*, 

EXERCITATIO. 

^oscius  paternoj  cc&dls  acdusatus^  qubd  Jd 
perernpti  pdtris  cubifulo  dormiens.  i^ventus 

.    esset^  defenditur.   . ,  •  .    . 

■ .  

l..a  .  ..4,«.  '• 

Locus  k  Repugnai^tibus. 

S  Y  N  6  P  S  I  S.  V       .^ 

Exord.  VJoNQUVRETUR  Oxator  de  Accusatorum  iniqui- 
tate  f  qui  confectum  dolore  Roscium  ob  peremptum  pa- 
trem  ^ .  novo  Accusatiojais  gep^ere  exaniment. 

PropositioM  Patrem  Roscius  non  occidit^  id  tractabil; 
jper  aliquam  figuram. 

CoTtfirmatio*  Petetur  iRepugriaiitibus  i**.  quiador- 
xniens  lilitta  in  occisi  patris^  •cubiculo  inVentes  est^^R^ 
pugnatutquis,  occiso{>atre^  ullam  quietispaclevucftpMt; 
sed  Roscius  dormiens  inventufi  est,  ergo  repi^g^at  x^t 

Tom.  L  Q 


2^2  *       RHBTORZCJE' 

Boscius  patrem  occtdecit.  Incipiet  ftb  tikpositiofte  A»* 
sumptioais ,  qu6d  uaum  argumentum  a&runt  adver* 
•arii  ad  probwdam  accusationem  j  dicetque  lioc  uno  sa- 
tis  eximi  suspicione  sceleris  miserum  adolescentem  ^ 
quam  complexionem  tractabit  per  yarias  interrogatlo-' 
iies.  Tum  veniet  ad  propositionem,  o^tendettfue  fieri  non 
potui sse  ut  Roscius  uliam  quietis  partem  caperet ,  si 
occidisset  patrem*  *  Hbc  probabit  ^ 

i^,  Ratione  petxti  k  testimonio  conscientise  •  qu» 
reum  tanti  sceleris  perpetu6  exagitat  \  koc  esse  pnmum 
nocentis  supplicium. 

12^.  Orestis  exemplo,  qui  y  matre  interfecti  etiam  ad 
vindicandam  patris  mortein ,  exagitatus  htit  k  Furiis  f 
quantd  magis  Roscxus  ^  si  parentem  optianum.interfe-* 
cisset. 

3^.  Ab  iisdem  Repugnantibus  ^  ex  parte  amoris  quo 
Roscius  filium  ^  .et  nlius  Ticissim  patrem  complectere- 
tMr.  Re^mgnat  ut  patrem  occiderit  Roscius ,  c[uem  ama- 
bat,  et  k  quo  amabatur',  sed  etc.  OmissA.  propositiono 
Teoiet  ad  Assumptionem^  ostendetque  quantus  esset  pa<« 
tris  in  filium  amor  y  et.Tici8sim  filii  in  parentem. 

4^.  £x  anteactlL  Roscii  Tit4  aliud  argumentum  k  Re« 
pugnantibus  eliciet.  Non  potuit  cadere  parricidium  in 
eum  j  cujus  Tita  fuit  innoeens  ^.  sed  Roscii  Tita  fiiit  in* 
nocens  9  etc.  Propbsitionem  tractabit^  dicetque  scelus 
eiusmodi  non  cadere  ^  nisi  in  eum  cujus  Tita  merit  per*» 
dxta ;  quia  nemo  repenti  fit  pessimus ;  ergo  ostendatur 
in'Tit&  Roscii  flagitium ,  per  quod  ,'quasiper  gradus  ad 
parricidium  pervenerit.  Deindd  Assumptionem  tracta* 
bit ;  iuTitabit  adversarios  ut  probent  corruptam  fiiisso 
Roscii  adolescentiam. 

CoTtclusio  fiet  per  Tebementem  Deprecationem  ^  qui 
commiserationem  Judicum  ej^citabit. 


ji 


O   R   A   T   I  O. 


Qiiod  unum  Adolesceiiti  optiinp  restabat  in 
acerbi^simo  parentis  amantissimi  desiderio  do« 
loris..splatiumy  ut  adpersequendos.impue  ca&dis 
auiitares  curas  omn^  ac  studia  conterteret ;  id 
hodi^'n0Taatque  inauditoscelere  non  sustulerunt 
modo  homines  per^itissimi  ,   sed  recens  adliUG 


riBSR      BBIMUS.  243 

ac  crue^tum  misembiUter  vulnus  imanabili  plaga 
ulcerarunt. 

Accus^tur  enimyeTJ» ,  et  in  ve&trumjudiciuui 
Roscius  a4ducitur  $  coipp^ere  cogitiir  p^a&  la-^ 
cryma^  ,  *  quibu^  filius,  op|i)i^us  paremti  eiptimo 
parentabat  5  et  qi^^jli  n^lkrii^  inter&cboribus 
vindictfi^  ^ieditabatur,  eandem  k  se  ipa»  j[ube- 
tur  propulsare,  Adeo  nuUuw:  furori  suo.  ponunt 
modum ,  quos  Roscius;  advdrsarios  feMm  y  nisi 
adolescentem  miser'Uii>  9,  qu^m  erepto  patseluctu 
perdiderunt  >  eundem  tneredibia  accuaatianis 
genere  exwii^ent, 

Quid  agam ,  ju^ipe^  ?  c|^uid  k)quar  1  an  dikten* 
dam  serio  acc|isfi,ti^ne3|9%  llla;n  a^g]:>ediu ,.  quso 
per  9^  sati?  ipsa  pejfelUtur?  sciUcet  ullanL  iiiTe'- 
niat  9kpud  yosndem  ,  quod  iUi  mentiuntuir  tur- 
pit^r ,  aut  erit  yest^m  quispiam ,  qu\  sibi  per^ 
&\}»^^akt  interfectum  a  iQ.oscio  pareatem  suum? 
Tamp^i^  yobis  notus  esset  adolescensrsuayds-. 
siJDpkUf»  y  ut  yel  l^is^imam  sceleris.  tai^ti  suspicicn 
pem  io  ^V^  cad^re  posse  putaretis  ? 

Atf^iMH»  iuo}ama»te9  audio  ipsius  adrevsarios. 
E&deapn  ips^  nocte  ^  qu4  peremptus  est  &e6m 
p^to?  y  i^quiunt  i  inyea/tus  fiUus  patri^  ii^  cubi» 
cuIq  ^tim  dQrmieuSf  £sregium  enunyer^,  judi-« 
ce^*f  e%  ad  feeiendam  ndem  aonwaratanr  beU^ 
ar^i]^i|tiju»L  f  Roscius  occisi  patns  ia  cubiculo 
dorwiebat!  £cquis  ex  yabis^  judices,  qui  ycl     Repu«nan. 
ex  h^o  uaoy  quod  firimssiHmm  ponunt  acetiisa-  tmabAdjuiM- 
tores  o^twtionis  iniquss  fundamentum  y  suspi* 
dioQe  soeLerU  miaerum  a^oleacentem  non  Uberet? 
quis  statim  aoa  perspiciAli  coaflatam  kaac  esse 
pialayblqram  inyiiUlL  ad  labe&ctandam  ianpcen* 
tiam  Roscii  calumniam  ?  N<ai  yidemnt  UlU  eciUcet  - 
delatores  minim^  maU  ^  h&c  ipsH  parte  ruere  ac-* 

Q  ^ 


^44  lLHSTOB.lCje 

cusationem  y  qulL  fulciendam  eandem  esse  arbi- 
trabantur. 

Agite porr6 ,  judicesaBquissmii^  putatisquem- 

quam  y   ciim  omnia  divina  atque  numana  jura 

scelere  nefario  poUuisset  ^  sonmum  statim  capere 

potuisse^  creditislicuisse  huic  sine  curlL  qmes« 

cere-,  qui'  ne  spirare  quidem  sine  metu  susti- 

Buisset  V'  Etenim  sua  quemque  fraus  ^  suus  error 

maxim^  perturbat :  suum  quemque  scelus  exa- 

gitat  amentiftque  affidit jsuae  malas  cod.tatione8 

conscientiaque  animum  terrent  5  atque  ulud  solet 

primum  esse  nocentis  supplicium  ,  ut  horrificis 

admissi  sceleris  imaginibus  to^que&tur.    Ita  se 

res  habet ,  judices ,  magnam  vim ,  magnam  ne- 

cessitatem,  magnam  religionempossidet  patemus 

praesertim  sanguis  ;  ex  quo ,  si  qua  macula  con- 

cepta  eet,  non  mod6  elui  non  possit,  venim  usque 

permanet  ad  animum ,  ut  summus  furor  atque 

amentia  consequantur.  Hse  sunt  impiis  assiduse 

domesticseque  lurise  ,  quse  dies  noctesque^aren- 

tum  poenas  k  conscelerati^simis  filii^  repetant» 

.  Hinc  Orestes   ille,-   quem  patris  ulciscendi 

causi.  it4  sumpsisse  legimus  de  matr^   suppli- 

cium  ,  ut  Deorum  immortaliiun  momtis  r  atque 

oracuUs  id  fecisse  dicatur ,  perpetui^  t^nken  agi- 

tabatur^fiiriis  ,  quse  nec  quiescere  nsquamlni-» 

serum  "paterentur ;    qu6d  ne  pius  qiiidem  sine 

scelere  esse  potuisset.   Interim    Roscius   nulllL 

impulsus  ad  interficiendum  patreni  eontumelift  y 

,  nutlo  parentis  odio  provocatus*,  in  recentime- 

morii  poracti  sceleiis ,  conspersis  adhuc  ac  cruen* 

tis  sanguine  patemo  manibus  ,  tam  securus  de- 

hitse  parricidis  vindictae ',  tam  quietus  perstitisset, 

ut  alto  demergi  somno  potuisset. 

Ha  i  cST      Atemm  quid  his  immoror  diutii^s  ,  ^udioes  ? 

jam  sensisti^  inflictam  optimo  adolescenti  calum- 


L   X    B    £   R.     7   R   X   M   ir   S.  7,^5 

^Diam ;  jam  illatam  sceleris  nefandi  labem  tacitis 
sufiGragiis  depulistis.  Notus  yobis  nimirum  Roscii 
animus  ^  .  spectata  primis  ab  annis  suavissima 
juyenis  indoles  et  tenernmus  in  optimum  }>a- 
rentem  amor ;  q ui  non  mod6  tanti  sceleris  socie- 
tatem  non  admittit^  sed  etiam  yel  leyissimam 
suspicionis  umbram  amolitur.  Scilicet  Roscius 
parentem  occidisset  ^  quem  amabat  tantilim  ,  et 
ii  quo  yicissim  tantoperi^  amabatur  ?  O  si  loqui 
posset  infelix  Roacius  !  si  redire  rurs^im  in  hanc 
lucem  y  quo  sensu  doloris  summo  capitis  in  dis- 
crimine  positum  suk  causi  yideret  eum ,  quem 
non  tam  ipsa  conmiunis  sanguinis  ^  quam  eximide 
flpectatae  pietatis  officia  et  smgularis  qusedam  in 
parentem  caiitas  amal)ilem  efficiebant ! 

Sed  redeat  yobis  in  memQriam ,  judices ,  qualis 
ab  ipso  ineuntis  aetatki  exordio  Roscius  extiterit  j 
hedc  enim  ipsa  maleficii^.  quod  irrogatur  ipsi^ 
magnitudo  tacit ,  ut  nm  adolescentis  in  yita 
o^tendantur  expressa  parricidii  yestigia  ^  res  pro- 
fect6  tanta^  tam  scelesta>  tam  atrox  y  tam  nefaria 
credi  non  possit.  I^oferatur  ergo  necesse  est 
turpis  adolescentia  y  omnibus  flagitiis  yita  in- 
quinata^  sumptus  efiiisi  cum  probroac  dedecore^ 
prorupta  audacia ,  sumnm  temeritas  y  quae  ab 
msamlL  non  abhorreat.  Accedat  huc  oportet 
odium  parehtis  ^  animadyersionis  patemae  metus^ 
amici  improbi ,  seryi  conscii ,  tempus  idorieum  , 
locus  opportun^  captus  ad  eam  r^  j  poeni  dicam, 
respersas  manus  sanguine  patemo  judices  yideant 
oportet  y  8\  tantum  facinus  credituri  sint. 

Vos  y  yos  appello ,  accusatores  nefarii ,  et  tam  1^^^^. 
inauditas  calumniae  nequissimi  artifices ;  edite  tiaai>.ES 
nobis  ehccogitate  ,  fin^te  et^m ,  si  potestis ,  ali- 
.  quod  in  tota  Roscii  adolescenti^  flagitium  ,  per 
qUod ,  quasi  per  gradus,  ad  istam ,  quamim- 
putatia  ip$i  ^impietatem  ascenderit.  Nemo  repente 


nenaR* 


fit  pessimus  ,  sed  m  miminis  noxis  et  leyioribm 
peccatis  exercitatum  esse  quempiam  oportet, 
antequ^  in  extrema  scetera  prorumpat;  vos 
«Rkihi  arripttis ,  quod  vitiomln  omnium  extremum 
est,  ralimjuitis  illa,  quibas  remotia  hoc  ipsum 
esse  non  Ipbtest.  Nulia  culpaxida  fazniliaTitas  ^ 
non  aLihdr^^  hon  risus ,  non  convivia,  non  levitas 
anixfti  uUa  bsriendi  tur  ^  et  ^  cilim  ea  non  reperiaxitur  y 
qu6e  isc^ris  itmbram  babent ,  in  e6  eummum 
nirorem,  atque  impiet^tis  cumuhim  reperm 
poss6  insulsbsimi  accusatoi^es  meitliuntur. 

Videte  «1^6 ,  judices  y  quo  tandem  animo 
in  h^c  cans&  vos  asse  oporteat.  Ve^lris  in  mani- 
bus  adolescentis  miseri  mIus  posita  est.  Videtis 
testes  innocentiee  Lacrjmas  ^  auditis  su^piria  ; 
acerbissimum^  quo  jam  >eix»nimatm  jM^  est 
infeiix  Koscius ,  luctiim  intDumum.  Mil  Uftinam 


v^PboGpretio  redimerepaJnfekitisvit^lki^t !  Uti* 
nam eflusiene sanguinis  ^Um abint^riturevocare 
posset !  Hoc  erg6  date  mimro  adoiesleeiiti  sola- 
tiwn,  utcum  pdrente  apttmoy^tiBmboninominis 
fkniiam ,  quod!^  unuiu  h&adka-Mjpe^e^y  ^Eimisisse 
per  V08  Kon  videatur.      »  .    ' 


F 


cApuT  yii. 

Locus  db  ^idfuneiis* 


)ei'bqu£ntxs4IMUs  est  iiujus  loei  ubub  et 
Oratori  ^axim^  neceascurius.^  oi!im>nnilla'par8  sit 
Chuitionifi  ^  oujuacumqtte  g^ieris  iUa  sit^  cui 
non  inserviat. 

A4juncta  sunt  ea  quae  cum  re  ^  de  qu&  agitur  j 
non  necesscurioquidem  y  sed  probabiliter  colitei^n  t. 

Tria  sunt  Aajunctorum  genera:  Pra^cedentiay 
quas   rem   praQcedunt ;   Comitantia  y   quae  rem 


I.IBBa      PBZMUS.  247 

comitfitBtur;  Consequentia ,  quae  consequuntur. 

Causao^,  coi^siiia^  injurias  iJiatae,  vel  acceptaey 
jcoxksuetudo  ^  .mixue  y  ausceptum  iter  y  omnis  deni- 
que  institUitus  ad  rem  apparatus  y  Adjuncta  di- 
cuntur  praecedentia. 

Habea  ex^mpliUn  in  Qratione  pro  SyM  n.  52« 
ubi  ab  Adjunctis  prmcedentibus  probat  ipsum 
jpum  Catiljba&  ^on  conjurasse.  Ham  quis  estigi^ 
iur,  qui  tum  dicat  in  campum  adspirasse 
&^llam  ?  atqui.  si  tum  se  ,cum  Catilina  socie^ 
iate  scelens  conjunxerqt,  cur  ab  eo  disce^ 
debat?  ,cur  cum  Autronio  non  erat?  cur  in 
pari  caus4  non  paria  reperiuntur  signa  cri- 
minis^,.».nhoc  tempore  chm  nuiximd  arderet 
conjurado  ,ckm  Catilina  egrederetur  ad  exer^ 
^citum^  -Qassius  incendiis ,  Cetfiegus  cc^di 
j^ra^nej^aifur y  I^entulus  in  urbe  relinque- 
retur  : .  Aut^nio  ,  ^t  occuparet  Etruruun, 
prmscnbenetur }  ciim  ^omnui  vrdimi^ntur , 
instititerentur  j  parurent^r  ,  ubi  fuit  &ylia  , 
Corn^If ,?  nu^m  RoJm^  ?  i^^  lona^  abjzdt.  Num 
in  iis 4^g^Qnibus ,  qud^se.CatUina  rejerebat? 
multb  etiam  J^ngius^  <etc.  . 

^^^PK9  ^MU<^^ .^^*  ^  ^  *  V^ideo  (fdfiHC  constare 
omTbuf  j  ^j,ydip^ ,  MUoni  etifim  udhs  fuisse 
CbHliumsai^iy^^ej  Hliadea,,  yj^  concupierat, 
optatissiHUi^mintentiffnMi^  odium 

Ctlius  inh^f^  df^rbissir^urf^j^  f/i  M/um  hujus  nuU 
ium  ^<^n&^ef^(fiuem  ill^ispe/petuamin,  vi  infe- 
rendd,  hujus  tgmitm  in  repelle^f^d. .  ,Ex  bis  ante- 
cedentibus  probat  Clodiumviiiis^e  i^asidia]^orem. 

K^i^y^Qlia^^QpmitanXia^AsG,^^  ^enera,Yul^& 
reyocantur^  quae  hoc  versiciUQ  .<x>ntu\fejit,air.  . 

Quand6. 


2,4^  RRBTORIC^ 

Habes  iUustre  comitantiiuii  Adjiinctoruii!!^ 
e^cemplum  pro  Milone  n.  54-  SihtBc^nongesta 
cfjidiretis  ^  isedpicta  videretis  ^  tamen  appa** 
reret  uter  esset  insitMator,  uter  "hihil  cogi*- 

*  Quid.    taret  mali.  *  Ciini  alter  veheretur  ik  'rhedd 

ytBniiltitus ,  u^  sederet  uxor  /  quid  horunt 
non  impeditissimum  ?  "vestitus  ,  an  vehicubint  '> 

*  Qui».    *  ah'  comes  ?  qtud  minits  promptum  cui  pug^ 

namy  ciim  pcBnuld  irretitiis ,  rhedd  imuedi- 
tiis ,  uxore  poenS  constrictus  esset?  Videte 

*  Qu.nd5.   nuricillum  ^  primum  egredientem  ^  vilU  sw^ 

*  Cur.      bitb  ;  cur  vesperi  ?  *  quid  necesse  est  ?  qid 

comenit  prxBsertlm  id  temporis^?  Divertit  in 

*  Quibus  villam  Pompeii  y  Portipeium  utvideret  ?  *  Scie^ 
«iixUu5.        ^^^  ^-^  Alsiensi  esse.  Villam  ut  p^rspiceret  ? 

mil/ies  in  ed  fuerat.  Quid  ergo  erdt  moras 

et  iergiversationis  ?  diim  hic  veniret ,  locuw^ 

*relinquere  noluit.  Age  mmc;    iter  -  escpediti 

-  *  Idironis  curk  Milonis  impedimehtis  coniparate. 

*  ^^'^'^^^'*'^  Semper  il/e  antea  cumuxoreitum  ^ine  Sd, 

nunquam  non  in  fhedd :  tum  iri  equo  comites 

G-rosculi  y  quocumque  ibat ,  etiam  ^chm  in 
^  castra  Etrusca  pwpembati  tkrit  nugahim  in 
"comitdlu  nihiL  MHg'^  qui  nu7iquam\  tuht  casu 
' pueros  symphonidcos  uxoris'  dttcpbat  et  an^ 
'  cillariim  greges  ^   ittdy   qui\sempirsecum 

scorta  y  semper  exotetos  y  serriperlupas  du^ 
'  cebdt  y'  tum  nemiWemj  nisi  utvimm  d-  viro 
*  ^»-  lectum.  diceres.'  Cur  igitur  victus  estf^  quia 
''riori  semper  vititor  htatrone  ^  noririuhquitm 
-etiafk  tittro  h  viatore  wciditur;:  quia^  quan- 
'quam  paratus  in  imparatos  Ctodius,  iamen 

muUer  inciderat  in  viros. 
^     Quod  spectat  alia  Adj  unctonun  geneira  y-  prim6 

expendendum  est  quid  uniuscujuaque  circum- 


staiifiae  nomine    intelligatur.    2^.   Consulendus 
Cicero,  et  ad  ejus-  imitationem  recurrendum,   • 

E  X  E  R  C  I  T  A  T  I O. 

GoUath  immanis  Gigas  h  jtmiore  David^ 

.    prostn^tusi 

Locus  ab  .Adjunctis  Comitantibu*. 
SYNOPSIS. 

f^uis*  AuV  ille  est  tam  timendus  hostis  populo  Israe* 
litico? 

Quid.  Describetur  iiiforme  cadaver  ^  immanis  trun- 
cus  avulso  capite  ^  spirantes  adhuc  minasoculi,  etc« 

175/.  Invitabit  OratorPhilistaeos ,  ut  propioribus  ocu- 
Jis  aspiciant  Imperatorem  suum ,  tingentem  suo  san* 
guine  tenram  iilamt  ^  V^^  laureamm  segetem  metero 
<x>gitabat.  .:   ' 

Quibus  cuixiliis.  Tractabit  Locum  illum  per  Susten^ 
tationem.  An  exercitus  totus  in  hominem  irruit?  an 
bellator  aliquis  egregius  illumoppressit?  anSaiil  ipse? 
hoc  perfecit  adolescentulus.  .... 

Cuf,-  Sic  mortalium.  fastas  reprimit  Deus ,  sic  amat     - 
hostes*  8UO8  leTibus  isstrumentis  profligare  9  ne »  etc.  \ 

Qfiomodd*  Non  {>ercutit  aemper  Deus  nocentes  iiil* 
mine  ^  non  ferrum  adhibet  y  aut  faces ,  etc.  £rit  poste* 
ris  documentum  prostratus  bellator  fund& ,  et  lapide. 

Quandd.  Hortabitur  Israelitas  j  Ht  agant  gratias  Deo, 
cujus  iu  eztremo  rerum  suarum  discrimine  amicam  ma- 
jiiim  aenserint. 

O  R  A  T  I  O. 

Quid  video?  qnale  se  meis  oculis  oflert  spec- 
taculum  !   Hiccine  est   immanis  Gigas  Israeli-  Q«i». 
tico  populo  tam  timendus  hostis  ?  quem  aggredi 
nemo  sustinuit ,  nemo  proyooantem  ad  pugnam 
ausus  est  opperiri }  qui  soius  magni  instar  exer-  - 
citus  Iiaben  poterat ;  cujus  vel  ad  aspectum  foiw 


i^  &  B  £  .7  O   B:  I  G  JB     ' 

non  con^tnixisse  p6ntein,;exemplp  Xer€i&;.;|iaii''dec»' 
Tasse  ilumen  ,  ut  fecerat  olim  Cyrus  ^  non  comparasse 
naTigift,  sed  ingressos  flumen  ipsum  et  rapidissimas 
aquas  equo  trajecisse  9  in  quibus  stare  pontinm  struc- 
tura  non  potuisset. 

Ubi  et  Quandd.  Describetiexpertes  formidiaia  Gallo- 
nim  animos  mediis  in  periculis,  stantes  advers^in  ripA. 
Iiostes*  et.  tQrmenta  onuiia.in.Qallos  explo^entes. 

Cur,  Ostendet  uno  comparandse  glorise  et  ostentaBdse 
fbrtitudtnis  desiderio  impulsos  ad  tentand^m  tantipe- 
riculi'akam.' 

.  Conolttdet  extoUendo  prodigium  illud|  yix  ullam  apud 
iposterps  £^em  in^venturum. 

O   R   A   T  .1    O. 

I        •       '  I  I 

i    !Ne,  pigeat .  revpcaxe  in  memoriam  illustrissi- 

mum  Gallicae  fortitudims  specimen  y  et  facinus 

.  ojxinii)in  linguis  ac  sermonibus  decantatum  tpties^ 

.  etianv^post  .longum  tempus  retractare.  Grederent 

Quit.    unq uam  posteri  quod  dicturi  sumus ;  et  rei  tam 

fideiibus  monumentis  consignatae  fidem  adjun^- 

r  gerent.^.  ^isi  )am  diiX  eain  obtinerent  Galli  apud 

universos  popillos  famam,  nihil  ut  sit  tam  ax^ 

duum  y  quod  non  aggrediantur ,  nihil  tam  ple- 

num  periculis^  qudidnon  ultr6  subeant^  nihil 

tam  inexpugnabite  ^  quod  vincere  non  solea^t 

ac  superare  1 ' 

^^'         At'  quantum  illud  fuit ,  quainque  ad  admi- 

rationem  singulare,  quod  de  ipslL  rerum  natur^* 

triumphare  Galii  visi  sunt ,  neque  oppositis  ab 

ea   potentissimis  obicibus  potmt  virtus  eorum 

invicta  retard^ri.  Vidit  enimver6  noster  exercitus 

objectam  sibi  non  fossae ,  non  muri ,  non  pro- 

pugnaculi ,  non  paludis  moram  y  aut  quidvis  aiiud 

musitati  operis  repagulum,  quod  hominum  ma- 

nxis  fabricaverant ,  sed  altissimi  rapidissimique 

fluminis  alveum  :  Rhenum  uno  verbo,  quem  non 

tam  •  muniti  undiqu6  aggeres ,  propugnacula  ^^ 


L   t   B   E   R      T' K   I   M   tr   S.  2^3 

iiisal^  taer^ntttr ,  qu^  vls  aquanim  Q>mitiensay 
et  nusquam  hacten^s  pertentata^  ^fedderet-; 
vidit^  .mquam^  neque  feas  sibi  ^ias  inistt^ta-^ 
biles  putavit. 

Tamen  non  contabulavit  fluvium  ,  ut  Xerces,* 
aut  Cassarj  npn  derivavit^  ut  Cyrus;  non.  adhi- Q^^^  *™- 
Imit  navigia ,  ut  rii6s  est  bellorum'  nijsgrtisque  »^4^*  ^ 
communis ;  ^ed  immensos  aquarum  vbrdces  y 
illud  pelagus  securus  eques  ingrediturj^pedejga 
figit ,  ubi  stare  pontium  structura  non  potuisset^ 
aquas  ambulat ,  quas  iiavigiis  transmittere  peri- 
culosum  iuisset. 

Quod  si  fecisset  uzm6  sdiq^is  in  tanto  exer^ 
citu  ^  si  imminentis  hostis  oontemptor  in  adver- 
«am  ripam  evasisset ^ ' 'ht)vniQis  industriam  ,  for-uuetQiuui' 
titudirflm  miraremuri'  Nunc   autem  trajecisse  ^*** 
tunnas  integras ,  inspiciei^te  hoste,  ripam  insi- 
dentq^  tormentis,,  jaculis,  telis    omnibus   in- 
gruente  non  repidsas  fuisse  y  non  tendtaaj;  sed 
m  hostium  arces   intonmsse  y  ex  inferiore  loco 
irruisse  in  propugnacula  y  obsistentes  ac  repug-* 
iiantes    trucidasse ,    inictasse  ,   occidissd ,  id  si 
admirabile  quiddam  ap ;  prodigiosum  non  cllbi- 
mus^  vestram  .fidem^  .<(ujid  deincep^  i.  ;n:obi&         , 
in  miraculorum  numeisov-reponetur?    '     : 

Neque  vefi  ha3c  ptlftata  quis  putet '^'Gailis 
aut  periculi  metu,  quod  ihstaret ,"  aut  potitmdae  Cnr, 
spe  praedae,  quam  ambirent^  aut .  prQpagaiidi 
longius  imperii  grati& ,  quod  interppsiti.uuminia 
repagvilum  arctii!is-  coerceret;  fuenot  iila  priscia 
heroibus  virtutis  incitamenta.  Haec  una-'  genti 
Gallicse  merces  proposita  ,  unum  hoq  eri,t  tantoef 
fortitlidinis  praemium  ,  si  nova  quaedain^fiat  ad 
comparatam  jam  laudem  accessio  y  et  inusita- 
tiun  antea  invicti  roboris  exemplum  futuria 
fi&tatibus  ostentetur^ 


■*  •    ^      ?  » 


■iiL* : 


25  4i  ILHBTORXCit 

Gaudeaft  ergo  parti  tajn  msigni  &ciiiote  dori& 
et  apud  8eix>s  nepotes  eam^  cj^uam  meruit  for« 
tituduiis  invictas  ikudem  ^  sibi  gratuletur. 


EXEBeiTATIO. 

ViteUii  in  Senatu  Oratioj  qudPisonem  illatat 
.  G^rmanico^  Tnortis  r^,uni  accusat. 

Jjocas  ab  Adjunctis  Antec^dentibas  et  Consequentibus* 

S  Y  N  10  E  S  .1  S. 

Exord,  \jFiciLT  non  Tenire  se,  aut  communi  aut 
proprib'  inil&tuitt  odio  ad  Pisonett  accnsandum. 

Propositio*  Defsrro  se  ad  Sanatum  extrema  morien- 
tia  Gexm wiiri  TWrba  >  quibttaipsqruia  «qtiitatem  adver-i 
aiL8  int^rfectorem  suum  flagjltabat :  quod  unum%«i  sui^ 
£cerot  ad  probandant  accusacionem ,  multa  alia  ad  ean* 
dem  confii<mandam  concifcrere. 

Cotifirmaiio,  Petetur  ex  duplici  capite.  i**.  ab  Ad-^ 
junctiSff  Antecedtotibus ,  et  ab«  o4io  PiiBonis  in  Germar 
Bicumi  quod.  probabit  tam  i  pnbtic^  oratioofr  qqam 
babu«rat  Piso  in.  Gennanicum  AtbAnis ,  qui^  4  priva-^ 
tis  sermonibns  ^  in  quib^  carpere  Germanicum  aHQc<« 
tai(^|:. 

!2°.  A  corruptft  militid.  in  Syri^,  suffectis  fortissi- 
moruffti  CeAturionnm  in  WudiigttaTis  militibus^  quoa 
elL  ratione  conciUatos  in  GeR&flDDicum  ooncitaTerat. 

3^.  A.  missis  frqquenter  eaiploratoribnfi ,  dtim  Germa« 
nicus  sogrotaret ,  qui  morh|  et  porrecti  Teneni  eventum 
nunciarent.  ^ 

Deindfi  i4em  arguet  ex  Adjunctis  Consequentibusji 
et'i^.  iitufdis  et  sacrificiis  et*aliis  Isetitiee  signis,  qus^ 
Piso  ppsft.  Gennanici;mortem  ediderat ,  qnem  locum 
tractabit  por  Antkheses  c<»parande  Pisonis  gaudium  ^ 
cum  pubiico  Romes ,  ciyitatumf  totius  exerciti!U  moerore* 

a^.  Ab  alb^  yeste )  quam  Planeina  Pisonia  conjuK 
indueral:  ^  atrlL  qud.|n  gerebat  d<^po8it&. 

3**.  Ab  oppugnatd.  Agrippinae  classe  ^  quae  Germft- 
nici  cineres  cum  universlL  ejus  familii  vekeret.  Non 
habuit  satis  Plso  tollere  GermaAiciua  de  jnedi.Q  y  ni«i 


totam  ejus  famiMAm  perderet ,  quasi  verd  speraTisset^ 
defuturos  accusatores  ^  si  spexa  geiuis  incly^so  ^totamr 
excidisset. 

4^.  Ab  a^senti^  Fisonis  ^  qui  Teitire  Rouram  jussus 
ad  jpurgandum  illatum  crimen  ,  abnuerat  obsequi. 

l3cnique  ab  omat&  Pi^onis  doino  ^  quam  ut  Judices 
stibire  velint  ^  sceteris-  vestigia:  dlsprehenstrri  ^  liorta^' 
lutttr. 

Conclusio»  Per  Deprecaiionem  j  ete« 

6   R   ▲   T  X   Ou 

Bfsi  incredibilis  dvitatis  tiotius  itt  prsematurfl. 
Gerraanici  morte  hictus  ac  moefor^  meaxjue  cum- 
fortissimio  PSfincipfe  necessitudo  satis  me  adhor-* 
tantur ,  ut  ineritas'  ab  secjuitate  vesttA  judicib- 
rumque  "^strorum  severitate'  In  parricidanr 
ipsius  repetant  psenas ;  nalite  tamen  esifitimare  ^ 
Patres  CbnscrijrtS,  me  vel  ptiblico  vel  privat<< 
Adductum  odio  ih  fstud  sanctitatls  domicilium* 
accessisse^  ut  PSsonem,  vinnn  post  hominum 
memoriam  longi^  scelestissimmn  y  in  tam  firecpienti 
^oncessu  adcusarexfi; 

Quare  ignoscet  mibi  vel  inistis  rerum  adjunc- 
tis  universuspoptdus,  si  neque  suis ;  neqne  meis 
ipsius  inimicitiis  bodi^  sefviam.  iSatis  habebo 
deferre  robis,  Patres  Conscripti,  tristes  infortu- 
natissimi  Principis  querelas ,  qui  nefario  adver- 
sariorum  suorum  sceleri  coactus  cedere ,  hoc 
untHn  habuit  acerbissimsef  mortis  solatium^  s^ 
suam  vestris  in  mBuibus  causam  deponeret.^ 
Utinam  extremos  morientis  spirittts  excipere, 
etuttimas  vdces  audire  vobi^  contigisset !  Parcite  , 
inquiebat ,  unumquemque  nostrftm  fidissimos 
renim  suarum  comites  respiciens ,  parcite ,  amici , 
inanibus  lacrymis  misen  Principis  funus  pro- 
iequi. 

£xterae  gentes  Germanicum  lugM|it ;  vos  /  si 


St56  3R.  H  B   T  O   H  1  C  ^ 

quid  axtnco,  indoLtum  yolueritis  y  '&cite  Senatus 
ut  sciat^  me  Pisonis  odio'  atque  insidiis  inter- 
ceptum  interire.  Haec  una  vox,  hoc  unum  for- 
tissimi  viri  testimoniiun  etsi  sufSceret  per  se 
satis,  ad  eTincendam  inter&ctoris   perditissimi 
imprqbitatem ;  tamen  ofFerunt  se  mihi  tam.multa^ 
ficeleris  argumenta^  ut  perstringendiseorum  non- 
nullis  temperare  i^on  possim^  ^ 
Aduncu       Oderat Germanicum  Piso ,  P.  C.  et itA oderat , 
Antecedentia.  ut  nuliS.  provocattis  unquam  injurilL  suam  Ger- 
^,.         manico    salutem   ac  yitam '  deber^t.   Sed- qvid 
adeo  .mirum  est^  si  Tisom  cum  tanta  vu*o  tam 
pan!im  conveniret.  Nani  quae  poterat  esse  socie- 
tas  rationis  cum.amentia ,.  pudoris  cum,  libidiae^ 
•    fortitudinis    cum..  imavia,  ^yirtutum   omninm. 
cum  necjpiissimo   vitiorum  oyinium   comitatu? 
Quid  dicam  auam,  siep^    privatfis  in  coUoquiis 
maledicendi ,  de  •  G^rmanico ,  ,ve}]icandi  res  ab 
eo  praeclar^  gestas  ^  ajlin,endi  labem  ipsius  mo-. 
ribus  occasionem  arriperet.  Saltem.  si  pestiferum 
invidiae  suae  viriis  inter  angustos  neiarii  pectons 
lijQQdt^s  conti^uisset ;  si  tantilun  inter  paucos  con- 
ceptae  jam  diili  malevolentiae  labem  efiudissetl 
MaieiicteAt    medisL   iu   luce ,  coram   universo   exercitu 
prirataetPu- detrectare    de  Germanico  cruentum  in  morem 
^  ^  non  dubitavit.  Hominem  lurebat  scilicet,  qu6d 

asquitatem  populi  Komani  apud  exteras  gentes 
Germanicus  humanitate  su4  commendabat ;  cuiod 
significatione  bcnevolentiae  Atheniensium  ammos 
demerebatur.  Volebat  Piso  eos  habcri  durii!iSj^ 
.  et  ^uod  obtineri  clementi^  poterat ,  id  verberi- 
bus  ac  plagis  malebat  extorqueri. 
Corrupu  k      Quanquim  ne  quid  existimet  constantem  esse 
Pisbne  MUi- 10  e4  morum  severitate  Pisonem  j  non  est  ille  tam 
*»*  ^  r  •  rigidus  ac  ferreus  ,    ut  flecti   ac    mansuescere 
nesciat.  VQluit  interdum  vi^eri  clemens  ac  mi- 


> 


LlBBA       PlLlMtJS*  hS^ 

smcors.  Teslis  Syria^  iii  qulL  tam  insignia  tnan^ 
suetudinis  suae  vestigia  nominum  suavissimu$ 
impressit.  Hic  habebant  hybema  castra  legiones 
nostrae,  quse  sub  Germanici  institutione  hanc 
erant  assecutSB  militaris  disciplinse  laudem,  ut 
neque  minilis  sesniter  suas  quisque  vices  obiret^ 
quam  si  k  tergo  mstitisset  hostis  ^  neque  modest^ 
miin!is  ac  ciyiliter  yiverent  j  quam  si  medios 
inter  cives  versarentur.  Non  placuit  Pisoni  ista 
vivendi  ibrma;  offendit  hoinmem  mitis^imuiKl 
asperior  ratio  disciplinee.  Positas  ab  Impcratore 
leges  reformandas  putavit  legatus'  consultissi- 
mus  idemque  blanaissimus ;  novum  in  castra 
morem  induxit^  et  ejedtis  fortissimi^  c[uibusqu^ 
Centurionibus  ^  ignavos  eorum  in  locum  'mihte$ 
suffecit)  h4cspen*etus  nimirum^  ut  di!im  indulr 
genti&  sud  foveret  militum  socordiam  y  rigidioris 
uvidiam  disciplinde  in  Gerlnanicum  trailuceret.- 

Et  dubitabit  aliquis  conjurasse  PisOnem  illius  EzplontoMt 
in  vitam  ,  quem  capitali  odio  persequebatur  ?  ^  ^j***"«  "^ 
Paroohic  memorare,  P.  C.  ut,  aegrotante  Ger-manicutwg!^ 
manico^   frequentes  ,in  ejus  castra  exploratore^  ^*- 
atque  emissarios  Piso-mitteret,  qui  morbi  illius 
€U)us  auetor  ipse  et  causa  extitisset ,  soriem  ^ 
vim,  progressus  in  dies  sii^los  r^ferrent;  ut, 
orescente  malp,  cresceret  pariter  Pisonianae  fa- 
miliae  gaudium ,  et  remittente  interdi^m  fatalis 
veneni  oontagio  ^  singulorum  ora  contabescerent. 

Sed  quid  in  istis  diutius  immoror,   quae  si    AHjuncta 
Pisonem  illatse  Getmanico  mortis  reum  non  ar-  Consequea- 

fi  *  *  *  cift* 

aerent ,  quae  sunt  oDitum  ejus  consecuta  y  ejus- 
em  parricidii  conscium  satis  evincant.  Revocate, 
;[uae$o ,  animis ,  P.  C. ,  quanto  bonorum  omnium  vi»tm\»  g«ii. 
ufctu  perlatus  ad  nos  fuerit  de  Germanici  morte  ^''»"  »"  p«- 
nuncius;  quanta   singulos  ordines  inVaserit  et 
qu&m    sincera  comploratio  :  ut  universa  hasc 
Tom.  I.  R 


lict  xnotrov% 


^8  &ASl'ORlCJtt 

plvitas  repentmo  concusad  metu  lamentari  coetnt^ 
^uasi  parens  patriae  occidisset.   Interim  Pisp^ 

guasi  re  gestft  feliciter^  sacras  Diis  immorta- 
bus  hostias  immoiabat.  INuq  popuU  totius  sus- 
piriis  ac  gemitibus  Roma  personaret  f  Piso  ieatat 
aolennis  laetitise.  voces  incendebat  (  diua'  squa* 
lerent  mimicipia  y  alHictarentur  coloaiae  y  piyi« 
tates  hujus  imperii  ttnivet#8&  ciTi  ijbrtissimo  pa-* 
rentcu^ent,  Piso  triumphalein  ludorum  pompam 

Sopulo  exhibebat  :  dum  orbat»  invictissmio 
uce  le^ones  abjectis  hastia  ^  amarissimo  sese 
luctui  permittereniU  Piso.  militum  suorum  yolun* 
tates  ac  gaudia  efiusis  largitionibus  redimebat. 
Ipsa,  ipsa  viri  nequissimi  conjux  Plancina  noluil 
in  tanta  gestientis  familiae  exultatione  sui  paiiter 
gaudii  publiciun  nesare  monimentum  >  et  ^  qusB 
iuerat  aceleris  particeps  ac  machinatrix  ^  rebua 
ad  yotmn  fluentibus  sibi  non  gratulari.  Hino 
posit&  veste ,  quam  gerebat ,  puUatjL  ^  quasi  me* 
tuisset  ketissimi  triumplii  diem  lusuori  cultu 
funestarcy  decentiorem  omatum  induit  et  can<<» 
didis  amicta  vestibus  sese  paUm  ostentavit. 
At  ista  Levia  sunt  ^  P«  C»  ^  attendite  animia  ad 

g*aviora.  Non  stetit  per  Pisonem  ^  quin  un&  cum 
ermanico .  tota  Ca^arum  fanxilia  occumberetj 
ac  nisi  tutelares   Imperii  hujus  senii  paratam 
Oppngnau  Agrippuxae  Germanicique  Uberis  ciadem  avertis- 
Agrippin»     sent,  orBatam  fortissimo  robore  Rempublicam 
•oiM.  nostram  lugeremus.  Nam  quid   loquar,    quod 

nemo  vestrum  ignorat ,  P.  C.  ^  quales  per  insi- 
dias  y  et  quam  validA.  manu  oppugnata  classia 
illa  fuerity  quas  tristissimas  Gennanici  reliquias 
desolatam.que  ipsius  familiam  Augusti  nepotes 
deportaret  ?  .Grates  enimver&  vobis,  Superi, 
qui  nobis  carissima  illa  capita,  di\m  gravii!is 
lacesserentur  ^    «ouservastis ;   qui  contrk  spcm 


,X.IB£R       PRIMUS.  2.5^ 

omnem  expectationemque  nostram  publicae  in- 
columitati  ac  saluti  providistis. 

Te  vero,  hominum  sceleratissime  ^  quis  de^ 
mixm  ftiror  in  tot  innocentes  yictimas  armabat? 
i^^uis  erat  sensus  pestiierae  conjurationis  ?  qu£L 
spe  ad  fuudendum  tot  Csesarum  sanguinem  inci- 
tabare  ?  Putabas  nimirum  ^  si  Germanici  fami- 
liam  sustulisses  ^  neminem  in  posterum  adfore  ^ 
qui  panicidii  tui  immanitatem  revelai-etj  qui 
te  huic  ordini  amplissimo  merit^  mulctandum 
poena  deferret?  At  quam  falsus  opinione  tua  es ! 
Tot  habebis  accusatores  y  quot  suut  in  hkc  urbe 
civcs  optimi  ^  quot  in  Komanis  legionibus  fortu- 
nati  Gennanici  commilitones  ^  quot  sunt  in  totk 
Itali^  ReipublicaB  nostrae  defensores  acerrimi. 
Ven!lm  quia  nec  ea  parte  salvum  se  et  incolu-  Absentu  pi. 
mem  fore  sensit ,  aliam  homo  vaferrimus  ineun-  ***""  *^  "'**•• 
dam  putavit  exitii ,  quod  imminere  sibi  viiebat , 
declinandi  rationem.  Scitis  ipsi,  P.  C.  ,  qu^  con- 
tumacia  venire  jussus ,  ut  illat^  accusatione  se 
se  pui^garet  apud  vos ,  parere  abnuerit ;  qu^m 
aegr^  demum  ninc  judiciorum  vestrotum  asqui- 
tate  perterritus ,  indh  amicorum  consiliis ,  qui 
spem  impunitatis ,  si  adesset ,  injiciebant ,  vic- 
tus  et  impulsus  in  hanc  urbem  redierit. 

Quanquam  videte ,  quaeso,  P.  C. ,  ut  ipsa  se     OmataPi. 

prodit  improbitas ,  et  in  paratos  laqueos  ultri  ir-  •***""  tioiuu». 

ruit ,  et  fuci  ,  quem  obduxerat ,  inipatiens ,  talis 

'  postmodiun  qualis  est,  videri  amat.  Venit  Piso, 

ut  objectum  sibi  crimen  dilueret ,  ut  ostenderet 

nullam  habuisse  se  in  Germanici  morte  partem ; 

tamen  dum  moerent  omnes,    di!im  jacet  senio 

confecta  tota  civitaS ,  d{im  luctum  ac  moestitiam 

spirant  omnia ,  sola  Pisonis  domus  luctu  vacat. 

•  Succe^te  enimver6,P.  C,  Pisonis  in  domum; 

quid  hic  pompam  Isctissimam  j  celebrem  trium- 

R  a 


a6o  RHBTonicj? 

plii  apparatum,  V^^  gratissimain  festiTitatem 
non  sapit  ?  Quicl  igitur  morse  est ,  quin  latcn- 
tem  etiam  reum  yestris  sententiis  eruatis ,  et  ^ 
quam  meritus  est  scelere  suo  poenam  ,  irrogetis# 
Hoc  repetunt  pii  Germanicicineres^  hoc  desolata 
liberorum  ipsius  orbitas ,  lioc  Augusti  nepti» 
Agrippina  flkgitat  et  obtestatur* 

ALIA    EXERCITATIO. 

Romani  cujusdam  ad  CorioUmum  Oratio, 
chm  mxitris  et  uxoris  precibus   expugna" 

'  tus  j  Rofnam  ab  obsidione  solvere  sta- 
tuisset. 

Locus  ab  Adjunctis  Antecedentibus  et  GoB$equcnlibu8« 

SYNOPSIS. 

j?xo/%f.  jLI.  £  M  ipsam,  quamfacere  parat>  exKibebi^. 
Scilicet  expugnatum  fuisse  mulierum  precibus  illius 
animumi  quem  Legati  Romanorum  ^  amor  patrise  ii:« 
"v^ctum  senserant. 

Propositio.  Petet  an  abjeeerit  laudabile  consiliura  y 
quod  inierat  ^  Tindicandi  Homam  ab  iniquJi  plebis  do« 
minatione;  an  non  videat  periculum  quod  adeat,  si 
ab  incoepto  destiterit. 

Priorem  partemr  probabit  ab  Antecedentibus  5  jube*- 
bitque  ipsum  meminisse ,  quo  studio  libertatis  armsc 
sumpserit^  non  te  priTatee  injuriee ,  non  populi  odium^ 
sed  patda  jugdmancipata  stimulavit^  non  potuisti  ferre 
dominantem  nobllitati  et  leges;  imponentem  populum« 
An  elanguit  ardoriile,  muliercularum  precibus  evic- 
tuS}  etc.  an  docilis  populus  factus  est,  etc. 

Alteram  partem  probabit  k  Consequentibus,  exponet- 
que  qu^m  multum  timendum  habeat  k  Romanis  9  q|ii 
serius  ocii\s  illatas  injurias  ulciscentur ;  qu^  multa 
ab  ipsis  Volscis,  qui  patientur  iniquiiKs  inituj^  cuni 
ipsis  foedus  abrumpi  ^  elc. 

Conclusio.  Per  vehementem  Deprecationemm 


£    X   H    £   R.       P   K   I   M   t7    S.  261 

O   R  A  T  I   a. 

Ergo  vincerig ,  Dux  fortissime  ?  metuenda 
tuis  nostibus  et  fatalia  postmodi!im  futura  ponis' 
arma  ?  Roma  pacem  obtinet  ?  Scilicet  imbelles 
foeminae  animiun  illum  expugnant ,  quem  nulla 
unquam  bellorum  perioula  ,  nullse  Senati!ks  pre«- 
ces  j  nullus  moerentis  et  obsequentis  populi 
dolor,  nvXisd  quantumyis  honori^cse  oblati  foe- 
deris  condiliones  y  non  ^sa  ruiturse  jam  jam 
in  cineres  patriae  caritas  inflexerat?  Equidem 
non  incusem  eep  pietatem  tuam  y  Dux  fortissi-* 
me  ;  scio  quid  blanda  conjux,  apud  fidum  con-» 
ju^em  y  quid  verenda  mater  apud  amantem 
filium  possit.  At  patere ,  meum  ut  stuporem 
tibi  f  et  incredibiiem  ,  qui  pro  te  me  angit  ^ 
metum  aperiam.  Nam  quid  putem  demum  ,  vel 
quid  loquar?  An  oblitus  hodi^  tui  es?  an  pe* 
nculum  non  vides ,  quod  subis  ?  Sic  inchoata 
tanto  ambitu  coepta  momento  excidunt  ?  sic  pro* 
prise  salutis  contemptor  in  apertum  exitium 
corruis? 

Ah  !  liceat  revocare  tibi  in  memoriam  ,  quo  te 
consilio  ad  oppugnandam  &.omam  accinxeris;  quis    Anteeedt»- 
fueritsensusarmonimtuorum,cuminferre  bellum  ^* 

Eatriis  moenibus  statuisti,  Non  te  impotens  am* 
itio,  non  coecadominandicupidit€L$,  non  civium 
tuorum  odia ,  non  injuriarum  recbrdatio,  non 
implacabilis  vindictae  furor  nianuth  arm&runt. 
At  te  sincera  patriae  caritas,  libertatis  amor^ 
Romae  gloria  j  Imperii  salus  ad  suscipiendum 
bellum  hoc  pepulere.  Non  potuisti  ferre  domi- 
Bantem  plebem  j  Aiim  nobiiitas  serviret :  do« 
'  doluisti  illam  regnare ,  quae  parere  didicerat , 
hanc  obsequi  j  quam  imperare  decuisset.  Exar* 
fisti  nobih  stuoio  -viadieand»  ah.  ififemi  jugcv 


lU. 


2(j2  R    H    E   T'  O  .R    I    C   jC 

patriaB^  quam  diligis  et  in  pristinum  libertali» 
idecus  restituendoB.  Tu  suum  sacris  legibus  vi- 

forem  ^  suam  Magistralibu«  reverentiam  y  Patri- 
us  auctoritatem  asserere  meditabaris.  Huccin^ 
tandem  recidit  disnum  Coriolano  consilium?  tam 
cit6ardorille  nobius  deferbuit?remisit  yirtusilla^ 
et  y  quam  superba   E.oma  vereri  prim^im  visa 
est^  adversus  muliercularum  lacrymas  elanguit? 
At  ni  to  gloriae  studium ,  liberftatis  decus ,  tuo- 
rum  amor,  patrias  sa^s  moveant;  piget  dicere^ 
moveat   te  periculi   gravitas ,    quod  imminet ^ 
si  rerum  boc  in  discrimine  inflecti  te  indignis 
precibus  permiseris. 
Consequrn       Aikcrgo  tam  parum  nosti  populum  illum  per- 
duellem  j  cui  parcis  ?  Nempe  jam  posuit  iiiroresy 
iam  docilis  factiis   est ,   et  mansuescere  didicit  ? 
lam  patiens  excipiet  jugum?  nihil  ille  deinceps 
miqumn  meditabitur  j  mbil  retinebit  veteris  per- 
tinacifle?  exosus  turbas  ac  tumultus  innatas  le« 
vitatis  obliviscetur  ?  non  dolebit  unquam  illatam 
•ibi  ab  eo  fuisse  vim;  quem  expulerat?  nihil 
pigebit  abjecisse  se  illius  ad  pedes,  quem  olim 
proscribere  meminerit  ?  reverebitur  usque ,  aut 
etiam  amabit  Coriolanum  y  quem ,  nisi  obstitijBset 
conjux,  nisi  vetuisset  mater^  ferocem  victorem 
et  impl^cabilem  expucnatorem  expertus  fuisset? 
Sed  esto  :  B.omani  nibil  in  te  peccent;  tam 
mites  in  posterum ,  tam  dociles  habeas ,  quam 
j*ebeiles    olim  y   qu&m   contumaces    persensisti. 
Nihil  ne  videtur  tibi  ^  quod  a  Volscis  metuas? 
Non  iniquo  ferent  illi  ammo  viplari  foedus,  quod 
sancitum  a  te  cum  ipsis  est  ?  Non  indignabuntur 
deseri  se  ab  eo  turpiter ,  quem  ejectum  patrid.^ 
exulem  et   egentem  consuii  exceperunt^    Nou 
irruent  in  te  tanquam  \n  proditorem?  Non  to 
repeteilLt  ad  poenas  ^  d^votam  furori  suo  victj^. 


X.XBZ11       PRIHVt.  ^Si 

fnam  et  conceisam'  ingratas  urbi  pacem   tuo 
sanguine  non  rediment? 

Ah !  ne  tuam  ipsius  in  niinam  pr»cep$  corruas  ^ 
Dux  fortissiine.  Si  ttiee  consultum  gloriae  in  per^ 
petuum  tempue  e^se  ▼olueris;  si  qua  tuendaef 
salutis  cura  te  remordeat ;  niii  laborum  tuorum 
socios  tuaeque  sortis  comites  in  apertum  <iapitis 
discrimen  objicere.t^dLueris  j  persta  firmiter  ili 
eo  consilio ,  quod  iniisti  tam  laudabiliter ,  tam 
fididter  promovisti.  Securus  esto  matris  ,  ac  con-^ 
^ugis  j  quibus  nihil  pericuU  imminet ,  si  viceris. 
Permitte  iUas  tanti^ier  delori  suo^  di!lm  trium* 
phi  tui  magnitudo  lacrjmas  abstergat,  et  bre«- 
irissimi  lucms  moram  magno  gaudii  fcenore  con- 
soletur.  Interim  Romee  moenibus  exercitum  ad^ 
moye.  Rerum   mox  dominus  atque  arbiter,  sl 

2uid  indulgere  patriae  Tolueris  y  tant6  gratius 
eneficium  mipendes ,  quant6  mimlks  expectatura 
iUa  sibi  gratulabitur« 


CAPUT     VI IL 

Locus  h  Causis. 

VJAViA  vulg6  definitur  &  Pliilosophis  id  undi 
res  aliqua  est.  "^ 

Causa  V6r6jquadruplex.  Efficiens  9  Materialis'^ 
Formalis  et  Finalis. 

Causa  Efficiens ,  est  id ,  k  quo  res  habet  j  ut 
existat.  Alia  autem  est  Physica  >  ut  artifex  A6* 
mi!ks  j  alia  Moralis ,  ut  spes  prsemii.  ^ 

Causa  Materialisy  id  est^  m  quo  vel  ex  qub 
fit  aUquid  ,  ut  lignum  est  causa  materialis  scanx^ 
ni  j  Parietes  domf6s  j  quia  ex  ligno  fit  scamnuni  ^ 
domus  constat  ek  pltrietibus»     '  *  - 


.  CaUsaPormalis,  ratio  qu^dam  et  {brma^  per 
•  quam  res  aliqua  in  suli.  naturi  it^  constituitury 
ut  per  eandem  ^  cdeteris  distinguatur.  Haec 
porr6  triplex  yulg6  numeratur^  Essentialis,  ut 
anima  innomine^  AccidentaUsyVX  calor  in  igne; 
Artificialis  j  ut  colorum  ductus  in  tabeU&. 

Causd>denique  Finalis ,  est  ea^  propter  quam 
aliquid  fit.  Ita  beata  yita  est  cauaa  f^ajkis  ho* 
minis,  quia  agit  o^inia.  ut  illam  acquirat. 

Ducitur  autem  argui^entum  a  Causia ,  2^«  Si 
toUantur  Causae  et  negentur^  toUuntur  paritOT 
et  negantur  EiFect^  1  v.  g.  nuUus  fuit  Archi* 
tectus  9  ergo  nuU^  4<?mus,,, 

2^^.  Si  affirmetur  causa  necefisana,  effeotui 
qupque  affirmabitur.  y.  g,  Fuit  ignis  in  hoc  loco  ^ 
ergo  et  calor, 

.  3^,  Si  res  possibiUs  ostendatur  ex  vi  et  po- 
tenti4  Causarum*  Ita  |a*obare  poteris  Hesurrec* 
tionem  esse  possibiiem^  &^  eo  qu6d  Deus  sit 
Causa  efficiens  ;  et  materia  y  siye  Causa  mate- 
riaUs ,  bomine  •etifUKv  -mortua^  superstes  ma- 
neat.  , 

Exempla  Causae^  Efficientis  pro  B.osc.  Amer« 
n,  38.  ubi  probat  eum  non  esse  parricidii  reum : 
quia  caret  iis  vitiis  quibus  ad  parricidium  sti- 
niulari  aliquis  et  incei^di  po^sit^  Quibus  tandem 
te  y  C.  En(x:iy  amimentis  accusatorem  cenn 
ses  uti  pportere  ?  Mopne  et  audaciam  ejus  ,  qui 
in  crimen  vocetury  singularem  ostendere  j 
et  ^  piores  ferQS  iw-ntctnemque  naturom ,  et 
:vitam  vitiis  fiagitiisque^  qmnibus  deditam  , 
et  denique  omnia  aa  pemiciem  profiigata  et 
per(^ta  ; .  quorum  tu .  nishil  in  Sex.  Roscium  ^ 
ne  objiclsndi  qiddem  causdj  contuUsti^ 

In  Pisonepi  n.  4^*  Carpit  in  ipso  moUitiem 
iritse  tanqu^  cau,wa.vitiQruqi  omnium  quibu» 


X.    I    B    E    R       P   R    I    M  '#    S.  2,65 

eratSeditus.  Sic  inOratione  pro  Milone,  exponit 
causas  cur  Clodius  Milonem  bdisset.  n.  35.  et 
pro  domo  su&  ^  our  tiiulf i  a  se  descivissent*  n.  6 
fet  7«  £t  pro  Syll^  n*  4^'  probat  nihil  esse  cur 
irascatur  Torquatus ,  qu6d  Syllam  defendat. 

Valet  maxime  usus  causse  e£Bcientis  ad  rem 
amplificandam.  Sic  in  Verrin&.  3.  n.  7.  Verrem 
exmbet  ^agitatum  scelerum  poenis ,  quae  tam 
in  Deos  quam  in   hommes  commiserat. 

Vaiet  etiam  ad  rem  minuendam.  ItA  Cicero 
extenuat  res  bellicas  Ccesaris  tanquam  Impera- 
toris  minus  proprias,  ut  ejus  ciementiam  extol* 
lat ,  qu&MarceUo  injurias  condonlLrat,  n.  6.  pro 
Marcello. 

Valet  etiam  ad  hortandum.  Sic  2.  VerrinA 
n.  5i.  Glabrionem  hortatur  hoc  modo  Tullius 
ad  suscipiendam  judiciorum  causam.  Item  ad 
dehortandum  ille  Logus  utilis  est.  Sic  in  libro 
&e  senectute  nn.  ^Oy  ^i,  Ut  excitetvoluptatis 
odium  et  ab  ek  deterreat^  exhibet  perniciosot 
Toluptatis  effectus. 

Exempla  Causae  materialis  habes  Verrind.  6.. 
n.  64.  Exaggerat  fiirtum  Verris  a  materia  Can- 
delabrdrum  ques  rapuerat ,  quia  ^emmis  et 
aujro  constabant.  Et  Verrina  4-  n.  o3.  Sthenii 
elegantem  k  materilL  commendat  supellectilem , 
quam  Verres  yariis  modis  suam  fccerat.  Item 
hb.  2^.  de  natudL  Dieorum  n.  So.  Sider^  com- 
mendat  i  materiA.   ' 

Valet  hic  locus  ad  commendationem  manu« 
faotorum  ,  ad  extoUendum  rei  alicujus  pretium^ 
aut  idem  minuendum.  Sic  pro  MuraBna  ^  Juris* 
prudentiam  elevat  ab  exilitate  rerum  circa  quas 
versatur  n.  19. 

.    Exbmpla   Causas  formalis  suppeditat  Oratio 
pro  Sextio  3f*  47*  xibi  Tulliui  probat  mortem 


^6^  ftHBTOftXC/B 

sibi  expeteiulam  fuisse  j  potii!i8  qakm  timen<lam  ^ 
quia  hominis  animus  immortaus  est.  £t  lib.  i. 
pfficiarum  n.  io6r  concludit  homini  fii^endam 
esse  Toluptatem  ab  excelientia  ingenii  seu  animi 
qu&  polleat.  £t  yerrinlL  6.  n.  72.  £xaggerat  sa-r 
crilegium  Verris  y  ab  egregi&  formi  smaulacri 
Dianae,  qu6d  Verres  sustulerat, 

Habes  exempla  Causse  finalis  pro  Roscio  Amer» 
n.  84-  ubi  Tuilius  prdbat  k  Fine  ^  non  fuisse 
B.oscium  patris  interiectorem  ^  quia  nullum  har 
bere  poterat  ipsius  occidendi  propositum  finem* 

Sic  et  pro  Mik>ne  n.  '62..  Concludit  Cicero  in« 
aidias  non  ab  illo  y  sed  a  Clodio  fuisse  comparatas  } 
quia  spes  emolumenti  Clodium  respidebat^  noh 
3Slilonem* 

Quonam  igUur  pacto  probari  potest  insi-^ 
diasMilofufecisse  Ciodium  ?Satisestquidem 
in  illd  tam  audaoi,  tam  nefarid  belmdy  do* 
cere  ,  m/zgnam  ei  causamy  magnam  spem 
in  Milonis  mjorte  positam ,  magnas  utilitates 
fuisse.  Itaque  itlud  Cassianum  ^  cui  bono 
fuerit  j  in  fuspersonis  valeat :  Etsi  boni  nuUo 
emolumento  impellunturin/raudemy  impfobi 
scsp^  parvo.  Atqui  Milone  interfecto,  Ciodius 
hoc  assequebatur  y  non  mx)dd  ut  Prwtor  esset^ 
non  eo  Consule  ,  quo  sceleris  nihil  facere pos-^ 
set;  sed  etiam  uthis  Consulibus  PnBtoresset, 
qidbuSy  si  non  adjuvajUibUs ,  at  conniventibus 
certk ,  sperasset  se  posse  Remp.  ebidere  in 
Ulis  suis  cogitads  furoribus. 

£t  pro  Sextio  nn.  98.  et  99.  Optimates  com"* 
mendat  ab  eo  fine  quem  stbi  pnopommt. 

Valet  imprimis  hic  locus  ad  amphficandum 
et  movendum.  Ita  pro  Rosc.  Amer.  n.  i45.  Tul- 
lius  ostendit  nuUam  adyersario  subesse  causam 
Aoscii  accusandi  ^  cum  ea  omnia  j  quibus  induci 


LIBEaPRIMfTS.  1267 

pptuisset  ad  accusandum  eum  >  jaiu  esset  con- 
secutus*  Quid  vis  ampUhs?  qidd  insequeris? 
quid  oppugAas  ?  qua  itire  voluntatem  tuam^ 
tmdi  a  m^  putas  t  ubi  tuis  commodis  officio  ? 
quid  tibi  obsio  ?  si  spoUorum  causd  vis  fu}- 
minem  occidere  ?  spoliasti.  Quid  qumns  am^ 
pliiis  ?  si  inimicitiarum  ?  qum  tibisunt  inimi'- 
^iticBcum  eoy  cujus  antehprmdia  possfsdisti, 
quam  ipsum  .eognosti  ?  sin  metuis?  ab  eo  ne 
aliquidmetuis  ,  quem  vides  ipsum  ^  se  se  tam 
atrocem  injuriam  propulsare  non  posse?  sin  , 
qubd  bonaj  quc^  Roscii  fiierunt ,  tua  facta 
sunt  y  idcirch  hunc  illius  Jilium  studespef- 
dere  :  nonne  ostendis  idte  vereri,  quoaprcB- 
ter  ccBteros  tu  me^uere  non  debeas  ^  nequandd 
liberisproseriptorum  bona  patria  redaantur? 
Sic  in  Fisonem  n.  56.  probaf  Cicero  nihil  habere 
Pisonem  ^  quod  tot  patrata  k  se  scelera  excuset  ^ 
nisi  se  cupidum  fuisse  triumphi,  quod  negabat, 
lateatur. 

Et  Oratione'  2.  in  Rullum  n.  74.  deterret 
Fopulum  Rom.  ab  agro  Campano  dividendo, 
cxponendo  finem ,  quo  Decemviri  ad  venden- 
dum  movebantur.  Non  obscur^  regnum  consti-* 
tuitur  y  non  obscurd  libertas  vestra  tollitur; 
Tiam  ciim  iidem  totam  Italiam  suis  opibus 
obsidebunty  iidem  libertatem  vestram  suis 
prcBsidiisetcoloniis  interclusam  tenebunt,  etc. 


9.68  R   H   3B  T   O   B:   I   C  JB 

EXERCITATIO, 

Jnnocentii  IV y  Snmmi  Tonuficis  ad  B.  Ludo'- 
vicum  Galliarum  Regem  OradOy  ciim  is 
ad  Hierosolymitanam  Expedxtionem  pw- 
Jicisveretur^ 

Locus  k  Cau8is. 

S  Y  N  O  P  S  I  S,^ 

Exord.  Jl\^  Cau8&  efficiente  felicem  appellabit  Ludo^ 
Ticum  f  qui  consilii  ejusmodi  habeat  auctorem  Deum  \ 
remoyebitque  alias  causas ,  puti  ambitionem ,  diU'* 
tandi  Imperii  desiderium  \  gratulabilur  etiam  operis 
tociis  ac  comitibus. 

2°.  Hortabitur  ipsos  k  Cau8&  Materialif  ne  deterrean- 
tur  iis  iaboribus ,  quoa  in  ezpeditione  illi  ferendos  ha«* 
buerint,  majorem  ind^  glorise  segetem  habituri. 

9°,  A  Causi  J^ormaii  diceiy  tant6  lllustriorem  fore 
ipsorum  triumphum)  si  regionem  illam  occupaverinty 
quant6  terra  illa  praestat  caeteris ;  terram  iilam  esse^ 
quam  Christus  suis  iaboribus ,  suoque  adeo  sanguine 
nobilitaTit':  indignum  quid  esse  terram  illam  ^Barba- 
ris  possideri. 

Conciusio,  fiet  k  Caus4  Finaii  ^  ostendetque  quan* 
tam  eo  facinore  gloriam  Deo  paraturi  sinty  quantam 
Christianorum  genti  Isetitiam  ,  quibus  yictori&  su^  adi- 
tum  in  loca  sancta  aperturi  sint ;  quantum  sibi  ipsia 
decus  :  jubebitque  ipsos  hac  spe  sustentare  se  se. 

O   R   A   T   I   O. 

Felicem  te  ,  fortunatujnque  y  Princeps  B.eIi-« 
giosissime,  qui^  Deo  duce  atque  auspicey  dignum 
animo,  dignum  imperii  majestate ,  oignum  Ilege 
Christianissimo  facinus  aggrediare.  Nam  qmd 
aliiid  pra^ter  incredibile  diTinee  glorias  studium  j 
quo  flagras  ^  tibi  mentem  iliam  inspiret  ^  ut 
compositis  feliciter  domi  forisque  rebus  y  et 
parta  laetissimi  regni  tranquiUitate^  tam  durum 
tamque  labmosum  expeditionis  geaus  suacipias ; 


LIBER       ]PaiM0   8*  2^9 

et  ayulsus  medio  regm  de  sinu  j  fidelibus  populis  a  cmi  Ef' 
ereptus  ^  peregrinas  procul  in  oras  yiam  per-  ^^^^^' 
tentes ;  ut  certam  apud  tuos  gloriam  spei  dubiaD 
et  ancipiti  y  i^lQriosas  pacis  otium  y  novis  bello- 
rum  tumuItiDus^  regales  auW  delicias^  longis 
yiarum  obsidionumque  de£aLtigationibus  postpo** 
nas  ?  Kon  te  ,  quae  caeteros  beroas  exstimulare 
et  fiu^cendere  soient^  vel  impotens  ambitio,  yel 
comparandas  gloria&  cupiditas^  yel  dilatandi  im- 
perii  spes  et  expectatio  incit&runt.  Totum  boc 
sibi  Deus  vindicat^  quodcumque  apud  barbaroa 
quaeris  ;  tu  promovenda&  ipsius  OLoriad  y  propa- 

fandis  ultenilis]  ipsius  regni  finibus  acUaDoras. 
^t  vos  j  quos  tainti  operis  socios  atque  adjutores 
sibi  Ludovicus  adscivit  ^-aestimate ,  ut  par  est  ^ 
conditionis  vestrae  dignitatem  ^  et  houorificum 
«apientissimi  Regis  judicium  faptis  confirmate» 

rfeque  enim  cufficultatibus  ac  periculis  vacat  ACaiuAJkU' 
consilium  illud  quod  suscipitis  ,  neque  ad  facilem  ^*^- 
y^  certam  ^lonae  segetem  advolatis.  Nostis  va- 
l^os  et  ancipites  armorum  exitus,  et  vestra  Martis 
in  laboribus  virtus  jam  diu  exercitata ,  sortis 
cujuscumque  discrimen  pati  didicit.  At  nondiim 
experti  estis,  quid  sit  pugnare  cum  barbaris^ 
et  quanta  vos  ignotis  in  regionibus  pericula  ma- 
n^nt  :  quot  parta  laboribus ,  qu4m  multo  redi^ 
menda  sangmne  sit  illa  victona^  quam  animo 
prsecipitis.  Sed  quid  ego  hic  vel  periculo^ 
rum  magqitudinem  j  vei  difficultatem  operis  ^ 
vel  labbrum  multitudinem  extollam^  unddi 
tant6  major  gloriae  vestrae  meritorumque  vestro- 
rum  seges  exsurgit?  Non  illa  caduca  vel  firagiiis  y 
non  inanis  aut  peritura  y  qualem  plerique  morta- 
lium  ambiunt ,  sed  vera  y  sed  certa  j  sed  incor- 
rupta  y  et  nuljis  unquam  t6mp<Mnmi  spatiis 
•onscribenda. 


ti^O  &HETOaXG/E 

-ACansAFor.      Nam  auis  unquam  triumphus^^  quse  victorik 
nicU.  tantam  olim  peperit  priscis  heroibus  gloriam  ^ 

quantam  regiones  illa;^  quas  paratis  armis  ves* 
tris  sub  jicere  ^  vobis  ofierunt  ?  Mementote,  quseso^ 
qu^  uberem  illa  palmarum  segetem  y  qu^i  £06" 
cundam  laurorum  sylvam  tellus  ostentet^  quam 
Cbristus  ipse  dignam  suis  laboribus  inter  cseteras 
judicavit.  Haec  ipsa  terra  est  ^  quam  delapsus 
e  pulcberrimo  coeli  domicilio  sibi  ad  habitan- 
dum  etegit)  quam  impressit  yestigiis^  peregri- 
nationibus  decoravit ,  tmxit  sudoribus ,  iliustravit 
miraculis  et  totius  e&sione  ^anguinis  purpuravit. 
Et  hanc  sibi  terram  *tot  ab  hmc  annis  barbari 
vindicent  j  fcedissimis  da^onum  religioxsibus 
polluant  ^  infami  lucro  mancipient ,  et  sanctissi- 
mae  Religionis  nostrae  spoliis  divites  nobis  au- 
deant  insultare?  Excitetur  ad  tanti  dedecoris  me* 
moriam  Christianorum  heroum  fortitudo  ,  iu- 
cendatur  studium,  pietas  inflammetur.  Videte^ 
quo^so ;  ne  ^  ciim  nuilus  in  tot<>  terrarum  orbe' 
I0CU8  sit  sanctior^  nullus  cultu  vestro  dignior, 
nullus  mehori  jure  vobis  mancipatus ,  tant5 
tolerandum  miniks  videri  debeat^  hereditatem 
tam  sanctam ,  tam  verendam  ^  tam  expetendam 
ab  impiis  hominibus  occupari.  Ite  igitur  alacres  • 
perficite  fortiter^  quod  tani  viriliter  inchoasVs* 
A  Caiisa  Fi-  Quod  si  difficultatcs  itinerum ,  rerum  angus- 
^'^  tise  ^  laborum  asperitas  ^  gravioris  belli  fastidia 

eonstantiam  vestx^am  pertentabunt ,  et  incredi* 
bilem  iUum ,  quo  jam  succensi  estis ,  krdorem 
videbuntur  temperare  5  spes  iila  ^  quam  vobis 
ipsi  proposuistis ,  vos  sustentet  y  et  pra^lari  faci- 
noris  ,  cui  navatis  operatti ,  conscientia  conso- 
letur.  Veniat  freqiieiiter  vobis  in  mentem ,  quod 
il.elisioni  ipsique  Deo  militatia;  qu6d  univer- 
s»  aristiakonim  gcnti  tutum  ac  £ftcilem  in  iUas 


rtBsn      P  K  1  U  V  B.  ^  2^1 

lerras  apeiitis  aditum^  in  quibus  sanctissima 
•alutis  nostm  mysteria  patrata  sunt;  quod  to- 
bismetipsi  intermoriturum  nunmiam  apud  poste- 
ros  decus^  et  coronam  in  co^o  quoTis  pretio 
redimendam  comparatis*    ■ 


C  A  P  U  T     IX. 

Locus  ab  Effecds. 

JjiFFBGTA  sunt  ea  quas  ez  causis  nascuntur. 
Und^  sequitur  tam  multa  illa  esse  ^  tam  yaria  ^ 
qu^  varia&  multiplicesque  Caus^.  Im6  quia 
Aotiora  sunt  £f&cta  ^  quW  Gausas  j  ideo  mult^ 
frequentiorem  apud  Oratores  usum  kabent. 

Ducendum  Araumentum  ab  effectis ,  si  ex  af* 
firmatione  Effecti  causa  afiirmetur«  t.  &«  FumuS 
est}  igitor  Ignis  aut  est^  aut  fuit,  Yel  si  ez 
negatione  ££tecti  k  Caus&necessari&^  provenientis 
negatio  causae  elicitur*  t#  g*  Nullus  est  calor  ^ 
ergo  nullus  ignis. 

TractandusTer6hicLocus^i^.  PerCongeriem. 

Ita  Cicero  lib.  de  senectute  numeris  i^o*  et  41. 

k  nobis  supra  jam  laudatis  ^  in  capite  de  Causis  ^ 

funestissimos  voluptatis  efiectus  recenset.  Hinc 

patrics  proditiones  ,  etc. 

£t  pro  MuraenH  n.  ^vl.  commendat  militarem 
Tiii;utemab£ffectis^per  Congeriem,  H(^  nonten 
populo  Mjom.  hcBc  Auic  urai  cbtemam  gloriant 
peperit.  Hcbc  orbem  terrarum  parere  huic 
imperio  coegit.  Omnei  urbanasjres  y  omnia 
hcBc  nostra  prtBclara  studiaj  et  htecforensis 
laus  et  industria  ,  latent  in  tuteld  ac  prcBsi^ 
dio  belliccB  virtutis  :  simul  atque  increpuit 
fuspicio  tumuhds,  art^s  iUicd  nostrm  conti- 
ccscuntn 


2,^2.  RHBTO&IGiB     - 

..  Sic  paul6  ant^y  eodem  numero,  probayerat  ▼»>» 
tutem  militarem  pius  prsDsidii  attulisse  Muren» 
ad  Consulatum  adipiscendum^  quam  Jurispni- 
dentia  Sulpitio  contulisset. 

Ita  pariter  Eloquentiae  dignitatem  ,  jucundi-» 
tatem  ac  necessiUiiem  ab  lifiectis   commendat 

SerCongeriem,  lib.  i.  de  Oratofe  nn.  3i),  3i, 
2.  Neque  verd  mihi  quidquam prxBstabilius* 
videiMT  y  qiiam  pos^e  dicendo  t^nere  homi- 
num  ccetus  y  m»entes  allicejys  ^  voluntates  inv- 
pellere  qub  velity  und^  autem  velitj  aeducer^ 
HcBc  una  res  in  omni  libero  populo ,  maxi'^ 
m^que  in  pacatis  tranquillisque   civitatibus 
prcbcipue   semper  Jloruit  y    semperque   do^ 
minata   est.    Quid  enim  est  aut  tam  admi^ 
rabile ,  qu^m-  ex  infinitd  multitudine  homi'^ 
Tium,  existere  unum  y  qui  y  quodomnJbus  natu- 
rd  sit^  datum  ,  vel  sblus  ,  vel  cum  paucisjh'' 
cerepossit?  auttamjucundum  cognitu  atque 
auditu  j  qudm  sapientibus  sententiis  gmvi^ 
busque   verbis   omata  oratio  ac  perpolita? 
aut  tam  potens   tamque  magnificum  ,  ^uhm 
populi  motus  j   Judicumque  religiones  ,  Se- 
natus  gravitatem  >  unius  oradone  converti  ? 
Quid  tam  porrb  regium  ^  tam  liberale  ^  tam 
munificum  ^  quam  apem  ferre   supplicibus , 
excitare  afpictos  ^  dare   salutem  ,   Uberare 
peiiculis^  retinere.  homines  in  civitate  ?  Quid 
,autem  tam  necessanum,  quhm  tenere  semper 
arina  ,  quibus  vel  tectus  ipse  essepossis  ,  vel 
provocare  improbos  ,vel  te  ulcisci  lacessitus  ? 
Et  Pliilip.  i).  nn.  24  ®*  ^^-  Antonium  Annibali 
comparat,  eumque  dicit.t^  pemiciosum  Italias 
extitisse# 

Item  Pbil.  2.  n.  67.  Antonii  intemperantiam 
per  congeriem  ab  Efiectis  desoibit*  Qucb  Cha^ 
rjbdis  tam  vorax  j  ^tc* 


£t  in  Pisoiiem  n.  26.  probat  ab  Effiscti^ 
i^um  Bopfuisse  Consulem  i  Ahtu  eras  Consul?  etc. 
£t  pro  Arch*  n»  i6»  Hau:  studia  Adolesceh*- 
iiam  abmt^  etcy 

.  2^k  Tractatur  Locus  ab  Efiectis  per  Conterj' 
sionem.  Ita  Gicero  Phil.  2.  n^  55.  Malorom  om- 
nium ,  quae  Itali^  acciderant ,  Auctorem  fadt 
Antomum.  Doletis  tres  ex^rcitus populi  Rdm, 
inierfectosl  interfecit  Antonius.  iJesideratii 
clarissimos  cives?  eos  quoque  vobis  eripuit 
Antonius.  Auctoritas  hujiis  Ordinis  cLfflicta 
est?  afflixit  AntoniuSk 

3^*  Per  Complexiqnem.  Exeniplum  esto  Locud 
hic.  lib*  4*  adHeren.^  m.  i^Si  Qui  sunt  qui 
fcsdera  ruperunt  ?  Carthaginienses^  Qui  sunt 
qui  crudele  bellunt  in  Itatid' gesserunt  ?  Car-- 
thaginidnses.  Qui  sunt  .,qui  sibi,  postulant 
ignosci?  Carthaginienses^ . 

Valet  plurimum  hic  Locus  in  descriptionibus  y 
in  amphficationibus  ^  in  motibds  excitandis.'" . 

Exemplumhabes  pro  Cluentlo  n.Sa..  MetfiOtid 
teneo  Milesiam  quandam  mulierem ,  ckpi 
essem  in  Asid^  qubd  ab  heredibus  ^eowMiis 
acceptdpecunid  y  pattum  sihi  ipsa  me<Uoami-* 
nibus  aoeffisset,  rei  capitalis^sse  damnatam ; 
neque  injurid  .•  qws  spem  parentis  y  memo^ 

i<Su 


Valet  etiam  in  suadendo  etin  laudando;  Sit 
illud  ex^mplum.el  OralicMie  pro  Plancio  n«'26^ 
An  Mintumenses  c6loni[y,  qitbd  C  MariUM 
ex  civiii  errore  atque  ex  impiis  manibvs  ejjr 
puerunt  y  qubd  tecto  recep^runt,  qubdfessuM 
inedidfiuctibusque  recrearunt ,  qubdviaticum 
fongesseruHL^  qubd  navigiwndederunt ,  qubd 
eumlinquetitem  terram  eatm  >  quam  seyyavertitj 
Tom.  /•  S 


(• 


lacrymis  vatisque  onuiibus  proi^iiti  stvrtt  ^ 
iBtemd  in  laude  versantur.  P.lan€do.-^  jqubd 
me  vel  vi  pulsum^  vel  rhtione  cedentem 
tefnpori,  receperit^  jweritp  custodierit ,  his 
€t  SeutUiii  populqque  Rom.  ut  haberent  quod 
reducerent  i  conservdrit^  honori  hank  Maem^ 
misi^riq^rdiam  f  virtutem  fidsse  mirunsi 

,yal^^  jpanter  ib  Tituperaii<io<  Habcs  -exem- 
j^uxaia  Fiaonem  n.^  iS.  Edicereest/msus ^etc. 

,  \      \       ExinpiTATlO. 
Eloquentim  commendatio. 

■ 

V*  X    -  Lotus  ab- EETectis.       

•  •  •  *  «  • 

S.  Y.N.O  P  §  I  S. 

Exord,  x/iC£T  Orator  aiiabus  potissxjnum  xebu^  mo^ 
Teri  hominum  animos  ,•  ^loriA  scilicet  et  u.tiHtate. 

PMpositio*  Diyet.muLm  ^hinc  £lo<|uentiie  commen^ 
dationem  *ac  pretiuii  coiitijigere  ^  qadd  gioviMn  et  uti^ 
litftein  pariat.     ,  .;,      ,  '     , 

Confirmationis  prima  pars  probabitur  ab  EfFeetis  \  dor* 
monstrtibit^ue  per  toAg^riem ,  quam  gloriosum  sit  £lo^ 
^ik^nil» ihclinare' posse  voluntates  hominum  ^  quocum- 
qne  Telit^  regere  ammdi^^fm^  'Opeita  laborantibus^ 
liberare  pericuUs ,  elc;  idip^um  wt^miet  esfemplo  XW* 
iQQStheJvis  ac  Ciceronis,^  qui  dicendo*  conseeiiti  sttaft^ 
ut  alter  Athenis  •  alter  Romae  domintgnelur.  ,  . 
*  Secunda  pars  ab  Eflfcctis'  probabitur  ^EIoquentiee  sci- 
Uc^"  utilitaa  ;  HrCet^a'?,  ph*is  itiam^rd  inc6lumitatezi^ 
ialutem<f«e 'l^ublidam  contulisse,  aTmat&fUranu^  quod 

Er<»balvtcttin  exemrplo  Dcmosthenis',  qui  prosperas  Phii- 
ppireB  infregit^  tum  Ciceronis «  qui  Catilini»  impe- 
ium  coercuit^  Jd.  traptabit  per  Infemgattofi^  y  Reper^ 
^tionenf,,  CompTcxjonem, 

'''S^nique  o&ttAder  iju^anfam  eadem  Eloquentia  glo-^ 
tiaia  et  utilitatem  attvleiKt  ils,  qul^^efttaude  pnekite- 
tmcjb^.quod  couSGiet.ab££fectiSf  MOeo^eudb 'fiotackos^^ 


Codclndet  hortando  Candidatos  y  ut  assequi  cont^n<» 
dant  Eloquentifle  laudem^  ques  et4psiset  patriee  taiitum. 
glori»  et  utilitatis  alFerre  possit^ 

■ 

O   B.   A   1P   X   O» 

Cina  ea  mortalium  ommum  ^  qaaHium  ^t 
l|ui  *Tivuttt  y  neoessaria  quaadam  conditio  est  ^ 
Ht  alii  gloriGD  «tudio^  alii  proprise  tttiUtatis  ex->- 
pectatione  moreantur  j  tum,  si  quid  erit  hujus-^ 
modi  y  quod  gloriosum  paritei*  atqjue  utiie  yideri 

Eossit,  id  cert^  singumrem   ac  -  praecipuam  ia 
umamit  rebus  cammendaticmem  nabere  necessQ 
est.  !         .  . 

Atqu^  hi^c  f acil^  (^uiyis  idttelligat ,  quwtam. 
apud  nominum  animos  laudem ,  quam  non  vul* 

Sare  pretium  sibi  Eloquentia  vindicet,  cui  dos 
la  gemina ,  veluti  propria  atque  innata  sit  ^ 
ut  incredibilem  gloriam  cum  summa  utilitate 
oonjnngai» 

.  Age  enimverb ,  quid  gIorio9um  magid  >  et  ad    Ab  msecd» 
atimulandam  ingemtae  laudis  ambitionem  poten-  f^^^*^^ 
iii!is  y   quim   domi^ari  ubique   dicendo  posse  ^ 
^nihil    ut    tajn   sitarduum   ac   diifiicilej    quod 
£loquentii   non  vincas   ac  superes?  Nam  ubi 
tandem  Eloquentia  imperium  non  exercet  suum  ? 
ubi  singulans .  iUius  y  quod  habet  ad  permoven- 
dos  animos  y  roboris  vestigiupn  non  deprehendas. ' 
DojKunatur  in  foro  et  Judicum*relig^ones  Sena*. 
ttksqiie  auetoritatem  sic  regit  y  ut  mentes  vel  ad- 
iramV^vel  ad'  odium^  Tel  ^  dolorem  indtet^; 
st  veUt^^^oAitiaib  hisce  <  pertuotionibus  ad  le^ita'' 
tem-  misericordiamqMe  reVo€«6t«    Dominatur  in 
civitate  popuUque  motibu^nta  moderatur  |  ut  vel. 
eTrasrtdsr:  abr.  errore^deiiiu^at,    vel  excilet  lan->, 
guente^^  vel  ei&enatoa  ac  iurentes  compebcat^ 
ac  mitiffdti:  Dominatur  iu  ta^tris  ^  ^oathke  mili^ 

S  a     '  " 


tum  animis  srimulos  aciiit  ^  ut',  qui  armis  Vi*» 

cerint^  eos  sasp^  vincendos  prius  Eto<][uenti&  Im- 

perator  habuerit.  Jam  Yer&  quid  tam  magnificunl 

ac  regjium  4  quaujf  ferre  opem  suppficibus  j  ami- 

corum  pencmis  adesse,  reyocare  perditos^  ja- 

eehtes  eiigere  y  aflfictos  consolari  y  tneri  inno- 

cehtes  ab  improborum  injuri&^  notis  demque 

singulos  in  die^  beneficiis  bonorum  omnium  na-* 

tiam    ac   beneyotentiam  promereri?  Hac  imk 

Iretos  facundi^  legimus  duo^  Eloiqxcehtiae  luhuna 

D^mosthehem  ac  Ciceronem  y  alterum  AtUenis  , 

!RomdB  alterum  tantam  sibi  apud  omnes  aucto* 

ritatem  conciliasse  y  ut  civium  regerent  animos  ^ 

^t  y  quamcumq^ue  vellent  in  partem  j  voluntates 

inclinarent^ 

Qu6d  si  tam  gloriosum:  esi  e^stere  in  oonferta 
multitudine  unum  aliquem  ^  qui  in  mentes  homi- 
hum  singulare  quodaam  imperium  exerceatf 
quantam  idipsum  utilitatem  aiBert  ben^  moratia 
avitatibus  ^ci!un  ad  tuendam  populorum  gLoriam, 
tum  ad  earum  incohimitatem  salutemque  con-' 
servandam.  Est  ehim  hoc  plerumque  in  Oratore 
diserto  praesidium,  quod  vis  armata  non  suificiat. 
Testis  est  laudatusjam  ^medivihus  illeDemos- 
thenes^  qui  sold  hnguse  factmdift  per&dt,  tit 

Erosperas  Philippi  res  infiringeret.  Indotmisee-» 
ant  omnes  utintati  public^ ;  nemo  conferre 
quidquam  ad  belli  sumptus  y  ncmo  arma  sumere  , 
nemo  subire  fortuna^  periclitantis  aleam  sustine^ 
bat ;  ade6  rerum  suarum  glori&  omiiium  animos 
Macedohum  tex  peh^ulerat!  Adfiiit  Dmiiosthenes 
qui  eivium  somnolentiam  argueret^  increparet 
ignaviam ,  et  resides )  ahidudam  animos  ad  magna 

Siaeque  incehderet.Testis  et  ipse  RomanaBlingu» 
^  oria  Marcus  Cicero .  <jujus  ULCundia  mult6  plus 
ad  salutemi  imperii  ac  tutelam  contulit^  quiim 


{brtissiini  Iinperatores  profuissent.    Nam   quis    Ab  Eitpctia 

Aomam  illemi  sentium  omnimn  dominam,  ciimP*'**P*^^*' 

in   rmnam  suam  praeoeps  rueret  y  ab  mteritu 

YinidicaTit?  Quis   n^farias   improborum  civium 

machinationes  refexit?  quis  contudit  impetus? 

quis  metum^incuasifc?  quis  enpuit  arma  furen* 

tium  de  manibus?  quis  urbem  ab  incendio,  cive^ 

ab  intemecione  j  Italiam  totam  ab  exitio  revo^ 

^avit  ^  nisi  una  Marci^Tullii  ElQouentia ,  qtiocum-*  ^ 

que  prsesidio  potentior  atque  etficacior  f 

Verum  si  tantam,  ex  eruditis  disertorum  vi- 
rorum  laboribusgloriam  cum  tanUL  utilitate  coU"» 
junctam  compararunt  ciyitates  illae  y  apud  quas 
Mthaec  Eloquentise  lumina  refulserunt ;  noh  ha«« 
buerunt  yicissim  Qrntores  il)i  praestantissimi  y 
qu6d  de  patri^  quererentur,  aut  mini!is  vel 
emolumenti  vel  gloriae  ab  e&dem  percepisse  se 
expostularent.  Nam  quibus  tandem  non  nituerc^ 
oonspicui  honoribus?  aut  quod  tam  exceLsum 
dignitatis  &stimum  est^  cujus  facti  Gompote» 
non  fuerint  ?  Vidimus  homihe»  novos ,  nulldi 
majoriun  glori^i  nuUo  generis  splendoro  spec- 
tatos ,  iis  deiunctQa  fuisse  magistratibus  unius 
Eloquentia^  praesidio  y  quibus.  nobilissimi  quique 
viri  excluderentur  :  vicumus  eam  adeptos  fiusse 
in  opinione  hominum  famam,  ut  quot  eorum 
dicta,  tot  effata^  quot  verba^  tot  decreta^  quot 
responsa  ^  tot  oraqul^  haberentur. 

Et  erit  quisquam  tam  pariHm  cupidus  patriaD 
laudis  aiit  sua^ ,  tam  ne&ligens  vel  'publicis  vel 
privatis  in  rebusy  ut  £aLcilein  rei  uJtnutfque  coU 
ugenda^  viam  ,  si  possit ,  insredi  refugiat  ?  Vos 
haec  potissimjhn  spectat  oratio^  quptquot  capes«« 
sendse  Eloquentiae  navatis  operamj  haec  vobia 
proponitur  digna  laboribus  vestris  merces  atque 
i^ompensatio  :  hi  stimuli  teneris  adhjic  ac  recexir 


tibus  animis  adjiciuntur ;  iit  si  quam  afferret; 
Tnoram  asperioris  studii  diutumitas  ^  tam  glorioseB 
Tnercedis  expectatio  novum  ad  superandos  obiceg 
quoscumque  robur^  novos  animos  sufficiat. 

ALIA   EXERCITATIO, 

Idzudabitur  Institutum  illudy  quo  laboTiosjCfsi 
Juventuti  prwmia  prvponuntun 

Locus  ab  Efiectis. 
SYNOPSIS- 

flxord  ei  Prop.  xJucEit7B.  k  commendatione  «on 
run^  qui  laborio$8e  juventuti  prainua  proposuerunt. 

Confirmatio,  Ab  Effectis  «  et  i^  per  Congeriem  quae- 
ret  quid  sit  constitutum  utiliils^  qu^m  quod  ingenium 
acuit  9  diligentiam  stimulat,  studiorum  molestias^  scien-t 
tiarum  asperitates  ienit  ac  mitigat. 

3^.  Per  Complexionem  dicet  hunc  fuisse  Institutio*- 
9t«  illius  efTectum ,  ut  tot  olim  Athenis  ^  tpt  Romsd  ^ 
tot  hodi^  apud  nos  ia  liberallbus  artibus  excellant^ 

3^.  Per  Distnhutionem  ostendet  nullum  esse  qui  mer-^ 
cedis  expectatione  non  stimuletur ;  nobiles  aequ^  ac 
ignobiles  ^  ingeniosi  pariter  atque  hebetes,  strenui  aq 
socordes  accenduntur, 

Cohclmio.  Continebit  Regif  Christianissimi  prseco* 
^ium^  cujjtis  munificentiS.  perpetuft.  Et^  ut  nunquam 
Parisie^si  in  Coliegio  laboriQsae  JuTeiituti  premia  de-r 
futura  sint, 

O   R   A   T   I   O, 

C{tm  multa  s\mt  in  omni  Repub^  ad  juYen<» 
tutem  instituendam  inyenta  feliciter  ac  sapienter 
eonstituta ;  tum  nihil  praeclantis ,  qu^m  quod 
stin^ulandse  juvenum  industriae  proposita  praemia 
e3se  Yoluerunt^  ut  insitam  singulorum  animis 
educationis  bonae  sementem  mercedis  expect^tiQ 
promov^et. 


Quid  ^nim  paterat   ad    excolendam    sed^I^    -^^  Efl^etii 
Jnventutem   potentius   excogitari ,   vel    «ctnciri  ^lJ^*^ 
«fficacins  ,    aaam   illud  ^   quod    ingenii   aciem       ^ 
acoit  55  vim  e]usdem  promovet ,  diligentiam  ex- 
citat^  iugat  socbrdiam,  accendit  aemulafionem  ^ 
iaborum  fa^tidiis  occurrit ,  studiorum  pdolestias 
mitigat ,   scientiarum   asperitates    emollit  ,    et 
.quidquid  in  assidud.  corporis  atque  animi  con«- 
tentione  ^durum  ac  molestmn  est,  nescio   qulL 
«uavitate  aspergjit  et  condit. 

Miramur  mter  breTes  Athenarum  angustias 
lot  prodiisse  ingemi  doctrinasque  lumina,  tot 
4imammta  liberaliumartium^  tot  in  xxnk  qulLquQ 
di6ciplin&  illuttria  perfectissimae  cujusdam  abso- 
-  iutionis  exempla  «xtitisse ;  totum  boc^  quodt^ 
cumque  est,  protulit,  omavitac  perfecit  mercedis 
«xpectatio.  Miramur  incensos  nobili  quMam 
aemulatione  Romanos  institisse  Graecorum  vesti^ 
giis ,  pari  contentione  animi  ad  capescendof 
dtudiomm  labores  accessis«e  j  Atheniensium  in-  ^^  Eflfectk 
dustriam  ^  eruditionem  et  sqimmum  smgulis  m  piezio]i«i«.. 
rebus  laudis  cumulum  Homam  aut  deqiiasse  y 
aut  etiam  superasse ;  tan^  la\i4abi]le  ^emulabonis 
studium  excltavit,  fbvit,  incendit  mercedis  exr 
pectatio.  Miramur  etiam  florere  apud  nos  bodie 
m  omni  doctrinamm  genere  prsestantes  virds, 
qui  nec  ingenio,  nec  emditione  ,  nec  dicend^ 
scribendique  glori^  veteribus  Gracis  aut  Romanift 
cedant ;  nanc  et  nostris  temporibus  conciliat 
laudem  ac  gloriam  mercedis  expectabQ. 

Nam  quis  est  tam  aemulationis  expers ,  tai»- 
aversws  a  Musis ,  tam  parum  verse  germanaeque 
laudis    studiosus  ,    quem    prbposita    industrise    Ah  ^AtiJL 
atqne  emditioni  prtemia  non  commoveantj  ^So^^^*^**^ 
ad  superandas  studiorum  asperitates  non  susten- 
tent  ?  Scilicet  baec  comparoadis  laboribus  parata. 


^SO  WLMBTORICJB 

merces  sic  nobilibus  ^t  natis  ad  niagna  qua;c[u6 
vixis  noYos  addit  animos  y  ut  tenues  atque  ab«r 
)ectos  aculeis  pungere  non  desistat ;  sic  inge*- 
piosos  exstjmulat  y  ut  hebetes  ac  plumbeos  otiari 
non  patiatur ;  sic  strenuis  ac  sedulis  incitamenta 
sufficit  f  ut  ignayos  et  inertes  ad  excutiendam 
vecordiam  inyitet. 

Laudentur  igitur  bomines  illi  Litterarii  ludi 
moderatores ,  qui  tam  ingens,  tam  potens  ad 
incitandam  Juventutis  solertiam  momentum 
addid^re.  At  quantas,  quAm  immortales  gratias 
JLiudoyico  Magno  babebimus ,  cujus  liberali  mur 
nificentift.  faictum  est  ^  ut  in  florentissimo  totius 
prbis  Lycaeo ,  nunquam  s^asi.  laboriosae  Juventuti 
prsemia  defutura  £(int,  Celebretur  enimyero  tam 
beneficii  Principis  gloriosum  nomen  y  et 
quandiu  florebunt  liberales  Artes ,  nulla  posterL- 
tas  de  laudibus  ejusdem  conticescat. 


CAPUT    X. 

Locus  h  Compamtione* 

VJoi^FARATio  est  duarum vel plurium rerum 
inter  se   coUatio^ 

Comparationis  genus  Triplex,  Primum  ^  Ma«- 
joris  cum  Minore«  Alterum  y  Minoris  cum 
Majore,  Tertium,  Paris  cum  Pari,  Res  enim  ^ 
inter  quas  instituitur  Comparatio  ,Yel  mar 
jores  sunt  y  boc  est  yerisimiliores ,  et  quibus 
id  ,  de  quo  agitur  ,  potiori  jure  conyei- 
niat.  Vel  minores ,  id  est  minifis  verisimiles , 
qidbus  non  asqu^  res  aliqua  conyeniat ,  ac  ei 
cum  qu&  conferuntur.  Vei  sequales  in  gradu 
verit^itis ,  ut  utris  res  potiiis  conveniat  ^  iUis-ac. 


I.   I   B    B    R      P   11   I    M    tr    S*  281 

qaaeconferuntur,  aniUisquibuscumconferuntur^ 
non  satis  intelligas. 

Cicero  pro  Domo  sulL  n.  io8,  Probat  Deos 
immortales  domum  suam  non  concupiisse  y  qu6d 
ne  homines  quidem  sceleratissimi ,  quos  illam 
concupiisse  aequius  erat ,  illam  expetiverint.    . 

Civis  est  nemo  in  tanto  populoy  extra  conta  • 
minatam  illam  etcrusntam  1?*  Clodii  manum  , 
qui  rem  ullam  de  meis  bonis  attrgerity  qui 
nonpro  suis  opibus  in  illd  tempestate  d^Jen^ 
deriu  At  qui  aliqud  se  contagione  prcBdcB  ^ 
societatis  ^  emptionis  contaminaverunt ,  nuU 
lius  neque  privati  ^  neque  publici  judicii 
•  posnam  effiigere  potuerunt.  Ex  his  igitur 
bonisj  quorum  nemo  rem  ullam  attigitj  qui 
non  omniumjudicioscelemtissimus  haberetur, 
Dii  immortales  dontum  meam  concupiverunt? 

Sic  et  pro  B.OSC.  Amerino  probat  pihil  esse 
mirum^  qu6d  Sylla  omnia  animadvertere  noi^ 
potuerit,  dxm  ne  ipse  Jupiter  id  possit.  n.  i3i* 

£t  Divinat.  in  Verrem  n.  ^o.  ita  disputat 
contra  Caecilium.  Qudd  si  ego  hwc  propter 
jnagnitudinem  rerum  ac  difficultatem  assequi 
nonpotuiy  qui  in  omni  vita  nihil  aliud  egi: 
quam  longd  tu  te  ab  iis  rebus  abesse  arbi-* 
trare ,  quas  non  modh  antea  nori  oogitasti^ 
sed  ne  quidem^  ciim  in  ecLS  ingrederis  y  qu(B 
et  quantcB  sint  y  suspicari  potes. 

Pjo  Murasn^  verf>  n.  9.   probat  eleganti  et 

Slena  assentationis  allegorid.  non  potuisse  se  a 
efendendo  Mursena  temperare. 
Pro  Milone  ^  probat  long&  amplificatione  non 
esse  habendam  novo  more  de  P»  Clodii  morte 
quaestionem  ,  ci!im  non  esset  id  antea  factum  in 
pece   clarissimortim  virorum  a  n.    16.  ad  22. 
Actipne  2.  in,  Verrem  n.  28.  ^  Minori  ad 


sS%  RHBTORXC^ 

MiiLJus  Cieero  argumentatur»  Qidd  est,  quMo^ 
Metelle  y  judicium  comimpere ,  si  hoc  non 
est?  Testes  prc^erdm  Siculos^  timidos  ho' 
mines  etafflictos  non  soliim  auctoritate  deter^ 
rere  ^  sja^d  etiam  Consulari  metu  et  duorum 
Prmtorum  potestate  ?  Quid  faceres  pro  ho* 
mine  innocente  et  propinquo,  chm  propter 
hominem  percUtissimum  atque  alienissitnum 
de  ojjficio  ac  dignitate  decedis. 

Pro  Lege  Mamlii  n.  1 1 .  Populum  B.omaQum 
TuUius  hortatur  k  Minori  ad  Majus  ad  tuciidam 
Imperii  dignitatem.  Majores  vestri  saspk,  Mef^ 
catoribus  ac  Naviculatoribus  injuriosiiis  trac^ 
tatis,  bella  gesserunt;  vos  tot  Civium  Rom» 
Tnillibus,  uno  nuntio  j  atque  uno  tempore  ne-r 
catis  j  quo  tandem  animo  esse  debetis?  Legati 
quod  erant  appellati  superbihs ,  Corinthum 
i^atresvestrij  totius  GnBcicB  lumen,  extinctum 
esse  voluerunt :  vos  eum  Regem  ikultum  esse 
patieminiy  qui  legatum  Populi  Bom.  Consu- 
larem ,  vinculis  ac  verberibus ,  atque  omni 
supplicio  excruciatum  necavit?  illi  civium 
Rom.  UBertatem  imminutam  non  tulerunti 
vos  vitam  ereptam  negligetis  ?  Jus  legationis 
verbo  violatum  illi  persecuti  sunt  :  vos  le^ 
gatum  Jiopuli  Kom^  omni  sumlicio  interfec-r 
tum  inultum  relinqifetis  ?  Videte^  ne.y  ut  iUis 
pulcherrimum  Jiiit  tantam  vobis  Imperii  glor 
riam  relinquere  ^  sic  vobis  turpissimum  sit^ 
illudj  quod  accepistis ,  tueri  ac  conservare 
nonjposse* 

Habes  similia  argumenta  petita  k  Minori  ad 
Majus  y  pro  GecinnlL  n.  4^-  pi^o  Plancio  n.  06. 
3.  Catil.  n.  24*  et  a5.  in  Pisonem ,  n.  i8. 
pro  Milone  n.  80.  pro  Cluentio  n.  32. 

Cicero  j  prof  SyiUi  ^  n«  4*  pcobat  k  pari  ^  se 


LIBSK      PRIMU8,  ;&83 

pon  esse  reprehendendum  qu6d  Syllam  defen- 
dat  p  qui  ^b  Hortensio  aliisque  yiris  clarissimis 
defensas  fiierit.  Ista  conjuratio^  si  patejacta 
perme  est  ^  tampatet  Hortejisio  ,  quam  mihi : 
quem  ciim  videas  honore  hoc  ^  auctori" 
tate^  virtute,  consilio  pncditum,  non  dubitas* 
S^e^y  qmn  innocentem  P.  Syltam  defende^ 
r»t%  qucBro  y  cur,  qui  aditus  Hortensio  ad 
causam  patuerit  y  mihi  interclusus  ^sse  der^ 
buerit?  Qucero  Hlud  etiam  ^  si  me  ^  qui  de* 
Jendo  y  reprehendendum  putas  esse  y  quid 
tandem  existimes  de  his  summis  viris  et 
i:larissimis  civibus  ^  quorum  studio  et  digni^ 
tate  celebrari  hoc  judicium  et  omariy  causam 
dejendi  hujus  innoo^ntis  vides  ?.....  n.  7# 
Quamobrem  quid  est  qubd  mirere  ,  si  ,  chm 
iisdem  me  in  hac  causd  vides  adesse  ^  cum 
quibus  in  ccBteris  intelUgis  abjuisse?  Nisi 
verb  me  lAf^um  vis  ferum  prmter  cinteros  ^ 
me  asperum  y  ms  inhunianum  existinuui ; 
fne  singuJuri  immanitate  et  crudelitate  prc5' 
ditum. 

Pro  Mursen^  n.  3i  •  bellum  Mitkxidaticum  , 
qiiod  consilio  armisque  promoverat^  a  paribus 
bellis  exorhat. 

Ibidem  n.  35.  probat  nullo  Muraenae  detri- 
mento  vertendum ,  quod  Muraena  prior  Sulpitius 
in  petitione  PrsBtura  renunciatus  fiiisset. 

Catiiinari&  i.  n.  17.  probat  Catilinee  ex  utbe 
discedendum  esse  ,  quia  pari  omnium  bonorunt 
judicio  damnatus  est.  Quo  tandem  animo  hoc 
tibi  Jerendum  putas  ?  Servi  ,  mehercuH  y 
mei  ,  si  me  isto  padto  metuerent  ^  ut  te  me- 
tuunt  omnes  cives  tui  y  domum  meam  reUn^ 
quendam  putarem ;  tu  tibi  urbem  non  arbi-^ 
irariss?  JEtj  sink?i^  finbus  injurid  suspcctum 


a84  RHB.TORld^ 

tam  gmviteratque  offensum  viderem  ;  carer» 
irie  aspectu  ciyium',  qukm  infestis  omnium 
oculis  conspici  niallem.  Tuy  ciim  conscientid 
scelerum  tuorum  agnoscas  omnium  odium 
justum  ^  et  jam  tibi  dih  debitum^  dubitas  ^ 
quorum  mentes  sensusque  vulneras ,  eorum 
€ispectumprcBsentiamque  vitare?  si  teparentet 
timerent  atque  odissent  tui  y  neque  eos  ultd 
ratione  placare  posses  y  utopinor^  ab  eorum 
oculis  aliqub  concederes.  ISfunc  te  patria, 
qucB  communis  est  omnium  nostrordm  parens 
odit  ax:  metuit y  et  jam  dih  te  nihil  judicat 
Jtisi  de  parricidio  cogitaj^y  tu  neque  aucto-- 
ritatem  verebere  y  neque  judicium  sequSrej^ 
neque  vim  pertimesces  ? 

EXERCITATIO. 

Simon  Judmorum  Dux  et  Sacerd^s  ad  Cdnt^ 

militones  suos  ,  de  vindicandd  Fratris  sut 

Jonalhm  ipsiusque  liberorum  morte  ^  quos 

Tryphon  cLCcepto  redemptionis  pretio  pen 

Jraudem  malam  interfecerat. 

Locus  ll  Comparalionen 

S  Y  N  O  P  S  I  S, 

Exord.  A.  Minori  ad  majus  dicet  factuxuin  se  inju<« 
riam  ipsorum  ciim  fortittidini  tum  grato  animo  ,  si  lon- 

fiori  Oratione  cohortandos  ipsos  putaret^  ad  Tindican«- 
am  illiu$  mortem ,  qui  dux  ipsornm  et  custos  Reli- 
fiionis  tam  multa  pro  tuend&  ipsorum  Aeligione  et  sa-* 
lute  suscepisset. 

Propositio,  Continebit  brevem  rei  gestap  narratio- 
nem  :  exponetque ,  ut  Tryphonis  fraude  interierit  Jo» 
nathas ,  postqu^  pro  ipso  y  ipsiusque  liberis  pacta 
pectinia  persoluta  fuisset. 

Confirfnatio,  A  comparatione  dttct&  imajori  ad  buh 


1XB211      P&XMU8.  zSS 

jUilSy  ]ubebit  ipsos  meminisse)  quantam  majores  ipsonim 
in  suis  contra  «Barbdrds  bellis  fortitudineiii  exnibuis- 
Sent ,  quoties  pro  Religione  reri  ^uminis  decertassent ^ 
lion  licere  ipsis  ab  antiqull  virtute  esse  degeneres*  Ad« 
monebit  causam  Jonatbee  cum  ipsius  Dei  causd  eBse^ 
conjunctam ;  neque  occisum  fuisse  Jonatham  |  nisi  in 
odium  veri  Numlnis. 

Deind^  per  CdmparaHoneni  k  Simili ,  dicet  par  ipsis 
«^pectandum  0sse  \  Deo  prsesidium  xlli ,  quod  jam  pa- 
ribus  in  pra^liis  pro  ipsitia  caus^  sttsceptis  experti  es- 
^ent^  si  idem  shidium^  eundem  ardorem  prn  ae  ferrent. 

Conclusio  fiet  j^^TAna^ephalsosim  rerum  jam  dicta- 
zum  ,  cum  Talidi  cohortatione  ad  rem  strenu^  gerendam. 

P   9.   A    T   I   0« 

• 

Facerem  ego  Testrae  fbrtitudim  injuriam ,  a  Majon  «a 
aut  cert^  de  vestro  in  Jonatham  animo  yi-  "^^- 
derer  iniqjuiilis  aestimare  y  Commilitones  aman^ 
tissimi  ^  si  ^  dum  illatum  tanto  yiro  fimes- 
tissimae  mortis  de;decus  ac  probrum  paramus 
yindicare  y  longiori  vos  oratione  ad  rem  viriliter 
gerendam  exhortandos  putarem. 

Nostis  enimyer6  qualis  et  quantus  vixerit 
apud  Yoa  frater  ilie  mmi  carissimus  y  Dux  idem 
yester  ^  et  sacrorum  custos  ac  propu^ator  acen4* 
mus.  Meministis  laborum  ipsius  comites  ac  pe«* 
riculorum  socii  y  quotquot  estis  y  qu^m  ultri^ 
discriminis  cujuscumque  aleam  subierit  y  qu jim 
pan!un  fortunis  capitique  p^percerit ,  quoties  aut 
vestra  salus  y  aut  Keljigioms  studium  reposceret. 
Nunp  ille  Tryplionis  impii  dolo  ac  scelere  no- 
bis  ereptus  y  videte  ^  quos  k  vobis  animos  ad 
exigendam  efFusi  sanguinis  idtionem  expectet. 
Equidem  ci!im  interceptus  bostium  insidus  un^ 
Gum  liberis  suis  Jonathas  Trjpbonis  in  manus 
venisset  y  doluimus ,  ut  par  erat  y  infelicem 
strenui  bellatoris  casum  y  quem  sua  virtus  m. 
tantum  pericuium  adduxisset;  at  npn  erat  sine 


^olatio  tanti  vlri  calainitas ,  et  liostis  avan  cD* 
piditas  ei&enata  certam  inaturae  redemptionia 
6pem  afferebat/Neque  vero  nos  fefellit  improbi 
Kominifr  aviditas.  Redimi  iiiicj^uo  ptetio  captiyos 
jubet :  'infinitam  pecuniae  vim  sibi  mitti  postulat^ 
$i  salyum.Jonatham  cum  ipsius  liberis  cup^re- 
mus«  Kihil  moramur ;  explemus  hostis  insanai^ 
'  ^sitim^  neo  parcendum  ^uro  ducimus.,  qui  neo 
scmgmni  parcitum  velknms*  At  quam  mistral 
Auro  potittir  fnfamii  prsedo,  et  captivos  obtruli- 
cat !  Nos  inultum  pateremUt  sc^tus ,  fortissimi 
Commilitones. 

Nam.  quQ  exarsisse  stuoio  legimus  Majores 
A  Minpri  ifcostros ,  81  ^uando  barbari  ^t  ^actam  infregis- 
*^^*  sent  fidem  ,  aut  afiqu^  no^froi  homines  contu^ 
meH^  afFeci^sent,  aut  reiigionis  nostne  sanctita-' 
tem  viokssent  ?  limpatientes  'probri  et  aceeptiarif 
injtiriae  «sque  memores  hori  de^nebant*  arnta  y 
donec  tostiK  in  sanguine  probrum  elitisient. 
Nos  heredes  tanti  nomiriis^,  et  avit»  virtu^flM 
aBmiildtolifes  ,*  segnes  et  itiosi  1»rpescer^nftis  ^ 
Hiiti  pacti  fdefdens  jura  despicitmttir,  diirii  p^tttnjt 
nobis  Illuditur,  dum  genfis'  decus  ac  capuf 
CoAtr^  ia]^  (imne  periitiitur,  dilm  veri  Ntunmiii 
cultus  ac  !iieligio  impetitur?  Dico  itnpeti  veri 
Ntirtlii^^  ciiittitri  ac  reiigiotlem  ,  Commilitones. 
N^que  eimiA  e^stimate,  diim  Jonatham  ulcis^ 
cimur-,jftut  su^qpi  i.meunain  fratfis  carissiini 
4efensiori^m'^  ^Sit  ^  vobis  liiip^ratoris  forlissitoi 
morteiri  fiaift&iri  vindicari^  Agitur  causa  Dei 
ipsius.^  qu^lti  coHmu^  ;  agitttr  honos  Ileligionis^ 
qucD  Snterdofein  suum  desidterat ,  et  sacrorum 
dustodem  dcerrimum  r<^qxiirit :  non  occidisset  ille^ 
Ab  impiis,  nisi  setam  streriuutn'  impietatis  hostem, 
quam  egregiuin  patriae  propignatorem  exhibuis- 
tfdt".  Vidr^e  6fg6 ,  Ae ,  cSm*  Dei^ipsius  causa  cum 


X.XBER      PAXM0S.  zAj 

^onathae  causA.  coBJiin^ta  sit^  cdm  w  odium 
Israeliticae  Relieionis  occubuerit  ^  ci!im  illius  cri- 
Qieir  omne  fuent  diyini  cultus  amor  ac  studium  ^ 
Tidete  y  inquam  y  ne  sit  impiuiYi  ^giolatam  tam 
iniqua  caede  pietatem  negUgere  eit  iauttfun  pati. 
.  Quam  erit  hodie  volns  honorificiun  ^  quam 
gloriosum  meu&iiai  'Jonatkd»^  '  ciTun  eodem  y 
quo  flagravit  ipse  ,  veri  Numinis  stu(}I<|  incelnsi 

{)rocedetis  in  iciein.  Quantam  Laec  iwa  generosi 
acinoris  conscientia  nostrislvostiWs  Ibrmidinem^ 
miaa^.  c^rtam  noys  victorise  fidu^am.ofieret ! 
Nam  qui»  jamarmis  suis  diffidat,  qutbus  vcl^ 
stractum  se  ab  ijps6^  meminerit  1  Nemp^  qui 
yestras  olim  in^unas  tam  .luculenter  ultus  est^ 
non  aderit  bodie  suas  ulciscei^tibivis  %  qui  yo9 
iqfipares  numero  foxmidolosos  oantra  exercitus 
deoeltABtes  sao  robore  confirmavit ,  numere^ 
fam  ^  animie  \  <sx^%k  superiores  destituet !  Idem; 
nodie  studiupi  y  eandem  alacritatem'  ^raestate  ;. 
ideih  Yicissim  vindex  Deus  pr^sidivun  •  itdeni^ 
iobur  prastiabit,.      .  .;      .    . 

Oro  Yos  igitur  per  suavissimam  Jonaths^  me«< 
iBoriiim  ^  cujus  bhI)  vexitlis  tot  aiinos  inilitastis  ; 
^er  iliam  aanguinis  communionem^  quam  ii| 
Simone  duce  vestro  reveremini  j  per  arma  ijla^ 
quae  geritis  y  barbaris  nuper  tam  fatalia ;  per 
Testram  fidem  90  reHgioiiem^  quae  sociorum 
vestrorum  in  casde  vioYata  est  j,  ute  fortjissimis 
animisy  Xhuieinivestmm  ac  9acerd6tem>  Denm 
ipsum  ei  Religlo^  jura  vindic^. 


APaiL 


•  .<"!     *\    'J 


^* 


a88  .    a.n^TOKicM 

ALIA   EXERCITATIO. 

Marci  Tullii  Ciceronis  Oratio  in  *Senatu  de 
interjiciendis  CatilincB  sociis  qui  in  car* 
cere  detinebantur. 

I 

SYNOPSIS- 

jExord.  JL^ EAioNSTRABxf  f  qu^in  alienam  k  suU 
moiibus  rem  ag&t,  diim  inferendam  esse  Civibus  Itom4 
mortem  perattaaere  aggreditur. 

.  Proposiiio*  Dicet  versari  in  eo  periculo  Remptib.  ut^ 
oisi  soveritas  ejnisinodi  statuatur  in  cives  nefarios  ,  .stare 
Aon  posslt ;  neque  se  posse  alii  ratione  ejusdem  in€o« 
lumitati  consulere. 

Confirmatio.  Excitabit  Senat^s  odium  in  conjuratos. 
i^.  Comparati6ne  duct^  k  parl  :  quilm  deverd  nimirum 
majorcs  in  eos  'animadverterint,  qui  res  novas  in  Rep. 
molirentur  ^  aut  aliquod  usurpare  in  Remp.  dominiuni 
cpgitaren^  :  adducetque  in  exeipp^um  Gracchos ,  Sa^ 
turninum  y  etc.  qui  in  re  simili  oppressi  fuerant. 

a^.  Duct&  Comparatione  i  Majori  ad  Minus,  dicet 
Miversum  Fopulum  Rbm«  in  perditos  cives  conjurasse : 
an  lentus  scgnisque  Senatus  unus  videbitur  ?  quid  tota 
dicet  Italia  ?  etc. 

.  3^.  Per  Comparattonem  k  Minori  ad  Majus  adducflt 
se  in  exemplum ,  et  concUidet.  Videte  ergo^  ne  ^  ciUi| 
mihi  bondrificum  fuerit  vitam  salutemque  pro  patri^ 
devovissei  v.obis  turpe  sit,  etc. 

.  O   R   A    T   X    O;      ' 

QaamsiHfeUciineo.fatp.neri  dicam^  F*C«  ^ 
ut  cum  mea  .^b  ineunte  dst^te.  yelcon^ilia,  vel 
dicta^  vel  facta  liumanitati  ac  clementise  semper 
serviennt;  hodi^  conyersis  in  contrarium  studiis  j 
nihil  praeter  caedemr  atque-saaguinem  aut  velle  y 
aut  etiam  persuadere  videar  I 

Atqne  utdna^m,  P.  C.  ^  Civitatis  hujus  incolu* 
mitas ,  Reip.  salus^   et  impositi  mini  a  yobi» 


xnuneris  ratio  paterentur  carere  sae  hodiemo 
consessu  vestro^  et  tam  tristi  ministerio  abs- 
Jiinere !  Fruerer  ed.  ^  quam  sum  gonsecutus  ad 
Iiuuc  uscjue  diem  y  humanitatis  laude ,  et  ad 
ferendas  miseris  calamitosisque  ciyibus  suppe- 
tias  studium  atque  industnam  converterem. 
Veri!im  9  cumexilld.^  in  qua  me  constituistis^- 
ad  invigilandum  seciu^itati  publicae^  specul^ 
prospexerim^  Hemp.  salvam  esse  non  posse  y 
nisi  perditi  ac  nefarii  cives  de  medio  tollantur ; 
pristinum  mihi  exuendum  putavi  amorem  cle- 
mentise ,  ut  dignam  Consule  severitatem  in- 
duerem.    , 

Nihil  ego  vos  moror ,  P.  C. ,  vel  in  convincendo 
Conjuratorum  scelere  p  vel  in  gravitate  flagitii ,  ComparaH» 
quoa  illi  meditabantur  ^  exaggeranda.  Patuere  *****"**  ^  ^*"' 
insidiae  ;  clandestina  cum  hostibys  consilia  re- 
tecta  sunt ;  patratum  in  ipsis  patriee  visceribus 
crimen  intellexistis.  Quid  restat ,  nisi  ut  pares 
ad  vindicandam  injuriam  animos  afferatis?  Majo- 
res  nostri  stare  posse  Remp.  non  putarunt  ^ 
nisi  publicae  tranquillitatis  osores,  tanquam  pu- 
trida  totidem  membra ,  resecarentur.  Nam  quid 
ego  ^spectata  satis  Roman^  severitatis  etiam  in 
cives  B.om.  exempla  commemorem?  Quid  vel 
ipsa  oonditas  urbis  repetam  exordia  ?  quid.  Man- 
hum  loquar,  -quid  Crassum,  quid  Melium , 
quid  Flaccum ,  quid  Gracchos ,  quid  Satumi- 
num  proferam,  quos  vel  nefaria  cum  hostibus 
Reip.  consilia  mohentes ,  vel  effusis  largitionibu? 
ad  populi  gratiam  adrepentes  ,  vel  alienum  k 
libertate  nostri  dominatum  affectantes  gravis- 
simis  quibusque  suppliciis  civitas  ista  mulctavit  ? 
Vos  ejusdem  auctontatis  heredes  et  gloriee  inul- 
tos  esse  patiemini ;  qui  urb^  hanc  incendere^ 
Tom.  I.  T 


^gO  B.HBTO&ICAS 

labefactare  !Reinp.  communem  extingaere  liber- 
I  tatem  cogitarunt? 

Ah !  ne  ^  per  Deos  immottales  ^  P.  C. ,  Stulta 
ac  praepostera  reorum  commiseratio  flectat  yos 
aut  commoveat.  Quos  meritis  ereptos  jpoenis 
Yolueritis^  hos  uniyersus  Populus  ad  suppucium 
reposcit.  Fuit  haec  mihi^  ut  fatear  ouod  res 
est^  P.  C.  ^  inter  gravissimos  y  quos  nefana  conju- 
ratio  metus  incussit  y  cbnsolatio  non  levis  y  cum 
paratos  multitudinis  totius  ^  ad  repellendum 
commune  malum  ,  auimos  deprehendi  :  erexit 
spem  Consulis  ^  et  novos  etiam  addidit  stimu* 
los  conspirans  ciyium  omnium  ad  tuendam  li- 
bertatem  nostram  Toluntas ;  nec  prsevaliiuram 
A  Majoriputavi  paucorum  improbitatem^  quam  ad  coer- 

ad  MiBiw.  cendam,  quidquid  in  hac  urbe  sanctum  atque 
integrum  est ,  mcenderetur.  Videte  ergo ,  qua- 
lem  m  re  tali  personam  tueri  vos  oporteat.  Cogi- 
tate  y  quales  vos  sitis ,  et  ad  quantum  dignita- 
tis  gradum  evecti.  Nolite  hanc  inurere  Lh*dini 
yestro  labem  ^  ut  jactare  quis  possit  di^im  praster 
sortem  fortis  et  animosus  populus  apparuit, 
segnem  ac  lentum  in  vindicana&  communi  in- 
'  jurilL  Senatum  extitisse. 
A  Minori      ^^  ^®  "^^^^  nihil  dicam ,  P.  C. ,  intellexistis 

ad  Majiu.  ezum  ipsi  satis ,  quanto  capitis  mei  periculo  im* 
minentem  vobis  totique  populo  Romano  cladem 
averterim ;  quantam  in  me  sceleratorum  civium 
isto  facinore  ini^idiam  concitaverim  j  quibus 
ineis  laboribus  quietem  ac  tranquillitatem  huic 
Imperio  redemerim.  Videte  hoc  unum^  ne, 
cum  mihi  honerificum  fuerit,  fortunas,  salutem^ 
vitam  pro  communi  bono  devovisse,  ita  vobis 
turpe  sit,  inani  metu  deterritos  ab  exstirpandi$ 
tanti  mali  reliquiis  abstinuisse. 


JLXBBJH      PRIMU9.  d^l 


CAPUT     XI. 

jDe  X^ijT  jissMnplis  :sfeu  JBj^irmseckspiBtitis. 

Xjoct  Assiunpti  seu  ExtrinseqlM  ftloAy  «unt 
ii  (pii  petumtar  aKiind^,  ^iu^  ex  naturft  m^ 
ne^e  peBdent  ab  arte ,  ut  ezoogitentar  ^  ted 
ut  tractentur . 

Sex  Tulg^  nominanMr ;  Xi^es  seu  IVae|udi- 
cia  ^  Jusjurandum  ^  Fanua  ,  Tabulae  ^  Testes  } 
de  quibu8  amgnfa  bre^ter  diceiiduin* 

A1LTICU3LUS    PAIMUS. 

De  Legihzis   seu  TrcBjndhciis.  * 

ConfirBiatur  Xiocus  a  Lege  ^  i^*  Sa  estenderi^ 
per  afnplifica?tio»em  a  defimtionibus  coaglobatis , 
Leges  esse  Tincula  &^ubliG89  ,  Regnortmi  fiui-  ^ 
damanta  y  procreatrices  tranquiUitiaLtis.  a^.  Si 
L^68  -CQBimendaTerts  ab  eis  ^  4  qoibus  latce 
sunt.  3^.  Si  per  Ampli&cationem:  A  frequen- 
tatiane  OmsequentiitBi  ^  damna  ,.  ^us^  ^x^arum 
violatkaie  seoutura  sunt^  demonstray^ria. 

Le^ura,  necessitatem  digEutateiaque  ^  Multis 
comamitdat  Gkero^  pro  Cluentio  n,  i^^.  -Ut 
tibi  concedam  hoc  indignum  esse ,  quod  y  , 
cujusmodi  sit^  jam  videro ,  tu  mihi  concedas 
necesse  est  ^  muhb  esse  indignius  in  ed  cf^: 
vitaie  y  jqiuB  legibzts  coniineaSur,  discedi  it 
Ijegibm.  Soc  enim  mnculum  est  k^jus 
dignitads  ^  qud  Jruimur  in  Republicd ,  noc 
fundamentum  libertaiis  >  hic/bns  /Bquitatisi 
mens  j  ei  animus  j  et  confiilium  y  et  sententia 
civitatis  p9sita  est  in  Legibus.  Ut  corpora 

T  a 


£9^  H   H  B.T   O  R   X  a  JE 

nostra  sine  mente^  sic  civitassine  Legei 
suis  partibus  y  ut  nervis  ^  ac  sdnguine  et 
membns  uti  non  potest.  Legum  ministri 
Magistratus,  L^gum  interpretes;  judices ; 
Legum  denique  idcircd  omnes  servi  sumus  ^ 
lUiiberi  esse  possimus. 

:'  Locus  ^  Lege  refut^tur  9  i^.  Si  probetur  mu- 
tari  pos^e  Legetn  humtoam  hominis  ad  arbi- 
trium*  2^.  Si  ostendatur  causamLegi»  non  esse 
amplii!is .  3^  •  Si  retegatur  aliquid  iniquum  in  Lege. 
'4^.  Si  Lex  Le^  opponator.  5^.  Si  necessitatem 
agendi  contra/Legem  fukse  demonstretur. 

Tullius  pro  Kabirio  Perduelli  n.  i3.  eludit 
Legem  ^  ostendendo  Legem  non  esse  ampliilis  in 
usu^  nec  superesse  causam  propter  quam  lata 
fuisset.  Ti/  nuhi  etiam  Legis  PorcicB^  tu 
C.  Gracchi ,  tu  horurti  libertatis ,  tu  cujus^ 
quam  denique  hominis  popularis  mentionem 
jacis  y  qui  noh  modb  suppliciis  inusitatis , 
sed  etiam  verborum  inauditd  crudelitate ', 
violare  libertatem  hujus  popuU ,  tentare 
mansuetudinem  ,  comnuttare  (Usciptinam 
conatus  es  ?  Namque  hcBC  tua,  qucs  te  ho-^ 
minem  clementem  popniaremque  delectant : 
I  ^  lictor^  colliga  manus  ;  qzu6'  non  modd  hu^ 
jus  '  libertdtis'  nutgnituainisque  non  sunt  ^ 
sed  tte  Romuli  qttidem  aut  rfumxB  Pompilii , 
sed  Tarquinii  superbissimi  atque  crudelissimi 
Regis.  Ista  sunt  cruciatds  cismuna  ,  quco  tu 
homo  lenis  libenttssim^  commeT^oras  /  caput 
obnubito,  arbori  infelici  suspendito.^Qi^  vema, 
i^uirites }  jam  pndem  non  soUim  .  tenebris 
"vetustdtis  in  hdc^Kep.  veri^pi  etiam  luce 
iibertatis  oppressa  sunt... 

Et  pro  Muone  n..  lo.  Legem  scripiiam  per 
i/Og^i^'^at«ralem  4^$truit.  Est  enim  ^  «A;     ' 


LfBsa    pRintrs.  293 

non  scripta,  sed  nata  Lex  ^  ^quam  non  didi" 
cimus  ,  accepimus  j  legimus  ^  verilm  ex  na- 
turd  ipsd  arripuunus  ^  hdusimus  j  eacpressi- 
mus  :  ad  quam  now  doctiy  sed  factif  tuM 
institutiy  sed  imbuti  sumuSy  ut  si  nostra  vita 
in  aliqzms  insidias^  si  in.  vimy  si  in  tela 
aut  latronumauiiniMicorBmincidisset^omnis 
honesta  ratio  esset  eacpediendts  salutis^  Silent 
enim  Leges  inter  anna,  nec  se  expectdri  ju-- 
bent,  ciimei^quieacpectare  \veUty  ante  injustA 
pcsna  b^enda  sit  y  quam  jtista  repetenaa*. 

EXERCITAtlO, 

Accusatur  apud  patrem  ,  eundemque  Con* 
sulem,  Manlius  victor,  qubd  contra  datam 
sibi  legem^  cum  hoste  cohjlixeritv 

Locus  a  Leeibus. 

a  y  1^^  o  p  s  I  &      

Exord.  X^tTCET  Accusitor'  k  cbmnfendatione  Legum 
iiniTersito ;  quod  tractabitr  -p^f  'PrtMtermissionem ,  quia 
dicit  apudr.Timm  Consnlein»  endeoique  uagnum  Inf<« 
yeratorem. 

Deind^  descendet  gd  commendandas  prssertim  Leges 
militares  ^  quarum  innracti»  mult6  majoris  momenti  est^ 
propt.er  audaciam  vitse  militans,  quae  freno  indlget ,  et 
propter  clftdes ,  quc^  conseqiintilnir. 

3®*  Ostendet  BmunvManlii  hacliege  obstrictum  iiiisse  ; 
debent  enim  yvfi,  Principea  pr^luc^  cflBteris  e^iLemplo  y 
«t  ut  majores  sunt  eorum  Tirtutes  y  sic  et  majora  solent 
esse  eorum  Titia. 

4^.  Ostendet  Manllum  patrem  teneri  Legejn  infrac- 
tam  Tindicare,  e6  magis  ,  qu6d  et^  filio  et  iL  Tictore 
infractasit.  Nam  si  iilium  non  pimierit ,  dioetur  plu» 
natursBi  qu^  aequitati  concessisse  ^si  Tictori  paxcat^ 
lioc  pessimum  apud  posteros  ezemplum  Tiolata  Legia 
relinquet. 

^  Cbncludet  infelicem  appelland^  Manlium )  cui  plus 
liicisse  noceat,  qultm  siTlctus  «wt. 


^^94  EHSTOKICJS 

o  a  ▲  T  X  o. 


SL  mid  apud  ali^uem.  a&uniy  qoAm  apod 
^irum  Colisiilein  eundeiiiriae  renun  beUicazimi 
peritBuiiKium  Imperatorem  liabeiuia.  esaet.  aKatu>  ^ 
Ldiei^ ,  (juam  invittt»  ac  «luctei»  fiH&^ 
Ju^veni  mfisrre  cogar  accusatioiiem  ^  smgulaEi 
Legum  cQmmendatmiie  praemunieiidam  censuis- 
aem.  VerAm  quid  attmet  comme^daxe  Leges 
'i^pud  eumy  quem  Legom  miiEbtrum  ac  cus^ 
todem  sanctissiiimm  y  eundemque  sa|aentissi^ 
mum  interpretiem  teveriemur.  Scilicet  in  hoc 
apice  dignitatis  constitutus^  und^  domi  fbrisque 
euncta  moderarzsy  nosti  mms  mnnium  optimd^ 
Tite  Manli ,  quantus  boiiar  ^  quanta  baberi  debeat 
Legibus  reyeientia>  quee  Tinettla  &eipublkaey 
fundamenta  Imperiorum  ^  tranquilUtatis  ac  pacia 
procreatrices  nuncupantur.  Hmc  illa  maiorum 
nostrorum,  vef  ab  ipsir  conditi  primiun  Impe- 
rii  tejxqK>Kibus^..constan$  opinio^  taiit  esse  ne-* 
cessarias  Leges  ad  tuendam  AeipoblicsB  digni<- 
Httem-  incokmiitateiBque  consenraiKdam,  ut  sine 
gravissimo  ejusdem  detrimento  infnngi  illaa 
posse   non  putarent. 

Quod  si  caBterarum  Legum  ipfractio  tanto* 
per^  metuenda  est,  <}uant6  praecaTere  diligen* 
ttus  oportet,  ne  qua  imlitan  diacipliiUB  labes 
inf€!ftttur.  Ut  enim  coaifidetttiores  esse  solent 
praeter  vulgus  hominum  arma  qui  tractant ;  et 
ipsa  militia&  dignitas  quaedam  ao  gloria  iinpu* 
nitatis  fiduciam  inspirat  y  nisi  coerceatur  freno 
ejusmodi  hominum  t^eritas  ^  atque  intra  justoa 
obsequii  limites  retineatur ,  nemo  non  ridet  y 
tristisstmam  ab  iis  ipsis  impendere  ReipublicaB 
pemiciem ,  qui  ejqsdem  tutores  ac  conservato* 
res  reputantur. 


I.XBBR      PBlMirS.  295 

Qu&  igitur  confidenti^,  Tite  Manli^  tim8  ille 
filius^  juTenis  •alioqui  laudatissimus,  consulare 
Imperium  infregrt  ?  An  quia  excelsiore  loco 
posxtus  nemini  latere  poterat^  quod  contra 
Leg^n  admisisset  ?  an  quia  vicariam  adeptus 
ii  te  potestatem  tant6  impensii!is  primariam  in 
Imperatore  ac  Consule  revereri  debuisset?  an  ouia^ 
cpntempto  per  summum  nefas  patemo  ac  Cod| 
«ulari  imperio  ^  perniciosum  cseteris  defectionis 
exemplum   ostentaret  ? 

Tu  yer6  qui  tanti  sceleris  sedes  arbiter  ac 
judex,  vide^  Tite  Manli^  yide  qui^m  seyeram 
tibi  ipse  Legem  dixeris.  Prdeclusisti  omnem  tibi 
ad  misericordiam  aditum^  qui  de  filio  pater, 
de  yictore  Consulet  Imperator^  judicium  susce- 
peris.  Si  patemae  caritatis  studio  yictus  indul- 
gendum  aliquid  tuo  sanguini  censueris  ^  quam 
tibi  apud  omnes  concitabis  famam^  qui  plus 
amori  tenero  pater  y  quam  studio  Reip.  Consul 
tribuisse  yideare?  Si  yictoris  glorid.  placatus  et 
inflexus  ignoscendum  juyenili  tementati  existi- 
mas^  quantum  detrectandi  deinceps  obsequii 
juyentuti  B.omanse  momentum  sufficies  Impera- 
tor  !  Quem  enim  iil  postemm  in  oj£cio  retineant 
Imperatorum  jussa  ^  quoties  aut  illecebra  yicto* 
ria&.y  aut  spes  illustrandi  nominis ,  aut.  yirtutis 
ostentandaB  locus  se  ofieret ;  si  polliceri  sibi' possit 
temeritatis  impunitatem^  et  rei  gestaB  feUciter 
obtentu  contumaciae  memoriam  obliterare  ?  Im& 
quis  yirtutum  in  numero  docile  mentis  obse- 
quium  reponendum  putet  p  quod  contemni  im- 
pune  posse^  et  ieHcibus  armorum  eyentis  post- 
poni  intelligat  ? 

Infelicem  te  y  juyenis  fortissime  ^  qui  Judicem 
eum  ofiendasy  k  quo  sine  magno  dedecore  spe* 
rare  q^uidquam  non  au«is.  Miscrum  te  ^  cui  relata» 


yidtoriee  decus  plus  nocuisse  videatur,  quAm  s£ 
victus  in  acie  temeritatis  tuae  poenas  dedisses. 
Faceret  aCceptsfe  cladis  opprobnum,  ne  quid 
tentar^  ejusndodi  exemplo  tuo  caefteri  praesume- 
rept.  petejrruisset  omnes  suscepti  mfeliciter 
operis  'calamitas  ,  ne  militaris  miperii  Leges 
violandas  esse  arbitrarentur  ,  et  jumoris  Maniii 
Atium  s^-lubre  toti  juventuti  obsequii  docu*- 
mentum  exstitisset.  Quid  restat,  nisi  ut  partam 
imprudenti^  tu^  offiensionem  repares,  et,  quod 
meruisti  ^  capitis  supplicio  prsetergrediendi  dein- 
ceps  miHtans  impeni  metum  inculias? 

—  ■ 

ALIA    EJCERCITATIO, 
Hefeji^tur  jurUor  MtmUus. 

liocus  ii,  Confutatione  Legis. 

5YN0PSIS. 

Exord.  Jl  ROPXTEBiTua  Orator  se  cum  adversario 
\de  dignltate  Legum  ac  necessitate  convenire,  neque 
aiid.  ae  ratione  usurum  ad  defensionem  Manlii  qu^m 
Leguni  auctoritate  :  quod  ut  faciat. 

f^.Legi  humana^ ,  qu&m  dicet  mutari  posse,  homi** 
nis  ad  afDitrium,  Legem  naturee  mult6  validiorem  op- 
ponet  5  fatebiturque ,  si  habeatur  humanee  Legis  ratio  , 
puniet^dum  esse  Manlium.  At  Lex  naturad  reclamat^ 
prohibetque  eum  supplicio  affici  ^  qui  victorid.  s\xk  plus 
utilitatijs  Reip<  attulit ,  qukm  mali  ,  infractione  Legis» 

2®.  Dicet  interpretatum  esse  juniorem  Manlium  con- 
silium  Legis  \  qud.  se  teneri  in  elL  occasione  non  puta* 
vit  5  quia  ^  si  servasset  Legem  y  certissim»  victorifle  lo« 
eum  amisisset. 

3^.  Excusabit  illum ,  qu6d  necessitate  magis  qu4m 
Yoluntate  Legem  violaverit ;  nam  quid  'aliua  faceret 
jiivenis  naturS  fervidus  y  cum  ab  hoste  provocaretur ,  e( 
h  suis  propd  cogeretur,  ut  certaret.' 

Denique  perorationis  loco  petet  ^  ne  Manlio  noceati 


Z.XBB1L      PRXMirs.  2p^ 

^ubd  patrise  proiuerit^  qudd  patrem  habeat  judieemy 
qu6d  Remp.  defenderit. 


O   R   A   T   I    O. 


Novimus  eniinYeT&  y  Judices  j  neque  opusr  ' 
erat  ^  ut  in  commendandis  Legibus  tam  inuti- 
lem  operam  acqnffttor  poneretj  noyimus^  in- 
quam ,  quanta  ^^peat  esse  Legum  auctoritas  > 
in  Mc  pra&sertim  B.epublicd.  ,  quae  suum  a 
bonis  moribus  atque  institutis  momentum  atque 
omamentum  acpepit.  Imo  ade6  non  velim  vel 
in  hlLc  causlL  infirmare  quidquam  ex  iis  ^  qui* 
bus  adyersi!ls  Manlium  abuti  visus  est  y  ut  ad 
illumdefendendum  nuUtim  aliudlubentii!is  ^  qu^m 
Legiim  ipsarum  patrocinium  adhibendum  putem . 
Habeant  ergo  jLeges  pdndus  illud  apild  rios, 
quod  semper  babuerunt  :  sint  illae  fundftmenta 
bujus  imperii,  Reip.  vincula^  et  aniicae  pacis- 
atque  tranquillitatis  fons  et  origo  censeantur» 
Nefas  sit  illas  infeingere ,  et  earum  co3titemptores 
meritis,  ut  par  est,  poenis  coerceantur.' 

At  quibus  y  amabo ,'  Legibus  primus  debetur  Lexie^op^ 
bonorf  quae  Leges  tandem  singiilarem  a  nobisi^**^ 
cultum  atque  religionem  vindicant  ?  An  iilae  , 
quae  ut  hominum  consilio  prodierunt  in  banc 
lucem,  ita  eorumdem  arbitrio  ^refringi  pariter 
atque  infirmari  solent?  an  illae  potiiis  quae  non 
tam  scripta&  ,  quam  natas  nbbiscum  videri  dfe- 
bent  ?  quas  non  didicimus ,  accepimus ,  legimus  , 
Teri!im  ex  naturd  ips&  bausimus ,  arripuimus  y 
expressimus ;  ad  quas  >  non  docti  ^  sed  facti  y  non 
instituti  sed  imbuti  snmus?  Esto  viderinocens 
possit,  etdignu^  mortd  junior  Marilius,  si  latae^ 
parente  eodemque  Consule  ManlioLegis  ratioha-* 
beatur ;  at  si  reciama  t  ipsa  naturae  Lex ,  si  reum  ab« 
•olvit,siai«pU.»inopr«nuorem«nerandumdicti.     , 


298  R.HSTOB.lGiC 

t^.t ;  si  secutus  ilUus  yocem  fortissimus  juTexiis,  gra* 
vissimiiiti  se  Heipublicde  detiimeiitum  y  siGonsuli^ 
edictum  servaret^  utiUtatis  plurimum  ,  si  idem 

Jiraetermitteret,  allaturum  praevidit  :  rogo  vos, 
udices  ^  qu6  d^mikm  recidet  JVccusatoris  oratio? 
qnam  hab^re  vim  ad  condemnandum  viptorem 
videbitur  ?  Sensit  enimvero  jujupr  ManUus^  ci!ua 
in  iis  rerum  artitiuUs  depreb^Ueretur ,  ut  oer** 
tissima  victori^  spes  afiutgerefy  cum  affligendus 
ac  profligandus  nostis  objiceretur^  non  audien- 
dum  esse  ConsuUs  imperium^  qui  depugnare 
inteipKtfttio  prohibuisset ;  vidit  non  iuisse  illud  patris  con*- 
legis.  siUum  y  diiai  ierret  Legem^  ut  oblatamrei  feU- 

citer  gerenda^  occasionem  eriperet :  non  dubita- 
yit  y  quin  U.caret  sibi  imperantis  voluntatem  sic 
xnterpretari  ^  ut  latum  imperium  in  Heip.  glo- 
riam  atque  utilitatem^  non  in  ejus  dedecus 
atqu^  perniciem  cederet.  An  Uceoat  ipsi  de 
Fatre  ,  de  Consule  ,  de  Maidio  existimare  ? 
.  Quanqixam  Uabuerit  ManUus  aliam  de  ConsuUs 
Necrssitas  voluntato  opinionem ;  crediderit  iUum  tam  tena* 
vioiand»  le-  ^gjjj  imperii  sui^  ut  vel  cumB.eip^  detrimentoser-* 
vari  vellet ;  an  debuit  propterea  studiosissimus 
rerum  nostrarum  juvenis  oblatumnavandae  feUci- 
ter  operp^  locum  negUgere?  Nemp^instabat  impru* 
dens  bostis,  numero,  viribus^  animo  inferior^ 
ManUus  copiarum  multitudine ,  robore  y  virtute 
snperior  certamen  non  iniisset?  ProvocabatUIe 
Ilomanos  ad  pugnam  ,  et  aobis  tant{un  non  ih- 
sultabat.  Mai^Uus  juvenis  natura  fervidus^  et 
doriae  nostrae  studio  incensus ,  lentus  ac  segnis^ 
ledecus  pertuiisset  ?  Commodam  ille  finiendi 
eeUi  gravissimi  opportunitatem  sufficiebat  ; 
Manlius  vel  ipso  capitis  perioulo  aufeni  sibi  de 
manibus  tam  amplam  gloriae  triumphique  sege- 
t^m    sustinuisset  ?  Nae   vicem    Uodi^    nostram 


doleremus  ^  Judices  ^  nin  in  taxa  felid  rei  henh 
gerendae  ocGasione  lureetergrediendum  patads  ejus* 
demque  Consulis  unperium  junior  Manlius  ju-* 
dicasset!  Videte  ergo,  Judieeis^^ne  fortissimo 
juveni  suus  in  patriam  amor  et  siogulari»  in 
unumquemque  nostr  (Un  caritas  aocuisse  videatux) 
&cite  nemo  ut  e^rprobrare  nobis  possit;,  eum  k 
nobis  aflectum  mUse  supp)icio|  cui  triumpni 
gloria  pro  suis  m  Kemp.  meritis  debebatur  :  si^ 
temperate  ausieraili  Consulis  selreritatem  ^  ut 
amor  parentis  filium  absolYore,  ac  tueri  non 
erubescat*. 


>  •  k 


Locjis  ^  Jurejuranda. 

Jusjiirandum  est  affirmatio  vel  negatio  alicujui 
rei  reu^ioso  ritu  facta.  .    . 

Connrmatur  bioLoous^  i^.  Siostenderisqu^ 
inviolabile  debeat  esse  promissum-^   quo  Deo 

Suis  obstringitur ;  idque  k  Minori  ad  Majus. 
Fefas  esse  pacta  cum  homine  violare ;  quant6 
magis  cum  Deo^  cul  debemus  id  omne  ^  quod 
sumus! 

'2,^.  Si  per  exiumecatianem  partinm  recensue- 
ris  poenas  ^  qua&  jurisjurandi  violatores  conse- 

Suuntur :  experiuntur  enim  homines  in  se  per* 
dos  ,  qui   Deo  perfidi   etbtexint^  .et   scelerir 
conscienti^  cruciantur* 

3^.  Si  magnam  in  jurante  vel  auctoritatem 
vel  probitatem  demonstrdyeris. 

Cicero  lib.  3.  de  Officiis  n.  111.  ita  de  Ju- 
rejurando  loquitur.  Nullum  vinculum  ad  as- 
tnngendamjidem  Suf^urando  Majores  arctius 
esse  voluerunt.  Id  indicant  Leges  in  12..  Ta-^ 
buUsj  indicantsacraj  indicantfosdera  ^  quibus 


letiam  eiim  koste  devinoitur  fides ,  indicarti 
notadones  dnimadversionesque  Censorum  ^ 
qui  nulid  de  re  diligentiils  ^  qucun  de  Jure^ 
jurando  judicabant. 

£6  Idci  pluribus  agitat  Cicero  Quadstion^m 
iUam;  ulrum  Regulus  teneretiir  persolyere  fidem 
^uam  Carthaginiensibus  dederait ;  et  probat 
non  potnisse  ipsum  firangere  fidem  da.tamr  yel 
iiosti»  '    - '  t '    *     ' 

Hanc  porrd  formulam  Romani  in  Jurisju-» 
randi  fiutnatis  adhibebant  y  Si  sciens  fallo  y 
ita  me  Diespiter,  salvd  urbe  hdc  'arceque\ 
et  bonis  medejiciat^  et  Ego  hunc  lapiden^ 
jcLcio, 

B.eiutatur  autem^  Prim6'^  st  ostendatur  Jus- 
jurandum  opponi  Legibus  y  yel  juri  scripto  yel 
vaturali. 

2^.  Neminem  obstringi  ad  id^  quod  iniquum 
est  y  posse ;  id  autem  iniqtium  esse  y  quod  di- 
citur  sacra^ento  foisse  confirmatmn. 
.'  3^.  Si  demonstrecur  id^  cTe-quo  agitur,  no» 
express6-  conidneri  in  Jurejurando,  nec  iuisse 
liaiic  ^urantas  mentem^  ut  ineo  contineretur» 

4^.  Si  probetur  emissum  Jusjurandum  es 
incundi&'9  Tel  ex  imprudentifty  Yel*  extra  lo- 
eom. 

-  Ita  Cicero  >piio  Rabirio  Posthumo  n.  36^ 
probat  'eum  ^ '  qoi  falsum  semel  /diKerit ,  facere 
fidem  non  posse ;  vel  si  per  Deos  omnes  ju*^ 
raTerit.  Ubi  semel  quis  pejentverit ,  ei  credi 
posteh  ,  etiam  si  per  puires  Deos  juret  ynon 
Bportet*  ... 


%i»%»^»>%rf»i»»V» 


%.  Z  a   E  ^     9   &  Z  V   1f  S.  3oi 

EXERCITATIO. 

HetxxRas  ad  Herodent  y  ut  pro  edito  Ju* 
rejurando  Jotmnis  BaptisUB  caput  in  disco 
aedat^ 

Lociis  k  Jure)uraiido, 

SYNOPSIS. 

E^tord.  \ji  c  E  T  non  petere  «e.  tantiim  y  ut  datam 
fidem ,  qu&  nihil  est  apud  Reges  sanctius ,  sed  ut  dic- 
tum  sacramentum  pernciat. 

Propositio*  Jubebit  meminisse  ipsum ,  qu^m  solen- 
niter  yel  tertiam  regni  partem  promisisset.  Hoc  tamen. 
non  peto,  sed  unius  hominiamultis  tilii  nominibus  in*. 
TiAi<aput.. 

CoT^ruuUio*  Ostendet  \^*  quto  perniciosum  datur 
ru8  sit  toti  populo  exemplum ,  si  inani  subterfugio  eludi 
^  se  posse  sacramenti  religionem  arbitretur. 
'  2^.  Dicet  non  esse  clam  sacramentum ,  sed  aul»  totf 
notum;  etper  Apostrophen  ad  testes  illras  sacrameiiiAiy 
rogabit  ipaos  ne  tantam  injuri»  labem  iniiri  Regis  no« 
mini  patiantur. 

Concludet  vebementer  deprecando  Herodem  ^  ut  da« 
tam  tam  solenni  sacramento  fidem  statim  exsolvat. 

O   R   ▲   T   I   O. 

•  - 

Si  postularem  a  te  datam  milii  fiden^  ut  exsol- 
veres ,  Princeps  inyictissime  ^  ci!mi  piliil  esse  de- 
beat  apud  ileges  ill^  sanctiusy  nihil  inviolatum 
magis ,  non  possem  salvft.  r^ide  maje.statis  digni^ 
tate  repulsam  pati ;  nunc  fi-etireugione  Juris- 
jurandiy  quod  emisisti  tam  solenniter^  quo 
fi^ri  pacto  dicam^  ut  te  in  perficiendo  sacra- 
mento  difficilem  ac  tergiversantem  experiar? 
•  Tamen  non  peto  pro  jure  meo  partem  Impe- 
rii  tui  tertiam , "  quam  daturum  te ,  si  vellem  , 
promisisti ;  nihil  e^usmodi  efflagito  y  quod  aA« 
nuere  durum  esse  tibi.  deb^at  •  aut  mgkstum  • 


3o4  &HBTO&ZCiB 

G>ncludet  dicendo  nihil  esae  quod  Rezpertimei^ 
cendum  habdkt  ab  eoruxn  testimonlo  qui  jurantem  au- 
dierant.  Laudaturos  illos  potii!U  Regis  numanltatem 
atque  cleda^ntitun ,  qui  scelere  non  perfeciiset,  quod 
sine  scelere  larare  non  potuerat^ 


O  R  ▲   T   Z   Ok 


Et  fucum  faciet  prassli^s  etiarhnum  suis  pro« 
cax  atque  impudens  Puella ;  et  ^  (][uod  apud 
Reges  sanctissunum  est  ^  fidel  atque  iFurisju- 
f  andi  nomen  y  eo  y  per  summum  nefas ,  ad  ex- 
torquendam  rem  inic[uissimam  abutetur? 

Itane  ver6 ,  Princeps  invictissime ,  poudus 
apud  animum  tuum  aliquod  liabuisset  insolens 
Ilerodiadis  Oratio  ?  an  persuasisset  illa  tibi  tam 
indignum  Lumanitate  tua  facinus?  Tene  futili 
inamque  Jurisjurandi  specie  obstrictum  arbitra- 
reris  f   ut  viri  sanctissimi  necem  properares. 

Atenim  promisisti  Saltatrici  impias  ^  fore  illam 
voti  compotem  sui :  obligasti  regiam  spectanti" 
bus  Aulicis  fidem ;  inviolabilem  solennis  sacra- 
menti  relioonem  adjecisti.  Scilicet  ut  iniquum 
quid  admitteres?  ut  ignominiosam  nomini  tuo 
labem  inureres  ?  ut  Regum   majestatem  turpi 
fla^tio  dedecorares  ?  Hoc  si  postulat  k  te  insi- 
piens  puella^    tu-ne  id  facturum  te  aut  p^o- 
misisti ,   aut    promittere    potuisti  ?  Nam  quod 
ilhid   tandem  est,  quod  petit?  qu6  impia  sce- 
leratae   Herodiadis    vota  feruntur  ?    quod    sibi 
saltationis  lasciv£e  praemium   donari  poscit?    ft 
singularem  inauditamque  in  aetate  tam  tenersL 
impudentiam !  Tu-ne  puellam  moestam .  ac.  do- 
lentem  abire  patereris  ,  verendum.  toti  Judaeas 
caput  proscriberes  ?  Tu  virum  innocentem ,  nullSt 
in  re  melh  meritum  de  te  perderes  ?  Tu  divi- 
num  illum  veritatis    asquitatisque  praeconem  ^ 


1  t  B  %  &    »  &  X  M  tr  ^;  3o5 

qtietn  miratus  es  ipse  toties  ,  quem  dicentem 
aestimasti ,  quem  ben^  monentem  et  sana  con8u«> 
lent^m  ultr6  yolensque  sustinuisti  y  inani  sacra- 
menti  religione  p^ulsus  interficeres  ? 

An  hic  tibi ,  Princeps  sapientissime  j  fuit  ani^ 
mus  f  ciim  saltantis  puellaB  captus  ^g^tii^  quod- 
cumque  postulasset  iUa ,  pollicereris  ;  ci\m  datam 
fidem  intei^ecta  sacramenti  religione  confirma- 
res  ;  c^un  vel  tertiam  regni  tui  partem  non  du-' 
bitares  oppignerare,  an  iiic^  inquam^  tibi  fuit 
aiii.nu8  ,  ut  in  rebus  etiam  iniquissimis  repul'» 
«am  non  ferret?  iBrgo  si  leges  refrin^  sanctissi- 
jnas,  si  jura  violari  omnia ,  si  quidquid  in  regno 
tuo  sancitum  sapienter  y  labefactan  ac  pessum->' 
ctari  precaretur  ;  tu  puellas  impudentis  ad  votum 
jnificere  susdeque  omnia  atque  eyertere  cpgi- 
tares? 

£t  koc  credis  fore  afiquem  h  consultissimo 
Aulicorum  ooetu  qui  approbet  ?  qui  tam  impium 
admitti  k  te  fsicinus  ultr6  yolensque  patiatur  ? 
qui  succenseat  tibi  ,  qu6d  insipientis  puella^ 
preces  re|eceris ,  qui  yioiatam  jurisjujrcmdi  fidem 
«xpostulet  ? '  Im6  ^  im6;  ne  dubita  ^  Princeps 
sapientissime  ^  collaudabunt  omnes  sapientiam 
tuam  y  quam  intercipi  dolosis  yafrse  puellae  il- 
lecebris  non  permiseris  ;  praedicabunt  humani- 
tatem  tuam  y  qui  afflictae  innocentids  contra  yini 
fitque  laudaciam  a.d£aeris.  ExtoUent  summam 
aequitatem  tuam  y  qui  perficere  cum  scelera 
noluens  ^  quod  poUiceri  sine  scelere  non  potue-* 
ras.  Viye  ergo  securus  aulde  tuse;  rejice  &  te 
longius  consultam  mal^  et  imprudentem  nimis 
puellam  >  et ,  q^ae  tam  iniqua  donari  sibi  pos-* 
tulayit  y  eam  debitd  etiam  pcenH  mulctare  non 
dubites.  ♦ 

Tom,  I.  V 


3o5  aHBTO&iCJiE 

ARTICULTT8      111.* 

De  Prwjudiciis  j  Famd  et  Testihus* 

Etsi  Prcejudlcia  vulgi  confunduntur  cum 
Legibus^  quia  niliil  sunt  aUud,  quam  Senatus^ 
consulta;  seu  Decreta  jam  ant^  facta,  qiiibus 
Orator  utitur  ad  similem  causam  simili  modo 
definiendam  \  tamen  usurpantur  alic[uand6  la- 
tius  pro  quacumquepraejudicat^opinione,  quam 
aliquis  atFerat  aa  causam ,  sive  illa  decreto  ali- 
quo  aut  exemplo  nitatur  ^  sive  numcert&ratione 
animos  videatur  imbuisse.  Quare  Oratoris  est 
Ire  obviam  ejusmodiPrsejudicils^  exemplo  Cice-^ 
ronis  pro  Cluentlo  n.  6. 

Quamobrem  a  vobis,  Judices ,  antequam 
de  ipsd  causd  dicere  incipio  ,  ha:c  postulo. 
PrimiLm ,  id  quod  CBquissimum  est^  ut  ne 
quid  prcBJudicati  qfferatis  :  etenim  non  modb 
auctoritatem  ,  ^^d  etiam  nomen  Judicum 
amittemus  y  nisi  hic  ex  ipsis  causis  judica^ 
bimusj  ac  si  ad  causas  judicia  jam  factd 
donw  deferemus.  Deindd.  si  quam  opinionem 
jam  vestris  mentibus  comprehendistis  ,  si 
eam  ratio  convelletj  si  oratio  labefactabit  y 
si  denique  veritas  extorquebit ,  ne  repugne^ 
tis ,  eamque  animis  vestris  aut  libentibus 
aut  cBquis  remittatis. 

Ratio  vero  vel  confirmandi ,  vel  infirmandi 
hunc  Locum  repetenda  est  ex  iis  qnae  dicta 
sunt  in  Articulo  de  confii*mandis  vel  Infirmandis 
legbus. 

Fama  seuRumor,  6st  sermo  sine  uUo  auctore 
dispersus  :  qui  quidem .  Locus  '  confinnatur  , 
si  ostendatur  i^.  magnam  esse  vim  et  aucto^ 


ntalem  Famae ,  ab  exemplis  virorum  illustrium  ^ 
qui  bonae  famae  tam  impens^  studuerunt.  2^,  Si 

Srobetur  Famam  yix  unquam  decipi ,  quia  ti- 
etur  e98e  tox  publica  ;  notum  est  autem  illud  ^ 
Tox  populi  ^  Tox  Dei«  Preeterea  si  testimonium 
unius  aut  alterius  ad  hominem  puniendum  suffi-* 
cit  5  quant6  magis  Fama  ^  quas  Telut  omnium 
hominum  testimonium  est* 

3^«  Etsi  non  est  negandum  Famam  step^  men* 
tiri ;  tamen  non  est  retinendus  in  consessu  no* 
bili  Tir  sinistri  nominis ;  id  enim  toti  ordini 
peiind^  probrosum  est^  seu  Tera  sit  Fama| 
seu  falsa* 

4^,  Qna^rendae  sunt  rationes ,  qum  causse  ^ 
ie  qvtk  agitar^  sint  proprifle;  per  quas  sparsi 
Kumoris  veritas  confirmetur. 

Ad  confirmandam  Rumorum  au^toritatem 
«it  illud  Plinii  Junioris  in  Panegjrrico  Traj^mi. 
CcBsar,  tals^  nos  crede^  qualis  Fama  cujus» 
^ue  est;  huic  aures  ^  hadc  oculos  intende ; 
iie  respicias  clandesdnas  existimationes , 
nuUlsque  ntagis  j  quhnt  audiendbus  insi- 
diantes  susurros.  Meliiis  omnibus  s  quhm  sirtf^ 
gulis  creditun  singuU  enim  decipere  et  de- 
cjpi  possunt;  nemo  omnes ,  nenunem  omnes 
fefeuerunt. 

Refutatur  hic  Locus  y  ostendendo  i^.  qu&ta 
%\t  inanis  Fama  j  quae  apad  solam  plebem  taler^ 
debet  ^  non  apud  Tiros  prudentes  y  et  peritds  Ju-^ 
dices ;  <|uod  amj^cabitur  ab  exempis  Tiroroni 
innocentium ,  quibus  ssBpi  aspersit  maculatri. 
2^.  Demonstrando  Rumores  ejusmodi  esssp 
opus  hominum  otiosmun  y  qui  amant  &Isa  in 
Tulffus  spargere« 

3^.  JuTent  iuTestigare  undi  nata  sit  Fama^ 
ttt  meliilis  probetor  eiusdem  leritas. 

V  a 


3oS  IIHETOIIXCJB 

4^.  AfFerend^  enmt  rationes^x  quibus  TamS 
falsitas  demonstretur. 

.  Ita  Tullius  contra  Famam  disputat  pro  Coelio 
n.  38.  At  fUit  Fama.  Quotusquisque  istanji 
effugere  potest  in  tant  maleaicd  civitate? 
Vicinum  fiujus  mulieris  miraris  mal^audisse, 
cujus  Jrater  germanus  sermones  iniquorum 
ejjugere  non  potuit. 

Triplex  testunoniorum  genus  :  Divinum  y 
Angelicum  et  Humanum.  Ad  testimonium  di« 
vinum  referebantur  olim  Oracula  y  Auspicia  y. 
Vaticinationes  ^  Responsa.  Oraculum  est  vo^: 
Dei  vel  per  se,  vel  per  alium  loquentis.  Aus* 
picium  seu  Augurium  j  est  testimoiiium  captum 
ex  cantu  y  volatu  et  pastu  Avium.  Vaticmatio 
est  responsio  alicujus  Vatis.  Denique  Respun- 
sum  .dicebatur  olim^  vel  quandcK;.Sacerdotes  et 
Aruspices  res  futuras  ex  mspe^tione  Extorum 
conjiciebant , .  yel  quand6  Conjectores  somnia 
exponebant. 

Prim6.  Laudandi  sunt  Testes  vel  k  nobilitate  ^ 
vel  a  probitate  ,  vel  ab  alio  quovis  capite  j  quo 
major  ipsis  accedat  ^uctoritas. 

Ita  Cficero  Divinat.  in  Verrem  n.  i3»  Sunt 
Testes  viri  clarissimi  nostrcB  civitatisj  quos 
a  me  omnes  nominari  non  est  necesse  z  eos 
qui  adsunt  appellabo  ^  quos^  si  mentirer^ 
testes  esse  impudentic^  mecB  minim^  vellem* 
Scit  is  p  qui  est  in  consilio^  C  Marcellus: 
scit  is  j  quem  adesse  videoyCn.  Lentulus 
Marcellinus  ,•  quorum  Jide  atque  prcBsidio 
Siculi  maxim^  nituntur  y  qubd  omnind  Mar^ 
cellorum  nomini  tota  illa  Provincia  adjuncta 
est. 

Itempro  Comcedo,  conmiendat  Testes  n,  44* 
Manilio  et  Lusciq  negas  esse  credej^uml 


iiiCf  aude.  Est  tuct  arrogantics  ,  contumacicB  , 
vitceque  universcB  vox.  Quid  exspectas  y 
^uant  mox  ego  Luscium  et  ManiUum  dicam  , 
ordihej  esse  Senatores,  eBtatCy  grandes  natu  : 
naturdy  sanctos  et  religiosos  ,  copiis  reifami'^ 
iiarisy  locupletes  etpecuniosos  t  Nonfaciam^ 
nihil  mihi  detrahq,m;  cum  illis  exacUB  dbtatis 
severissimk  fructum^  queni  m^ruerunty  retri-^ 
buanK.  Magis  mea  adolescentiaindigetiHorum 
boTid  existimatione  y  quctm  illorum  severissi^ 
ma  senectus  desiderat  meam  laudem.  Vide 
etiam  n.    4^* 

Secund6.  Quserendi  sunt  Testes  maximS 
aculati  y  qui  rem  non  audrennt  tanti!un  y  neque 
per  alios  ,  sed  per  se  viderint, 

Exemplum  nabes  pro*  Archii  nr.  6.  Quid 
enim  horun^.  infirmari ,  Gracche,  potest? 
Heraclecbne  eumadscriptum  negabis  1  Adest 
vir  summd  aucto^tate  et  religione  etfide  y 
qui  se  non  opinari y^sed  scire;  non  audivisse, 
sed  interfuisse  y  sed  egisse  dicit.  Adsunt 
Heracliensesljegati nobilissimi homines y  qui 
hujus  judicii  causd  cum  mandatis  et  cum 
publico  testimonio  venerunt  :  qui  higic  ad-- 
scrmtum  Heracliensem  dicunt. 

Tertii.  Dieet  Orator  nulld:  spe  illos  j  nuUis 
inimicitiis  impulsos  fuisse-  ad  dicendum  testimo^ 
nium. 

Quarti.  Dicet  rem  totam  esse  Jurejuranda 
confirmatam.  Pro  G)moedo  n.  ifi.  Hoc  ego 
locoy  soluto  et  quieto  sum  animOy  et  quorsiim 
recidat  responsum  tuum  ^  non  mxignoper^  la- 
boro  tfimussimis  enim  et  sanctissimis'  testi- 
moniis  virorum  optimorum  causa  Roscii  mu^ 
nita  est. 

Inter  omnia  testknoniorum  genera  yalet  illud 


3l9  ^      KHSTO&IGJB 

pluriini!im  ^  quod  Oratoris  arte  atque  inJustriA. 
ab  adversano  petitur. 

Ita  Cicero  Verrinft  7»  n..  i65.  Hoc  tu  ^ 
Verres ,  idem  dicls,  noc  tu  confiteris  illum 
clamitasse  se  Civem  esse  Rom.  apud  te  no* 
men  civitatis  ne  tantUm  quidem  valuisse,  ut 
dilationem  aliquam  crucis^  ut  crudelissimi 
(eterrimique  suppUciialiquampajvam  moram 
saltem  posset  ajferre.  Hoc  teneo  :  hic  hasreo  f 
fudi^es  ;  hoc  sum  contentus  uno  y  omitto  ac 
negligp  cmtera  /  sud  cofifessione  induatur  ac 
juffutetur^  necesse  est. 

Infirmatur  hic  Locus ,  i^.  si  pravi  Testium 
mores  ostendantur;  si  probentur  Abcusatorum 
testimoiiia  non  mod^  veritati  •  sed  ne  aibi  qui* 
dem  esse  cobcerentia. 

Ita  Cicero  lata  adversAs  Flaccum  tesdmonia 
confiitat,  ab  iis  ipsis,  qui  illa  tulerant  n.  6. 
At  h  Testibus  tceditur  ?  antequitm  dico  h 
quibus  ,  qud  spe  j  qud  vi^  qud  re  concitatis^ 
qud  levitate  ^  qua  egestate  ^  qud  audacid 
pneditis  y  dicam  de  genere  umyerso  et  de 
conditione  omnium  vestrdm. 

Secund6.  Si  Testes  dicantur  esse  inimici  ^ 
allatis  odiorum  causis. 

tJt  pro  Rosc.  Amer.  104.  Quid  tUy  vir  op^ 
time  ?  ecquid  habes  ^  quod  dicas  ?  mihi  aus^ 
culta :  vide  ne  tibi  desis.  Tuaquoque  resper^ 
ntagna  a^tur.  Multa  sceleratSy  multa  audac^ 
tery  multa  improbiijecisti.  UnumstultissimSj 
tud  sponte  j  non  de  Erucii  senientid.  Nihil 
opusfuit  te  isthic  sedere.  Neque  enim  q^cu^- 
satore  muto^  neque  teste  quisquam  utitur 
eo  9  qui  de  accusatoris  subseUio  sUrgit. 

TertL6.  Si  infames  et  contempti  probentur» 
Ita  Cicero  pro   Coelio  n.  63.   Elevat  testium 


LTBER      YRIH1T9.  321 

Bdem  y  quia  iUi  erant  impudicfle  foeimna&  fomi* 
liares. 

Quart6.  Si  Testes  auctoritate  digni  profe- 
rantur  y  quibus  ignobilium  Testium  fidem  in- 
fringas.  Hoc  praestat .  Cicero  ^  laudato  loco  pro 
Fonteio  n.    i3. 

Denique  ad  eleyandam  yim  Testium  ^  qui 
nuUam  yel  improbitatis  j  yel  inimicitiarum  sus- 
picionem  Iiabere  possint  y  geminam  init  TuUius 
rationemj  alterami  ut  in  amicorum  pericuUs 
locum  esse  honesto  mendacio  putet  :  Alteram 
ut  Judices  obsecrentur  y  ne  uU4  diaiitatis  Tes-* 
tium  habitlL  ratione^  tantum  quia  dicant  ilU^ 
intueantjp:. 

Prioris  exemplum  babes  pro  Licario  n.  16* 
Quodsi.  Cmsli  pwbare  ^ossemm  in  Afiicd 
Ligcuium  omnino  non  fiasse  y  si  Jionesto  et 
misericordi  mendncio  saluti  civis  calamitosi 
consuUum  esse  vellemus  ;  tanCen  hominis 
non  esset ,  in  tanto  discrimine  et  periculo 
civis  refellere  et  coarguere  nostrum  menda' 
cium  ,  et  si  esset  aticujus ,  ejus  certk  non 
esset,  qui  in  eddem  causd  etjortundfuisset^ 

Posteriolis  exemplum  erit^  quod  rncit  pro 
Muraen4adeleyandumCatonis  testunoniumn.  58» 
Venio  nunc  ad  M.  Catonemj  quod  est  fir^ 
mximentum  ac  robur  totius  accusationis  :  qui 
itd  gravis  est  accusator  ac  vehiemens  y  ut 
mulw  magis  ajictoritatem ,  quhm  criminatio- 
nem  pertimescam.  In  quo  ego  accusatore  y 
Judices  y  prirfuim  ilLud  deprecabor  ^  ne  quid 
L.  MurwncB  dignitfs  illius  y  ne  quid  exspec^ 
tatio  Tribunatds  y  ne  quid  totius  vitCB  splen^ 
dor  et  gravitas  noceat ;  denique  ne  ea  shli 
huic  obsint  bona  M.  Catonis  ,  qucB  ille  adep- 
tus  est,  ut  multis  prodesse  posset^ 


3x3  AHXToaiCjr 

EXERCITATIO. 

Melampiis  celebris  Medicus  accusatur^  qnhd 
.   auditus  in  Templo^  dum  oraretDeos  ^re^ 
deuntem  annum  sibijortunari. 

Locuis  k  Praejudiciis  ^  Faml  et  Testibus, 

SYNOPSIS. 

Exord.  JCatebitur  Accusator  cegr^  se  descender» 
ad  accusandnm  Melampufii  y  qui  Tideri  quibusdam  nos* 
•it  de  ci-vitate  benid  meritus. 

^Proposido*  Dicet  hodierni  facti  dedecus  omnem  pree'» 
teriti  beneficii ,  si  quod  est*,  gratiam  abolevisse. 

Narratio^  Referet  uti  Melampus  medias  inter  populi 
preces  auditus  ^  Deos  dttrn  oraret  ^  ut  sibi  annum  fortu« 
jiarent  :  quod  factum  p.obabit  ^  Testibus  qui  audie* 
runt^  eosque  dicet  viros  grayeaet  probos^  quorum  ra- 
lere  testimonium  debeat. 

Confirmatio,  Petetur  i^.  &  Prie^udiciis.  Dicet  Popu* 
lum  universum  exhomiisse  ad  proces .  hu|u8modi  ,  et 
invaluisse  e&¥u  apud  omnes  opinionem  ^  ut  credant 
omne  malorum  genus  in  civitatem  exupturum.  Osten» 
det  quanta  pernicies  metuenda  sit  ab  iis  praejudlciis ; 
nisi  plectatur  Melampua^  autMedicam  artem  excrcero 
23rohibeatur. 

a^.  A  Fam4  \  dicet  Melampum  audire  apud  multoa 
avidum  lucri ,  qui  ad  rem  faciendam  curare  morbos  ma* 
lit. ,  qu^m  ad  eosdem  sanandos. 

Conclusio,  Mal^  haberetur  civis  ^  qui  civi  alteriper- 
niciem  machinatus  fuisset)  quo  haberi  loco  debet  y  qui 
toti  civitati  exitium  meditatus  est? 

O   R   A   T   I   O. 

Etsi,  Judices  integerrimi,  yideri  quibusdam 
possum  aut  temer^ius  aut  invidu&^  qui  homi- 
nem ,  quem  putaut  de  Repub»  nostra  Den^  me* 
ritum  y  accusare  aggrediar  :  tamen  vel  si  mihi 
tajn  iniqua  suspicio  subeunda  sit^  plus  apudme 
public^  utULtaiis  ratio  Yalebit^  quam  vulgi  opinio* 


LIBBR      FRIMUS.  3l3 

E^uidem  non  siun  ego ,  Judices ,  tam  iniquut 
irerum  a56timatO!r,  aut  tam  detractor  alienae  famae^ 
ut  diffitear  gratissimam  liuic  mitati  Melampi 
industriam  atque  operam  exstitisse.  Fecisse  yisus 
est  ad  hunc  uscjue  diem  y  quod  studiosi  Medici, 
et  rerum  nostrarum  cupidi  officium  postulabat. 
At  hodiemi  iacti  dedecus  j?ic  omnem  prateritae 
gratias  y  quantacumque  sit,  memoriam  labefac- 
tavit,  niEil  ut  deinceps  praeter  severam  judicio- 
rum  yestrorum  aequitatem  ferre  mereatur. 

Conveneramus  m  Templum ,  uti  fert  pristina 
consuetudo ,  felicem  redeuntis  anni  cursum  ora- 
turi.  Aderat  magnapopuHfrequentia^^  quem  vel 
rerum  suarum  necessitas ,  yel  communis  boni 
studium  adduxerat.  Interim ,  di\m  intenti  omnes 
precibus  Deorum  immortalium  opem  e£9agitant; 
erupit  Melampi  vox;  et,  quod  tacito  in  corde 

{>erperam  atque  impi^conceperat^idefferre  pa-  ATcitibui. 
am  non  erubuit.  Adeste  Melampo,  dixit,  faven- 
tes  Dii,  «t  hunc  mihi  rebusque  meis  pracsentem 
annum  fertunate.  ^*" 

Neque  ver6  vel  paucos ,  vel  pankm  idoneos 
postulationis  impiae  testes  habemus.  Auditus 
Melampus  ab  iis ,  qui  circumaderant ,  probi  om- 
nes ,  et  spectatA  toti  populo  fide ,  quorum  nec 
ipse  Reustestimonium  audeat  infician.  Continu6 
singulonun  per  ora  tam  tmqui  voti  rumor  pro-, 
pagatus.  Exhorruit  ad  hujusmodi  voqcs  uni- 
versa  civitas^  n^c  fuit  quisquam^  qui  nefariae 
precatibnis  consilium  vimque  omnem  statim  nou 
mtelligeret.  Sensit  unusquisqu6  provideri  non 
posse  Melampi  cominodis^  msi  majgno  omnium 
detrimento,  et^  quod  in  ipsius  utili{atem  verte* 
ret  y  id  totius  urbis  in  ruinam  esse  refundendum. 
Nam  quid  hominis  Medici  rem  adjuvet ,  aut  for- 
tunore  ipsum  queat^  Judices^  nisi  languentium 


ciSft. 


3l4  RHBTORICiE 

multitudo^  morborum  copia^  et  ajQlicfae  ciTitatif 
infinnitas? 

Hinc  jam  »ihi  metuereomnesgraviteri  etin- 
felic^m  morborum  catervam ,  quasi  jam  accidis- 
set ,  fbrmidare ;  jam  vexandos  se  febribus ,  cra- 
ciandosfame^  pestilentii  vastandos  augurantur: 
ac,  si  Melampi  vota  audiantur^  actum  de  civi- 
tate  nostra  atque  conclamatum  putant.  Non  igno- 

APrvjiidUratis,  Judices  ,  quam  sit  sententiae  pertinaxpo- 
pulus,  ubi  semel  opinionem  aliquam  induit^  et 
quam  non  refugiat  moliri  quidlibet ,  ubi  commu- 
nis  avertenda  pecnicies  incumbit.  Ego  certe  tran- 
quillitatembuic  urbi,  vobis  ipsis  securitatempraes- 
tare  non  ausim,  nisi  malo  auamprimilun  eatur 
obviam,  etvel  tollatur  de  mediofuturumpostmo- 
dum  tiurbarum  atque  rixanun  caput ;  vel  cert^  y 
Guod  poenarum  genus  leVissimum  est^  medicam 
aeinceps  exercere  artem  Melampus  prohibeatur* 
Haec  porr6  tam  injusta  MQlan^pi  precatio  sus-* 
citavit  quorumdam  nominum  cunositatem^  utin 
Medici  vitam  mores^ue  studiosiys  inquirerent» 
Atque  utinam  mini!is  avidus  lucri^  minilis  reram 

A  FamA.  suarum  cupidus  audiisset.  Equidem  novi  y  Judi-* 
ces  f  non  ponendum  esse  plurimi\m  in  ramori- 
bus ;  quibus  pleramque  malignitas  initium  dedit. 
inerementum  creduUtas.  Tamen  mirum  est,  vtro 
Medico  quantum  bsec  noceat  famai  ubi  semel 
vulgi  animo  insedit.  Timc  enim  non  tdm  credi- 
tup  ad  aBgr<«  accedere ,  ut  depellat  morbos  ,  quam 
ut  eosdem  toveat  ac  perpetuet.  Atque  naec  ava*- 
ritiae  labes  ^  quam  Melampo  imputant  non  pauci, 
vix  credatis  y  Judices  y  quantam  ad  confirmandas 
ainistras  hodierni  facinoris  opiniones  vim  habue- 
rit.  Non  dubitant  illi ,  quin  sua  illum  avaritia 
impulerit  ^  ut  malorum  amnium  congeriem  huic 
civitati  precaretur» 


LXBBll      PRIMtrS.'  3l5 

Qttare  si  inultam  esse  civis  illius  maKgnitatem  . 
non  pateremini,  qui  alteri  ciyi  pemiciem  esset 
macninatus^yidete  y  quoanimo  esse  vos  in  eunx 
ojporteat ,  qui  ciTitatis  totius  ruinam  atque  exi-^ 
tium  postmayit  ? 

ALIA   EXERCITATIO. 

Melampus  Tiohilis  Medicus  defenditur^ 

L0CU8  k  PrflBJudiciis  |  Testibus  et  Famd.  conlutatus* 

SYNOPSIS. 

£xon/.  JL/iCBT  Melampi  Defensor  ndlhnu  esse  cri- 
minis  genus  ^  quod  Melampo  imputatur. 

Propositio.  Fatebitur  quod  objicitur  ab  adyersario^ 
orasae  Meiampum ,  ut  Dii  praosentem  annum  fortuna- 
tent  \  non  inficiabitur  testimonium  petkum  ^  Testibus  » 
sed  damnabit  eorum  malignitatem  ^  qui  pias  Melampi 
preces  pravum  in  sensum  detorquent. 

Conjirmatio  petetur  i^.  k  Confutatione  Prsejudicio- 
rum  9  dicetque  Melampum  uno  civitatis  studio  impul- 
sum  fuisse  ,  ut  tales  preces  fiinderet :  hoc  fuisse  ipsi  in 
animO|  ut  mederetur  feliciter  flegrotantium  ianguori- 
bus  7  et  y  co^itis  morborum  causis ,  idonea  remedia 
prseparafet.  riert  posse  ^  ut  pro  suA.  sagacitate  cogno- 
yerit  ex  varift,  aeris  temperie  imminere  graves  «gritu- 
dineS|  pro  quibus  sanandis  preeseutiusDeorum  auxi- 
lium  postularit*  Addet  optandum  yidert^  ut  Medicl 
omnes  preces  ejusmodi  funderent. 

a^*  Confutabit  argumentum  petitum  k  Fami  ^  osten- 
detque ,  qu^  iniqud  ipsius  famse  detrahatur  \  ap^ella- 
bit  testes  eos  omnes  ad  quos  segrotantes  acceasit,  quos 
dleet  nullum  in  Melampo  aTaritise  vestigium  depre- 
bendlsse. 

Concludet  dignum  illum  potiiis  mercede  qu^  poenik 
yideri. 

O  n  A  T  I  O* 

Nisimilii  longA.  judiciorum  yestrorom  expc- 
.  ricnti^  notum  esset  penitus  atque  perspectum  ^ 


3l6  RHETORICJB 

quanta  sit  vestrdm  oinnium  in  cognoscen^lis  cau- 

sis  perspicacia^  et  inferendis  sententiis  aequitas-^ 

Jumces  integerrimi;  taberem  san^  in  summi 

accusationis  nodiemae  acerbitate  ^  quod  inf elici 

Melampo  non  mediocriter  pertimescerem.  No- 

vum  enunver6  criminis  genus  et  antfe  hunc  diem 

inauditum  adversariusmeusyestrum  adtribunal 

detulit,  propter  quod^  si  quid  acdusatori  credi- 

tur  y  nobilissimus  Medicus ,  vir  spectatae  jamdii!i 

probitatis  et  de  nostrll  civitate  optimS  meritus|y 

gravissimo  supplicio  plectendus  esse  videatur. 

Scilicet  auditus  ille  mter  ardentissimaspreces. 

quas  pro  y^str^  omnium  salute  atque  incolumi* 

'  tate  funderet,  obtestari  Deos^  ut  sibi  prsesentem 

Confntatio  hunc  onnum  fortunarent.    Adducuntur  Testes 

T«iT*^"*^  ^  omniui;!  judicio  probatissimi ,  qui  rem  suffi*a^o 

tiu.  suo  comprobeAit^  qui  suis  se  percepisse  auribus 

tam  impia^  si  superis  placet,  vota  profiteantur.. 

Nihil  inficiabor  ego,  Judices  ,  clarissimortun  vi- 

rorum  testimonia.  Sit  it^  san6,  ut  testantur  illii 

nam  cur  amplissimam  laudis  segetem  Melampo 

Conrutttaoinvideam?  At  und^  accusatoris  malignitas  vertit 

FriTjadicio-    Jjj  opprobrium,  quoddari  gloriae  debuisset?  Non 

potuit  ergo  Melampus  conscius  sibi^  quam  diin- 

cilem  et  plenam  periculi  artem  exerceat,  singu- 

lare  a  Superis  praesidium  postulare  y  quin  conti- 

nu6  nlorbprum  omne  genus  et  tristissimam  toti 

civitati  pemiciem  precaretar  ?  Non  potuit  vestras 

sahitis  aut  tuendae  y  aut  etiam  reparandae  cupi- 

dus  videri ,  quin  ejusdem  infensus  nostis  audiret? 

non  potuit  felicem  in  curandis  vestr{Lm  oinnium 

SBgritudinibus  exitum  ambire  ^  quin  fatalem*  cl**' 

vium  capitibus  Supenbn  vindictamaccerseret.    - 

Nam  quid  aliud  est  homini  Medico  orare  Su*- 

peros,  annum  ut  fortunent  sibi^  nisi  ut  sua  apud 

vos  opera  coUocata  feliciter  succcdat?  nisi  ut  in 


riBISK      PllIMtTS.  3l7 

tractandis  morbis  sua  spes  eum  non  {rustrctur^ 
cprtamque  omnibus  auerat  ^anitatem?  nisi  ut 
cognitis  yeris  morborum  causis  remedia  paret 
idonea^  quae  medentem  nuncj^uam  fallant^  et 
segros  sempcr  ^onsolentur  ?  Atque  utinam  Judi- 
ces^  quanttmi  est  istorum  homimum^  qui  lubri- 
camMedicimeartemprofitentur^salutiieris  ejus* 
modi  precibus  ssep^  mterpellarent  Superos  y  et 
audiri  ab  iis  mererentur  l  Noi/  illuderetur  quo-*  ' 
tidi^  nostris  corporibuis  tam  miserabiliter,  neque 
Medicorum  inscitiam  nostris  impensis  doleremus. 

Quid  si  Melampus  peculiari  quodam  Deonun 
immortalium  afflatusspiritu^  autpro  s^u^perspi- 
cacid.  cognoyissetex  aeris  intempene  ^  novmn  aii- 
quod  et  metuendum  inprimis  morborum  genus 
nostris  cervicibus  imminere.  Non  debuit  in  bis 
rerum  adiuncttis  studiosus  uniuscujusque  nos- 
triim  Medicus  ac  publicaeincolumitatis  cupidissi- 
mus^  Boyam  yicissim  sibi  apprecari  solertiam, 
et  opem  a  Superis  non  vulgarem  postulare^  qua» 
vim  impendentium  morborum  intiingat,  et  tam 
gravibus  incommodis  medeatur. 

Ven!lm  quis  in  accusatoribu^  Melampi  tantam 
improbitatem  ferat^  ut  de  probatissimi  viri  mo-     Coninutio 
ribus  ac  fam4  detraherent  ?*Scilicet  non  sense-  j!fgy**°^.  * 
runt  iUi  persuadere  facil^  se  posse^  quod  con- 
finxerant  y  nisi  intactam  hactenilis  optimi  Medici  / 

vitam  in  invidiam  adducerent.  Auaiistis  y  Judi- 
ces  y  nec  sine  taciti  indignatione  audiistis  expro- 
bratam  Melampo  fiiisse  avidam  sordidi  lucri  cu« 
piditatem  y  quasi  non  tam  impertiendse  salutis  y 
qu^  reifaciendse  studio  ad  nos  accederet.  Qu4 
in  re  testor  multorum ,  qui  hic  adsunt  y  fidem  ^ 
qui  Melampi  solertiam^  studium^  sedulitatem, 
labores  experti ,  nuilum  unquam  in  eo  ayaritise 
vestigium  persensere.  Snrgant  enimver6^  si  qui 


3l8  aHBTORZCA 

«unt  in  tam  frequenti  civium  consessu ;  prodeant 
in  medium,  per  Ine  licet^  qui  Melampum  aut 
«.varitiae^  aut  inertiae^  aut  cupiditatis  cujuspiam 
reum  criminentur. 

Vos  Ter6  y  Judices^  qui  yix%  de  nobis  tam  be- 
nemeriti  innocentiam  perspiottis,  videte,  ne,  quod 
vertere  in  Melampi  laudem  debuit ,  illud  in  op« 
probrium  cedatj  ne  pro  glorii  contumeliam, 
odium  pro  amore  ^  pro  mercede  supplicium  pa- 
tiatur. 

ALIA  EXERCITATIO. 

Aulicus  Clusinus  cui  Porsenam  Regem ,  ui 
de  pace  cum  Komwiis  faciendd  cogitet, 
post  interfectum  a  SccBVold  Regis  Scribam* 

Locus  k  Pnejndiciis  et  k  Fa]ii&« 
S  Y  N  O  P  S  I  S- 

Exord.XJ \c^T  ^   gloriosum  quideiii  esse  Romanos 
aggredi  et  vincere  :  at  bellum  fbre  Clusinis  et  Regi 
ipsi  exitiosum* 
^      Propositio.  Dicet  maturaadam  e^si^  com  Rodiaiiis 
pacem. 

ConfirmAtio  petetur  k  Prsejudiciis  «t  i^.  ab-  eo  quod 
Scaayola  dizerat  trecentos  esse  Romanos  iti/  palratos  ^ 
ut  vel  proprio  capitis  )>ericulo  Porsenam^^^er^cerent* 
Nihil  ergo  tibi  metuendum  putas  ab  iis  qui  tu>m  unius 
in  perniciem  conjurarunt?  s^.  Ab  ipso  ScsetoUD  facto* 
Vide  qukm  pariim  abfiierit^  ne  h.  Scsevoli  interficereris  i 
eandem  illi  perniciem  tibi  macliinantur.  An  continuo 
Tivere  te  in  periculo  oportet? 

Secunda  pars  Confirmationis  petetur  k  FamA  ,  quam 
aibi  apud  vicinas  gentes  Rooiani  fecerunt.  Nemo  est  qui 
fiibi  ab  eorum  armis  non  metuat. 

Ck)nclusio.  Vide  ergo  si  tusB^  ai  Clusinorum  salutL 
cpnsultum  Tolueris  ^  ut  consilia  pacis  uxiw  |  etc« 


O   a   A  T    I   O. 

Si  qu^  gloriosum  tibi  existiinasti  fore  acer- 
riino  persequi  Romanos  bello^  tam  facilem  <ic 
eisdem  referre  victoriam  posses ,  B.ex  fordssime ; 
nunquam  yel  dissuasor  tanti  operis ,  vel  watu«» 
randae  cum  gente  ferocissimd  pacis  auctor  acces* 
«issem.  Verum  cillm  praevidenm  satis  intellexe- 
rimque  penitiis,  beUilim  hoc^  quod  auscepisti 
tam  acnter^  non  tak  ipsius'moa6^  sed  totiut 
etiam  popuU  Clusini  clade  esse  concludendum ; 
non  dubitavi  opponere  meconsiliis  tuis,  et  gene- 
rosum  illum  avidumque  inprimis  gloriae  animum 
parumper  retardare* 

Nam  quae  spes  tandem  tibi  belli  infelicis  afful- 
get^  aut  quid  potii!is  metuendum  tibi  non  putes 
ab  e4  gente^  quam  in  tuam  unius  pemiciem  con- 
jurasse  non  ignoras?  Atidiisti  mod&  tuis  ipsius  Argnmwitum 
auribus ,  qu^m  pertinaci  odiorum  acerUtate  tuum  "^^  *^**' 
in  caput  involare  meditetur  Juventutis  Aomanse 
flos  lectissimus  ;  nuUum  proprii  capitis  pericu- 
lum  pertimescunt  hostes  uU  tui^  si  mod6  perfi- 
cere  possint ,  quod  animo  destioarunt ;  et  levem 
vitae  suse  jacturam  arbitrantuTy  quam  pro  acce-  ^ 
leremd^  morte  tu^  devoverint.  Tu  singulorum 
animos  asstiixia  ex  uno  perfidi  Sceevolae  lacinore. 
Cogita^  quH  spe  Romanorum  praesidia  deseru^- 
rit;  qua  audacilL  nostrain  castra  p^netrarit ;  qu& 
temeritate  tuum  ipsius  in  tentoriiun  fuerit  in- 
gressus ;  quo  furore  sceleratas  manus  scribam  in 
tuum  regio  deceptu«  ^pppratu^tulerit ;  qu&  animi 
pertinaci£l  aut  potius  ferocitate  et  professus  fue- 
rit  crimen,  quod  parabat  ^  et  errorem  suum  y  sui 
ipsius  vindex  ac  tortor  deplorarit.  Hoc  eodem 
trecenti  juvenes  incensi  studio  tentabunt  idem 
^cinus  ^  et  feUciori  fort^  exitu  perfici^nt .  Froindi    . 


320  llHBTOB.tOJB 

in  hoc  discrimen^  si  juvat^  accinge  te  ^  ut  in  sin» 
gulas  horas  de  capite  tuo  dimices  :  habe  paratos 
semper  in  yestibulo  Regis  ad  vim  repellendam 
milites,  et  indictum  tibi  uni  k  juventute  &o-^ 
man^  bellum  y  si  potes  y  sustine. 
Aipmentinii  JamYer&  reputasti  teciim  satis  y  Rex  rortissimey 
^^  '  quibus  cumbostibus  decertandum  habeas;  qua<» 
lem  illi  apud  vicinos  lat^  populos  nominis  sui 
terrorem  injecerint;  quantcun  sibi  apud  onmes 
fortitudinis  atque  xx^nstantiee  famam  concitaye-* 
rint?  Nam  qmd  ego  Veientes  ac  Fideiiates  lo- 
quar  funestd.  clade  toties  afilictos  ?  quid  Sabinos 
appellem  vel  in  ipso  Romae  nascentis  exordio  Ro» 
manorum  robur  expertos ,  et  ad  ineundam  cum 
ipsis  pacem  coactos  f  Quid  Volscos  multipiici  prse- 
lio  subactos  ?  quid  Latinos  r6censeam ,  qui  nul- 
ium  in  bello  pra&sidium  contra  pertinacem  Ro- 
manolxtm  constanliain  nacti^  kb  infelici  tandcnt 
jnarte  destiterunt? 

Quamobrem  vide^  Rex  {brtissimey  si  tuse,  si 
Clusinorum  saluti  consultum  velis^  ut  omnem 
statim  inauspicati  belli  moram  amputes ;  ut  obsir 
dionem  quam  inchoasti,  quampnmikn  solvas; 
ut  querelarum  caput  infelicem  Tarquinium  tuis* 
de  finibus  extur bes ;  neque  tibi  societatem  ullam 
cum  hostibus  Populi  Romani  esse  patiaris. 


LXBSA      PKXMtrS.  32l 

ALIA    EXERCITATIO. 

'Aulicus  Clusinus  ad  Porsenam  Regem^  ut 
in  sud  de  obsidendis  Ramanis  sentenud 
perstet. 

Lqcu»  k  Pnejudiciis  et  4  tamk  confutatus. 
SYNOPSIS. 

Exord,  JjXiaabitv&  fuisse  aliquein  tam  invidum  Re«>* ' 

Sis  gloriee,  aut  tam  timidum ,  ut  qonsilium  Porsense 
aret  de  solVendd.  ol^idione. 

'   Propositio%  Hortabitur  Porsenam  -ut  perstet  Incon* 
silio  suo»/  \  li        . 

Confirmatio.  RefutabitprimumPrsejudicium  petitum 
^  trecentifr  Juvenibus  qui  dicuntur  Regis  in  caput  .CQn«  ^ 
jurasse  ^ac  dicet  iuTentum  illud  k  temerario  ScsefYoI^^ 
ad  incutiendos  metus.  Sed  estp  :  an  non  adsumus,  qui 
corpus  Regis  nostro  corpore  tueamnr  ,  et  yel  insidias^ 
Vel  apertam  vin»  repellanms  ?  *     -    ^ 

Secu)idum  ^P^ejudicium  petituin  ab  audaci^  Mutii, 
ScseYolte  sic  confutabit ,  ut  dicat  ploctendaui'  esse  juve* 
nis  temeritatem ,  ceeterosque  ejus  supplicio  deterritos 
nihil  ausiiros  ejus.modi. 

Quod  pertinet  ad  Famam^  quli  Rotoani  dicuntUr  in- 
Yicii  ^  dicet  eoa  non  fuis^e  victbs  9  quia  nemo  .iiios  ag-* 
gressus  est  fortiteri  experturos  in  Porsen^  et  in  C^usinia . 
eos  iiostes  k  quibus  vinci  possint. 

Concludet  bortando  Regem  ^  ne  se  yinci  inani  metu 
patiatur. 

a  A   A   T   I   O* 

Ci!im  ea  est  apud  omBe^  et  nos jprsesextiiii  Clu* 
smos  opimo  P.omani  nominis,  Rex  fortijssime^ 
ttt  in  iis  aggredienclis  atque  superandis  pluri- 
mixm  esse  gloriae  nemo  duDitet  ^  tum  certe  nun-> 
quam  induaissem  animum  futurum  aliqui^jn , 
aut  tam  invidum  rerum  tuarum  y  aut  nostm  yi- 
ribus  tam  parum  confidentemj  qui  te  a  perse- 

.     Tom.  I.  X 


/ 


y 


32l  RBXTOIltCift 

quendo  ^  quod  incboasti  tam  feliciter  cum  Roma* 
nis ,  bello  reyocare  siistineret. 

!^^  cert^  si  qitid  iii  p^senti^  adyer9i^9.£ifi- 
,  femt  ignavi  iniliti«  Qrs^fionem  dicturu^  sum  y  si 
promovendam  acrius  Romanae  urbis  ob.8idioiiem 
demonstrabo  y  id  dictum  a  me  ne  sic  existimes  j 
Rex  foftissime,  cittstsi  itivictuiii  anniii  ttii  robur 
haberem  min{is  |>ers{>ef6tcim ;  aut  de  tuain  per- 
ficiendi^.  consiliis  constantii  dubitareift.  Venlmi 
ne  cjuem  fortS  Clusihorum  animis  injecerit  scru- 
pulum  Orator  ille  magnificus  >  .ne  ^  quod,  ilisi«> 
iiiiare  visua  est^  .€apiti&  tui  pericidum  ngielicis 
belli  fastidium  attulerit ,  silenaum  mihi  in  re  mo« 
riienti  htijus  noil  piitkvi. 
Conftttatio  *  Q^^™1^^^  treceijiti .  Juv^neis  vitam  In  tuam 
Argmnenii  &  cjbniuraxunt :  .immihet  pra^sens  capiti  tuo  pericu- 
pedti.  ^y^  9  vas^'  contlatam  m  te  tempestatem  matu* 

rata  pace  depellas  ac  dii^torbes.  Jani  adsnnt  iUi 
ij^stns  in  castris^  ^fttti  h^ibtmal  tegiilnl  otn^ident. 
Et  erit  aliquis  qui  rem  illam  sibi  taih  facil^  per- 
suadeat^  qu^  temere^  quam  audactqr  ,fmt  k 
raaii^o  Juvene  pronui^ciata.  Scilicet  hoc  inve- 
niat  ndem  apud  cordatbs  viro)s  y  quod  ab  host^ 
confictuhi  ingeniosi^  fent,  Vel  ad  iflcutieftdds  Clu- 
sinis  metus^  vel  ad  dfecKnandam,  qu^m  meruil,  . 
siippliciorum  acerbltatem?  Sedesto :  verum  iilud 
sit  quod  conunentus  tosti^  est  j  (  nam  vel  in  fic- 
tis  perlculis  esse  nos  timidos  oportet,  cum   de 
Aegi^  optimi  Bobite  atqiie  incolumitafte  •agiiuk') 
esto  inquam  :  hoc  •mient  in  rebus  {lerditis  iurio^ 
8um  Romana  juventas  eonsilium ,  utper  insidias 
ac  cunidulos  perfiiciat ,  quod  vi  apert&  tentare  noH' 
audet.  An  ergo  liol  non  adsumus ,  qui  regia  ia^ 
tus  nostro  corpore   tueamur  ?  qui  suslineamu^ 
impetOm  armAtft  manu  ?  qui  temerariae  Juventatis 


1 


t  t  II  £  IL     1»H'  I  M  tf  t;  3ii. 

tttii^ciam  reprimamuB  ?  Veniant  illi^  et,  si  quid 
audeilt  aperto  marte  ^  veniant ,  et  nod  oppu«>> 
gaent  palam  j  vel  si  rem  agere  per  malas  artes 
i|iedite|itur ,  vigilantiam  occupent^  $i  possunt^ 
et  _perpetuas  Ciusinoriim-  excubias  falianti 

ItfterEm  ^  Rex  forti«sime^  pleiJte  ,-  ut  meritus!    conlutiitid 
est,  fiiriosi  juvenis  temeritatein ;  debitas  cruentft.  Argumenti  k 
morte  poenas  exsolvat  j  discat  revereri  Regum  ^*"*  ^****** 
niajestatem.  S£^pievLt|  milii  crede  ^  ipsius  sup^ 

{>licio  deterriti^  Bi.qxuaiant  ejusdem  furoris  8emu-«>' 
atores,  neque  tam  gravi  suo  perictdo  inflLudi* 
tum  ante  hunc  diem  fkcinus  pertentabunti 

Nos  vero  instabin^is  fi^crius  coeptdB  jam  tam 
feliciter  ob^sidioni»  Discent  tandem  aliquand6 
Roma^^  ndn  esse  setam  invictos^  ut  vitici  non 
possint.  Noverint  hodie^  qoibus  oum  hostibus 
dwriandumliabeanti  experientur  perieulo  suo  y 
^Rm;  metuendi  Clusini- sint  ^  qui  Porde&A  duce 
militant.  Nikil  mone  «st  ^  Prkiceps  iirvi€^«siiUe } 
patere  rem  ut  agamos  viriliter ,  ao  si  modS 
securos^  esse  de  pericido  tuo  CUisinos  jusieris^ 
certam  tibi  promptamqtie  de  Romams  viotoriam 
pollicemur. 

ALIA   EXE&CiTATlO* 

De/enditur  HippolytTii'  apud  ThBseiihi pa^ 
trem  h  Pncsdrd  tio^ercd  accusatus* 

XociiB  k  Testibiis  ec  k  FanA«  >       . 

'     S  Y  sr  O  P  S  I  S* 

Ma:6fii.A.li  ftbmptoi  Bi^orFiIiuin  abjici8etlfpBi«4d4 
mtL%  tmieaia  ^orti  d&voTe^f  elic.. 

Propo^itio*  Petet  an  satis  perpencleHt  pondus  ac  mo*' 
mentum  illatee  accusationis '^  juoebitque  Theseum  bre* 
Veiii'  suui^re  ad  deliberandum  rooram,  antequ^m  Hip* 
polytum  condcmnet^ 


3*24  ,:*&HSt.  ORXCjE 

Confirmatio  petetur  '\^,k  Cottfutatione  Tesdui^ )  08- 
tendetque  non  ^^s^  legitimum  iliud  testimonium-,  quod 
tulit^  Noverca  5  quia  frequeutisslma  sunt  Novercanim. 
in  privlgnos  odia  \  addet  nolle  se  penetrare  altiiis  odio-* 
rum  causas  ^  qUte  fort^  Phaedram  nocentiorem  faciunt , 

2ukm  Hippolytum.  Tum  Fhttdr»  accusatieni  opponet 
lariMimorum   Tirorum  testimonia  ^  qui  ijinocent^m 

Hippplytum  profitentur»... 

2°.  lllatum  crimen  destruet  h.  bon&  fam^,  qua  gaudet 
«pud  omnes  Hippolytus.  Dioet  raro  falli  Famam^  qusd 
Cfst  veluti  Tox  pubiica.  Qiibd  st  uhius  aut  alterius  tes- 
timonium  yalet  ad  aliquem-absoiYendum^  quailt6ma^ 
gis  Yox  communis» 

Conclusio.  Fer  Deprecationem. 


O   R   A   T   1  O. 


Ergo  ratum  est ,  Rex  fortissiine  ?  Peribit  infe- 
lix 'Hippolytas  y  et  spem:  dbmiis  unicam^  sua- 
vissimiim  patris  solatium  iratis  precibus '  <^fl|^ 
ves?  Equioem  scio,  quid  asperet  animum^^ 

au4m  grave  sit  illud  c6ntm»eLi£e  genus  ^  quod  te 
latumtibi  quereris^NonoUum^juvenia  ibrtissimi 
odium  y  non  prq^eps  atqiie  impotens  animi  fu- 
ror  impulerunt.  Amas^  quem  vis  perdere  :  velies 
carere  culpa ,  quem  invitus  ac  reluctans  plectis  ; 
et  feralis ,  quae  filium  obruet  y  sententia  eodem 
miserum  patrem  ictu  percutiet.  Ergo  sustme 
tantisper  funestas  illas  preces  y  quibus  insontem 
forte  de  medio  toUere  meditans  :  da  brevem 
mataile  deUberatioiii  moram ,  di^  constet  fa- 
cinus ,  et  gravius  acoisationi  pondus  ac  momen- 
tum  acceaat.  Age ,  quid  urget?  quod  instat 
periculum  ^  si  supplicmm  distuleris  ?  Hoc  tibi 
ipse  y  lioc  amori  in  fiiinm  tuo  permrtte  ^  nihil 
ut  properasse  nimis  te  pigeat.  Atenim  Ph^dra 
Hocentem  profitetur  !  Noverca  Privignuni  accu- 
sat ,  conjux  regia  vuidictam  de  Hippolyto  re- 
poscit? 


Utinam  apudalium^  quamapudrTlieietimpro 
Hippolyto  perorandum  esset !  Utinam  liceret  in 
I1S.C  caysi  infames  Novercarum  dolos,  et  ini- 

2ua  in  Privignos  odia  commemorare  !  utinam 
emonstrare  impun^  possim  amaros  parentum 
luctus  ac  desideria  ^  otjm  uxoribu»  pkis  aequo 
creduli  filios  in  suos  saevierunt !  Non  ego  cuno- 
siiks  inquiram  in  acerba  F]iaedr8&  odia,  neque 
ficrutabor,  quae  possint  esse  tam  subitae,  tam 
novae  ,  tam  parum  expectatae  odiorum*  causae^ 
quibu^  in  Jlippolytum  exarsit.  Dolori  tuo  par-  Confatatib 
cam,  Rex  sapientissime ;  neque  committere  Zi®*"™  * 
velim  y  ut  crudius  tibi ,  quam  sit  iliud  y  quod  penonA. 
doles,  vulnus  inferam.  At  si  meruit  videri  nocens 
Hippolytus ,  dum  accusatur  k  Novercaj  non 
videDitur  idem  innocens,  dum  innocentiae  suae 
testes  tot  inveniet ,  quot  habet  clarissimos  civeg 
Regia  civitas?  Una  fidem  obtinebit  Phaedra^ 
dum  Privigno  stupri  crimen  inlert ,  reliqui  om- 
nes  infidi  censebuntur  y  diim  integerrimi  juvenitf 
castimoniam  extollunt? 

Ah  !  si  nosces ,  Rex  £>rtissime ,  quam  sin- 
alari  pudicitia&  famd  gaudeat  apud  omnes  tuus 
[^ppolytu»!  quam  sincerus  cuitor  suavissimas  T&m^yuei 
illius  virtutis  habeatur!  quam  apertus  |uratus« 
que  audiat  domi  fbrisque  omnium  iUecebrarum 
hostis:,  qua&  probatis  moribus  inferre  vitinm 
ao  labem  solent!  Non  imponitur  facile  multitu^ 
dini  j  aut  si  quis  est  tam  peritus  simulationis 
artifex^  ut  fucum  tantisper  faciat ;  serius  ocyiis 
fraus  patet ,  et  fallax  dolus  innotescit.  Nemp^ 
tam  potens  sui  sit  amor  ;  tam  suis-  motibus  im« 

i>eret  ^  ut  lat^ere  dii!i  possit  simulationum  invo^ 
ucns  occultus?  Sic  exarserit  intilLS  incendium^ 
ut  nuUa  unquana  scintilla  foras  eruperit  ?  N  on 
e^hsec  amorisL  indole&  ^  Rex  se^pientissime^-vek. 


ouctoutas. 


$2.6  ILHETORIOA 

invitufl  amor  se  prodit ;  aut  ai  pectoris  inter  aii« 
gustias  contineri  se  patitur ,  amor  non  est.  Ne-* 
que  porr6  mirum  e$t^  si  amoris  faces  ille  non  sen*« 
fierit  y  qui  tam  alienam  ab  iis  illecebris ,  quae  irri- 
tare  amorem  solent,  vitam  inierit.  Qualis  enim 
tibi  filius  fingitur?  Venator  i  prima  juventute 
assiduuSy  et  cupidissimus  idem  Veneris  sectator  l 
fiylvarum  cultor ,  ac  lustrorum  malorum  incola  j 
mulierum  ad  unam  omnium  osor  mfensus  ^ 
et  amasius  idem  infamis  !  Quo  quid  dici ,  quid 
excogitari  possit,  quod  aut  conaer^at  miniis^ 
aut  ab  ips^  sceleris  suspicion^  fortius  Hippo^ 
lytum  exsolvat  ? 

Tuum  est  ^  Rex .  sapientissime  ,  consulere 
apud  temetipsum  j  quid  faciendum  tibi  sit  ^  et 
quam  habere  fidem  lUatas  filio  accusationis  cri« 
men  d^beat« 

AETlOukuS       IVt 

Lociis  G^  TabuUs, 

Tabularum  nomine  intelligenda  sunt  testi-« 
inonia  y  quae  proferuntur  ex  scripto ,  quibua 
Pacta  ,  Conventa  9  Contractus  et  CodicilK  ,  Sti- 
pulationes ,  aut  Testamenta  ^  vei  quidvis  aliud 
i^usdem    generis    continetur, 

Confirmandus  est  hic  Locus  ,  i^,  Per  Ne* 
gationem  exaggerari  potesit  vis  illius  ad  Ekempiiun 
Ciceronis  pro  Sextio  n,  10 1  Non  rvcito  vo6is 
JOecretum  offioio  aUquo  expressum  vicinitatis 
imt  clientela^  ,  put  hospitii  publici ,  aut  am-^ 
bitionis  ^  aut  commendationis  gmtid.  Sed 
recito  jnemoriam  perfimctipenculi  y  prc^di- 
cationem  amplissimi  benejwii^  vicem  ojficii 
prcBsentis  ^    testimonium  prcsteriti   temporis^ 

2!^.  Per  ComparatiQn^m  ^  conferendum  mt 


testiinoniiim  scriptam  cum  £amk  caeteri^que 
testibus  y  et  rationes  quaerendse  y  quibus  probetur 
plus  babere  auctoritatis  testmonium  scriptum 
qu^  aliud  quodlibet. 

Ita  Cicero  pro  Arcbi^  n.  9.  commendat  Tabu- 
las  quibus  constabat^  Arcbiam  domicilium  Homee 
habuisse.  uit  non  est  professus.  Imd  verv  m 
Tabulis  professus  y  qucb  solcB  ex  illd  pru- 
fessione  collegioque  Prcbtorum  obtincnt  pur- 
blicam  Tabularum  auctoritatent.  Nam  cilm 
^ppii  TabulcB  negligentiiis  asservaUB  dice^ 
reAtur  t  Gabiiui ,  quandiii  incohimis  fuit  y 
levitas  j  post  damnationem  calamitas  omneHit 
Tabularumfidem  resignasset;  Metelhishomo 
sanctissimus  modestissimusqiie  omnium  tantd 
diligentid  fiiity  utculL.  Lentulum  PrtBtorent 
etadJudicesvenerit^  et  unius  horninis  liturA 
$e  commotum  esse  dixerit.  His  igitur  Tabulis^ 
nullam  lituram  in  nomen  A.  Licinii  videtis^ 

3^.  Per  Frequentationem  Consequentium  ^ 
ostendendo  non  posse  violari  testimonium  scrip» 
tum  et  relatum  in  Tabulas  publicas  ,  qum  jba^reat 
detema  labes  ipsis  impressa  Tabuiis  publicis^ 
adeoque  nullum  fore  jus^  quod  non  possit  in^- 
«lingi. 

4  .  Ab  Adjunotis  exaggerabitur  cemmissum 
contra  Tabulas  sceius.  Si  reus  est  ignobilis  y. 
dicetur^  neminem  fbre  deinceps  ^.  qui  id  se 
impun^  facturum  non  speret  ,  quandoquidem 
vioiatae  Tabulas  viol^tori»  capite  non  vindicantur. 
Si  reus  est  nobiiis^  o»teBdetur  pessimum  apud 
posteros  exemplum  fore  y  si  scelus  impuBitum 
reiinquatur, 

Adrefutandum  -vfHiji^xxPi^Axmk  };iuncLocumy 

1^«   Quserendum    est   aiiquod  Testimoniuui 


3^8  rrztorzcje 

scriptum »  quod  Tabulis  opponiatur ,  et  ejus  auc- 
toritas  amplificanda. 

^ .  Si  ntulum  ejusmodi  Testimonium  occunit  y 
declinanda  vis  est  Tabularum  ^  adhibit4  inter* 
pretatione  quse  ,  nisi-  accedat ,  dicendum  est  j 
multa  fore  injcommoda  ^  quae  ex  scriptis  Legibus 
nascantur. 

3°.  Si  nulla  afFerri ,  poterit  prpbabilis  inter- 
pretatio^  probandum  erit  non  esse  majorem 
vim  testimonii  scripti  j  quam  yocaEs  y  cur  enim 
tanta  vis  est  calami  y  aut  typographiae  ^  ut  si 
accesserit,  continu6  ex  Testimonio  faciat  Ora- 
culum. 

4^.  Tam  mutari  possunt  Tabulae,  quam  caete- 
rae  Leges  ,  quia  non  majoris  auctoritatis  fuerunt , 
qui  tulerunt  illas  ,  quam  qui  sancitas  et  scriptas 
acceperunt. 

5  ,  Qu6  major  est  Tabularum  antiquitas  , 
eo  videtur  esse  major  nonnunquam  mutationis 
in  iUas  inducendas  ratio  \  quia  pro  yarietate  tem- 
porum,  ut  sunt  varias  consuetudines  yariique 
mores,  ita  Yaria  decreta. 

6^.  Quaerenda  sunt  exempla  factas  ali&s  in 
.Tabiilis  mutationis. 

Denique  si  non  integrae  ,  nec  incorrupta^ 
Tabulae  sunt,  fides  Tabulis  derogari  potest, 
ItaTulliusproCIuentio  n.  91.  corruptasTabulas 
esse  contendit ,  propter.quasdam  Iituras,  quae 
&cta9  foerant.^  Quoa  C.  iTerres  Prwtor  Urba* 
nus  homo  sanctus  ac  diligens  subsdrtilionent 
ejus  in  eo  codice  non  haberet  ^  qui  tum  ia^ 
terlitus  proferebatur. 


^^^v^ 


» 

X»   Xx  B    B    R      IP   B.   I   M    n   S.  329 

EXERCITATIO. 

Oratio  aptid  Moysem  contra  Israelitas^  qui 
vituluFTi  aureum  in  Idolum  conflarant  y 
contra  illud  Tabularum  Decretum  :  Non 
facies  tibi  Sculptile  ut  adores  illud. 

L0CU8  k  Tabulis. 

SYNOPSIS. 

JExordt  cl  xj  B  E  B  I T  Orator  Moysem  memlnisse  in  eo 
se  dignitatis  gradu  positum ,  ut  causam  Dei  auctori« 
tate  su^  tueretur. 

Propositio.  Vide  ergo  quo  animo  es&e  debeas  in  eos^ 
'qui  sacrarum  Tabuiarum  auctoritatem  suo  scelere  Tio- 
laverunt. 

Confirmatio.  Pr»mittet  id  quod  est  scriptum  in  Ta- 
))ulis^  et  Tabnlarum  auctoritatem  amplificabit.  i^.  Per 
Negationem  ad  exemplum  Ciceronis  ,  non  recito  yobis 
decretum  human&  voce  sancitum  ^  non  fragili  calamo 
exaratum  ^  non  legem  qus  mutari  possit  hominum  ad 
arbitrium ,  sed ,  etc. 

2^.  Per  P/i;^tfOT/a/zo7ie;7f  Consequentlum  dicet  I  nul- 
lum  fore  jus  tam  sanctum  ,  quod  humana  perversitas 
non  yiolet  ^  si  divince  leges  impun^  infringantur.  Quos 
habcbis  tibi  obsequentes  ,  si  impunitos  relinquis  ^  qui 
Deo  obsequium  negavoi^e  ? 

Denique  Perorationis  loco  9  petet  k  Moyse  9  ut  vel 
populum  piectat ,  vel  Tabuias  proterat  at  concuicet. 
Videat  utrum  pmstet, 

O    B   A   T   I   O. 

Ci^m  intellexisti  satis  ad  Iiunc  usque  diem  ,  vir 
«apientissime  9  quo  te  consilio  ad  eum  y  quem 
tenes  ,  dignitatis  apicem  omnipotentis  Dei  manus 
eTCxerit ;  tiim  cert^  IiodiernaB  causo)  gravitas 
ac  magnitudo  postulat  y  ut  auctoritatis  tuae  vim 
omnem  ac  robur  caeteri  omnes  intelligant ,  et 
eO;  quo  par  esty  modo  discant  revereri.  Nam 


33o  B.HSTOlLrCJ! 

si  fuit  unquam  tempus  ulium^^  cilun  tibi  traditi 
^otestate  ad  tuendain  Dei  causam  uti  oportuit  ^ 
nunc  profect6  est ,  cilim  incredibili  totius  poen^ 
populi  su&agio  atque  impietate ,  divime  legis 
maiestas  atque  reyerentia  contempta  est* 

Sed  qqid  ego  insanientis  multitudinis  fiurores 
retractem  y  quos  tuis  ipse  oculis  ,  non  sine  incre- 
dibili  dolore^  conspexisti?  Meministi  ^  ut  oblitus 
sui  ac  Dei  conflatum  ex  ^uro  yitulum  inyocavit  ? 
ut  opes  suas  gazasque  et  omnem  pretiosam  su- 
pellectilem  in  scelestum  opus  erogavit?  Sensisti^ 
ut  ad  increpationes  tuas  indocihs  ac  durus  vix 
ac  ne  vix  quidem  ab  immani  scelere  temperayit  ? 
Interim  jacebit  sacrarum  Tabularumyis  et  auc« 
toritas;  nuUum  ad  coercendam  populi  levitatem 
atque  audaciam  liabebit  pondus  inculcata  totiea 
.Auctoritas  ceryicibus  duris  lex  illa?  Nonfacies  tibi  sculp* 
i>e*"ifcg^o.^^!^  >  ^^  odores  illud,   Nihil  hic   obscuruj^^ 
«wjB.  nihil  ambiguum  j  nihil  verborum  caUgine  obvo* 

lutum  i  patent  omnia,  Lucem  hanc  non  pbscu» 
rabit  populus  infidelis ,  aut  robur  illud  Dei  ipsius 
auctoritate  confirmatum  infringet.  Neque  enim 
hic  recito  Decretum  humanlL  voce  prolatum  y  sed 
sacratissimo  ipsius  Dei  Oraculo  sancitum  :  non 
legem  levi  fi*agilique  calamo  exaratam,  sed  om* 
nipotentis  Dei  digito  altissimis  characteribus  im- 
pressam  :  non  regulam  morum  j  quae  varietati 
temporum  ac  mutabilitati  obnoxia  sit  y  sed  quam 
mortalium  animis  natura  ipsa^  autpotius  ilaturad 
auctor  Deus  perennibus  nolis  inscripsit, 

Quod  si  hanc  divinae  legis  infiractionem  si« 

PerFrcque&.Yeris  impunitam ,  quid  erit  deinceps  ^  amabo^ 

•clpieniruhiT  *^^    sanctum   quod   humana   perversitas    noA 

violet?    qu6    non    prorumpet   populi    infidelis 

audacia  ?  quem  flagitiis  et  unpietati  suae  modum 

/csse  patietur?  Credis  uUam  jbre  pc^uli  hi^jua 


.I.IBSB.      ]PRZaitT>8.  33i 

ior  senrandis  legibus  caeteris  reverentiam  j  qui 
nullam  legis  omnium  sanctissimae  habuit  ratio* 
nem?  putas  fiiturum,  tibi  ut  pareant,^si  quid 
imperaDis^  quos  contumaces  ac  rebeUesDeusipse 
expertus  est?  Hos  tu  frenabis  ac  circumduces 
ad  arbitrium ,  qui  impositum  sibi  k  praepdtenti 
Numine  jugum  excussere  ? 

Vide  ergo  quid  statuas  ,  vir  sapientissime  , 
aut  quid  consilii-capiendum  putes?  At  cogita  al» 
terum  ^  duobus  superesse  tibi  ^  quod  eligas} 
aut  enim  rebellis  detrectaiitisque  imperium  po* 
puli  curam  atque  sollicitudinem  abjice  j  aut 
reprime  furentem,  et  invitum  ac  reluctantem 
aa  obsequium  revoca }  aut  inustam  divinee  legi 
labem  atque  co])tumeliam  meritis ,  ut  par  est, 
poenis  ulciscere  j  aut  sacras  pedibus  Tabulas  ^ 
quibus  vis  omnis  atque  auctoritas  adempta  est^ 
proculca, 

Quanquam  ncc  inconsultus  ego,  qui  dubitare 
videai"  y  num  parere  Deo  mahs ,  qu4m  rebelli 
popido  favere  impensii^is,  Sequere  tamlaudabilem 
impetum  ,  ductor  sapientissime  j  exerce  in  per*- 
fidos  dignam  scelere  severitatem ,  et  emendata 
per  te  gens  tota.discat  divinas  leges  revereri, 

ALIA    EXERCITATIO. 

Onzdo  cui  Moysem  pro  populo  rebelli^ 

LocQs  i  Tabulis  iofimatus* 
SYN0PSI6. 

Exord.  tl  u  ^  s  B  z  T  Oxator  Moysepi  i&einuiisse  evec* 
tuin  ipsum  fuis&e  ad  taiitaia  (lig^Itateiii  y  non  tam  ut 
populi  judex  aut  vindexi  qu^  ut  patronus  ac  pater 
esset. 

PropoiiHQt  A4inanebit  ip^npi  ^  ^  pii#tin«  huma* 


332  RHBTORICJB 

jiitads  mtmor  populum   beBigniilia  tractet^  et  pro  eo 
deprecator  apud  I)eum  accedat. 

Confirmatio.  Legem  allatam  interpretabitur  ;  dicet* 
que  prohibitum  non  esse  ,  ne  quid  fieret  sculptile  \  w^i, 
taat^m,  ne  adoretur  illud;  et  scelus  popuii  in  levita* 
tem  ipsius  magis,  qu^m  in  malitiam  cadere  profite* 

-  bitur. 

Deindd  -^et  frequentationem  Consequentium  osten- 
det  consecutura  maia  ^  si  populum  duritis  plectat.  Ver* 

"  tetur  haec  poena  in  dedecus  aiyince  majestatis^  quee  ser- 
yare  suos  Tel  non  potuerit,  vel  noluerit. 

Conclusio,  Moysem  admonebit  non  esse  periculum 
in  divinis  legibus  quemadmodum  in  humanis ;  quae  ^  si 
violentur  ,  excidat  legislator  auctoritate  aulL.  Denique 
hortabitur )  ut  utatur  in  populum  e&  benignitate  ^  quam 
ipse  in  Deo  expertus  est. 

O    B.   A   T   I   O. 

Nam  quis  ille  est,  Vir  sapientissinie  ^  qui 
te  in  populum  tuum  incendit  y  et  tristissimam 
ipsi  permciem  meditatur?  An  oblitus  est^  qua- 
lem  nic  personam  apud  nos  geras ,  aut  cuju» 
gratiS.  supremus  rerum  omnium  arbiter  ac  mo- 
derator  Deus  ad  eum^  quo  defuhgeris^  honoris 
apicem  te  evexerit  ?  Nemp^  severus  judex  et 
infensus  ultor  ad  repetendam  poenam  te  accin* 
gas,  qui  studiosi  patroni  et  patris  amantissimi 
partes  tueris.ac  sustines  ?  Ah !  potiiis  pristinas 
clementise  memineris  j  te  infelicis  popuh  tangat 
calamitas  ,  et  quo  deplorato  magis  rerunL  in 
statu  versatur,  et  ab  irati  numinis  inclementift, 
gravius  quiddam  metuendum  habet^  tant6  acrii!iSi 
msiste  y  ut  ab  ejusdem  cervicibus  funestissimam 
cladem  vehemens  deprecator  avertas. 

Neque  ver6  te  sceleris  ipsius  gravita»  ,  quam 
vehementii!is  certe ,  qu^  par  erat ,  extulit  ao- 
cusator ,  ab  impetrandA  venia  dehortetur.  Pec-» 
cavit  quidem  inielix  populua  (  oam  quid  flag^duai 


X.tBBR      PRIMUS*  33S 

ifiLUt  negare  aut  dissimulare  videar)  peccayit| 
inquain  ^  at  peccatum  illud  tamen  non  est  ejus«- 
modi,  ut  omnem  indulgentiae  locum  sustulerit. 
Nihil  ego  detractum  yelim  legis  iUius  auctori- 
tati^  quam.  recitavit  modo  studiosus  accusator; 
scio  quanti  debeatur  ipsi  reyerentia  ^  et  qu^  utcipretati» 
graTes  mereatur  poena»  experiri,  «jui  sculptile'^ 
quiapiam    adorandum   duxent.   Verum    quam 
intulit  ille  de  populo  nostro  labem  y  ut  yiolatam  ab 
ipso  legem  illam  arbitretur  ^  nec  probabit  un- 
quam,  nec  fecisse  fucum  etiam  yidebitur.  Putas 
nimiriW  hanc  fuisse  mentem  populi  9  ut ,  quoil 
manibus  ipse  suis  conflayerat ,  in  eo  diyinum 
inesse  quiadam  existimaret?  aut  quod  non  ex- 
pers  mod6  Numinis  y  sed  ratione  ipslL  sensuque 
crederet  destitutmn  ^  huic  ^  tanquam  Deo  y  cul- 
ium  ac  religionem  adbibendam  esse  censeret? 
Milii  crede ,  quantumyis   nocens  yideri  possit 
tuiis  ille  popuius  ,  iion  cadit  in  eum  prayitas 
tanta  y  !ut  sceleris   bujus  reus    audiat.  Ilkun. 
ivm.tam.  cordis    malitia^  qu&m   animi  leyitas 
et  inconstantia  ab  officio  suo  miserum  in  modum 
abdujdit*  Tu  nosti  .indolem  gentis  ilUus  ^  quam 
regjis  tot  ab  binc  annos  ac  moderaris  ;  expertus 
es  non  semei  y^duntatis  imbecillde  mutaoilita- 
tem  ^  at  nulla  yel  prayitatis  yel  impietatis  yesti- 
g^a  deprehendisti. 
„  Si  tamen  culpam  illam,  quam  admisit  impru* 
dens  y  extren\o  castigandam  supplicio  aestimasti. 
Si  delere  populum  lihim  paras  ^  cujujs  tutorem, 
te  ac  defensorem^  yelipso  capitis  tui  periculo, 
toties  professus    es';    yide  y    amabo^.  quaiem 
Deum  in'  ipsum   cahmmiae   labem  accersurus 
sis.  Non  potes  Israehticum  sanguinem  iundere ,  7 
nisi  caedis  auctorem  Deum  facias ,  et  odiosam " 
ipsi  crudeUtatis  iamam  imputes.  Nam  quid  di-  ^^ 


.  ^ 


334  nttSTOntcjic 

cent  i£&yptii1  quid  barbaroe  nationes  loquentuf  ^ 
ciitn.  deletos  ad  intemecionem  Israelitas  audient^ 
Crudelem  nempe  Deum  nostrum^  barbarum^ 
bumani  sanguinis  sitientem  y  qui  populum  in 
solitudinem  ^  ut  interficeret  commodi^^s  ^  malas 
per  artes  ex  Mgf^to  deduxerit  ^.mentientur« 
Ne  patere  tantum  inuri  relisioni  nostrae  pro- 
brum*  Utinam  ,  utinaM  in  >Egypto  remansisset 
ille  populus  !  Satii!is  fiiisset  ipsuminter  gravis-^ 
simas  durissimee  servitutis  inolestias  vitam  agere 
miserabilem  y  quam  eundem ,  post  exliantlatos 
fi:^str4  tot  labores  ^   indignH  morte  absumi. 

Atenim  jacebunt  divince  leges  in  contemptu  ^ 
nisi  ^  <|ui  illas  violarunt  ^  sev^r^  puniantar.  Ipse 
legis  auctor  Deus  iliudetur  y  nisi  sumptum  de 
nocentibus  supplicium  auctoritatem  ejus  fulciat. 
Scilicet  :  credis  ergo  reiu   esse  nobis  cumeo 
Kumine^  cujus  auctoritas  ex  bominum  sceiere 
detrimentum    patiatur  ^    cui   dedecoris   alic[uid 
accedat  y  si  populos  minilis  obsei^uentes  sibi  sen* 
serit?  Putas  egere  ip$um   bominum   judiciis^ 
ut  illatam  sibi  coiitumeliam  vindicet?  aut  non 
posse  eum  y  cim  volet  y  castigare  per  se  y  quoa 
plectendos  esse  censuerit?  Nou  ergo  prsevenire 
supremi  Judicis   sereritatem;  et^  quem  £>rti 
conversus  ad  meliorem  firugem  populus  placatum 
jam   babet^    rursilis  ad    vindictam   provocare» 
Utere  potii!is   tufi.  apud  ipsum  Deum .  grati&  ^ 
ut,  si  quid  offensionis  mitigandum  sbperest^ 
id  tu  pro  tud.  in  commassum  tibi  populum  ca^ 
ritate  perficias ;   et  ^  «pam  toties   expertus  ea 
supremi  Numiiiis  in  te  bemgnitatem  ^  eanidem 
vicissim  iu  tuos  afenmlort  non  dubites* 


ttBBBi      P&X 


IC  0  f  ^       '      335 


PARS    QUINTA. 

De  Argumentatione^ 

> 

'    A  H  T  I  C  U  L  U  S      PB.XMU8. 

De  Argumentatione  in  genere. 

^/uPLBX  est  Argumentatio  :.fiUaP}iilo8opho«' 
rum  y  alia  Oratorum* 

Duplex  Argumeiitatio  Pfailosopliioa  \  alia 
tNBrrfecta^  quam  illi  ^llogismMm  TOca&t^  alia 
ibiperfecta  j  (juam  appellant  Emf^mfpnta. 

oyllo^smus  constat  tribus  Jiropositicaiibti»  ^^' 
^uarum  prima  dicitur.  k  Philosophis  Miajor  ^ 
secunda  Minor  y  tertia  Corisequentia  f  du» 
ita  disponuntur  inter  se  y  ut  concessis  duabu^ 
prioribus  y  terda  tiecessario  admitti  debeat^ 
y.  g.  omnis  virtus  est  laude  digna  y  sed  Tem^ 

Serantia  est  virtus^  igitur  Temperantia  esl  laude 
Ima. 

JSnthymema  autem^  est  Argumentatio  coni «^ 
tans  duabus  propositipnibus ,  quaram  alterans 
jintecedens  ,  alterani  Gonsequens  nuncupant  y 
V.  g.  Omne  vitium  turpe  est  ^  ergo  £brietaft 
est  turpis. 

Isthaec  Argumentatio'  Tocatur  imperfecta , 
quia  in  ea  subauditur  una  ^  .tribus  pr^positio- 
nibus ,  ex  quibus  Syllogismus  compomtur ;  unde 
licet  semper  negare  conclusionem  ^  donec  ad 
perfectam  reyocetuTi  y.  g.  Omne  yitium  ett 


336  jLftsTonicie   ' 

turpe  j  sed  Ebrietas  est  vitiuin  ,  igitur  Ebrietatf 
est  turpis. 

Hoc  autem  discriminis  habent  pbilosopliicas 
argumcntationes^  et  oratorise,  -i^.  qu6A  Blie- 
torum  Argumentationes  non  contitient  semper 
rationes  veras ,  sed  interdi!im  ^  aut  etiam  se&j^ 
verisimiles  tanti!Lm.  Philosopbicds  ver6  niuil 
habere  debent  nisi  verum. 

2^.  Qu6d  Philosophus  habet  argumentationes 
nudas  ac  simpUces ,  quas  certo  semper  propo- 
sitionum  ordine  et  sine  artificio  excjuisito  pro* 
ponit;  Rhetor  ^  contrario  suam  in  coUocandis^ 
amplificandis  omandisque  propositionibus  itk 
ponit  industriam  ,  ut  tarVeH  artem  dissimulet^ 
Cujus  rei  ratio  ex  eo  repetenda-j  quod  Philo- 
sopdiius  probare  tanti!km  y  Rhetor  et  probare  ^ 
et  probando  placere  etiani  intenidat.  Hinc  fort^^ 
manavit  tritum  iUud  Zenonis  Stoici  dictum ,  qui 
Philosophiam  adstrictas  manui  et  in  pugnum 
coUectse^  Rhetoricam  ver6  eidem  expansae  et 
expUcitae  comparabat. 


ARTICULIT8      IX* 


£)e  ArgumerUatione  Rhetoricd. 

Argumentatio  fiiietorica  est  apta  et  exquisito 
eum  artificio  facta  propositioAum ,  ex  quibus 
argumentum  constat^  dispositio^  unde  legitima 
conclusio  eUcitur  ^  at  ampUficata  •mataque  eiflo* 
rescit  oratio* 


^^^^f^/K^/^^f%^ 


tlBBH    ^RiMtrs»  33/ 

ARTICUI.US      ZII^ 

De  Ardficio  ^tzttandci^  RatiocinaHoms 

Oratori(B% 

1*^,  Debet  Orator  attendere,  quid  sibi  pro- 
bandum  incumbat.  !2^»  Rationes  quaerere  ad 
id  probandum  idoneais.  3^.  Rationes  illas  revoi- 
care  ad  Argumentum  Philosophicum.  4^-  Argu- 
mentum  tractare  Oratorio  tnodo. 

Sit  illa  sententia  per  Ratiocinationem  Rheto- 
iicam  pertractanda :  VitCBpiifitas  inprinds  co^ 
lenda  est  y  omnique  stuaio  retinenda.  Quae- 
renda  erit  primijffa  ratio^  quae  persuadere  illud 
possit  ex  Locis  Oratoriis^  "^*  g*  haec  aflferri  potest 
ex  Loco  communi^  quem  appellavimus  ab  Ef^ 
Jectis  y  quse  yitse  puritas  arctissimam  cum  Deo 
conciliat  amicitiam.  Und^  eruetur  haec  Argu- 
mentatio  more  iPhilosophico  :  Colendum  iilud 
est  omnique  studio  retinendum  ^  quod  arctissi'- 
mum  est  cum  Deo  amicitiae  vinculum  ;  sed  vita» 
piiritas  arctissimum  est  cum  Deo  amicitiae  vin- 
culum  i  ijgitur  ea  est  magnoper^  colenda  ^  omni^ 
que  studio  retinenda. 

Deind^  Argumentaticmem  illam  ita  poterit 
Orator   dilatare   et^in  quinque  Ratiocinationis 

?artes  sic  distribuere.  i®.  Ut  rropositio  sit  haec  ,' 
^ivina  apiicitia  omni  studio  colenda  ac  reti* 
nenda.  %^.  Ut  Propositioni  subjiciatur  ista  ratio  y 
quae  ejus  Probatio  sit  j  Quia  a  Deo  omnia  bo- 
norumgenera  derivantur.  3^.  Ut  sequatur  haec 
Assumtio.  At  vitcs  puritas  divincB  amicitim 
vinculum  est.  '4*^.  Ut  afferatur  Probatio  As- 
sumtionis  ,  ista  nimiri!mi.  Quia  similiiudo 
amicitiam  parit ,  ciunque  Deus  sit  ipsa  pu  - 
ritas,  non  potest  eos  non  diligere  ,  qui  hdc 
Tom.  L  Y 


338    .  RHSTORXCie 

virtute  prcBstant,  Denicjue  ut  sequatur  Com- 
plexio;  colsTidam  esse  vit(B  puritatein.  *■ 

EXi;ilCITATIO. 

Tiucilius  CcBcilius  Metellus^  Tontifex  Maxi" 
mus ,  dhm  ,  VesUB  Templo  dejlagrante , 
Palladium  Trojd  quondam  advectum  me-^ 
diis  dflammis  eripit,  oculos  amisit.  Agitur 
in  illum  coMenditurque  aziferendam  ilU 
Pontificiam  dignitatem. 

SYNOPSIS. 

I^u  JKRENDA  i^  ratio  est ,  quce  persuadere  illud  pos- 
sit  ex  Locis  Oratoriis.  Ducetur  illa  k  Consequentibus  ^ 
quia  non  potest  amplii!u  eo  munere  defungi.  Und^ 
eruetur  heec  argumentatio  Dialectico  more.  Non  debet 
ille  tolerari  in  munere  praesertim  sacro  9  qui  non  potest 
omnin6  eo  defungi  :-8ed  Metellus  nonpotest  eo  defungi» 
£rgo  non  debet  in  eo  retiperi. 

Deindd  haec  argumentatio  in  quinque  partes  distri- 
buetur  Oratorio  modo.  Quarum  erit  prima  pars  Pro- 
positio  ,  nemp^i  non  debetiile  tolerari  in  eo  muncre^ 
quo  defungi  non  potest.  Quam  sententiam  dilatabit  iu 
Periodum  ^  dicetque  Reip.  munera  non  esse  yana  et 
inania  nomina  ^  sed  complecti  illa  multa  ofHcia ,  ad 
quas  aspirare  non  debet^  qui  illis  defungi  non  possit. 

Secunda  pars  erit  Probatio  Pfopositionis.  Quia  non 
decet  dignitatem  geri  ab  eo^  qui  illam  administrare^ 
non  yaleat.  Amplincabit  hoc  per  varias  Interrogationes 
et  Antitheses.  Illud  est  enim  nomine  ^  non  re  defungi  \ 
Magistratiis  frui  emolumentis  et  honore ,  quse  ofHcio 
nullo  promereri  possis* 

Tertia  pars  Assumtio.  Sed  Metellus  non  potest  de- 
fungi  munere  Pontificio ;  id  tractabitur  per  ApostrO" 
phen  ad  Metellum  ^  yel  per  communicationem  cum  au- 
ditoribus.  Poterit  praeire  Prolepsis  ,  qu&  lugebit  funes- 
tum  etMetelli  etReip.  fatum^  qu6d  Tir  tantus  inutilis 
Reip.  factus  fuerit. 

Quarta  pars  Probatio  Assumtionisy  qute  gemini^  erit : 


tt^Bi^    p  ii  r  ^  tj  s^  339 

|>rima  fiet  per  EnUmerationem ,  recensendo  6a  omnia 
ofBcia  qufle  Pontilicia  ^ignitas  complectitut  ^  ut  sunt 
Auspicia,  Haruspisia,  Tripudium^  victimi^m  inspec- 
tio^  qUflBhomo  ccecus  preestare  non  potest.  Secunda^quia 
requiretiip  <|uotidi^  voluntas  Deorum  h.  Pontiiice  ^  qud. 
in  re  satisfacere  interrogantxum  votis  non  poterit  \  liinc 
Deorum  indignatio. 

Quinta  pars  Coraplexio.  Non  esse  vetinendum  Me- 
Cellum  :  tractabit  illam  hortando  Judices  ,  ut  aliis  mu« 
neribuacompensent  jacturam  )  quam  Metellus  sui~mu« 
aeris  patietur. 

O    B.   A    t    I   0« 

Noti  est  vanum  et  iuane  nomen  aut  hbno-  PropoiUio. 
rifica  tantiim  appellatio  Pontificis  Maximi  dig-    Non  debet 
nitas ,  Judices  j  sed  veris  necessariisque  officiis  eA*d^tate  * 
ita  continetur  tota ,  ut  qui  defun^  illis  non  pos-*  quiifiuiginoii 
sit ,  is  ad  eandem  vel  obtinendam  ,  vel  etiam  ^**"^ 
retinendam  non  debeat  aspirare. 

Quid  enim  est  non  mod6  ab  institutis  Reip.  prohaHa 
alienum  magis ,  sed  ipsi  etiam  rationi  mini!is  con-  ProposUio' 
sentaneum  ,  quam  ut  decoretur  quisquam  am-  "'''n^a 
plissimo  Reipub.  totius  ma^stratu ,  qui  ad  obeun-  decet. 
dum  illum  ineptus  ex  omni  parte  videatur  ? 
PrsBfuIgeat  ille  scilicet  speciosis  primariae  digni- 
tatis  insignibus^  quam  ad  exercendam  ineptus 
ex  omni  parte  censeri  debeat,  Plenos  honore 
titulos  ambiat ,  quos  nuUo  labore  suo  repen- 
dcre  aut  compensare  teneatur?  Eo^  {)ercipiat 
£ructus  et  emolumenta  sui  muneris ,  quafe  nullum 
obsequium  9  nullum  officium  valeat  promereri? 
"Hoccme  putatis  illustrari  magistratum'  ^  aji  po- 
tius  eundem  decorari?  creditis  hoc  in  honorem 
Reip.  ac  non  magis  in  contumeliam  verten- 
.duni  esse?    . 

Equidem  faleor^  Csecili  Metelle,  hoc  conti-  ^ssumth. 
gisse  luctuoso  Reip.  fato ,  qu6d  privatus  ocuHs  MrtenuT^S- 
fueris.  Amisimus  m  te  civem  optimum  ^  et  de  iun^i  offici»  ' 

•    Y    a  Pontifici», 


noa 


34o  tLAnicOiiitM 

Iiic  cmtate,  totoque  ade6  imperio  beae  meri* 

timi  :  dolemus  yirum  esregiumy  et  ad  (mmia 

Reip.  munera  non  tam  lactum  y  (jakm  natum  ^ 

ita  repent^  concidisse  ^  ut  ad  capessendam  ge^ 

rendamque    dignitatem  y   quk  functus   es   tam 

egregi^  ad  hunc  usque  diem  ^  ineptus  omnin& 

evaseris.  Habet  sanctis^imorum  Numinum  Reli-^ 

cio  qu6d  conqueratur  ereptum  sibi  illum  Ponti^ 

ficem  ^   qui  tanto  pietatis  studio  ^  tam  singulari 

diligentii  res  sacras  hacteni!is  obierat.    veri!m& 

quid  aliud  possit  deinceps  tulL  caus^  haec  civitas  , 

qu4m    dolere?    quam  nayare  ipsi  tibi  operam 

possumus  f  ex  quo  oculos  amisisti  ?  aa  superest 

tibi    facultas    aliqua   und^    supplere    ocuiorum 

yicem  liceat?  Tune  ipse  eumretineremagistratum 

«ustineas  ,  cujus  peragendis  officiis  imparem  te 

.  .  ,       satLs  experins. 

^Zm^ou^!'      Nam  quo  tandem  pacto  sacris  praspositus  et 

Quia  captassacrificiorum  omnium  supremus  moderator  atque 

tes^t^oi^ellarJ  ^rbiter  aspicere  possis  volatum  avium  aut  ea- 

▼oiatuin  aut  rumdem  pastum  observare?  qu4ratione  solennes 

^!^  ^    ritus  et  sacras  adhibere  ceremonias ,  sine  quibus 

iaspicere  ra- stajce  Keligio  uou  valcat?  Tune  immolare  vic- 

SumEktonu»  *"^^®   ^*    varios  palpitantium    adhuc  Extorum 

Mtiu.  motus  inspicere  aut   perscrutari    c&ptus   oculis 

aggrediare  ?  Tamen  haec  sunt  quibus  Pontificia 

dignitas    continetur;    his    attendere    summum 

Sacerdotem  oportet  ^  et  in  iisdem  totum  occu- 

pari.  Qu6d  nisi  exequatur  diligenter,  ac  8edul6 

peragaty  jacebit  interim  Deorun\  Religlo  ^  cere-t 

moni8e'negligentur ,    et  omnis  sacrorum  ritus 

peniti!is  exolescet.  Erit  nimirjim  cessante  atque 

otiante  Pontifice ,  qui  Deorum  voluntatem  du- 

biis  in  rebus  exqiurat?  qui  placare  iratos  su- 

peros  per  sacrificia  satagat  t  qui  B.eip.  detrimen-* 

tis  ire  obviampi0,cdia^^9  offerendo  victinias  neces* 

sarium  putQt  r 


.1 


r 


I»ZB21t      PRIMir8«  .341 

Vldeiia  ergo ,  Judices  •  quanti  momenti  sit  ^^P^^* 
pmesse  aliquem  sacns  solenmbus  y  qui  deiungi  tinendos  in 
isto  munere  cum  diEnitate  po&sit»  Quanqu4ra  roniificiadi|. 
ejicietur  turpiter  suo  de  ioco  civis  optimus,  et 
suis  in  ftemp.  meritis  spectatissimus^  Spoliabi^ 
tur  dignitatis  suae  insijgnibus  verendus  Pontifex  y 

auam  tot  yirtutum  gioria  ad  hunc  usque  diem 
ecoravit?  Jacebit  sine  honore ,  sine  virtutis  prae- 
mio,  ^ui  proprio  discriminesacmmPaUadium^ 
praesidium  hu]us  urbis  mediis  h  flammis  eripuit  ? 
Absit  hoc  k  nobis ,  Judices  ;  compensetur  ,  ut 
par  est ,  tanti  viri  virtus ,  et  perpetuis  honorum 
monumentis  cumuletur.  At  numquid  est  nulUun 
aHud  in  Ilemp*  munus ,  quod  exercere  MeteUus 
etiam  privatus  oculis  possit.  Non  habetis  dig- 
num  aliquod  tanto  viro  praemium  ,  quod  im- 
pertiri  liceat?  Praeficite  iUum  consilus  vestris» 
Aemp.  nostram  sapienti&  siik  regat  ac  mode<« 
retur.  Nihil  ^  quoa  ^  re  fuerit  nu)us  urbis  ^ 
quod  ad  imperii  nostri  dignitatem  pertinebit  y 
fiuxe  ipsius  suf&agio  atque  calculo  peragatur. 
Decorate  iUum  perennibus  debitisque  tantae  vir- 
tuti  insignibus  ^  cumulate  opibus  domum  ejus  j 
fsLmiliam  totam  liberaUtate  atque  munificentiA 
vestr^  exomate.  Deniqne  di!tm  suus  HeUgioni 
stet  honos  9  diim  sit  ahquis  summus  Pontifex  ^ 
qui  varias  dignitatis  ilhus  vices  obeat  j  nuUi 
rei  parcite  ,  ut  aUquod  in  h&c  su^  calamitate^ 
aolatium  MeteUus  consequatur. 


^f*^l^%0%t*^f^%0%0%f 


343  a.HBTOB.ieiB 

ALIA  EXERCITATIO. 

Metellum  in  Pontificid  Dignitate  esse 

retinendum. 

SYNOPSIS. 

i*'.  JAatio  repetetur  ab  EfTectis  et  Conse^^ueiitibus  ^ 
quia  nimirillin  Respub.  eripiendo  Pontificiam  dignita- 
tem  Metelloy  sustineret  labem  ingrati  animi^et  ingentia 
ferret  damna  :  und^  eruetur  haec  argumentatio.  Non 
debet  illud  committere  Resp»,  undd  ingrati  animi  labem 
sustineret  et  ingentia  ferret  damna  :  sed  si  auferatur 
Metello  Pontificia  dignitas  f  Respub.  sustineref  labem 
ingrati  animi  et  ingentia  ferret  damna ;  ergo  y  etc* 

u^.  Tractabit  hanc  argumentationem  et  distribuet  in 
quinque  partes ,  quarum  pars  prima  erit  Propositio  : 
Nimirilm  tanto  studio  cayere  debet  Respnblica^  ne  in« 
grata  videatur  in  cives ,  quanto  ne  detrimentum  ferat» 

Secunda  Pars ,  erit  Probatio  Propositionis ;  quia  de« 
bet  alere  in  civibus  studium  Reip.  compensando  accepta 
ab  iis  beneficia  y  hic  est  enim  stimulus  ^  quo  provocan- 
tur  ad  magna  quaeque ;  quod  nisi  faciat^  quis  operam 
Reip.  nayare  sustineat?  Tractabitur  hic  Locus  per  //!-• 
terrogationem  et  subjectionem.. 

Tertia  Pars  ^  Assumtio  y  sed  Resp.  videbitur  ingrata. 
Hoc  tractabitur  sol^  expositione  facti. 

Quarta  Pars  ^  Probatio  Assumtionis  9  ostendetqu^ 
sit  ingrati  animi  non  solil^fti  non  compensare  hominem 
pro  accepto  beneficio  >  sed  eundem  priYare  dignitate 
8u4,  Describet  hic  per  Hypotiposim ,  quemadmodiim 
deflagrante  Templo  y  se  medios  in  ignes  Metellus  mi- 
serit ,  ut  servaret  Palladium  ^  und^  pendet  urbis  inco- 
lumitas.  Extollet  etiam  damna  quas  Resp.  patietur^ 
si  mercedis  loco  plectatur  Metellus. 

Confutabit  quod  objectum  est  ab  Adversario  y  non 
esse  idoneum  Metellum  ad  officia  sui  muneris  :  osten- 
detque  posse  ipsum  ptsesfare  per  ministros  y  quod  fa- 
cere  per  se  non  posset  \  exemplo  Consulum  et  Impera- 
torum  qui  in  orbe  toto  multa  pracstant  per  alios;  pr»- 
futurum  Metellum  consilio  et  sapienti&  rebus  diyinis^ 


riBBR      FB.IMV8.  S^^t 

Quinta  pars  ^  Complexio.  Inscctabitur  adversarium  ^ 
qui  persuadere  Reip.  voluerit ,  ut  esset  ingrata  y  et 
deinceps  careat  bonis  ciyibus ,  qui  navare  ipsi  operam 
Telint> 


O   R  ▲  T   I   O. 


Cum  ad  singularemReip.  nostraeprovidentiam  Proposith, 
pertinere  dicendum  est ,  Judices ,  ne  quid  com-    Nihii  uua 
inittat    unquam  ,     und^    capere    detrimentum  ^*^/,  ^^a 
possit ,  tum  cert^  non  minore  studio  praecavere  ne  ingrau  tI- 
lilam  oportet ,  ne  beneficiorum  immemor  et  in /****"'• 
bonos  cives  ingrata  videatur.  . 

Etenim  ciun  nihil  sit  tam  potens ,  tam  efficax     Prohatio 
'  ad  excitandos  civium  animos  ad  magna  quaeque ,  ProposUio- 
quam  si  dignam  rei  bene  gestae  mercedem  ex-    Qm^debet 
pectare  cum  cert4  fiduci^  possint  j   hic  autem  «^«re  in  ciTi- 
strmulus,  ubi  semel  defiierit ,  languescere  soleant  xdMi^im^ 
animi,  nec  pares   ad  ferendum  rerum  pondus 
experiantur ;  necesse  est  profecto ,  vel  ut  ben^ 
mentorum  de  se  civium  operam  ac  labores  Resp. 
compenset  j   vel    ut   suas  ipsius  oblita  gloriae  y 
rerum  warum  curam  omnem  ac  sollicitudinem 
extingui  penitis  atque  emori  sustineat. 

Nam  quid  aliud ,  amabo  vos  ,  suscitavit  in 
uno  quoquei  nostrum  robur  illud,  quod  ad  tueh- 
dam  xlemp.  eandemque  amplificandam  et  ornan- 
dam  sensimus  nobis  toties  aiHari  ?  Quid  majores 
nostros  ad  tantam  rerum  gestariun  gloriam 
accendit ,  nisi  quod  persuaserant  illi  sibi  ^  uti 
et  nos  ipsi  facimus,  rem  habere  se  cum  e4 
Rep,  quaepro  navatlL  quemque  opcra  benefi- 
ciis  amceret^  et  nullius  officii  memoriam  obli- 
terari  pateretur. 

Quod    si   bene  meritis   civibus  gratiam  non  j^stumHo, 
•  mod6  Resp.  non  rependat,  sedeos  etiam  mulc-  EMetingrat* 
tandos  arbitretur ,  quis  eo  paratam  animo  non    **^' " 


1 
I 


KW. 


344  ILH£TO&XC£ 

f eUnjn  Kxno*  abjiciat  ?    quis  ab  ek  deficiendum  non  putet  ? 

J^JJ*^*/|*^"  quis  ingrati  animi  vitio  illam  non  arguat?  Et 

tdte,  taiiien  auctores  erimus  eidem  Reip. ,  ut  Metello 

Pontificiam  dignitatem  eripiat  ?  non  videbitur 
illa  Yobis  ingrata^  djun  nominis  de  se  tam 
ben^  meriti  labores  aspemabitur ,  et  amissum 
ipsius  causi  lucis  hujus  beneficium.aetemo  op- 
probrio  cumulabit? 

[Pro&atio  ^x-  Reyocate  animis  y  Judices  ,  gloriosum  Caecilii 
sumtiomis.   Mctelli  et  dimum   perenni  memoria   facinus. 

Quia  plecte- /^       •.     .  V  *•  •  •  J*        • 

ret  eum ,  cu-  ^ogitate  ,   Quam  proximum  mmae  suae  discn-' 
ius  egregia    men  liaec  civitas  adiisset !  quantis  hodi^  •  quot- 

merita    tene-  .  •  ^* 

fur  remujie.  9.^^*  sumus  omues  ,  m  angustus  versaremur , 
nisi  yiri  optimi  pfudentia  y  magnanimitas  atque 
constantia  praeyenisset  malum  y  et  imminentem- 
toti  imperio  procellam  ayertisset.  Niliil  bic  di- 
cam  y  Judices  y  quod  oculis  ipsi  yestris  usurpare 
jion  potueritis ;  nlhil  exagerare  magnificentii!is  y 
ziihil  ad  hominis  fortissimi  commendationem 
jactantius  praadicabo.  Ardebat  fatalibus  flammis 
ab  omni  parte  Vestae  templum;  jam  superaye'* 
rant  ignes  sacramm  aedium  fastigia ;  nulla  spes 
restinguendi  incendii  affulgebat  :  praesens  peri- 
culum  y  non  evitandae  mortis  metus  y  ipsa  te- 
merarii  consilii  inutilitas  ab  admoyenda  operi 
manu  cimctos  deterrebat.  Interim  deflagrabant 
ipsa  sacratissima^  Sedis  penetralia  y  ubi  Palla- 
dium  asseryabatur  :  Palladium  illud  dico,  Ju- 
dices  y  Praesidium  hujus  urbis  y  Reip.  columen^ 
toiius  imperii  decus  et  omamentum  :  cujus  Nu- 
men  fortunatissimum  tantam  Populo  Rora.  glo- 
riam  peperit  j  quo  pereimte^  interituram  simul 
Romae  lortunam  Oracula  toties  declararunt,  In 
communi  totius  civitatis  trepidatione  pariter  ac 
luctu  ;  int^r  gemitus  et  comploriatibnem  ciyium  j 


K' 


4 


I 

I 


■ 
« 


•\ 


1 


in  summ4  populoram  desolatione  y  uuus  Metellus 
adfuit,  qui  janentes  erigeret ,  recrearet  per- 
ditos  y  afilictos  consolaretur.  Vidistis  ^psi  y  ut 
oblitus  sui ,  periculi  securus ,  salutis  immemor  ^ 
medios  per  nammarum  globos  ac  vortices  irrue- 
rit,  et  crepitantibus  circumquaque  ignibus, 
certo  vestigio  in  eum  perrexerit  locum  ,  ubi 
furebat  incendii  vis  ma)or  j  ut  suis  ipse  ma- 
xiibus  jam  contactam  flammis  sacram  Palladis 
imasinem  eripuerit ,  et  illaesam  ad  nos  reduxerit. 
Vidistis ,  inquam  ,  obstupuistis  ,  coUaudastis  ho- 
minis  fortitudinem  ^  triumphanti  applausistis. 
At  ingemuistis  mult6  magis,  cum  redemptam 
tant&  Af  etelli  calamitate  salutem  vestram  animad- 
vertistis*  Nullus  fuit  e  vobis ,  qui  servatum  opti- 
mo  Pontifici  oculorum  usum  suo  ipsius  periculo 
non  voluisset.  Et  erit  jam  aliquis,  qui  mulctandum 
cum  dignitatis  suaj  jactur^  arbitretur?  Ecquis 
erit  deinceps  ,  qui  posit^  paribus  in  angustiis 
Reip.  opitulari  sustmeait?  qui  capitis  discrimine 
pnestare  vos  incoiumes  velit  ? 

Atenim  non  est  idoneus  Metellus ,  ut  muneris  ConfutaH^' 
8ui  partes  per  se  ipse  obeat.   Hoc  enim  unum   McwiiusTei 
est,   quod  tam  mahgnc  ,  quam  magnihce  ad- estidooeiu&d 
versanus  noster  jactavit  j  hoc  fait  imiim  causas  p^SMiJib 
ipsius  ,  et  prolixae  Orationis  firmanientum.  Sedtnanera. 
esto  :multa  sint,  quae  deinceps  prsestare  Metellus' 
non  valeat :   at  numquid  eadem  praestare  non 
potest  per  alios?  An  ergo  Imperatores  nostri, 
an  Consules,  an  caeterji^  quos  moderandae  Reip. . 
praefecistis  ,    suis  ipsi  oculis  usurpant  omnia , 
aut  omnia  per  se  exsequuntur?  Quid  ergo  prohi- 
bet ,  Judices ,  quominilis ,  quemadmodim  illis  y 
ita  ef  Metello  digni  ministri  seligantur,  qui  de 
omnibus   ad  eum  referant,  di!im  ipse    consilio 
et  prudenti^  pro  more  statuet ,  quidfluid  ad  Reli- 
gionis  sacrorumque  i^uram  pertinebit« 


346  iHETOniCJtf 

€i>7rq>Uxio,  Valeant  ergo  adversarii  nostri  praestigia^ 
E»t  Meieiius  quibus  scrupulum  injicere  religioni  vestrae  ae- 
Mi  dignitate.  gTessus  est  :  occiuclite  aures  pemiciosissunis 
consiliis  ^  qu£e  iantam  nomini  vestro  labem  in- 
ferrent ;  neque  in  has  angustias  sinite  adduci 
Rempublicam  ^  ut  ^  di!im  in  bonos  cives  ingrata 
Videbitur ,  neminem  deinceps  kabeat  y  qui  la« 
boranti  succurrere^  et  egregiam  periculo  suo 
navare  operam  velit. 

Hic  autem  notabis  non  servandum  esse.semper 

eUndem  in  tractanda  Ratiocinatione  Propositio- 

num  ordinem ;  sed  immutandum  plerumque  ^ 

cum  ad   dissimulandum  Aatiocinationis   artifi- 

cium  f  tiim  ad  vitandum  teedium ,  atque  satieta- 

tem.  Quod  ipsum  monet  Tullius^   ub..  2.    de 

Oratore.  n.  177.  Trnctatio ,  inquit ,  varia  esse 

debetj  ne  aut  cognoscat  artemy  qui  audiat^ 

aut  defatigetur  sindUtudinis  satietate.  Pro^ 

poni  oportety  qidd  afferas  ,  et  id  quare  ita 

sit  ^  ostendere.  Et  ex  iisdem  illis  locis  inr' 

terdhm  concludere  y  relinquere  alias,  alibque 

transire.  Sap^  non  proponere  ac,  ratione  ipsd 

.    afferenda  ,  quid  proponendum  fiierit  decla-- 

*  rare ;  si  cui  quid  simile  dicas ,  prihs  ut  si^ 

niile  confirmes  :  deind^  ,  quod  agitur,  adjun^ 

gas  :  puncta    argumentorum  plerumque  ut 

-     occulas  y  ne  quis  ea  numerare  possit ;  ut  re 

distinguantur y  verbis  confusa  esse  videantur. 

Habes  exemplum  istius  varietatis  in  Oratione 

pro  Ccelio  n.  4^.  ubi  hoc  argumentum  instituit, 

auod  Ratiocinatione  tractat:  Quisquis  liberalibus 
Isciplinxs  ac  studiis  deditus  est  y  non  potest 
«ervrre  voluptatibus  y  «ed  Coelius  liberalibus  arti- 
bus  perdiiicendis  semper  deditus  fuit  j  ^ergo 
Coelius  non  potuit  servire  voluptatibus. 

.Nam  ad  idissimulandum  artificium  Ratioci- 
natioiiis  incipit  a  Probatione  Assumtionis ,  seu 


LIBER      PRIMU8*  3^7 

j^.quartd.  Propositioiie  B.atiocinationis ,  et  probat 
Coe|ium  deditum  fuisse  semper  liberalibus  studiis 
hoc  pacto.  Audistis,  chmpro  se  diceret  y  au^ 
distis  antea  ,  ciim  ax:cusaret  (  defetidendi  hcBc 
causd  j  non  gloriandi  loquor)  genus  oratio^ 
nis  y  facultatemy  copiam  sententiarum  atque 
verborum  ,  quc^  vestra  est  prudentia  ^  per^ 
speacistis,  Atque  in  eo  non  solicm  ingenium 
elucere  ejus  videbatis ,  quod  sccpe  j  etiamsi 
industria  non  alitur^  vatet  tamen  ipsumsuis 
viribus }  sed  ineraty  nisi  me  propter  benevo^ 
lentiamfort^fallebaty  oratio  y  et  bonis  artibus 
instituta  et  curd  et  vigiliis  elaborata. 

Deinde  expositd  et  probati  Assumtione^  re- 
greditur  adPropositionem  ipsam  Ratiocinationis^ 
et  demonstrat  non  posse  eundem  bominem  et 
studiis  6S§e  deditum  y  et  servire  voluptatibus  ^ 
eodem  n.  45.  Atqui  scitotey  Judicesy  eas  cu^ 
piditates  y  quCB  objiciuntur  Ccalio  y  atque  hmc 
studia  y  ae  quious  disputo ,  non.fojciL^  in 
eodem  hondne  esse  posse. 

Mox  e  jusdem  Propositionis  afFert  Probationem  y 
quam  iiis^  amplificat  et  escomat....  Fieri  enim 
nonpotest  y  utamnms  libidinidedit^s  ^  anwre, 
desiderio  ,  cupiditate  y  s(Bpk  nimid  copid, 
inopid  nonnunqu^m  etiam  impeditus,  hoc  ^ 
qnidqidd  esty  quod  nos  facimus  indicendo, 
non  modb  agendo  ^  veriim  etiam  cogitando 
possit  sustinere.  An  vos  aliam  causam  esse 
ullamputatis  ^  curin  tantisprcBmiis  Eloquen" 
ti(B  j  tantd  voluptate  dicendi  j  tantd  Umde  j 
tantd  glorid  j  tanto  honore  ,  tam  sint  pauci 
semperque  fuerint ,  qui  inhoc  labore  versen-- 
tur.  Omittendas  sunt  omnes  voluptates  y  w- 
linquenda  studia  delectationis  y  ludus  y  jocus  , 
convivium  ^  sermo  etiam  posn^  omnium  fami" 


/ 


348  RHETORlCir 

liarium  deserendus^  QiuB  res  in  hoc  gener^ 

homines  a  labore  studioque  dicendi  deterret, 

snon  quo  aut  ingenia  deficianty  aut  doctrina 

puenlis.  An^  hicy   si  se  isti  vit<B   dedisset^ 

Consularem  hominem  admodhm  adolescens 

in  judicium  vocavisset  ?  fiic  y  si  labofem  fii^ 

geret  j  si  obstrictus  voluptatibus  teneretur, 

in  hdc  acie  quotidid  versaretur?  appeteret 

inimicitias  ?  in  judicium   vocaret  f  subiret 

pericuhim  capitis  ?  ipso  inspectante  Populo 

Rom.  tot  mcnses  aut  de  sahite  y  autdeglond 

dimicaret  ? 

Dcnique  subjicit  Complexioncm  j  acvelutre- 
portala  victoriS.  triumpliat.  n,  47«  Nihil  igitur 
illa  vicinitas  redolet?  nihil  hominumjama  ? 
nihil  Baia^  denique  ipscB  loquuntur  y  etc^ 

Hujus  Ratiocinationis  hoc  prop^  modo  trac* 
tatas  j  8ec[ueng  Exercitatio  exemplum  dabit. 

EXERCITATIO. 

Alexandri  Magni  adtrecentosMilites  Omtip, 
ut  Petram  Urbem  in  rupe  inaccessd  po^ 
sitam  im^adant. 

S  y  N  O  P  S  I  S. 

JlLac  utetur  Ri^tiocinatione.   Fetra  non  debefe  eo» 

retardare ,  quos  nuli»  hacteniift  difScultates  retardar 
runt}  sed  niillse  hacteniis  difficultates  vos  letardarunt^ 
ergo  Petra  non  debet  yos  retardare.  Ratio  qu»  yim  ar- 
guinento  sufficit  petitur  ab  Antecedentibus  :  Nihil  vos 
kactenus  relardavit. 

Exordium  ducetur  k  Complexione  ^  uimiriiiii  ab  e&. 
aententi^,  Petra  non  debet  vos  retardare^  qu»  senten* 
tia  ducetur  in  Periodum  \  t.  g.  si  rem  haberem  cum 
iis  Militibus ,  quorum  spectata  minils  Tirtus  esset  ^  etc* 
aed ,  etc.  ^ 

Deind^  venMt  ad^  Assumtionem  ^  null«  ad  kunc  us-, 


z.  I  B  B  K    r  B  I  Bi  tr  ••  349 

que  diem  dlfficultates  tos  retardaruxit ,  quod  tractabi* 
tur  per  Interrogationes  et  Antitheses ;  quid  enim  tam 
invium  quody  etc. 

3®.  Descendet  ad  Probationem  Assumtionis  quee  trac^? 
tabitur  enumeratione  Expeditionum  illarum  ,  quas 
Alexandro  Duce  perfecerant.  Narrabit  disjecta  muni- 
menta  y  occupatos  inaccessos  aditus,  juga  montium  su* 
perata^  debeilatos  hostes  fortissimoS)  etc» 

Concludet  per  Propositionem  ^  Petra  non  debet  re- 
tardare  quos  nihil  hacteniis  retardavit.  Nunc  igitur  tot 
expugn^tores  urbium,  tot  yictores  hostium  urbs  una 
noraretur^  etc.  Probationem  afferet,  quia  pariim  hono- 
ri£cum  ipsis  foret  ^  hlc  inTenire  metam  victoriarum )  et<^* 


O  B  A  T   I   O. 


a  hodid  cum  milititus ,  quonim  c^j„pig^, 
iLi  foret  minus ,  quam  vestra    veuA  m 


Si  rem  haberem 
virtU9  spectata  miLi  foret  minus,  quam 
est,  commilitones  fortissimi,  vererer  ego  pliiri-^*^^^ 
mum ,  ne  Tel  ad  unum  Petrse  aspectum^,  quam  ari  miiun  ai» 
natura  ipsa  adversiis  mortalium  impetus  videtur  ^^^^^^ 
muniisse ,  arma  pariter  cum  animis  abjicerent* 
Nunc  ver6  Aiim  eos  alloquor ,  qui  suam  in 
adeiindis  periculis  constantiam  toties/approba- 
ront ,  non  dubito ,  quin  ,  quantum  ad  mfrin- 
gendos  animos  vestros  ofiert  urbs  illa  difScuU 
tatis  atque  pertinaciae ,  tantum  ad  eam  oppug*- 
nandam   roboris   atque  audacia^  aiFerqitis. 

Quid  enim  est  tam  invium,  per  quod  sibi  jgsmmn». 
viam  fortitudo  Vestra  non  fecerit  ?  quid  tam  ar-     Nihn  lait 
.  duum ,  qu6  non  ala^critas  eruperit  ?  quid  tam  in-  ^^  au^^Ili 
victum  et  insuperabile  ,'quod  insitus  animo  vin- p«rfe««'i««- 
cendi  ardor  non  fregcrit  atque  expugnarit? 

Nam  quid  hiq  ego-  memori^  repetam  ^  qu£B-  Prohatio  As- 
cumquemihi  dedistis  ad  bunc  usque  diem  virtu-   *umtionu. 
ti»  vestrsB  monimenta.  Urbium  invictarum  pro-  A!«l^iinu 
pusiiacula  disjecistis ;   montium  iuga   perenni  iitibds  fefti^ 
nivo  obruta  emen»i  estxs  j  maccessos  atlitus  oc-  ^^«112!. 


35o  fLnnroKxtiM 

cupastis  ;  rapidissimos  amne^  trajecisris;  angu$^ 
tias  Cilicide^intraYistis,  vim  frigoris  in  India  sine 
lassitudine  perpessi  tolera^s ;  experiendo  ,  quas 
caeteri  desperaverunt  ^  A«iam  tenemus  in  potes* 
tate. 
jPropoxitio.  Nunc  ergo  tot  expugnatores  urbium ,  tot  do- 
petra  noa  mitores  hostium  ,  tot  populorum  victores  Urb« 

debet  eoc  re-  o  rri  •  i^  •      t* 

tardare  quo«  uua  moraretur  f  inumpius  nostns  Jretra  metam 
iiihiihacten^jjjjpQQ^j.gt2  hunc  ad  seopulum  allisa  vis  atque 

«etazdaTit.  .*^  j.  *^  i     i  o  t  a 

acies  armorum  crangeretur^  autnebesceret?  hic 

praeceptarum    animo  palmaruin  ac   laurearum 

spes  atc[ue  expectatio  rescindetur   atque  eva^ 

nescet?  '  -      •  r 

Probatio        Vidote,  fortissimi  Commilitones  ,  videte,  no 

Proposttto'    jj^jjj  gloriosissimum  vobis  fuerit  nihil  hactenus 

Quia  ewet  fortitudini  vestrse  restitisse  j  ita  fbret  jam  tur- 

^  ^^  pissimum ,   si  vos  iniquior  urbis  moles  retar- 

piixi&«iioAori.  daret.  Cogitate  ^  quaeso  ^  intentos  esse  in  unum- 

ficum.  quemque   vestri!im  universi  orbis  oculos  ,   <ju£ 

£icinorum  vestrorum  splendore  perstrictus  to« 

ties  obstupuit  y   et  novum  in  hodiem&  expug- 

natione  Voboris   atque  constantise  prodigium  k 

vobia   expectat.    Ite   igitur   alacres    Alexandro 

duce  atque  auspice  ^   et  ^   quem  tanti  facinoris 

habetis  jam   hortatorem^   eundem  fortitudinis 

vestrsB,  muneratorem  ampKssimiim  speratote. 

* 

EXERCITATIO. 

Abigailis   ad  Davidem  Omtio ,  ciim  ^is  ad 
perdendam  Nabali  domum.  pergeret^ 

SYNOPSIS. 

Utetur  hoc  argumento.  & 'Notatione  Nominis  p0- 
titp.  Nihtl  tam  regium  est  qu4m  hostibus  parcere.  Tu 
Rex  es  ^  ergo  debes  hostibus  parcere. 

Exord.  Duceturk  Prolepsi,  dicetque  non  v^nire  se, 


tat  factuin  conjugis  ezcuset,  aut  de  nimi&  DaTidis  sere- 
ritate  conqueratur;  dignum  esse  Nabalum^  quipcenas 
luat;  quandoquidem  tanti'  Regis  jussa  despexit.  At  eo 
se  yenisse  cousilio ,  ut  ad  ejus  clementiam  recurreret. 
Tum  tractabit  Propositionem ,  ost6ndetque  quim  sit 
dignum  magnanimilate  regia  hostibus  parcere. 

Frobationem  afferet  petitam  k  Comparatione  ;  confe-  ' 
retque  res  k  Davide  prseclar^  gestas  cum  eo  facinore^ 
quo  yindictse  desiderium  reprimens  Nabalo  parcet. 

Alteram  Probationem  af&ret  petitam  ab  ipsius  Davi- 
dis  facto  j  qui  Sauli  Kosti  pepercit ,  chm  posset  ipsum 
perdere.  IJnd^  eliciet  argumentum  k  Majori  ad  Minus. 
Tu  cixm  Tersar^ris  in  continuo  Titsa  periculo  ^  noluisti 
eum  occidere  ^  k  quo  uno  timendum  nabebas ,  quant6 
faciliiis  debes  homini  parcere ,  k  quo  nihiL  tibi  timen- 
diun  sit. 

Tumy  relict4  Assumtione,  queo  clara  est,  per  varioa 
motus  tractabit  Complexionem  ; '  ergo  debes  Nabalo 
£arcere« 

o  a  ▲  T  I  o. 

Supplicem  yides  y  tuisque  adyolutam  genibu3 
Abigailem  y  Kex  fortissime ;  non  e  oparatam  ani-* 
mo^  ut  infelicis  Nabali  factum  excuset,  aut 
de  tu4  in  eum  severitate  conqueratur.  Scio 
quam  grave  scelus  sponsus  imprudens  admiserit } 
quascumque  in  eum  statueris  poenas  y  etiam 
meritis  leviores  feret,  qui  regiae  contemptor 
majestatis  imperia  tua  neglexerit.  Hoc  unum 
Aiihi  miseris  in  rebus  perfugium  est ,  liaec  spes 
afflictae  salutis  una^  clementiam  ut  implorem 
tuam.  Caruissem  bodi^  conspectu  tuo  ^  Rex 
ibrtissime  :  suis  se  in  latebris  una  cum  infelici 
marito  continuisset  Abigail  fatalem  capitis  sen« 
tentiam  expectans  y  nisi  tu  y  quem  nnum  ye-- 
reri  debuimus  y  spem  injecisses  aliquam ;  nisi 
benignitatis  tuae  fiaucia  jacentes  ac  perditos  exci- 
tasset.  Novimus  enimvero  y  novimus ,  et  tota ,  ProposiHQ, 
quam   lat^   patet,   Judaea    spectatum  habet,    ^'^"  ^" 


352  AHfiTORlCi£ 

mhn   iiosU-.quam    regium   ad  Iiunc  usque   diem    duxem 

busparcere.   tosti  vcl  infenso  parcere  j  La^c  tibi  semper  pla- 

cuit  inter  cseteras  -victoria^  quam  de  te  ipso  ^ 

,quam  de  iracundia  retulisses  j  neque  visus  tibi 

est  unquam  tiiumphorum  tuorum  fructus  dul- 

cior  ,  quam   si  ex  hoste  capitali  fecisses  quem- 

piam  amicissimum. 

Prohatio        Equidem  scio  y  Bex  fortissime  j  praedicabunt 

Pjopositio'  pQg^j^  j.gg  ^  i^  bello  et  pace  prajclar^  gestas^ 

A compara-neque  de  laudil^ius  tuis  ulla  unquam  aetas  con- 
tione  rcrttm  i  ticcsset.  Te  Gisantis  immanis  victorem  gloriosis- 
ntflu  simum,    te  rhilistnaeorum  tnumphatorem ,  te 

domestici  tumultds  pacatorem  extoUent.  Tuam 
in  capiendis  consiliis  prudentiam  ,  in  agendis 
rebus  Ibrtitudiiiem  ,  in  perficiendis  constantiam 
celebrabimt.  At  quae  ]^ar  inveniri  poterit  Ofatio, 
cum  animi  tui  mansuetudineih  y  cixm  tempe- 
rantiam  atque  moderationem  exomare  aggre* 
dientur.  Credent  illi  j  qui  rerum  tuarum  his- 
toriam  olim  excipient,  extitisse  quempiam  in 
victori^  tam  sui  compotem ,  ut  servare  mallet 

?uos  vicerat  y  qu^m  vmcendo  eosdem  perdidisse. 
[uic  tu  gloriae,  cujus  socium  habes  neminem^ 
}"  )atere ,  Princeps  invictissime ,  ut  infelix  Naba- 
us  cumulum  adjiciat.  Hoc  habet  saltem  in  su4 
calamitate  conjux  meus  solatium,  ut  per  hunc 
tot  patratis  a  te  tant^  cum  laude   facinoribus 
^  idiquod   incrementum'  accedat,  Is    unus   potest 

aliquid  addere  ad    vulgatam  jam  de  teapud 
gentes  exteras  bonitatis  famain. 
.jHuraTro'      Im6 ,  im6  indulta  per  te.Nabalo  venia  sus- 
jL^m  m. citabit  apud  omnium  animos  g^-atissimam  facti 
tio&e  sauiu ,  ilUus  memoriam ,  quando  iniimco  SaiiU  et  per- 
«HL?,?»'*'  ^*'  sequenti  te ,    te  acriiis  ,  ciim  interficere    eum 
^abalo.        posses*,  pepdrcisti.  Hic  ille  David  est,  mquient, 
^      tam  bonus  ^  tam  faciUs,  tam  inansuetus  !  ut 


z.  X  B  s  A,   p  R  I  M  ir  s;  353 

^nstatis  sibi !  ut  sui  semper  similis ,  ut  in 
parcendo  tam  imis  qu^m  summis  semper  mag'* 
nificus!  Hanc  tu  opihionem  mansuetudinis , 
non  tuleris  mod6 ,  si  Nabalo  parces  ,  sed  au- 
gebis.  Jam  kaberi  contemptor  mjuriaixim  nuUo 
tuo  periculo  potes ,  qui  capitales  iras  tan,ta 
▼itae  tuse  discnmine  olim  condonasti.  Nihil  tibi 
jam  metuendum  habes  a  Nabalo ,  cui  nihil  non  m 

«rat  a  Saiile  pertimescetidum.  QuantJ)  stabit  tibi  ^ 

illa  victoria,  quae  tantum  tiBi  laudis  accersetl 

Miseresce  igitur ,  Rex  fortissime  ;  Tivat  beae'^  Compisxio! 
ficio  tuo  Nabalus  j  et,  quod  ipsi  mihique  lucis  Debet  Darid 
exigendum    superest ,    noc   Regis   bemgnissimi  ^^^^^  *  ^*'** 
clementise  ac  bonitati  debeamus. 

ALIA     EXERCITATIO. 

S^,^  .,^  P«  W««  M^,u^  R.^^         ■  . 

OmtLO  y   qud  victum  in  acie  Pharsalicd 
Pompeium  et  in   /Elgyptum  conjugientetn 
'    ^etvandum  esse  demonstrat^ 

SYNOPSIS. 

vTkhi  wo  illo  argumento utetur.  i**.  Quidem  Magna- 
nimitatis  est  opem  ferre  miseris,  Pompeius  estmiser^ 
'  ergo  magnfinimitatis  est  opem  ferre  Pompeio.  2^*  Turp^ 
est  amicum  adyersi  fortun^  laborantem  deserere ,  sed 
Pompeius  est  amicus  tuus;  ergo  turpe  est  Pompeium 
deserere. 

Tractabitur  i*^.  Assumtio  ^  2**.  Proposltio  prioris 
argum^nti.  Deind^  sola  Assumtio  posterioris  argu- 
menti. 

Orietur  ergo  ab  Assumtione  prioris  argumenti'^ 
nemp^  Pompeius  est  miser  ,  reprsesentabitque  miserum 
ipsius  statum  per  comparationem  cum  priori  fortuni 
et  per  Antitheses.  Ecce  venit  ad  te  Po^peius  acci^is 
ac  perditifi  rebus ,  qui  ,  etc.  Tictus  y  qui ,  etc.  tuam 
implorat  opem  ^  qui  9  etc. 

2^.   Gradum  faciet  ad  Propositionem  ^  ostendetquo 

Ton,  I.  Z 


^Si  HHBTOlLZCiE 

iftAgiifliiimit&tis  esse  mifieris  cpitulari.  Ne  te  illa;  spe« 
cies  supplicaatis  deterreat ,  nleniitteris  nunquain  fuisse 
tibi  oblatam  illustriorem  occasionem  ^  etc.  Bam  cur 
in  eo  positus  es  dignitatis  gradu  nisi  ut^  etc*  tum  re- 
lict^  probatione  Propositionis  \ 

y»  Veniet  ad  Assumtionem  alterios  argumenti  y  ju- 
bebitque  ipsum  meminisse  quid  Pompeio  debeat  y  qoi 
parentem  ipsius  de  iolio  delsirbatum  restituit.  Ampii-* 
ucabit  beueficium  per  Narrationem  et  Ifypotiposim.  De« 
'  jectus  pater  tuus  suorum  maIeyolenti4  propitium  Pom- 

peium  expertus  est^  etc. 

*  4^.  Vetiiet  ad  Complexionem ,  omissd.  Propositione. 
Ttt-ne  ergo  dtibites  relerre  parem  Pompeio  vicem !  hunc 
ku  abjicias ,  per  quem  rfgnas  ,  et  sine  quo  non  Tiverest 

O   R   A   T    I   O. 

Assuntito        Ecce  venit  ad  t^  Pompeius^  Rex  fortissime^ 

m"n*7^'^"*^^^   in   eS.   qiudem   majestate   ac  pomplL^  qui 

Pompeiiu  est  totius  orbis  yictoi*  ac  triumphator  incessit ;  sed 

"*^'-  accisis  rebus  ac  perditis>  sed  yictusi  et  amisso 

exercitu  tristissimos  inconstantis   fati  casus  re- 

praesentansadviyum.Ecce  supplicantis  in  morem 

alienam  opem  implorat  y    qui  opitulari   caetcris 

et  aiFerre  subsidiiim  laborantibus  noverat.  Ecco 

4uam  in  fidem  ac  clientelam  se  recipit^  cujus 

in  patrocinio  ac  defensione  tam  certum  adversus 

rebelles  et  contumaces   iEgyptios  tnus  parens^ 

tuque    adeo  patemi  lieres   imperii   pra^sidium 

liabuisti. 

ProposHio        Neque  te    ver6   funestissimus  ille    supplicis 

^s^nH,  ^^^  Principis  apparatus  ab  impertiend^ ,  quam  enix^ 

Magnamroi-  petit ,  fiduci^  deterreat.  Im6 ,  imo  cogita  ^  Rex 

*?*"?"  "?®'fortissime,  nunquam  illustriorem  oblatam  tibi 

luisse  probandae  virtutis  et  magnanmiitatis  regiae 

commendandae  occasionem,  qu4m  qu£e  infortu- 

nati  Imperatoris  calamitas  attuiit.  Quorsiim  enim 

putas  ad  tantum  dignitatis  apicem  atque  fasti- 

gium  fuisse    reges  evectos,   nisi  ut  in  altiore 

loco  positi  ad  sublevandam  miserorum  inopiam 


1  ■"  ■.  • 

t  t  B  e'ii     9  k  t  k  xi  8.  ^55 

uhr^  ddscfeiiderent,  et  Isetiom^  quo  fruuntur, 
fati  coinmoda  cum  afflictis  et  imquam  sortem 
Mtienttbas  partireiitur.  Hoc  enimTero  reges  ha- 
i>ent  supra  caeteros  mortalium  ,  siias  ut  opes 
«fiu^dere  possint  uberitis,  et  liberalitatis  6ua5 
magnifioentiam  illustriiis  declarare. 

Sed  (juid  egp  te  aeeefrid^e  istis  raeditor,  aut 
iftibil  indigentem  stimulis  aggredior  incitare ,  Assumtio 
quasi  Pompeium  igrtorares ,  aut  quid  tanti  viri  ^5^^,"!^«// 
Denevolentiae  debeas  non  memmisses?  Nam  MuUuinde. 
cur  tibi  revocem  in  memoriam ,  ut  ptilsus  e  ^*^*  i^«i>«i«' 
solio  per  sunmium  nefas  populorum  malevolen- 
tik  PtoloEtreBus  patens  tuus,  in-  sola  Pompeii 
Magni  liberalitate  atque  fbrtitudine  pra;sidium' 
invenerit?  Frustra  vicinorum  Principum  fidem 
ac  clientelam  imploraverat ,  frustra  diverterat  in 
variaa»  plagas  afiquam  afUictis  rebus  £duciam 
togaturus  :  friistr^  digressus  Romam  tanqiiam 
in  asyhlm  et  commlinem  gentium  omnium  por- 
tym ,  Senati\5  sluctoritatem ,  Magnatum  poten- 
tiam  j  veluti  ostiatim  f  emendicaverat.  Invenie* 
batur  nemo^  qui  jacentem  erigeret,  recrearet 
perditum ,  afSictum  consolaretur,  Unus  repertus 
Pompeius  est ,  qui  amicas  misero  regi  tetenderit 
manus ,  et  lentos  nimis  in  ferendis  suppetiis  in- 
flammaret.  Nosti  quo  demtim  exitu  excitarit 
unumquemque  ad  impertiendam ,  quam  paren» 
tuus  6pem  atque  benevolentiam  postulabat  ? 
quS  auctoritate  su^  ac  gratilL  partem  Senatfis 
long^  potissimam  ^  ipsosque  adeo  Consules  suam 
iu  sententiam  ire  compulerit  j  quo  studio  rerum 
vestrarum  banc  sibi  ipse  suftipserit  provinciam  j 
tuum  ut  solio  parentem  redderetj  quant6  deni« 
que  robore ,  quanta  prudentiS.  rem  totam  pro- 
moverit  ac   feliciter  consummarit. 

£t  tii  intmm  parem  referre  Pompeid  grati^ni 

Z  ^ 


▼ai«. 


356  R^HBTCHICA 

b'^^*'^'*  dubitabis?  himc  tu  jacere  a£9ictam  piatiere^ 
peium'  adjui  ^^^  parentem  tuum  erexit?  hunc  tu  destitutuiu 
omm  ope  abjicies  9  sine  cujus  praesidio  nunquam 
ereptum  tibi  regnum  recuperasses  ?  Vide  ergo  , 
ne  y  cum  olim  Pompeio  gioriosissimum  fuerit  ^ 
nuUa  affectum  benencentilL  pulso  regnis  Ptolo- 
ma)o  tam  impens^  studuisse^  ita  turpissimom 
tibi  sit  tam  singulari  proYOcatum  beneficio  y 
nuUam  supplicanti  jam  Pompeio  benevolentiaB 
partem  impertiisse, 

N.  B.  Niliil  de  Sorite ,  Enthymemate  et 
DilemmcUe ,  veteri  illlL  et  obsolet4  dudum  su- 
pellectili  scholasticds  Abetorices  ^  retineadum 
censuimus ;  sed  orationes  subjiciemus  hoc  moda 
tractatas  ab  autore. 

EXERCITATIO. 

Cnei  Domitii  ad  JuL  CcBsarem  post  Phar- 
salicam  pugnam  Oratio  ,  ut  iis  qui^contra 
ipsum  arma  tulerant^  parcat* 

Per  Entliyinema. 

SYNOPSIS- 

JlLoc  utetur  Enthymemate.  Debes  providere ,  ne  qui« 
susceptum  k  te  bellum  ciTile  putet  non  Reip.  srati&y 
sed  ut  privatas  inimicitias  ulciscererls  \  ergo  deoes  iis 
parcere ,  qui  contra  te  arma  tulerunt. 

jSxordium  sumet  k  Propositione  ^  dicetque  bimc  sem- 
per  yisum  fuisse  animum  Csesaris ,  ut  solius  Reip.  caus& 
dimicaret. 

B.ationem  afTeret  propositionis.  Quia  id  Csesar  re- 
Teriprffi  se  tuierat^  cikm  neminem  perire  voluisset  prce- 
ter  eos  ,  qui  in  acie  perierunt ;  revocabitque  ipsi  in 
memoriam  quemadmodum  suis  miiitibus  preeceperat^ 
ut  civium  qorporibus  parcerent. 

Mox  veniet  ad  Complexionem  y  Ccesarem  hortando 
ut  eos  servatos  velit ,  quibus  bellifuror  pepercerat:  ut 
Deos  imitetur  illis  condonando  |  qui  Deonim  beneficio 
Tiverent» 


t  l^  B   B  R      #  B.  I   M   U   S.  55/ 

O   R   A   T   I   O. 

Etsi  nemo  tibi,  Cai  Cassar.^  (jui-  succensere  Propositiai 
Ture  potest  •    si   lanr   armorum   tiionun   erorii    p^^^  !>">- 

-J.  A  •  '  '  ,  ^         .  .  .  D  Tidere  ,     om- 

lactus  rerum  ommum  dommus  justam  m  iutisnesm  putent 
atque  Reip^.  hostes  severitatem  exerceas  ;  tamen  ^^^}^^  f»^p®^ 
cum  susceptum  a  te  civue  beUum  tuenaae  xiei-  ^ratu  a  tc 
publicas ,    non   vindicandr  proprias    inimicitias  ^*"***  «wccp^ 

*«A"1  1  -S^  ll^-  *^*™* 

gratia  »i»mmbus  approbavens  ^  non  dubitavi  ^ 
quin  hosti  profligato  parceret,  q^uam  eundem 
perdere  praBstabiniHs*  sestimares. 

Enimveri  liceat  tibi  revocare  in  memoriam     ProbaHo 
tempus  iUud,  quod  amarissimis  lacrymis  saepe-P'*'^^**""*''^'»'^' 
cleflevisti.  Memmisti,  Cai  Caesar,  nisiforte,  qui  „^2"'*°^",»^ 
nihil  oblivisci  soles  prceter  laucfes  tuas ,  excidit  diei  voiuisti  pr». 
illius  recordatio ,  ciim  in  acie  PharsalicS.  victor  a^cMVkra^ 
lectissimum  Romanae   militiae   florem   cemeres , 
miserabilem   ultr6  in  interitum  ruere  j  mejni- 
Bisti ,  inq^uam ,  in  illo  armorum  aestu.,  q.ui  ini- 
micusutplurimum  consUii  est,  et  omnis  expers 
humanitatis,  quis  foerit  animi  tui  sensusVut 
pereuntiuiti  vicem  ddleres  unus  omnium  maxi- 
m^  ?  ut  civium  nostrorum  corporibus  parcitum 
velles?ut  salutis  publicae  sollicitus  magis,  quam 
propriarutn  injunarum  memor ,  Romanum  quo- 
quo  modb  sanguintm  redemptum  optares  ?  Audi- 
vimus  illam  ,  quotquot  sumus  ,  plenam  clemen- 
tiae    vocem ,    cAm   victoriam  ipse   tuam,   quaB 
tant^    crueris    copi^  constitisset ,  detestaveris  j 
ct ,  cum  jam  non  esset  integnim  revocare  ad 
vitam  ,  qui  inter  arma  ceciderant ,  palam  edice- 
res  part&  jam  victori^ ,  ne  quis  in  superstite& 
belU  treliquias  peccaret. 

Nunc  ergo  compositis  tam  fortiter  quim  fe- 
Hciter  civicis  iniotibus  ,  vide  pro  twk  sapientid  , 
Cai*  Gaesar ,  ^ialem  te  medio  pacis  in  sinu  prses- 


36o  •       RHBTbRIC/P- 

excogitamm?  Hoc  tibi  perauaseras^  et  nemo 
erat  y  qui  tibi  non  assentiret ,  genus  istud  ho- 
minum  non  esse  tam  invictum  y  ut  alii  poenarum 
metu  deterriti  ad  meliorem  se  £rugem  non  reci- 
perent^  alii  variis  cruciatibus  ac  suppKcns  per- 
diti  tristissimas  secnm  gentis  nefanose  reliquias 
non  sepelixent.  Institimus  acriter,  peifecmiu^ 
quod  erat  imperatum ;  nullam  vel  sexiks  y  yel 
setatis  y  vel  condilioms  ,  vdi  etiam  sanguinis  ra- 
tionem  liabuimus.  Samtum  est  in  amicos^  non 
est  parcitum  affinibus  at!rt  consangilineis.  Fra- 
tres  ipsi  .fratrea  in-suo^^.  parentes  in  liberos^ 
Probatio  pro- in  coujuge^  maxiti  crudeles,  extiterunt.  At  qux> 
posmonis.  8ticce8su.'Aaiulem  ,  qux>  exitu  ?  ReToca ,  Princeps 
sapieiiti«sime  y  revoca'  in  memoriam  y  qu4m  mul- 
tos  tot  ab  hmc  aniiis\|  ex  quo  funestum  cum 
illis  Iiominibujs  bellum  exercemus^  vario  tor- 
mento|:um  g^nere  perdiderxs^  Numera,  si  potes^ 
quot  aquis .  subma^si  ^  quot  enecti  suspendio-, 
quot  exusti  fiammis^-quot  ferro,  q|uot  equu^ 
leis  ^  quot  rotis  absumpti.  Vidimus  vicos  ac  pla- 
teas'  natantes.  eorum  sanguine  j  limuimus  non 
semel  huic  urbi,  ne  cadaverum  moles  immensa 
luctuosam  pesteip.a^  coQtagem  inferret.  Exbau-i^ 
simus  ipsam  tortorum  industriam  in  inveniendis 
poenariim  monstri^y  qu^  Christianos  percelle- 
rent.  Venim  quid  promovimus  ad  hunc  usque 
>  diem ,  quid'  perfeciirnsis  ,  aut  quae  «pes  nobis 
deinde  relicta  est?  Non  mod^  nen  est  immino- 
tus  illoruni  nUmerus  y  sed  crevit ;  non  infractusr 
animus  ,  sed  erecttis'5  nw  accisae  vires ,  sed 
confirmateefuroribus  Aostris  illudunt.  Diceres  fa- 
taletn  hydram  ^  qu^i  fruis''  ^  vulneribus  quoti- 
die  crescit  ac  puiiulkt-^  flftBguis  edruiti  lataHa 
instar  semiiii^  est^  und^Hbl^t  singnlas  in  ko^a» 
monstraipasgim*  exstilrgutft*'  ■ 


nMk 


rxBSR    ^Rxtetrs;  B6i 

Quid  si  tam  frustra  gentem  in  illam  cer- 
tatum  est ,  Princeps  sapientissime ,  qua  spe 
deinceps  in  eandem  saevire  parabimus  ?  sif  cre»- 
cere  ulterius  pergat,  si  sors  illa  suppliciorum 
est ,  quibus  iilam  exercemus ,  ut  novum  robur 
sufficiaiit ,  nihil  ne  metuendum  putas ,  ne ,  cum 
iniTaluerit  tandem  aliquand6  ,  tristissimam  tibi 

Eemiciem ,  cladem  imperio ,  ipsi  Deorum  re»-. 
gjioni  ruinam  moliatur. 
Patere  igitur ,  Princeps  sapientissime ,  ut 
illa  deinceps  cesset  camihcina ,  quam  in  Chris- 
tianum  genus  tam  nullo  fructu  exercuimus.  Suis 
illi  addicti<  erroribus  inanes  recentis  ac  noYse 
religionis  larvas  consectentur.  Emoriantur  illi 
natalibus  in  teHebris;  etquando  nuUis  tanti  Im-  Compiexio. 

111        T  ••  1  •¥  1        •    •  Ergo  ab»tm» 

peratons  yei  blanditus ,  vei  precibus ,  vei  minis,  4  persequen- 
vel  terroribus  revocari  ad  meliorem  frugem  non  ^^  Christu- 
potuerurit ,  permitte  lilos  mteiici  gemo^  neque 
tuam  posthac  aut  qui^tem  turbent,  aut  plenam 
bonitatis  clementiam  experiantur. 

Hanc  ver6  argumentationem ,  quaj  Enthy- 
mema  dipitur ,  lacile  est,  uti  jam  monuimus 
ad  perf ectam  B.atiocinationem  revocare ,  si  nimi- 
rAm  vel  Propositio ,  vel  Assumtio ,  qu»  subti- 
cetur  in  Enthymemate,  restituatur.  v.  g.  Ex 
ilio  Enthymemate  quod  tractavimus ;  scilicet , 
inutil^  est  ulterius  Christianos  persequi  j  ergo 
ab  eorum  caede  abstinendum ,  taceres  Ratioci- 
nationem  ,  si  Propoisitionem  substitueres ,  qufle 
subauditur.  Nemp^*,  desistendum  est  a  consilio 
inutili  j  sed  inutile  est-  persequi  Christianos , 
ergo^  etc. 

Et  illud  pariter  Enthymema  quod  primo 
looo  pertractatum  est  j  nimin^u^  ,  debes  -  prae- 
caver6,'ne  quis  susfeptum  a  te  civile  belium 
non  Reip.  grati& ,  sed  ad  vindicandas  privatas 


562  nnmTiomX'CM 

injurias  existimet;  ergo  debes  parcere  izs^  qui 
pontra  te  arma  tulerunt  ^  faeil^  mutabis  in  Ka** 
tiocinaiioiiem ,  si  Assumticmem  ^  quae  subtiGetur  y 
restituerifi  boc  pacto.  Praecavere  debes^  ne  quis 
ausceptum  k  te  bellum  existimety  non  Reipub^ 
grati^y  sed  ad  Yindioandas  privatas  injurias; 
aed  niai  peperceris  iis  qui  contra  te  tulenmt 
armai  multi  exisUmabunt  te  privatis  injunis^ 
non  B.eip.  utilitate  ad  ^uscipiendum  civile  bet 
lum  fiiisse  adductum ;  ergo  d^bes  parcere  y  etc. 

EXERCITATIO. 

In  eoSyOui  de  eventuris  siii  calamitatibus 
JJinnos  et  Hariolos  consulunt. 

SYNOPSIS. 

Exard*  X/icst  qiiosdftm  esse  in  torqaendis  se  ipsi» 
ingeniosos ,  quasi  non  satis  multa  eTenirent  contra  y<^ 
luntatem  feren^a. 

Propositionem  efferet  per  ApostropKen  ad  eos  qui  d« 
futuris  calamitatibus  Divinos  consuiunt  \  dicetque  illos 
esse  miserrimos. 

Confirmatio  petetnr  ab  hoc  DilemmatB>  quod  ita  pro- 
ponet.  Vei  illi  quod  enunciaaty  eventurum  esty  \el 
non  eveiLtunun;  statuite  ergo  quod  Tulds^  versate  vos 
in  omnem  partem  ^  nam  alterutnun  necesse  est  ^  ut  ad- 
mittatis.  * 

Tum  tractabit  prius  Dilemmatis  membrum ;  osten- 
detque  insipientes  eos  ^^i^ ,  si  calamitates  de  quibus 
Hariolos  coBsulunt,  eveniaAt;  quia  stultum  est  anfe^ 
tempus  se  macerare  y  bis  miseri  ^  etc. 

Deind^  posterius  membrum  tractabit^  probabitque 
non  minils  eos  infelices  esse,  si  nibil  eorum  eveniat^ 
quod  Divini  mentinntur  ^  quia  nibilominilks  torquebun- 
-tur  perpetuo  inanique  metii- 

Coneiudet  deterrendo  ab  ejaanodi  cuxiositate» 


x.tBEii    YftXMtrs.  363 

O   R   A   T  I   O* 

Cima  tam  multa  sunt  in  Mc^  quimTiTunus  , 
vitli  liQmines  miseri^  quascontra  spemac  volunr 
tatem  nobis  ab  adiYersis  rebus  ierenda  passim 
eecummt ;  tiiim  cert^  mirum  est  inyeniri  cmoB^ 
dam  m.  torquendis  semetipsis  macerandisque 
tam  ii^nioso0  ^  ut  novum  quemdam  malorum 
fmmukun  udtr6  aa  ▼olentes  sibi  accersere  non 
dubitent. 

Nam  quid  aliud  ^  amabo  yos  ,  facere  dicendi 
^unty  qui  insanabili  quidam  curiositate  correp* 
ti  eyenturas  sibi  olim  calamitates  ex  Hariohs 
Ddvinisque  sciscitari  gestiunt }  et  ^  quod  prudens 
rerum  omnium  moderator  atque  arbiter  Deus^ 
non  sine  amabili  providentise  suse  ordiiie  oc- 
cultaiidum  censuit ,  id  per  fas  ac  ne&s  magno 
sui  ipsorum  damno  ambiunt  pervidere  ? 

A^  enim,  quisquii  es  bujusmodi  tam  ini- 
micus  felicitatis  tildB,  ut,  si  quid  crediis.  tibi 
metuendum  grarius,  id  conjicere  ex  Hariolorum 
responsis  et  malas  per  artes  augurari  gestias  ? 
Qms  hanc  mis^ro  mentem  injecit ,  ut  torquere 
te  multo  ant^  quam  oporteat ,  atque  etiam  ma* 
cerare  frustra  y  ut  pliiruiiiltm^  mediteris.  Unum 
te  Tolo  imprudentiaa  tuas  testem  ac  judicem  ; 
non  ad  aliud  qu4m  ad  tunm  ipsius  tribunal 
appello.  Dic  mibi  ^  quasso  ;  yel  illa  evenient  BUcmma. 
auquand6,  quae  inanes  illi  Angures  enunciant 
mala^  vel  ab  illis  eyentura  fals^  pmdicantur* 
Quid  tibi  videtur  ?  ede  responsum.  Quid  siles? 
an  facere  tibi  iucum  .yelle  yideor  ?  an  captiosis 
argumentis  credulitati  tuae  insidias  paro?  Nullas 
hic  ambages  y  nuUus,  laJ^t  bic  dolus  ;  clara  sunt 
omnia  et  aperta  ^  nisi  quod  velis  intervenire 
medium^  ubi  esse    non   potest?  Fateris    ergo 


quod  nemo  sanus  reyera  negaverit^  aut  eyen-^- 

tura  illa  ^  quse  nosse  curiosius    ambig^s ,    aut 

cert^  non  eventura?  Ben^  est,  utor   responso 

Par»  priortuoy  ,et  rem  ulterius  persequor.  Si,  quod  illi 

ir.i«„^tu.  ^^   titi  perscrutenti  cupuiiiis   praBcinunt , 

eyenturum'  revera.  est^  uti  oictitant,  nad  tu 
hominum  inconsultissimus ,  qui  tantoper^  ta- 
maceres  ac  torqueas  ad'  eas  evitandas  cala-» 
mitates  y  quas  aeclinare  non  possis  !  cur  non 
quieto  potiilis  ac  tranquillo  exspectas-  animo  ^ 
quidquid  Superi  de  te  statuennt  ?  Numquid 
illa,  quse  refonnidas^.malacruciabunt  te  satis^ 
ci!un  eveneriat  y  nisi  te  ipse  ante  tempus  ultr6 
vexaveris?  bis.  miser  et  infelix  ,  quem  impen* 
dentis  fati  metus  mult6  gravius  jam  cruciet^ 
qu^m  ipso  forte  malo,  ciim  inciderit,  cmcian-^ 

^Part  poite- dus  sis,  At  si  uunquam  evenient  illa,  quae  tibi 
jam  tum  sollicitudjnem  tantam  pariunt ,  quan<- 
tas  stultitise  est  y  inanibus  perturbari  malorum 
umbris  puerorum  more ,  et,*  dum  in  portu  na^^ 
vigas  y  adversas  tempestates  ibrmidare. 

Videte  ergo  vos,  quotquot  mala  isthaec  pru- 
rigo  incessit  nactenilis  ^  ne  vos  uUo  fructu  astque 

Complexio.  emolumeuto ,  sed  magno  atque  incredibili  vestra 
supplicio  torqueatis  ^  abstinete  ea  velle  percunc- 
tari  y  qudB  sioi  uni  supremus  fatorum  omntum 
arbiter  ac  moderator  Deus  cognoscenda  reser- 
vavit ;  hoc  agite  mult6  diligentiilis  ,  ut  aBquam 
tebus  omnibus  ,  non  adversis  mimis  qu4m  pros- 
peris  mentem  praaparetis ;  et  y  quidquid  vobia 
demum  contigerit,  facite^  ne  vos  aut  elatiiia 
extolli  y  aut  deprimi  hum^ilis  patiamini. 


Ror« 


m0^^^fw%*%t%f*n^^^nt 


'i 


X.  X  s  s  «i    y  R,  I  M  tr  s.  365 

EXERCITATIO. 

Thisias  Adolescens    S^hzcusanus   cujtverstiit 
Coraceffi  Rhetorent  magistnini  suunu 

Dilemina  captiosum. 
«  Y  N  O  P  S  I  S. 

^arord.  dv  m^t  k  Frolepsi.-Signiiicabit  dolorem  snnm^ 
qu6d  adversusMagistrumadliibere  cogaturartem  iliam^ 
ijuam  ab  eo  didicerat. 

Deindd  allat^  Propositione  narral^it  breviter  ^  quft 
lege  ciim  Corace  pactus  fuerit. 

3*.  Per  InterrogaUonem  quaeret  il  Magistro  qud.  tan*- 
dem  in  re  positam  artem  putet ,  quam  ab  ipso  didice» 
rat;  tiim  i^ev  snbjectionem  respondebit  in  persuadendo. 

4^.  Proponet  hoc  Dilemma  \  vel  -persuasero  Judi- 
cibus  nihii  me  tibi  debere  ,  vel  non  persuasero.  Si  per- 
suasero,  dicta  causa  est^  ipso  Judicum  calculo  solutus 
ac  liberatus  aum.  Si  non  persuasero,  dicta  causa  est^ 
ipso  Judicum  calculo  sohitus  ac  liberatus  'sum.  Si  non 
persuasero ,  nihil  est  quod  mercedem  petas  ,  quam  eac 
pacto  nuliam  debeo  nisi  caus^  vincerem.  Hoc  argu^en<« 
.tum  urgebit  variis  interrogatiunculis. 

Peroratio,  Judices  obtestabitur  ut  jtis  *s.Uum'denten-. 
tzis  c(Mi£rment. 

O   R   A   T   X   CK 

1£as\  injustus  ego  quibusdam^  aut  saltem  accepti 
beneficii  parum  memor  videri  possum  y  qui 
post  exactam  sub  eruditissimi  Magistri  disciplmft 
adolescentiam ,  bac  ips^ ,  quam  sum  edoctus  ab 
eo  ^  dicendi  facultate  adversilis  eundem  abuti 
mediter ;  tamen  cum  res  mibi  sit  hodi^  apud 
Judices  dequissimos  et  maxime  perspicatces ,  it^ 
dicturum  me  spero  ,  ut  non  iniqui  tant^m , 
sed  ingrati*aninu  suspicionem  penitus  amoliar. 
Postulor  ego  negatae  mercedis  reus  ,  quam 
.  flibi  debitam  Corax  eruditus  BJietor  yindicat. 


366  nHBTOKtCJR 

Ne"  injurius  reverA  »ijm,  Judices^  et  dignud 
criminatione ,  quae  mihi  clarissimos  apud  yiros 
infertur^  si  deir^udare  homineni  yelim  r^su&^ 
et^  quam  pro  jure  suo  repetat^  abnuam  per^ 
solvere.  Veriim  hoc  agitur  mter  nos  ,  Judices, 
hoc  contentionis  kodiernae  caput ,  an  debita  sit 
merces^  illa ,  quam  Corax  pertinaciter  exigit. 
Affirmat  ille  quidem  ^onfidenter,  vocat  me  ves- 
trum  ad  tribunal;  infractse  fidei  et  immemoris 
animi  crimen  objicit.  Ego  ver6 ,  Judices ,  noil 
.confidenter  mini!is,  qu^m  ver^  debitam  nego 
mercedem^  iUe  quam  petit  :  adsum  paratus 
diluere  calumniam ,  qu^  me  provocat,  et  inus- 
tam  nomini  m^o  labem  accusatoris  poen4  mulcA 
t-ari  postulo.  Utri  nostribn  ratio  militet  et  sequitas^^ 
per  vosmetipsi  judicate. 

Permotus  ego  Adolescens  Coracis  eruditi 
Rhetoris  fama  y  veni  ad  eum  Eloquentiae  per- 
discendfie  cupidissimus.  Ille ,  ut  me  aspexit  ^ 
ditqHe  etiam  interrogatiuncuHs  quibusdam  inge- 
nii  mei,  si  quod  est,  fecit  p^riculum ,  noi* 
dubitavit'  aifirmare ,  esse  in  me  non  ita  eon- 
temnenclam  ad  capescendam  Eloqu^ntiam  facui*-» 
tatem  j  .  quae  si  diligenti  studio  et  perito  inpri- 
mis  magistro  excoleretur,  fructus  habere  ali- 
^uando  posset  ^minim^  poenitendos.  Exarsi 
eontinuJ!!  magis  ac  magis-  novft  divinte  iliiui 
artis  ciqpidttate  ,  et  aA  Ooracem  conversus ,  age 
sis  ergo ,  dixi ,  homintim  peritissime ;  ecce  trada 
me  tibi  praeceptis  tuis  instituendum  ;  hoc  in  me 
perfice ,  quod  f  oUiceris ,  nec  levem  impensi  la- 
boris  mercedem  exspecta.  Accepit  ille  conditio- 
nem ;  pacta  merces  est  :  veni  ad  eu|n  assidu^ ; 
excepi  diligenter  doctas  periti  Magistrilectionesf 
nno  verbo  artem  didici,  perdidici ;  im6  ,'si  qua 
homini  fides  est ,  novi'^  ut  quisquam  optim^.  Mihi' 


mn  ita  iridetur^  Judicses  5  toter  uostrihn  opiaioue 
fallatux  saky  TOstnmi  est  facere  a)ujecturam. 
Age  Y&A  y  Blietor  &cuadissdme  ,  qulL  demtua 
in  re  artem  iUam  ^  quam  edoctum  esse  me  k 
te  vendstas  y  positam  arbicraris  ?  opiuor  iu  per«- 
8uadeitdi>  f  hoc  eoim  d^cautastl  uobis  ceuties  ; 
lioc  ipso  y  medius  fidius  ,  Schol^  uostrse  parietes 
singulis  prop^  dieibus  personueruut.  Nuuc  igitur 
attendite^  Judices^  ia  elL  fgicultate  quidpossim; 
quautiim    sub    Coracis    disciplind.    proiecerimy 

Sro  yestr&  cum  aequitat^  y  tum  perspicacii  ju« 
Lcate. 
Vel  enim  perlsuasurus  sum  vobis ,  Judices  y 
tibique  adeo  ipi»i  ^  Rb^tor  eruditissime  y  debere 
me  tibi  omuiu6  uilul^  vel  non  sum  persuasu- 
rus»  Nam  alterutrum  necesse  esl:  ut  ^Teniat  y  pisi 
fort^   quid   medium  putes  interess^^^   ubi  esse 
non  potMt^  Si  persua^o ;  cur  fu  mercedem 
exigas,  komo  disertdssime,  ({uam  non  Judicum 
moa6  su&agiis  y   sed  tuo   ipsius    calculo    non 
debitam  fateare  %  an   yicisse  causam  possum  y 
aimul  et  perdere  ?  Quod   si  non    persuasero  y 
t  frustra  tot  esliantlatos  iabores !  6  coUocatam 
mol^  industriam  !  6  te  hominum  y  ne  quid  di^ 
cam  pejus  y  minim^  providum  ! .  qui  inercedem 
eb  nomme  repetas  y  qu6d  nihil  artis  illius ,  quam 
profitere  y  quidquam  in  me    contuleris*  Vide.^ 
quasso  y    Rnetor   facundissime  y   ne  ^    ci!im    ad 
eam  y  qu&.  poUes  ^  doctrinam  mimlis  ben^  ver- 
tat  y    qu6d  m   instituendo   adolescente  ,   quem 
ingeniosum  esse  jactitabas  y  tam  pariim  profe- 
ceris ;  mult6  sit  turpiiis  eam  mercedem  postu* 
lare  y   quam  eH  tanttSim  conditiotte  promissam 
non  diiuteris  y  ut  olie  in  arte  tu&  peritiissinmm 
efficeres* 

Quamobrem  peto.  k  tobi$  >  Judv^s  luteger», 


\ 


368  JIHSTORXCA 

xiini  y  ut  quam  infli^it  mihi  G>rax  y  inipradeiid 
quidem  ,  quod  ego  lubentius  crediderim^  in- 
grati  animi  labem  pro  yestra  aequitate  exima* 
tis ;  statuatisque  y  v^el  ut  me  suis'preeceptis  di» 
ligentiiiis  eruoiat^  vel  ut  ab  efHagitando  pra^nio^ 
quod  non  est  meritus ,  deinceps  absistat» 

ALIA    EXERCITATIO^ 

Corax  RJietor  adversiis  Thisiant  disci^^ 

pulum  suum.    , 

Ratio  diluendi  captiosi  Dilemmatis* 

S  Y  N  O  P  5  I  S» 

Exord.  AJ  ic  £  T  non  existimare  se  locutum  serio  fuisse 
Thisiam ,  ciitti  oratione  publidi  pactam  negavit  solyere 
pecuniam»  Pfobabit  koc  ab  opinione  quam  habet  de 
Adolescentis  optimi  moribus ;  Sed  voluisse  aum  osten^ 
tare  ingeniiun  et  artis  9  quam  didicerat  y  facere  peri- 
culum. 

2!^,  Rem  g^stam  eo  modo  9  quo '  narraYit  Tliisias^ 
fatebitur,  nec  alio  se  Telie  uti  argumento  ab  eo^  quod 
Thisias  adhibuit. 

.  3^.  Eodem.utjetur  Dilemmate  ^  quod  sic  invertet.  \\l 
persuasit  y.obis  Adolescens  eniditus ,  vel  non  persuasit  ^ 
si  persuasit^  dicta  causa  est^  hanc  enim  sibi  dixitipse 
legem  y  ut  cilm  persuadendi  didicisset  artem  ^  pactam 
numeraret  pecuniam  ^  insistet  maxim^  in  e^  tractandd 
Propositibne.  Si  non  persuasit  ^  crgo>  vobis  JudicibuS) 
.njhi  debet  pecuniam. 

Conclusio*  Hortabitur  Judices ,  ut  causam  ludicram 
seri^  sententi^  fisLiant. 

O  R  A   T   I  O. 

Et  fucum   faciet   eniditione  su^  Discipulus 

Ule  noster?    Artem  in    eum-^   a   quo   diaicit, 

impun^  convertet?   Nudam  ac  simplicem  Elo- 

^quentjiiae  ^iaceAt&tajca  compositis  ad  fallendiun 


txBsa    P&XU0  8.  369 

.iferboram  phaleTis  pexperJto  adliibebit  ?  Fallor  , 
Judices;  alius  edt  ille  prorsi!Ls  ab   eo^   quem 
iort^  exisiimatis.Novi^ulolescentem ,  novi  mores^ 
novi  ingenium.  Scio  qu&  mente  y  quo  consilio  rem 
illam  y  quam  suspicaii  falsi  nemini  yeniat  in 
mentem ,  quam  inficiaii  ipse  seri^  non  audeat  ^ 
revocare  in   dubium  tentaTexit.  Voluit  sciticet 
Adolescens  minim^  malus  publicd.  qu&dam  exer- 
citatione    et  firequenti    clartssimorum   virorum 
consessu  probare  omnibus ,  quid  posset  dicendo  y 
et  quantos  apud .  me  prpgressus  fecisset.  Gra- 
tulare  tibi  ^  Adolescens  ingeniose  j  id  evicisti  ^ 
quod  volebas  j  habes  laborum  tuorum  fructum 
«mplissimum ;  hoc   tu  conseoutus   es   omnium 
judicio,  ut  disertus^  ut  tersus  y  ut  potitUs  Ora- 
tor  hal^erere,  Nemo   non   suspexit  ingenii  tui 
scdertiam^  concinnitatem  in  scribendo,  in  agendo 
^atiam  omnes  laudavere*  Quid  ambis  ultra? 
quid  moliris  ?  quid  petis  ?   A^kdam  et  illud  y^  si 
voles ,  ad  commendationem  tui  nominis  singu- 
larexn  y  qu6d  sapiens  ante  pilos  ^  qu6d  prseter 
^tatem  eruditus  y  qu6d  supra  •  hommtmi  condi- 
lionem'  ac  natuiram  y  in  ipsa  adolescentill  ^  quce 
ut  plurimillm  fug^tans  e^  laboris,  strenuus  ac 
diligens  videare.  £st-ne  aUquKi  amplijis^  quod 
^b  amantissimo  Magistro  tuo  desideres?  suspi- 
eor  ego  quid  velit  ^  Judices  $  nolit  habeci    se 
a  me  duniis  in  hac  cdusa  ^  vei  diim  se  mihi  ad* 
yersarium  profitetur. 

Esto  :  dabimus  hoc  etiam  illi  perlubenter  ^ 
Judices  ;  minime  illum  vexabo ;  consuiam  indoli 
ipsius  9  p^jrcam  ingenuae  momm  suavitati ;  non 
inficiabor  quidquam  ex  iis ,'  quae  dis&eruit  tam 
eleganter  in  hac  causlL  :  fatebor  rem  ita  gestam 
esse  y  uti  ip^e  narravit^  >in  quo  maxim6  Dis- 
cipulupo.  9gnovi  y  non  adversanumt  Ludam  ergo 
Tom.  /.  Aa 


i 


^3yO  ftRETOB.XCJB 

juYeniliter  in  yerbis  ^  quod  iUe  fecit  ttun  sub» 
\  tiiiter  j   nec  '  aliud   armarum    genus  stringere 

in  eum  Telim ,  quam  id  ipsum  y  quo  me  aggres* 
sus  est. 

Age  ^  Adblesoens  ei«dite  ,  ingredere  ipse 
campum  illumf  quem  aperuisti  tu  mihi ,  ean- 
denC  penmtto  ^  ,  qui^  permktebas  m.d6 
.  exspatsbandi  l|berii!i8  facultatem*  Verte  te  ergo 
partes  in  omnes  j  statue  quod  Tolueris;  que&re 
etiamnum  quod  praestitisti  jam  tam  minfic^  j 
unde  ingenium  et  artem  ostentes.  At  altemtrum 
fateare  necesse  est;  aut  persuai^sse  te  quod 
volebas^  aut  non  persuasisse.  .Si  persntasisti  ^ 
babes  quod  tantopex^  petebas ,  ci^un  venisti  ad 
me,  Te  unum  testism  volb^  nito^  enim  maxim^ 
ingenua  Adolescentis  •  saaceritate  y  uaaum  te  in- 
quam  testem  appello  :  qoid  postuiaiiti  aliud  y 
ci!im  divertisti  Ludum  in  nostrum  9  *insi  ut  per* 
suadendi  artem  4isceres  ?  Hoc  si  consequereris  y 
nihilessQ  aiebas^  qaod  Mag^stro  tuo  donandum 
hon  eenseres ;  promitteibas-montes  aureos  j  com- 
posuimu»  !  pacta  merce.  e.t  :  qtda  igitOT  hodiA 
renuis  pactam  numerare  peciuuamf  qmd  am» 
bages  quasris  ?  -quid  jgegas  ?  quKi  affirmas  ? 

Quanquiam  y  Judices.,  laudo  Adolescentem ,  qui 
in  eo  ^  non  me  ut  illuderet^  sed  ut  daret  ali« 

3uod  ingenii  sui  specimen  inprimis  elaboravit. 
uspexistis  enim  Ter6  j  et  minati  eitis ,  nt  rem 
clanssimam  prop^  obscuraret  Omtoriis  artibus  ^ 
et  causam^  quamprb  sui  pernpicad^  noverat 
ipse  desperatissimam  y  dicendo  mceret  probabi-- 
lem  y  tantum  non  veram*  0)>tatAhim  iiiisset 
Adolesoenti  ingenioso^  ut  in  delig^do  argu« 
mcnto  cautior  ac  solertior  extitisset  I 

Atenim  ^  inquiet  aliquis  ^  non  persuasit ;  pa^ 
'  tiiit  lulilis-  et  oaptiot»  Argumentationis .  artifi- 


X.t.B£R      PRIMir^.  371 

«lOBi.  Niinquam  evincet  ille  ,  ut  debitam  quii  * 
non  putet  y  quain  repeto  pro  jure  meo  mer» 
cedem.  Audio  :  restat  koc  unum  Adolescenti 
perfugiumj  non  persuasi,  reclamat  ,ille.  Ben6 
est;  non  persuasisti  ?  igitur  dijudicata  res  est ; 
causa  viota  est^  quin  pactam  solvis  pecuniam  y 
quam  mihinon  deberi  persuadere  nemini  potuisti? 
'  Quid  adhuc  dubitas.,  quid  terg^versaris  ?  Quasi 
Yor6  esiset  quid  medium  f  in  quo  ludere  etiam-  - 
nvan  |uveniliter  posses?  Sed  jam  omisso  ludo 
ad  seria  veniamus*  .    *    . 

Videte  ergo  ,  Judices  y.  ut  de  re  totft  pro  vestr  JL 

Eerspicaci4  et  aequitate  statuatisi^  ut  causaln  illam 
idicram  seriA.  sententi^  terlniiietis  j  utTbisias  y> 
cui  pro  vestri  homamtate  indulsistis  y  ut  -gra** 
Tb^imiun  luiiic  coflse.«s«a  ^Mndo  nugandoque- 
recreaxet  ^  non  ^am  inaliesfxigisrarum  pfaaieras , 
sed  solidos  ^t  ben^  probatos  nummos  eitpediat. ' 
^  UltinuB  Jmic  Exercitatiord^uliquam  Foren^ 
sis  GiMMM  fotmam  ddbimusi^y  oonMtaenda* 
super  ed  controversid  Judicem,  ^qullitsent 
dinmat^    •'    .    ,    ;     ■  '  ^  •    ..    •:':'.   i.  .   .  j  i.     . 

■■•>■'.  ^  'J  U"D  E  X:'-  ' ;  •  :  ^ 

,  /  !••  .  «J-  V  ■  , 

» 

Novum .  prorsits  cause^  -  geift^  j  "Judites ',  et 
ante  liun^  diem  inauditiim  v^tris  dirt^^nduni 
tcntelitiis  hodiemd.  die  delatdm  6st.  £c<^  Ado^ 
lescens  ingeniosus  cum Hebili  Khitore',' Oisd- 
pulus  cmn  Magistro  ,  Thisias  «tifai  Corac*  c6jn- 

SDuitur.  Ecce  non  tam  de  ihercede  fra^li ,  ^uim 
e  ingenii  glorilL,  non  taxh  de  p^cunilL,  quam 
de  eruditioilis  laureA  certatUr.  Atque  h!*c"cer- 
taminis  ratio ,  Judices ,  est'  ejusmodi ,  nuit^^alteri 
sit  gloriosius '  vinci ,  ii^ktti  vincefe  ,  altensine 
dedecore  contingere.ncm  possit  ab  altdro  supe^ 
rari«  Nam  quid  sit  hononficum  ma^j  Addl#s- 

Aa  % 


3j2,  B.  H  £  T   O   R  1  C   £ 

ceati  iagemoso  ^  qu^  si  Testris  oiUBiuin  judi- 
eiis  eam  adeptus  in  dicendo  facukatem  ^deri 
poMit  y  ut  pactam  ek  conditione  pecuniam  peri- 
tiasimo  Magistro  solyere  debeat  ?  Quid  vero  sa- . 
pie&tiafiimo  BJietori  eveniat  iunestum  ma^s  ^ 
qujun  &i  ad  susceptos  nullo  emolumento  laborea 
18  accedat  ignominise  cumulus^  ut  niliil  boni 
TJbisiam  docuisse  judicetur. 

VeFillm  y  quoniam  non  .cadit  in  bodiemam 
oententionem  ^  quid  utnumque  deceat  maeit 
aut  rainills  y  aut  quid  ad  eorum  utUitatem  de- 
trimentumye  pertmeaty  nisi  conjunctum  idem 
cum  ed^mUJte  censeri  possit ;  video  nostrarum 
esse  partium  excutere  diligenter .  liticantium 
jura^  et^  quibus  ad  causam  adjumeiitis  acce- 
danty  sediuo  demonstcare.  -Quod  ut  assequa» 
mur  faciiiilis,  operas  pretium  est  videre^  «quid 
dederit  hodiemao  controyersiae  causdm;  ac.Iic^t 
Coracem  inter  ac.  TJiisiam  satis.  super  ek  re 
<K>nyeaiat ,  boc  ipsum  tamea  ^  uti  gestum  est  ^ 
pei«triagere  bfeyiter  non  pigebit. 

Non  potuit  ignorare  Thisias  yel  in  bac  setate 
tam  teneri  y  quantd  -Corax  apud  nos  Eloquen- 
tiae  fam4  floreret  $  atque  ut  is  fiiit  etiam  ab 
infantiiL  banarum  artium  percupidus  ^.njihil  dn- 
tiquius  b^buit ,;  qu4m  ut  se  totum  doctissimo 
BJ^etori  nd  ^$an^  quam  iUe  profitebatur,  artem 
infonpanduifx  permitjteret.  Yenit  ergo  Tbisias 
ad  Qorac^m,  y  consUium  ^perit  suum  ^  et  mon- 
^es  aureos  pQlliqitu.s^  si  tanti  Magistri  sub  disci- 
plinit  [>&ritum  in  fii^eljQrem  olim  eyad^et ,  facil^ 
persuasil  homini^  suam  ut  Candidato  nayaret 
pperam.^  neque  ad  eundem  instituendum  labores 
ullos  subire  detrectaret.  Quipp^  sensit  Corax  iii 
Thisi^  f  postquM^  pertentayit  Adolescentis  inge* 
nium^   quosdam  fortunata)  indolis   ig^aiculos^ 


^i  si  foverentur  assidnis  institutibnis  bonae 
laboribus  uberrimos  fructu;  ali^uando  promit- 
terent. 

Verilun  bdBC  fuit  pacta  Discipulum  inter  ac 
Magistruntmercedis  condhio^  ut  Coraci  Thisiois 
nihil  rependeret,  nisi  ei!mi  persuadendi  art^m  ^ 
)qu&  to^  constat  Rhetonca  y  assecutus^deretur. 

Itk  profecit  breyi  Cbraci»  in  scholl^  Thisias^^ 
Tit  jam  peritus  Magistri  sui  judicio  Bhetor 
haberi  possit  y  et  pactam  solyere  pecuniam  te- 
heatur.  Id  porr6  negat  Discmulu».^  Judices., 
atcjue^ut  aliquod  facultatisimn»^  quam-adep- 
tus  dicitur^  laceret  vestro  in  conspectu.  penn 
culum  p  Yoluit  persuad!ere  vobis ,  nihil  esse  > 
quod  SUU8  ille  itistitutor  mercedemiexigat^.aut 
eandem  ipse  erogare  cogeretur.  . 
^  At  qu^m  solerter  id  aggressus  est,  Judices^ 
quJUn  processit  ingenios^  y  quam  st^btiliteir  pero- 
ravit  1  nem  poen^  adduxit  e6  ^  ut  suam  nosi  in 
sententiam  pertraheret,  tam  probabili  inspeciem^ 
t^un  idoneo  ad^fadendam  fidem  argumentd  usu8 
est-EtenimnisiTever^'pe]*suaderet  yobisi^  nuUis. 
ie  pactae  cum  Corace  pecuniaa  nominibu&'  oblir 
gan^  vestraqoe  ommum  e6  conflnerent  judicia, 
ut  ab  omni  exsolvenda^  mercedis  lege^  Adoles- 
iJens  solveretur ,  quid  erat  ultr^*,  <juod  k  Disci^ 
pulo  SUQ  Cofax  exposceret,  cui  promisoa  merces 
eL  tantilim  conditione  iuisset  ^jcikm  persuadendi 
artem  Thisias  yideri  posset  attigisse. 

fSio:  enimver^  triumphayit  Adolescens  y.  hoc 
avgumento  fretus  ^  Veterano  Rhetofi  ac-  pugiH 
jamdudiian  exercitato  Novitius  ac  Candidatus 
joculariter  iUusit.  Actunt  erat  de  Adversario  > 
nisi  rem*  cnm  peritiore ,  quAm*  esset  ipse  ^ 
Magistro  ingeniosus  Discipnius  habuisset. 

Susnexistis  enimver6  CoracisindustriflLm,  quem 
»0BL .  ilie  artificiosas  orationift .  fucus  perstrinxit  ^ 


3^4  RHBTORI*CJB      . 

non  dejecit  triumphantis  Adolescentis  cavflla* 
tio  y  non  ipse   datc^    consessu  in    celeberrimo 
plausus  perturbavit.  Diceres  versutum  quem-- 
aam   et  long&   experienti&  contritum   Ducem  y 
qui   comparatas  ao  hoste  speculatus  insidias  ^ 
non  irruit  statim,  illas  ,nt  dejiciat  ac  labefactet; 
sed   con^ius  ipse  sibi  y   qmd  sit  acturus ,  et 
quem    e!r  paratis    sibi    laqueis  possit  fructum 
percipere ,  opperitur  tantisper  hostem  ^  eundem 
etiam  patitur  propicis  accedere^  donec  suis  ip- 
sum  in  retibus  implicet  ^  tant&que  iUustriorem 
habeat  ab  eo  Tictoriam^   quantj>  certiorem  ad 
triumphum  ille  properabat.  Neque  enim  diseiv 
tissimus  ille  yir  locivpletiore  de  penn^  aut  de 
armamentario  suo  yaria  deprompsit  arma,  qui- 
bus  insultantem  hostem  conficeret :  non  reCurrit 
ad  amplam  communium  y  qtios  vocant^  Locorum 
segetem  y  upd^  validissimis  ai^mentatiohibua 
adversarium  obrueret  :  non  aonibuit  illa  orar 
tionis  lumina  y  multiplices  Tropos  ac  Figur^s  y 
quibus  in  tractandis  «xercitatus    jam    pridem 
Vestram.  omnium  admiraticinem  raperet^  et  de 
judicibus  suir  totidem  faceret  causae  sua&  patronos 
ac  deiensores ;  sed  habuit  satis ,  hostem  si  suum 
propriis  armis  confoderet  ^  si  y  quam  instruxerat 
ille  fallaciam  y  eftdem  in  jipsum  abuteretur ;  si 
praDstigias^  qtiibus  ille  iucum  fecerat^.  easdem 
ad  retegendam  malignioris  Discipuli  versutiam 
converteret.  Nam ,  Judicet ,  reposuit  Q>rax^  si 
meus  iUe  Discipulus  persuasit  vobis  quod  vole* 
bat ,  videtis  quanto  meo  jure  postulem'^  quam 
oppigneravtt  znihi  ek  lege  mercedem^  si  persua^ 
dendi  peritus  evaderet.  oinminilis  oratione  perfe- 
cit  SU&  j  ut  ^  quam  repeto  mihi  pecuniam  ^  hanc 
non    deberi  perstiaderet  ^   qu&    tandem  e^ui«- 
tate  illius  persolvendae  necessitatem  eludat. 
£x  iis  potestis  inteUigere  y  Judices  ,  qp^ 


p^Lr&m  afFerat  captiosa  utriusque  oratio  pfaesidii 
a^  pi^aesentem  contentioaem  airimendam ,  nisi 
rem  totam  magis  seri6  ,  qiiam  sit  hacttous 
pertractata  y  excutiamus.  Qaare  ut  certi  quid* 
piam  statuatur  in  causd.  e)usmodi  ^  kanc  ineun* 
dam  esse  ration<em  putayi  ^  quae  y  uti  spero  y 
neque  meritissimo  ithetoid  dupliceat  ,  neque 
Ad!olescenti  ingenioso  *  accepta  esse  non  possit. 
Nolite  existimare  y  Judices  ^  hoc  fuisse  unquam 
Thisiae  consilium  /  ut  susceptos  institutionis: 
suae  ff^^k*  labores  debit^  mercede  defraudaret» 
Novimusliberalem  optimi  Adolescentisindolem , 
et  plenaiti  animi  gratissimi  memoriam ;  sentit 
unus  omnium  maxim^  y  quantilim  Magiatro  suo 
debeat^  cujus  beneficio  aa  eam^  quam  suspexis* 
tJs^  eruditionis  ac  facundiae  lauaem  penrenit. 
Imo  non  censuit  compensandam  satis  pro  rei 
dignitate  y  quam  aceepisset  k  G)race  educa- 
tionem  fortunatam^  niai  kanc  ipsam  omhium 
in  oculis  et  in  consessu  tam  honorioco  demonstra<* 
ret.  Voluit  notum  vobis^  omnibus  faoere  ^  quantum 
«ub  ipsius  disciplin&  prolecis^et  ^  et  ex  suk  ipsius 
in  dicendo  facultate  de  Praeceptoris  peritilL  fieri 
conjecturam.  Hinc  susceptum  ab  eo'  iUud'cau* 
83d  genus  y  in  quo  tant6  Itnajas  ederet  cuuft 
in^enii  j  tum  eloqueikti^  &peGunen  y  quant6  dif* 
ficihorem  ingre.ssus^  aleam  videretur.  Quid  fecis* 
set  ille  jfL  causd  bon&  ac  seri4  y  qui  malam  et 
ludicram  nosi  probabilem  mod6  ^  sed  vero  proxi-- 
mam  eifecit* 

Gratulare  tibi ,  Rhetor  peritissime ,  Discipulum 
tam  solertem,  tam  hieneTolum,  tam  amabilem» 
FlusJUe  tu&  laboravit  grati&y  di!im*mercedem 
pactam  negare  visus  est «  qu^  si  eandem 
statim  lubens  ac  volens  condonasset.  Quis  erit 
in  hac  civitate  cupidus  bonarum  artium  Adoles<- 


376  RHSrORICf 

cen» ,  •qui  se  tibi  erudiendum  ultr&  non  tradaf  j 
ciuu  tates  h  tu&  schola  prodire  discipulos  inteW 
lexerit?  G>ncurret  Ludum  ad  tnum ,  mili^  crede, 
nobilitas  tota  j  neque  prset^ir  te  deinceps  quem- 
quam  ambiat  Bii^tonc6&  artis  im^titutorem. 

Igitttr ,  Judicea,  sicadjudicemusCoraci,  quam 
promeruit  mer«edem ,  ut  Thisiae  Adolescentiff 
optimi  ingenium  ac  solertiam  admiremur;  qui 
subtili  Oratiuncula  su&  ingbntem  sibi  ipsi  eru» 
ditionis  laudem ,  Magistro  kio  singularem  glo* 
riam ,  nobis  omnibus  honestam  peperit  delec- 
tatiimem.. 

AaTICULUS      ULTIBtU». 

Quomodb  Argumentationes  iTlxB  omries  siat 
in  Oratione  variandcB. 

In  hoc  totum  hujusce  rei  mom«ntum  Terti- 
tur,  qu^  ratione  variari  debeant  ist»  Argu- 
inentationes ,  cilinl  in  Oratkme  urarpantur ,  ct!mx 
ad  leycmdum  taedium,  tiun  ad  proliritatem 
fugiendam»  Quodq[uidem  ratione  multiplici 
emcitur.    . 

1^'.  G!un  jratione»  multa?  y  cpias  tractandae  occur- 
runt,  non  eodem,  sed  Tario  Argumentationum 
ge„5,  P««cUnW  ,.  g.  Sl  fd  ™.n.  «- 
tioi^em  ampuBcandam  et  omandam  adhibita  sit 
Batiocinatio  j  secundas  EathTmema  di^crviat ; 
tertise  varia  Epicheremata ,  aiiis  velDilemmata^ 
vel  Inductiones  ,  vel  Exempla. 

Exemplum  dabit  TuUius  prim^  Catiiinari&^ 
n.  6.  in  quft  Rationes  quatuor ^  quibus  probat 
Catilinae  m  exsiiium  esse  abeundum  ,  varietate 
Argumentationum  illuminat.'  Etenim  quid  est 
Catilina  y  quod  jam  arhpliils  ,  exspectes  j  si 
neque  nox  tenebris  obscumre  ccetus  nefario^. 


1 


I.  I  B  s  &    9/  a  I  M  tf  s.  377 

necprimta  domus  continere  parietibus  vocem 
conjurationis  tuce  potest?  oi  illustrantur,  si 
erumpunt  omnia  ?  Muta  jam  istam  mentem  > 
mihicrede  ^  obliviscere  cc^dis  atque  incendio" 
rum;  teneris  undiqu^;  luce  sunt  clariora 
nobis  tua  consilia  omniaj  qwB  etiam  mecum 
licH  recognoscas. 

B.ationem  affert  Assumtioius  k  n.  7.  ad  10* 
JMeministine  m^  ante  diem  la.  Calendas  No* 
vembfis  dicere  in  SenatUy  certo  die  fore  in 
armis  Caium  ManJium,  audacifB  sateUitem 
atque  administrum  tzuB  ^  etc. 
.  Secimda  ratio  est ,  quia  nihil  eum  in  urbe 
delectare  potest,  quam  per  -Enthjmema  am- 
plificat,  cujus  haec  est  j»ima  propositio.  Tibi 
nihil  in  urbe  jucundum  est  a  n.  i3.  Quidenim 
*est,  CatiUna,  quodte  jam  in  hdc  urbe  delec^ 
tare  possit^  inqud  nemo  est^  extra  istam 
conjurationem  perditorum  hominum  y  qui '  te 
non  ^netuat ;  nemo  y  qui^  non  oderitf  Qucb 
nota  domesticcB  turpitudinis  non  inusta  vitc^ 
tucB  est  i  quod privatarum  rerum  dedecus  non 
hteret  in/umicB  ?  qucB  libido  ab  oculis^  quod 
Jacinus  a  manibus^unquam  tuis^  quod  fiagi- 
tium  h  toto  corpore  abfuit?  Cui  tu  cidotes^ 
centulo  ,  quem  corruptelarum  illecebns  irre- 
iisses  ^  non  aut  ad  audcLciam  ^  ferrum  ,  aut 
cui  libidinem  y  facem  prmtuUsti  ?  etc. 

Concludit  n.  20.  Egtedere  ex  urbe  ,  Cdti* 
iina ;  libera  Remp.  metu  :  in  exsiliumj  si 
banc  vocem  exspectas ,  prcficiscere ,  ett. 

Tertia  ratio  est,  quia  omnes  boni  cupiunt 
vehementer  illum .  eeredi :  quam  rationem  am- 
puncat  per  Inductionem  4  n.  20.  Optat  Senatus  j 
l^ue&ter  ordo ,  Populus ,  etc.  J)e  te  autem  ^ 


?78  ILHBTORZCiB 

Catilina^  chm  quiescuntj  probcnt;  chtft 
pcLUunturj  decenuMt;  chnt  tacent^  clamant» 
Neque  hi  solhniy  quorum  tibi  auetoritas  vide^ 
licet  est  cara ,  vita  vilissima  :  sed  edam 
illi  Equites  Jlomani  -honestissimi  atque  op^ 
tind  viri  y  ccBterique  Jbrtissimi  cives  ,  qui 
circumstant  Senatum^  quorum  tu  etfrequen^ 
tiam  videre  ^  et  studia  perspicere  ,  e(  voces 
pauld  ante  exaudire .  potuisti  y  quorum  ego 
vix  abs  te  jam  dih  manus  ac  tela  conti^ 
neo  j  etc» 

Conclusio  n.  23.  Quamobrem^  ut  iCBpd  jam 
dixi ,  proficiscere  y  ..•.;..  sijt  autem  servire 
laudi-  mecB  mavis  ^  egredere  cum  importund 
sceleratorum  manu  /  cmfer  te  ad  Manlium; 
concita  perditos  cives  /  seceme  te  ni  bonis  ; 
inferpatrieB  bellum ;  exulta  impio  latroci^ 
Tiio  j  ut  a  me  non  ejectus  ad  aliehos  y  sed 
invitatus  ad  tues  isse  videaris. 

Quarta  ratio  ^  quia  ipse  cupit  ad  Maiilium 
proficisci ;  quam  tractat  ab  Enthymemate  n.  24* 
Quanquam  quid  egp  te  invitem,  h  quo  janv 
sciam  esse  prmmissos,  qui  tibi  aa  forum 
Aurelium  prasstqlarenturamuui  ?  sciampac^ 
tam  etconstitutam  esse  cum  Manlio  diem^  etc^ 

S^cundus  modus  vanandae  Argumentationis. 
Cum  Propositionesipsfle  immutamtur  ^  aut  immi-' 
nuuntur  y  uti  jam  diximus  ^  ita  ut  y  si  primo 
loco.ponaturAssumtio  ej;  ejiis  Probatio^  secundo 
loco  ponatur  Propositio  et  ejus  Prdbatio  et  vicis» 
sini ;  vel  omittantur  etiam  Proposdtiones^y  maximi 
ciim  claraB  sunt  y  et  non  egent  probatione^ 

Tertius  denique^odus ;  C6m  yariantur  Fi^ 
gurde,  qua»  ad  amplificandas  et  exomandas 
Argitmentationes  adaibentur.  Hasc  enim  exor- 


X.IBBR      FEXMUt.  379 

nationis  diyersitas  facit,  ut  eadem  Argumenta« 
tionis  lormd  quasi  altera  appareat.  Multiim 
etiam  confefnnt  ad  eandem  varietatem  Tran- 
sitiones  ^  quibus  ab  uni  ratione  gradus  fit  ad 
aliam.  Sed  hsec  omnia  melii!is  deprehendi  atque 
observari  non  possunt^  qu^m  ex  attentd.  assi*» 
du^que  Cicerohis  lectioiie  et  singulari  in  scri* 
bendo  dUigentiA. 


riKXS     X.XBEX     FBIMI. 


RHETORIGiE 

LIBER    SECUNDUS. 

CAUSiE  FORENSES- 

PAiEFATIO. 

XXoc  genns  Exercitatioiiis  in  nostras  Scholas^ 
olim  inTectum  tant4  totius  Litteraiiae  Reipub.. 

Satulatione  exceptum^  est  j  niiaf'  nt  ad  ^tur 
osse  Juventuti»  utilitatem  melii!is  institutum» 
TisUm  fuerit.  £nimver6  quicumque  in  spem^ 
^erendi  olim  Magistratiis^^aut  orandi  in  roro- 
causas  adolescunt  ^  quanto  cum  suo  £ructu  in- 
istis  umbratilibus  causis  auspicantur  y  quodr 
maturiorem  a^atem  assecuti  Forensibus  in  con* 
troversiis  babebunt  agitandum.  Nec  minilis  ad 
Eloquentiam  Sacram  prsesidii  confeVunt  ludicrsd^ 
ejusmodi  concertaliones ,  quibus  in  infomlan- 
dis  bi!ic  praecipuus  jubetur  mcumbere  Tjroniim 
labor^  ut,  quas  agunt  causas,  validis  rationum 
momentis  fiilciant^  et  teneris  oment  ad  ciendos- 
motus  animorum  affectibus  ;  quod  utrumque 
Sacris  in  Oratoribus  plerumque  desideres. 

Hinc  nunquam  sine  certo  plausu  prodeunt 
in  Scenam  hujusmodi  Causarum  Actores^  tant& 
digniores  laudem  ferre ,  quanto  plus  suse  in 
eas  elaborandas  industrie&  contulerunt.  Etenim 
nuilus  existimet  unum  hiuc  esse  ,  quempariunt 
Exercitationes  illas  fructum ,  ut  Adolescentes 
declamare  doceantur.  Mult6.magis  in  iisdem 
tentatur  mentis'  acies  ^  quae  >  quam  mirabiliter 


P  &   A  F   A   T  I  0«'         -  38€ 

in  invenienclQ  scriJ^endoque  se  prodat ,  peritam 
moderatoiis  matium.  praesertim  nacta^  nemini 
auspican  contingat,  iiisi  qui  felices  in  aetate 
vel  tener^  ingeniorum  partus  periclitatus  saep^ 
^Sipertusque  merit. 

£go  cert^y  qui  intermis/um  hunc  in  Scbplis 
jam  indS  k  Quintiliani  temporibus  exercendae 
Juvenum  solertise  morem  postliminio  revocavi, 
in  eoque  prdmovendo  non  mutilem  peniti^s  ope* 
ram  collocass^  yideor^  profiteri  non  dubitem^ 
partem  in  istis  Causis  fWensibus  babuisse  plu- 
rilnam  illos  Adolescenlulos  ^  qui  sub  nostr^ 
4isciplin^  instituebantur  ^  nec  sine^  jure  suo  j 
dum  Causas  illas  palam  ager^nt  ^  Actoris  pariter 
et  Scriptoris  nomen  sibi  vindicasse. 

Hoc  unum  demceps  optandum  restat  ^  ut  ^ 
qm  Juventuti  erudiendse  praesunt ,  languescere 
non  «inant  Exen^itetiQiiem  lUam  ^  und^  tam  ube- 
res  omnium  judicio  ad  veram  germanamqu^ 
Sloquentiam  fructus  *existunt«  > 


CATJSiE  FORENSES. 

C.ETEROS 

INTER  GALLIiE  POPULOS 

« 

QUIS  FBRHE  PIOMAS  DICENDUS  SIT  ? 

CAUSA  PRIMA.* 
In  genere  JDeliberatwo.  ^, 


ARGUMENTI  EXPLICATIO. 

Certatur  inter  prtBcipuos  Gallict  FopHtlo^ 
de  Provincia^  quam  quisque patriiim  agnos^ 
^it  ^  exceUentia.  Causa  defertur  ad  Jmticesj 
apud  quos  jsinguli  pro  Gente  sud  diligenter 
perorant. 

ACTORES. 

YASCO. 

ARBMORICUS; 
NOaMANNUS. 
PARiaiNUS. 

PICARDU8    inexpectatus  et  improvisus    Inter* 
cessor. 

JUDBX. 

VASCO.' 

Jx.MBULANTi  milii  nuper  cum  quibusdam 
h  cpetanis  meis  sermo  fort^  incidit^  de  Pro- 
vinciae  ^  quam  quisque  patriam  agnosceret , 
excellentia^  et  gravis  dcinde  orta  controversia 


est.-fiic  enim  Areiuoricam^  Normaimiam  i^te^ 
alter  Pariaios  pairiam  habet.  Ego^  quod  bene^ 
£ciam  reputo  maximum ,  pro  quo  et  immortales 
babeo  Supens  gcatias  ^  in  Yoscomk  sum  natus. 
AniniiB  inter  disputandum  incalescentibus  y  tem-' 
peraTi  mihimet  non  mediocriter  y  Auditores ; 
Nam^.  si  Tenttsm  efset  ad  manus^  et  rem  de-> 
eemi  ferxo  passos  essem,  disjndicata  lis.  jam 
ibret  y  et  singulos  y  quotquot  erant  y  Muscas  ut  i 
contrKTissem. 

;  .  At  ^  ut  est  booa  Vasconum  indoles  ^  putaTi 
parcendum  esse  ir^et  sanguini^  et  controver-* 
siam  totam  liigenio  potiAs  ^  quAm  armis,  apad 
vos  arbitios  mc  judices  esse^  dirimendam.  Ac 
licel  pauoos  i  yobia  Vascones  agnoscam ,  ego 
t^men  pro  Vasconibos  Vaaco  dicturus  nullius 
judicium  refenmdo  f  imb  cseteris  ultr&  volensque 

Sermisi  y  meditatadjji^imnlt^^ai^iftd  ut  ad  dicen* 
um  ajccederent  $  dibn  ips»  ei:  •  tempore  y  et 
pauca  tantnm  gentis-iipfeiem  gx^tiam  «ine  ullo 
oidine  disserer^m.  .        '     , 

'  Sed  ^ui4iAg^9  'j[udiaei'?  vaoA^  p^tisaimW 
exordiar  tam  hreres  inter^  qofts  mihimetipsi 
praescripsi  y  orationis  angustias  ?  ^uem  pu^^s 
serTandum  esse  milii  dkendi  modnm  ?  Ita 
multa  statinl  oocummt  y  ^use  Vasoonum  gentem 
postulanl;  casteris'^  omninS  genllbas  anteponiJ 
Vultis  ut  incipiam  ab  ingenii>dotibus?*  vultis 
ab  indohs  animicpGie  pr8Dstanti&  l  Tultis  k  grati& 
^orporis  ?  hsec  enim  cnmia  in  Vasoonibus  summ^ 
nuncupantur  y  ei  ^evetk  snnt%- 

Agite  emmver6  ^  quanta  vis  ingenii  in  unof 
quaque  nostriim  y  qu^  singularis  perspicacia  \ 
qnkm.  inge^uus  lepos  elucet !  Ut  e^dogitamus 
teliciter  !  tA  scribimus  lepidd  !  ut  acut^  venus  - 
t^ua^  narramus !  Atque  id  ^  ^uod^i^^  JudiceS| 


384  3l   H   £  T   O   R.X  C,M 

uaque  adeo  verum  e6t ,  et  ab  onmi  suBpieioiie 
Tel  mendacii  y  vel  insolentis  jactantise  prorsiia 
^lienum  ;  ut,  si  quid&ctum  solerter,  aut  dio 
tum  ingenios^  ^  id  centinu6  Vasconibus  tribuatur  ^ 
quasi  y  mirabile  quidquid  est  j  credi  non  possit^ 
nisi  de  Vasconibus  memoretur.  Soilicet ,  nemo 
nascitur  apud  nos^  nisi  ii^nio^us;  et^  quod 
in  aliis  rarus  ac  serus  e^e  solet*  long;ioris  stu- 
dii  et  improbi  laboris  fiructus ,  id  nobis  insitum 
k  naturi  ipsa  nuUo  labore  nostro  Tidetur. 

Qiiid  Vasconum  solertilL  ac  sagadtate  notum 
magis  ac  magis  decantatun^?^st  aliquid  U8-* 
piam  tam  invium^  qu6  nonpenetret?  tam  intrica- 
tum^  quod  non  expediat^  tan^  arduum^  quod 
non  superet?  tam  elatvm  ^  qu6  non  evolet? 
Aliis  opus  est  n^iultis  prassidiis  rem  ut  faoiftnt; 
opes  9  auctoritas^  gratia  nisiadfuerint^  vel  aggre- 
di  sustinent  niliii  j.  vel  in.mediia  oonatibin  mi* 
«eri  deficiun^.  Nos  soli  freti  solerti&  atque  in- 
dustria  ad  ma^  quflBque  Tos»  toI  Militi» 
munera  pervenimus.  At  in.  belle'  praBsertim  ^ 
Judices  j  qu^es  spinus  I « Quot  V^^nes  j  tot 
Cassares  dixeris;  quibus  venisse.ac  vidisse  satis 
est .   ut  vicisse  pariter  videantur.  >  * 

De  formlL  'Corporis  atque  el^anti&  dicerem 
pluribus  9  nisi  jam  actum  agerem..  Facite  vel  ex 
ipe  uno  de  reliquis  conjecturam.^  Jtidiceb  }  inspi- 
cite  diligenter .  a  capite  ad  y»doem ;  diflusam 
toto  <;orpore  g^atiam  considerate.  Neque  mirum 
fst  y  s\  in  onmi  pa)»estr&  atque  exercitatione  ex-* 
cellimus  j  si  cantamus  bell^  ,  saltamus  eleganter  , 
luditnus  venust^  j  tcactamus  arma  sdenter ;  sL 
in  equo  .sedoihiis.Alexandro  jyiagno  pulchriiiis. 
Ipsa  loquendi  ra,lio  ac  v<>ois  sonus  eas.kal>en<^ 
iliecebras,  ut  Vasconibas,  placere  idem  sit  ac 
loqui.'  Quid  9^  ha^c  Normannus  y  Judices?  In^ 


JLIBBR     SSClTHIIITa:  385 

^&iuniy  credoy  ventitabit  vobis^  sen  faUaciat 
potii!L8  ac  dolos^  quibus  incautos  decipit,  non 
Vascones.  Praedicabit  indolem  assentationis  melle 
conditam  y  quA  simplices  ac  bonos  inescat  y  non 
perspicaces  j   quales  nos  simius  ^  ac  cautos. 

Quid  Aremoricus  ?  gens  hominum  minim^ 
mala ,  Judices  ;  de  qud.  relisioni  ducerem  y  male« 
dixisse  s  at  non  el^erspicaaa  n^entis  ^  quae  venire 
nobiscum  in  oertamen  possit.  Tale  gentis  inge» 
nium  y  mihi  credite  y  quale  corpus  est  :  bonum 
quidem  ac  probabile ,  non  ita  argutum ,  aede^ 
pol,  ac  delicatum. 

Unum  video  Parisinum^  Judices  y  qui  umbra- 
tili  quftdam  vel  ingenii  ^  vel  indolis  elegantift 
&cere  f ucum  possit*  At  qui  genus  hominum  pe- 
nitiiis  in«pexent  y  is  vemis  ac  recens  natis  floribus 
merit6dixeritsimiles*  Uii  sailicet^  diim  exoriuntur 
aut  adolescunty  perstringere  oculos  solent;  ve-* 
riim  cimk  crev^re  tandem  ^  omnem  pariter  cum 
annis  leporem  ac  venustatem  deperdunt. 

Plura  parco  dicere  Vascouiun  in  gratiam  y 
dicant  illi  vicissim  pro  se  y  si  quid  habent  ^  aut 
potM^s  y  si  eonsultom  sibi  veUnt  y  astemiiim  con- 
ticescant. 


AKEUOKIGVS. 


Et  erit  aliquis  postei^  qui  linguse  volubili- 
tate  atque  ubertate  sermonis  Vascones  iong^ 
principes  psse  neget?  Audiistis,  qfiotquot  hio 
adestis  y  Viri  iUustrissimi  y  et  suspexistis  incre* 
dibilem  dicentis  industriam  y  venustatem  oris  ^ 
multiplicem  ac  variam  peregrinaei  vocis  inflexio* 
nem^  et  mirificam  totius  hominis  confideiitiam* 
Quas  quidem  dotes  neque  nos  crassioTOs  Are- 
morici ,  neque  quisquam  eorum  y  opinor  y  qui 
Tojr$'  !•  pb 


386  RHSTOKICA 

in  hodiemlL  causd.  descendunt  Actores  ^  confidat 
aemulari. 

Me  cert6  (quid  enim  inficiar)  non  miniis  , 
au^  unumquemque  vestrika  aiiecit  C^ator  ille 
Garumnae  y  qui  me  sic  oblectavit  y  ut  'causas 
meae  ne  mimmi!un  officeret.  Etenim  notum  est 
omnibus^  quam  panim  babere  soleat  ponderis^ 
quidquid  id  genus  bomines  garnunt;  ade6  eorum 
indoles  tota  ad  illudendum  est  comparata  ;  ade6 
sibi  vindicant  ^  tanquam  pro  jure  suo  ^  vi  falsa 
pro  yeris  >  incredibilia  pro  certis  impun^  gar«- 
riant. 

Itaque  ^  quod  in  hac  Orataone  tu&  k  Teritate 
defiexeris  ^  id  in  te  ade6  non  reprehendam ,  ut 
potiiis  laudandum  existimem.  Fecisti  pro  gentia 
conjsuetodine ,  morem  patria^  retinuisti;  susti«* 
nuistii  apud  omnes  oonceptam  de  te  expecta- 
tionem ;  dixisti  ingenios^  >  confidenter ;  risit 
percelebris  hic  clarissimorum  Virorum  coetus  ; 

Elausit.  dicenti  ^  gratulatus  est;  habes  justam 
iboris  mercedem;  hac  laude  finierei  quam 
tibi  non  invidemus,  di!im  nos  de  Frincipatu^ 
quo  certenon  aspiras^  te  non  jam  adTcrsario^ 
sed  ,   si  Yolueris  judice ,   decertabimus. 

Igitur  f  Auditores^  ut:  ad  rem  nostram  ve- 
niamus ;  ciim  non  ea  sit  tam  felix  nostrae  gen- 
tis.  indoies,  ut  jocularibus  praestigiis^^quod  k 
Vascbne  satis  lepide  £su)tum  non»  negem  y  ani- 
mos  Vestros  oblectare  possim^  e6  me  conyerto 
totum  y  ut  veris  ac  sohdi»  y  quod  ille  neglexit^ 
argumentis  demonstrem ,  quantJUn  Froyincia^ 
nostrafe  homines  casteris^  antecellant. 

Atqud*  utinam  per  tempus  liceret  omnes  ^en* 
tis  nostne  dotes  y  decora  omnia^  quaMumque 
vel  ^otni  y  yel  foris  J;am/prudenter  ,  quim  ior- 
titer  facta  «unt  y  commemorare ;  antiqiutatem 


LIBSR      SBCUNBUS,  BS/ 

^iisinis    referre ,    laudare   nobilitatem ,  facil6 

Juivis  vestrAm  intelligat,  Aremoricae  nostrae 
'rincipatiis  gloriam  deberi.  Sed  quoniam  tem- 
poris  angustiis  serviendum  esse  sentio,  necesse 
est  breviorem  inire  me  viam ,  et  yim  Orationis 
omnem  his  praesertim  mouientis  coercere. 

Credo ,  Auditores ,  vestrAm  dubitare  nemi- 
nem ,  ut  animus  in  homine  pars  long^  nobilis- 
sima  reputatur  ,  ita ,  qui  praeceHat  ammo  ,  eum 
caeteris  omnibus  potiorem  videri.  Aniihi  veri 
ipsius  quis  neget  virtutes  censeri  praecipuas  For- 
titudinem  et  Bonitatem  ,  quas  ego  Aremoricae 
gentis  tam  proprias  esse  contenao,  ut  relicjui 
in  tot4  GafliS.  populi  venire  laudis  bujus  in 
contentionem  non  debeant. 

Ac  de  Fortitudine  primilkm  dicturus ,  qudm 
multa  referre  possim  avitae  laudis  monumenta  , 

auibus  gens  nostra  fortitudinis  gloriam  sibi  vin- 
icat.  Hoc  ipsum,  quod  ab  omni  poen^  aevo 
"vulg6  ferimus  Britones  nomen ,  unde  riobis  in- 
ditum ,  vel  quid  aliud  sonat,  praeter  victorianmi 
insignia,'  quas  nostri  homines  de  majore  Britan- 
ni^  olim  repbrtarunt.  Impatientes  ilh  servitutis , 
et  suae  libertatis  amatores ,  jugum ,  quod  imponere 
barbari  meditabantur ,  detrectavfire  virilit6r ,  et 
repressft  felicibus  auspiciishostis  superbi  ferociS. , 
rerum  fortiter  gestarum  famam  nuk  cum  ipso 
nomine  in  Gallias  transmisfire.  Hinc  ver6  quan- 
tum  rebus  Gallicis  decus  ac  praesidium  acces- 
sit ,  di!im  armorum  nostrorum  laude  securitatem 
toti  *imperio  praestamus  ac  gloriam !  Fuit  uUa 
gens  in  GaUilL  tam  famosa  suis  Ducibus  , 
tam  invicta  bello,  tot  victoriis  ac  triumphis 
nobilitata  ?  Sed  quid  ego  hasc  memoreni ,  quae 
nqtiora  sunt  et  historiarum  luce  magis  illustratfl  , 
quam  ut  cuiquam  obscura  esse  possint.  Mitto 

Bb  a 


\ 


388  AHBTOBrZi^iE 

paritery  quot  heroas  illa  procrearit*  Vos  miU 
instar  ommum  eritis^  tu  Guescline  y  tu  Clissoni  ^ 
quos  ego  ci\m  appello  y  intelligitis  ipsam  forti-' 
tudinem  fiiisse  appellatam  :  qui  quandifi  sum- 
mam  rei  bellicae  Praefecturam  in  Gallii  gesse« 
runt,  quantum  imperio  toti  nomen,  quantain 
apud  onmes  Europse  Populos  Gallicfle  virtuti 
famam  peperdre ! 

Quanqu^'  praetereantur  memori&  f  per  me 
lioet  y  quae  vetera  sunt  y  Auditores ;  Aremoricas 
gentis  fortitudmem  ex  nostris  tem]>oribus  a»li. 
mate.  A^te^  in  his  bellorum  aestibus,  in  illA 
sasyientium  undique  armorum  diutumitate  ^  cui 
nuUum  adesse  finem  ac  modum  tam  grayiter 
expostulamus  j  quis  demum  in  tot&^  quam  Iat4 
patet  y  Gallii  popukis  strenuam  magis  ac  magis 
utilem  navat  rebus  nostris  operam  Aremonc& 
gente  ?  quis  se  tam  fbrmidabilem  conjuratis  in 
nos  bostibus  exhibet?  quis  tam  eertam  y  tam« 
que  continuam  ipsis  claoem  ac  pemiciem  impor^» 
tat?  Unam  testabor  urbem,  eamque  in  nostrA 
Frovincia  non  primariam  ^  imd^  plus  fcNttitudinis 
ac  roboris ,  qu^un  ex  reliquis  totius  regni  par* 
tibus  emanat.  Macloviopolim  dico  y  Judices , 
cujus  yel  audito  nomine  ^  an  non  redit  yobis  in 
mentem^  quantum  nostrorum  hominum  forti* 
tudini  Gallia  debeat. 

Nam  quid  ego  hic  memorem  purgata  infestis 
praedonibus  maria  ?  quid  loquar  raptas  ex  hos* 
tibus  y  diebus  prope  smgulis  et  in  portus  nostroa 
prasdas  advectas  f  quid  capta ,  yel  depr^ssa  ^ 
yel  incensa  omni  numero  majora  tam  B&tayo* 
rum  y  quam  Britannorum  nayigia  enume* 
rem?  quid  relatas  toties  nayalibus  in  pra&Iiis 
yictorias  extollam  ?  An  cuipiam  yidebor  yel  am^^ 
bitiosus  praeter  modum^  yel  jactaatiory  qu^m 


p^  Bitf'S,xim  liaBc  prsedicor?  an  q[uidc[uam  dic-* 
tum  est  k  me ,  quod  Testris  auribus  atc[u6 
oculis  usurpare  quotidi^  non  liceat? 
-  Senserunt  certe  hostes  ipsi ,  quam  (tinesta 
tShi  y  qu^  exitiosa  foret  vel  ista  pars  Aremorici 
populi  y  qui  ad  eyertendam  'funditi!is  MacloTio-^ 
polim  ninil  intentatum  aut  doli^  aut  sceleris 
reliquenmt.  M eministis ,  Judiceis^  quibus  Bri-* 
tannia&  HoUandiseque  parata  sumptibus^  quot 
impensis  fabricata  terriDilis  illa  machina  fueriir^ 

3uae  nitrato  fbeta  pulVere^  sulphureis  plenacr- 
is  y  vimque  ferrr  immensam ,  et  yana  necis 
instrumenta  eomplexa  ineluctabifem  mcenibus^ 
ipsisque  adeo  civibus  ruinam  portabat.  Tanti 
▼idebatur  ad  oonununem  inimici  fbederis  secu- 
ritatem  ac  saiutem  esse  momenti^  si.urbem 
unam  perderent  funditi!ls  atque  everterent.  SeA 
de  fortitudine  nostr&  satis^  Auditores ,  quam 
non  insana*  temeritas ,  ut  Vascones  y  non  utuita^ 
tis  ratio)  nt«Normannos  ,  non  ambitio  fiitilis , 
nt  Parisinos  exstimulat^  sed  una  indolis  boni- 
tas  procreat  et  incendit ;  quod  alterum  y  quan- 
tAm  pertineat  ad  gentis  nostrse  commendatio- 
nem,  intelligite. 

Neque  enim  existimate  y  Judices;^  si'  quid 
fortiter  gestum  est  unquam  k  nobis  y  aut  teme-^ 
rariam ,  aut  avaram^  aut  ambitiosam  fortitudi*»^ 
nem  extitisse.  Nos  belii  necessitas,  autaequitas, 
nos  caritas  Patriae  et  sociorum  salus  ad  arma 
capienda  hortantur  et  incendunt.  Atnon  iti^  rui- 
nrasifi  hostem  praecipites,  ut  in  medio  armorum 
testu  innatas  bonitatis  oblili  rideamur.  Hosti 
armato  ,quAm  occurrimus  audacter  ,  devicto 
8ub)ectoque  tam  clementer  ignoscimus.  Ticisse 
apud  Aremoricos  finis  belU  pariter  et  irarum  est^ 


3^0  RHETDRICiE 

Quid  si  vel  inter  arma  ,  qu»  ferocide  et  af ro^ 
citatis  habent  plurimum^  tam  placabiles  hosti- 
bus ,  tailEi  humani  Aremonci  esse  solent  j  quanta 
amicos  ipsos  caritate  ,  qu^  singtilari  benevo- 
lentia  complectuntur !  iJbi  viget  uspiam^  qu&m 
fipud  no8  y  aut  i&des  antiquior  ^  aut  soeietas 
arctior  y  aut  amicitia  constantiQr.  Devinxeris  tibi 
unume  nostris  aliquem  j  (neque  hoc  tam  difE* 
cilis  operse  est )  hunc  tibi  perpetuum  in  tempus 
deyinxisti.  Neque  veri  id  profiteri  vereor  de 
nobis  y  tam  insitam  videri  nostris  animis  hu* 
manitatem  ac  bonitatem  y  ut  quidquid  utrique 
repncnat  ac  contrarium  est ,  id  vur£6  a  nostris 
moribus  alienum  esse  censeatur.  Id  porr6  tam 
verum  tamque  apud  onmes  in  coniesso  est^ 
Auditores  ,  ut  si  quid  unquam  aMcui  nostrorum 
.  hominum  excidat  nativse  bonitati  minus  conso-* 
num  y  quod  vix  evenire  videas  y  nisi  foerit  ille 
peregrinas  malitise  contagio  corruptus  ao  depra- 
vatus^  hunc  in  Aremorica  natum»  es$e  nemo 
non  neget.  Adeo  y  qu^m  solenne  est  ^  si  quis  se 
jactautius  extulerit ,  Vasconem  j  si  quis  commo- 
dis  impensius  studeat,  Normannum;  si  quis  se 
amet  plusculum  y  Parisinum  aj^ellare^  tam  iiK 
sedit  n8BC  omnium  animis  opinio  y  Aremoricum  ^ 
nisi  qui  bonus  sit  y  esse  neminem  l 

Brgo  quis  nobis  hanc  invideat  laudem ,  ut 
boni  inter  cseteros  Aremorici  censeamur  ?  pRri- 
sini,  credo  palmam  hanc  nobis  auferent^  et  pla- 
cidam  indohs  suae  comitatem  praedicabunt?  Equi-- 
dem,  fateor^  Auditoresj  non  sunt  illi  ieroces 
natura  sua  nec  inhumani  :  temperato  inprimis 
mitique  nati  in  solo  moderationis  noimihil  atque 
etiam«comitatis  ab  iugenio  loci  mutuantiu*.  Ta* 
men  quisinficiaseat^  esse  illos  plerumque  amaa^ 


LIBBR       S  £  C  U  N  D  U  S.  3gt 

tes  plus  seaao  sui  :  quo  fit  ^  ut ,  di!un  se  admi- 
rautur  ac  aepereimt  praeter  modum  ^  minus  ad 
colendos  alios  et  amandos  comparati  videantur* 
Supersedeo  pluribm,  Judices;  et  quoniam 
Fortitudinis  ac  Bonitatis  gloriam  Aremorici 
pro  jure  suo  sibi  Yindicant ,  statuite ,  q[u^ 
merit6  gens  nostra  caateris  Galliaa  populis  prae* 
ferenda  sit. 


NO&MANKUS. 


Fuit  hoc  semper  luctuosum  nescio  qnod  vir* 
tutis  fatum ,  Judices  integerrimi ,  ut  perpetuis 
maleyolorum  hominum  obtrectationibus  objice- 
retur.  Id  tamen  ^  an  querar  apud  vos  hodie  y 
an  mihi  potii!is  gentique  meae  gratulabor  y  diim 
quotidiams  adversariorum  calumniis  yideo  Nor-> 
mannos  proyocari  ?  Durum  est  quidem  atque 
intolerabile  ,  non  posse  yirtutem  sequi ,  nisi 
cum  inyidios^  hominum  gente  conflictandum 
ait ;  hanc  yer6  sortem  habere^  cum  ipsa  yirtute 
communem,  debet^perhonorificum  yideri.  Nam 
ei!im  nuUa  sit  in  umverso  terrarum  orbe  natio , 
cui  plus  yel  ingenii',  yel  indolis  bonae  natura 
inseyerit,    qu^   nobis;  idque  ipsum  inficiari 

5al4m  adyersarii  non  audeant,  hanc  ineundam 
uxerunt  de  Normannis  raaledicendi  yiam,  ut 
dotes  illas  praestantissimas  ,  quibus  excellimus  y 
pejorem  in  partem  inyerterent. 

Audiistis  ipsi  yestris  auribus  ,  qu4m  duriter 
et  acerbe  nos  habuerint ,  quanto  cum  dedecore 
traduxerint^  qu&m  malitios6  geminas  iUas  yir- 
tutes  interpretando  inproximayitia  detorserint. 
Quare  ut  apert^  yobis  persuadeam ,  Judices , 
nullam  esse  in  Galh&  gentem,  qua  Normanni 
superiores  videri  non  debeant ;  hoc  unum  mihi 
faciendum  incumbit,  ut  illas,   quibus  insitam 


392  KUB.  TORXCiE 

nobi»  9 .  tum  ingenii  praestantiam  ,  tiim  iAig^ 
bouitatem  impetunt^  criminationes  diluam^  et 
ab  un^  invidia  profectas  esse  demonstrem. 

Ac  de  ingenio  <|uidem>«no8tro  ita  sentiunt  bo- 
mines  male voli  ^  ut  nog  ^  di!im  nec  hebetes  prlan^  9 
nec  plumbeos  nasci  profitentuar  wltt^,  ei,  quam 
adepti  sumi^  ^  facultate  abuti  criminentur.  Nas 
liberales  iUi  profect6^  qui  saltem  aliquam  in- 
genii  laudem  nobis  non  inviderint.  Viderunt 
enimver6  Accusatores  non  imperiti,  qu^  te- 
mer^  stdiditatis'  ac  stultitiae  Normannos  insimu- 
lassent^  apud  quos  nemo^  nisi  ingeniosus  ac 
prudens  nascitur.  Norunt  non  esse  de  nihilo^ 
quod  suam  in  Normanni^  sedem  posnisse  Sa^ 
pientia  nuncupetur.  At  ecee  inclamantes  audio^ 
et  exprobrantes  nobis ,  qu6d  callidi  prseter  modum 
ac  vaTri  ^  qu6d  rebus  nostrisnimiilim  attenti  ^  qu6d 
in  struenois  dolis  ac  fallaciis  solertes  plerumque 
et  eruditi  videamur.  Magnum  enimver&  crimen^ 
Judices  y  propter  quod ,  non  debiti  modo  supra 
fientes  caeterasexcellentiaprivarimereamury  sed 
m  londnquas  etiam^  si  ouperis^  placet^  terr^s 
amandari. 

Id  tamen^  di!un  objiciuntilli^  quidfaciunt  nisi 
innatam  nobis  prudentiam  atque  industriam  in- 
vident.  Dolet  illis  niminltm ,  quod  in  rebus  singu- 1 
lis  cemamus  acutiiEiSy  qu^  ipsi  possunt  homines 
oculati  atque  pejspicaces ;  qu6d  tueri  res  nostras 
«apienter  ^  qu6d  easdem  solerterpromovere  nove» 
rimus;  qu6d  apertum  latus  ofleramus  nemini; 
quod  laqueos  ac  pedicas  y  quibus  iUi  circumveniii  ^ 
ae  sinunt,  caute  declinemus.  Nempe^  ut  placea- 
mus  viris  illis  honestissimis^  ut  eoruni  aucupemur 
gratiamy  ut  eorum  probari  judicio  coUaudarique 
oigni  simusy  imitabimur  stuporem  ipsorum  at-> 
que  imprudentiam ;   circumaiici  nos  patiemur 


rXBSR    sscxTNDrs.  3^3 

tiliems  fraudibus^  cedemus  de  jute  nostro,  et 
pretiosum  illud  j  quod  accepimus  ^  et  Superis 
ip^s  acceptum  gratulamur,  sapientiee  munus 
inerti  languere  in  otio  sustinebimus  ?  Hoc  porr6^ 
▼elle,  qu^  iniquum  est,  Judices  integerrimi| 
quam  alienum  est  ab  aure4  illlL  mediocritate  j 
quam  nos  sedul6  Normanni  profitemur. 

Agite^  enimv#r6  an  dotes  illas^  quas  gentes 
ceeterse  natali  solo  acceptas  debent  malign^  de«* 
terimus?  An  Aremoricis  quadratos  pugnos,  la« 
certos  ingentes  ^  paratum  adyersilis  quaslibet; 
nodosorum  etiam  fustium  procellas  caput  y  con-- 
tractam  idoneamque  luctae  yel  pugillatui  corpo* 
ris  brevitatem?  an  Vasconibus  Hispaniciun  ac 
tiirgidam  oris  conformationem ,  scurrilem  ple- 
iiimque  jocandi  modum^  peregrinlimyocis  sonum 
et  ad  captandos  ineptorum  risus  aptissimum; 
an  Parisinis  cultus  illos  ele&antiores  ^  linguas  sub- 
tilitatem^  umbratilem  desidiam  inyidemus?His 
dotibus  caudeant^  per  me  licet^  di!un  diyin& 
saltem  ^Diorm^umicae  sapientiae  particul^  firui  nos 
patiantur. 

Quanquam  quid  haec  persequor  operosius, 
Judices?  Hoc  ipsum^  quod  temer^  criminantur 
in  nobis  rerum  nostrarum  studium  ^  itane  gen- 
tis  Neustriacae  proprium  est^  ut^  si  yitium  ulud 
est  y  eo  praeter  Normannos  laborare  nemo  videa- 
tur.  Dicite  y  amabo  yos ,  qu^  natio  y  quae  gens  ^ 
quae  tellus  eo  infecta  yeneno  non  esti  An  Vas- 
cones  j  qui  laetioris  fi)rtunae  sortem  y  si  quam 
adepti  sunt  y  hanc  uni  plerumque  industriae  ac- 
ceptam  debent?  An  Parisini,  apud  quos  tam 
multis  in  locis  rei  solerter  faciendae  disciplina 
traditur?  An  Aremorici^  quibus  estiliud  veluti 
propositum  quoddam  keroicae  prudentiae  facinvis, 
ximere  ut  Normaunum  possint? 


3cf{  RHETORIC^ 

Atenim  rursilis  objectant ,  neque  enim  uUm» 
faciuntmaledicendi  finem,  qui  Normannos  im- 
petere  tam  malitios^  solentj  atenim^  inquam^ 
rurst!is  objectant^  malis  utimur  ad  res  nostra# 
artibus;  mendacia,  dolos  adhibemus,  cumopu» 
est;  neque  dubitamus  aut  yeritatis,  aut  bonss 
fidei  dispendio,  quod  h  re  nostrlL  sit,  prociffare» 
Qusd  Yox  illa  tandem  y  aut  ubi  sunt  illi  Nor- 
manni,  quibus  id  objici  merit6  possit?  O  siquo» 
ejusmodiinfelix  aliquis  Neustriae  angulus  eduxis<* 

.  iset !  ut  exularent  statim  k  nobis ,  ut  peregrinas 
longiusin  oras  amandarentur !  ut  Pansinorum^ 
aut  Vasconum  in  grege  cum  ejusdem  farinae  ho* 
minibus  delitescerent  I  ut  meritas  nequitiae  suad 
poenas  exsolverent !  Neque  enim  minus  amica 
Normannis  probitas ,  et  ndes  mini!ls  incorrupta  ^ 
quam  expers  iuci  dolique  prudentia. 

£t  iructus  sunt  ilii  scilicet  suavissimas  illius 

.  indolis,  quam  nobis  etiam  invident  homines 
malevoli  y  et  quam  inficiari  pal4m  y  quia  non 
possunt  f  criminari  saltem  y  et  pravum  in  sensum 
conantur  detorquere.  Notum  est  omnibus ,  quam 
idoneam  hominum  societati  ,  quam  aptam  ad  ^ 
vitae  communis  usum ,  quam  laciiem  ac  flecti 
ceream  alien^  voluntate  indoiem  nacti  simus» 
Hoc  quidem  non  negant  Normannicae  virtutis 
cemulatores  invidij  sed  pusilli  abjectique  in  no- 
bis  animi  indicium  calumniantur.  Scimus  col- 
laudare  quae  bona  sunt ,  quas  mala  sunt ,  pru-» 
denter  dissimulare  ;  arridere  gaudentibus ,  lu- 
gentibus  amic^  coUaciymari.  Hoc  quoniam  ho- 
minibus  illis  non  placet,  Normanni,  inquiunt, 
natio  comoeda  est,  lai*vata,  personata.  Facit 
morum  nostrorum  suavitas^  amabilitas  indolis, 
ingenii  quaedam  comitas  et  afiabilitas ,  ut  in 
beneyolentiam  cujusque  adrepamus,  devincia* 


XIBBR      8SCUND0S.  SpS 

mus  animosy  et  potentibus  illecebris  in  partes 
nostras  pertrahamus.  Quid  aiunt  Parisini?  quid 
Aremonci  dictitant?  quidVascones  mentiuntur? 
Quod  f acimus  cumque  y  mera  caviUatio  y  mera 
ndulatio  est.  O  infelices  Normannos ,  quibus  y 
cum  suayissimo  virtutum  comitatu  ^  virtutis 
fiructu  frui  non  liceat ! 

.  Tamen  in  Normannos  insurgant  y  quantjun 
Tolent  iniqui  obtrectatores  ,  nihu  nos  vel  inge-» 
nii  9  yel  mdolis^  quam  accipimus  k  Supens, 
poenitebit.  Atque  ut  norint  adyersarii  nostri  ^ 
quant{im  et  bonitati  cdusae  et  judicum  aequitati 
confidamuSy.parcemus  in  eos  maledicta  conge- 
jere,  qui  nos  maledictis  appetierunt ;  et  vmk 
virtute  contentiy  virtutis  etiam  praemio^  siopor- 
teat^  ultr&  lubenterque  carebimus. 


PARISIICUS. 


Quid  prii\^  mirer^  auf  quid  mirari  ma^s 
conveni^t ,  Judices  a^quissimi?  noyamne  ac*  sm* 
gularem  prorsilis  istorum  hominum  in  dicendo 
confidentiam,  an  vestram  in  eisdem  audiendis 
humanitatem  atque  patientiam?  Nam  quis  ferat^ 
amabo  vos,  eo  venisse  temeritatis  peregrinos  at- 
que  alienigenas  ,  ut  in  urbe  totius  orbis  facil^ 
primaria  de  principatu  originis  contenderent ; 
ipsosque  civitatis  ejusdem  indigetes  Judices  at«> 

3ue  arbitros  non  vererentur ,  quorum  non  ju- 
icium  modo,  sed  vultus  edam  atque  oculos  per- 
timescere  debuis&ent.. 

Equidem  dii!i  multi\mque  dubitavi^  Judices , 
num  fiitiles  inani  verborum  pomp4  oratiuncu- 
las  confutandas  aggrederer ,  et  tam  perspicuam 
apertamque  Parisinijuris  antiquitatem  ulio  ora- 
tionis  praesidio  confirmarem?  VeriUn.ne  forti 


3^6  &  H  B  T  o  &  r  c  je 

ex  meo  silentio  occasionem  illi  raperenf  ^e^ 
rendi  sese  jactantijls  ^  pauca  Parisinorum  in  gra-' 
tiam  ParisinuS'  ego  sic  loquar  ^  ut  non  tam  juB 
tueri  dubiiim  contra  temeritatem*  atque  auda-' 
ciam  y  qu&m  oblatum  coUaudancbe  patrias  locum 
videar  tucro  apposuisse^ 

Tamen  nolite  expectare  ^  Judices  y  ut  veren* 
dam  ciyitatis-  hujus  antiquitatem ,  qiiam  k  Tro-* 
pmo  Paride  quidam  repetunt  j  ut  superbam 
monumentorum  varietatem ,  aedificiorum  magnir 
ficentiam  y  palatiorum  multitudinem  extoUam  ; 
ut  nobilitatem  populi ,  o)>es ,  fortunas  yobis  os* 
tentem.  Hoe.  unum  habeo  dicere  y  quod  citra 
omnem  jactantias  suspicionem  prs&dicari  de  ci^ 
vitate  Parisiensi ,  de  null&  alift  pronunciari  pos-* 
sit;  qu6d  non  Europse  tanti!mi^  sed  totius  orbis 
caput  haberi  debeat ;  qu6d  Galliae  oculus ,  sedes 
majestatis ,  aulse  domicilium  ^  prseclarum  artium 
officina^  ingenii  politioris  habitaculum  y  doctrins9' 
palsestra^  leporis ,  eldgantise ,  Yenustatis ,  insti- 
tutionis  bona^  schola  omnium  calculo  .  nuncu«^ 
petur. 

Et  ver^  ubi  gentium  tandem  Regom  majes- 
tas  tanto  apparatu  ac  splendore  se  prodit  et  ex- 
plicat?  ubi  yisitur  potitior  Aulicorum  coettts? 
ubi  visent  acriills  Literarum  ^dia?  ubi  libe'' 
rales  disciplinae  diligentii^is  excoluntur?  ubi  per* 
ficitur  ingenium  accuratii!is  ?  ubi  Juventus  feli- 
cii^s  educatur?  ubi  denique  lepor^  elegantia^ 
concinnitas  magnificenti^a  dominantur? 

Jam  percurre,  si  Yoles  y  singulas  Galliseprof 
vincias }  £uropam  totaan  perlustra.  Sed  quid 
Galliam  ^  quid  Europam  dico  ?  orbem  etiam  uni- 
versum  scrutare  diligenter.  Invenies  aliquem 
uspiam  populum  ,  apud  quem  aut  indolis  sua*» 
vitas  major,  autamabitiormorumdocilitas^  «ut 


1 


■I 


X.ZBB&     «BCTTKDVS.  Sp/ 

^repeiisior  vi^diorque  ad  omnem  yirtutis  cultum 
alacritas  eluceat,  qu^  apud  Parisinos?  Hic 
pietas  sine  affectatione  9  gravitas  sine  arrogan- 
ti&9  magnificentia  sine  ostentatione  ^  candor  sine 
fallacilly  prudentia  sine  simplicitate  ^  suavissi* 
mus  demque  virtutum  omnium  comitatus  sine 
ialk>  yitiorum  contaao  elHorescit. 

Veri!un  quid  hic  immoror^  aut  quid  adiiciam 
jdura  ad  gentis  nostne  commendationem  ,  di!im 
lili  ipsi  9  qui  Parisini  populi  gloriam  yerbis  ele- 
vant,  eandem  factis  omni  prsedicatione  effica- 
fiikB  extoUunt?  Quotus  enim  quisque  eorum  est^ 
qui  versari  Parisiis  non  amet  et  annumerari  no* 
biscum  non  glorietur?  Quo  studio  nostrae  con-^ 
^uetudinis  sms  iiU  de  provinciis  Parisios  convo^ 
iant?  qu^  ^ff^^y  ^u^  bona^urbis  desiderio  in 
easdem  recedunt  aut  necessitate  temporum ,  aut 
rei  familiaris  inopid.?  Videas  qui  parc^  vivant 
apud  se,  duriter  se  habeant,  qm  delite&cant 
rore  multps  per  annos  deiraudentque  genium  y 
ut  €omparare  aliquid  unciatim  possint  y  und^ 
victitare  nobiscum  aliquamdiili  Parisiis  liceat, 
Scilicet  notum  hoc  ipsis  spectatumque  est^  et 
merit6  quidem  y  Judices ,  tandiili  se  rudes  atque 
impolitos  fore ,  doinec  in  kac  nostr^  urbanitatis 
ac  leporis  officin^  culti  fuerint  ac  perpoliti.  Vi* 
dere  mibi  videor  famosas  illas  ,  et  omnium  gen- 
tium  praeconiis  celebratas  Athenas  y  qu6  ex  uni- 
versis  orbis  partibus  spectatissimi  quique  viri 
ita  confluerent'^  ut  nemo  vel  ad  ingenii  ^  vel 
doctrioas,  vel  elegantifie  famam  posset  aspirare^ 
msi  in  illa  artium  omnium  palGestrft  prius  luis'* 
set  exercitatus. 

Infioias  eant  per  me  licet  ^  et  orationi  recla^ 
ment  meae  vel  Normanni  j  vel  Vascones ,  vel 
Aremorici ,  quoium  hip  magQAm  v^deo  vel  intra 


SpS  RHSTORXCiE 

domesticos  hujus  Lycaei  parietes  multitudinem 
congregatam.  Est  eorum  aliquis,  quem  nostrsB 
urbis  pigeat  ?  cui  desit  hic  aliquid  ad  ben^  bea- 
t^que  vivendum  ?  qui  praeclar^  secum  actum 
non  putet  y  si  domesticos  Parisiis  penates  figere 
in  perpetuum  liceat  ? 

Quare  yidete  5  amabo,  Judices^  si  qui  fortd 
luc  essent^  quod  ego  nbn  credidenm  ^  gentem 
in  nostram  mimlLs  liberaliter  a£Pecti  ^  ne  ^  si 
quid  pejus  in  Parisinos  statuant^  sibi  ipsis.coh- 
tradicere^  et,  quod  sud.  agendi  ratione  palam 
^pprobant  y  id  tacit^  malignis  ac  sinceris  parJuA 
judiciis  improbare  yideantur. 

PICARDUS 

Inexpectatus  et  improvistis  Intercessof. 

Ergo  sic  despicimiir  nos  Ficardi?  diimillidd 
Prineipatu  acriter  inter  se  contendunt  ^  nos  in- 
terim  inertes  ac  lenti  otiabimur?  d  PicaTdorum 
sors  luctuosissima  !  Itane  Yef6  inventum  esse 
nfiminem  y  qui  nostras  partes  ageret ,  et  illatam 
ProvincidB  nostrae  injuriam  vindicaret  ?  Exoria- 
tur  aliquis  in  tam  florenti  juventute  dignus 
ultor  nostri  nominis!  Nemo  se  otferet?  Nemo 
illorum  hominum  fiistuosam  sagacitatem  retun- 
det  ?  Tamen  noif  inulti  moriemur.  Ipse  ^  ipse  y 
quamvis  sciam  in  tot4  cente  nostrlL  inferiorem 
esse  me  neminem^  pulpitum  conscendam.  Date 
looum,  atqueiimparatus  lifcet,  ex  tempore^^per- 
prabo.  *Si  natura  negat^  dabit  indignatib ,  undi 
exuitantes  luveniliter  derisores  illos  aggrediar'^ 
superem^  aejiciam. 

itane  ver6  contemnendi  vobis  videmtlr  ,  ho- 

mines  belluli  ic  polituli  ?  Ut  mihi  movistis  bilem  \ 

'  dum  fucat&^ac  c^russatll  otfktione  nugas,   htc 


LIBSR      SECUNBTTS.  3^9 

Teslras  divenderetis  !  Hic  ingenium  scilicet^ 
ille  corporis  ele^antiam ,  alius  fortitudinem  ^ 
alter  auream  indolis  bpnitatem ,  quasi  res  suas 
ostentarunt.  Atqui  scire  vos  oportet,  iioc  esse 
Picardoi^m  fatum  y  ut  nuUi  yestri!Un  .hac  in  re 
cedere  videantur. 

Ac  de  ingenio  primum  quoniam  illi  tam  acriter 
disputant ,  atque  res  inter  suas  .  nobilem  illam 
supellectilem    annumerandam   putaht  ;    agite  ^ 
^uasso  Yos  y  Judices  y    qu^  ^andem   in  re  posi- 
tam  ingenii  vim ,   aut  quem   ingeniosum  esse 
creditis^  Eumne  y  qui  consectetur  ambitiosus  ioa- 
nes  sententiarum  flosculos  ^  magnificam  verbo- 
rum  pompam  ^  fiitilem  ac  ludicioim  totius  ora- 
tiomd .  £^pparatum  y    quem   ilii   tam   insoienter 
>pxtulerunt?  Ille.,.ille  ingeniosus  est^  qui  prse- 
ditus.bono  ^  ut  aiunt  ^/ sensu ;   qui  ben^  com> 
parafus  a  criterio  ,  qui  rectam  siugulis  in  rebus 
adKibere  norit  judicandi   normam  ac  regulam. 
Hanc  porr6  laudem  i^obis^quis  inyideat ,  Judices^ 
aut  quis  venire  nobiscum  in  contentionem  con- 
fidat^ 

'  Elegantiam  corporis.  ac  politdlam  formse  ve- 
hustatem  ^  quam  Va§cones  et  Farisini  tantoper^ 
jactitant  y  nmil  moror  :  novi  quam  pan!un  istnaec 
ad  veram  laudem.  pertineant,  et,  qu£&ipsinon 
fecimus^  vix  ea  nostra  puto.  Tam^n  nolite  su- 
perbire  insolentii\s ,  elegantuli  bomunciones  ; 
sunt  et  in-  patrii  nostri^  qui  nihil  in  ek  re 
ivobis  cederent.  Ac  liget  fieri  de  ca^teris  ex  me 
conjecturam  non  velim ,  tamen  nihil  video  ^ 
quad  in  hac  nostr^,  m^^Uocritate  tantoper^  sit 
contemnendum.         .       : 

Quanqu^  ferrem  aequiiis ,  Judices ,  elegan- 
tulos  ac  politulos  haberi  pusiunculos  istos , 
nisi  etiam  et  fortitudinis  laudem  sibi  impuden* 


400  RHBTOmiCA 

ter  aiTogarent.  Eigreg^um  enimyer^  fortitudinif 
domicilium  y  tantula  delicatorum  hominum  cor^ 
puscula  !  Nae  consultam  pan!im  illiaestimant 
naturam  ,  Judices  ^  quae  tanto  hospiti  tale  pra&«' 

Earasset  hospitium !  Qui  plenos  nervis  ac  ro- 
ore  lacertos  ,  amplum  ac  spatiosum  pectus  ^ 
latos  humeros ,  ac  csetera  corporis  firmamenU 
ostentare  possunt ,  illi ,  per  me  lic^t  fortes  ac 
generosi  nuncupentur.  Sed  quid  ego  h^c  di^puto 
verbosius  ?  Est  aliquis  vestrum  ^  qui  facere  cum 
Picardis  fortitudims  periculum  velit  ?  qui  con« 
serere  nobiscum  manus  audeat  ?  siletis  ^  ohstu* 
pescitis  ?  Ne  Vasco  quidem  hiscere  contra  quid- 
quam  confidat  ?  Prudenter  vos  quidem  ac  con- 
sulto  facitis ;  neque  ii  pariter  sumus  ^  quibua 
rixae  contentionesque  placeant. 

Tamen  hoc  restabat  unum  y  Judices  ^  ut  iUi 
candorem  ac  bonitatem  indolis  Picardis  invide* 
rent.  Qu6  quid  iniquius  ^  amabo  ybSy  quid  alie« 
num  magis  k  conununi  hominum  opinibne  jactari 
poterai?  Quasi  sit  aliquis  uspiam,  qui  nesciat, 
tam  esse  propnam  Picardi®  Donitatis  laudem, 
ut  boni  KOLTt^oxiiv  Picardi  nuncupentur !  Atque 
utinam  non  tam  boni  semper  ^  Judices  ?  Si 
quis  est  in  nostr&  gente  naevus ,  is  ab  un&  bo^ 
nitate  profectus  potuit  videri.  Quanqu&m  nihil 

Eiget;  juvat,  vel  aliquonominis  nostri  dispendio^ 
onitatem  tueri  tanquam  nostram  posse. 
Nqp  ego  «vos  morabor  oratione  longiori  y  Intie* 
gerrimi  Judices.  Facite  ^  qua^so ;  ut  quanl6 
contumeliosius  despectam  in  h&c  controversi&. 
gentem  nostram  sensistis  ^  tant6  illustriorem 
)n  Picardos  sententiain  feratis. 


»^^>^^^^^V%8» 


LIBEll      8ECUNBIT8.  4^1 

ARBITBR      ET     JU  D.E  X, 

ControversicB.         • 

Non  e^t  illud  Hovum  et  insolens ,  qu6d  inter 
cos  ,  qui  varias  orbis  regiones  incolunt^  de  pra?- 
rogativisl  patriae  ^  quam  singuli  agnoscunt  suam  y 
irequentes  ac  Yiyidae  contentiones  oriantur.  £st 
Inc  ipsius  naturae  sensus,  quds,  ut  ne^minem 
patitur  esse  eorum  immemorem  ^  k  quibus  vitam 
accepit ,  ita  nec  terram  illam  y  quam  quisque 
nascens  primum  aspexit ,  cujus  adolevit  in  sinu^ 
cui  munera  debet ,  quibus  iruitur  y  sinit  oblivisci. 
Quare  ade6  reprebendendum  non  putem  studium 
illud ,  quo  tuend^e  et  supra  casteras  extollendae 
patriae  suae  nobilissimi  Juvanes  exarseruAt  y  }it 
dignum  laude  y  dignum  ingenuis  ac  liberalibus 
ammis  esse  judicem.  Ven!im  nec  ca^us^  necinr 
justus  esse  aebet  hic  amor  natalis  soli,  quiv^l 
temere  sentiat  de  suis  alienisque  rebus^.vel 
.  iniquum  ;de  iisdem  judicium  ferat.    * 

Equidem  sensimus  vos ,  quotquot  estis  ^  ocu^- 
iatos  in  priiais  ^c  perspicaces  in  pervidendi^ 
rerum  momentis  j  quae  singulorum  causae  suf- 
iragari  poterant.  Non  latuit  Vasconi  nativa  illa 
ingenii  sagacitas  atque  solertia  y  quam  rebus 
suis  promovendis  ilti  Galliaef  ultenoris  AticxAdd 
.non  infeliciter  adbibent.  Extulit  in  primis  in- 
sitas   genti  suas   dotes  corporis  et  animi  y  quae 

Serstnngere  oculos  et  &cere  iucum  solent :  pras* 
icavit    confidenter  pfaefractam.  illam   urbanae 
.frontis  audaciam  y  quam  uullus  repulsae  metus 
perturbet ,  nec  tentati  teinere  plerumque  operi^ 
irritus  labor  iniringat.  At  uon  vidit,  aut  cert^ 
dissimulare  visus  est,  extema  illa,  quibus  Yas- 
^cones  eloriantur,  yelcorporis,  vel  animi  ornf^. 
Torn*  i.  Cc 


4oa  aHBTORIC^ 

nienta^  non  absimilia  videri  nascentibus  iden^ 
tidem  ex  improviso  in  medii  aeris  remone  fa- 
cibus  y  quarum  illud  £sktum  est  y  ut  cunositatem 
prim6  moyeant  et  admirationem  ;  mox  di!im  re- 
solvuntur  et  eyanescunt^  vanitatis  suae  atquo 
inanitatia  admoneant. 

Meliorerii  in  Aremorico  fidem  experti  sumus. 
Nam  iiigenii  politioris  elegantiatii ,  mcundiam  in 
dicendo  ^  in  jocando  dicacitatem  rebus  in  suis 
fiumerandas  non  putayit.  At  fbrtitudinis  gloriam 
atque  indoiis  bonitatem  ita  sibi  vindicavit  tan- 
quam  suas  p  Ut  in  uttskque  iion  mod6  cuiquam 
non  cederet  y  sed  eliam  superiorem  agnosceret 
neminem.  Hoc  porro  tamne  verum  est,  quam 
illeprofitetur?  Absitut  Aremoriae  genti ,  quam 
magno  semper  duxi  ponendam  in  loco,  ego 
detraham,  aut  quidquatn  laudts  ilHus^  quam 
meretnr  ,  deterere  videar.  Scio  minimt^  malos 
esse  Aremoricos ;  im&  probitatem  in  ipsis ,  fidem  ^ 
devotmn  in  amicos  studium  agnosco  et  veneror. 
At  propensam  iUam  ad  ben^  mereiidu]^  vt)lun* 
tatem ,  qud  potiBsimiSim  ilK  gloriantur ,  num- 

Suis  expostulare  ver^  possit  fcic  exhflustam  vi- 
eri  BUee  gentis  in  gratiam^  ut  ejusd^  mini!is 
ad  ceeleros  pcrtineat?  Quod  «pedat  ad  ferti- 
tudinem ,  quam  rebus  peiago  *  prseblar^  sestis 
consignatam  in  primis  fuisse  Al^6thorici  jachtant^ 
nemo  cert^  hanc  ipsis  invideat  laudem ,  aut  de 
regno  Gailico  benfe  meritis  ultr6  non  ^atule- 
tur.  Tamen  ad  acuendos  stimulando^ue  heroum 
istorum  animos  plusne  rirtUs  ipsa ,  quam  uti- 
litatis  illecebra  valeat*,  contentiosam  movere 
qnoidtionem  abstinenaas. 

Laboi*avit  ih  eo  t6ta-  Nonnanni  industria , 
nt ,  qu^m  malitiosi  homl^es  inustnm  suae  genti 
6ubdolee  mentis ,   suisque  commodis   servientts. 


LXBSR      SECUKBUS.  4^^ 

animi  calumniam  depelleret.  Dolet  illi  nimirum 
hoc  sibi  rilio  dari^  quod  apud  ipsum  summse 
sapientiaB  specimen  est;  tamque  insitum  homini 
putat  esse    res  •  promovere  suas ,  di!un  occasib 
commoda  se  offert ,  ut  miretur  id  in  se  tanquam 
vitiosum  incusari^  quod  in  omnes^  quodcum- 
mie   nacti   sunt   solum  y    cadere    necesse    sit. 
Hoc  porr6    si     Normanno    condonabimus  y   ut 
candiaae  et  ingenuae  mentis  laude  perfrua^tur; 
si  neque  eo  incusandus  nomine  videbitur)  qu6d 
utilitati    propriee  studeat  prseter*  modum ;   an 
continu6  PrincipatAs  prserogativam  feret,  et  cae- 
teris  ^  quibuscum  ipsi  hodi^  contentio  est ,  an- 
teponendus  censebitur?  Non  est  y  mihi  credite^ 
tam  ambitiosa  gens  iila^  ut  priores  part^s  sibi 
vindicet,    si    mod6  ingenii    Sui    atque  indolis 
obtrectatoribus   os  occluserit.  .Im6  quoniam  it^ 
comparatos  Normannos  experimur^  utsold.  vir- 
tute  contenti ,  virtutis  praemio  ultr6  lubenter- 
4jue  carere  sustineant,  ne  ipsis  hanc  invidea- 
mus  gloriam,  ut  cum  caeterarum  virtutum  co- 
mitata  siagularis  modestiae  con6cienti&  perfruan^ 
tur. 

£t  Picardum  laudis  semulatio  stimulavit : 
homini  &l  creditur ,  debetur  genti  suae  conten- 
tienis  bo^emae  palma  y  nec  sine  g^vi  oiFen- 
sione  Picardia  po^uit  principatu  (rustrari.  £x- 
temporalem  ingenii  fbettlm>  acres  animos^  nec 
impolitam  ,  pro  gentis  indole,  Orationem  sus- 
pexistis.  Tamen  putatis  rem  actam  8eri6  y  aut 
tantam  esse  Picardo  fiduciam^  ut  reliquos  inter 
GaUid9  populos  praerogativam  ambiat?  Ego  nou 
temer6  k>rsan  suspicer,  iecisse  innatum  patrise 
amorem  y  et  insitse  bopitatis  mentem  consciam^ 
ut  doleret  nullam  haberi '  de  provinci^  su^ 
quafestianem  ^  et  PiEi^dos  nuUo  reputari  in  loco , 

Cc  n 


\ 


4o4  ilhbtokicje:' 

qui  ubi  agitur  de  glori^  y  &ilentio  prseterirentur* 
Quare^  ne  qua  sit  liominibus  bonis  exspostur 
landi  causa  y  noyerint  esse  se  eo  apud  no9 
in  pretio  j  quo  decet  ^  tamque  verendos  apud 
omnes ,  qu^m  amandos  videri. 

De  Parisinis  una  moveri  deinceps  controversia 
possit  f  Judices  y  et  quem  inter  omnes  y  qui 
primas  sibi  vindicant^  tenere  debeant  gradum^ 
dirimendum  superest.  Mihiporr6  visaest,  credo 
item  et  vobis,  dicentis  oratio  pro  tuendd.  urbe 
regni  prifaarilL ,  verecunda  in  prmiis  ac  mt>desta  ^ 
qui  non  tam  in  celebrandis  gentis  suae  moribus  y 

2uiLm  in  ips^  locorum y  quae  nactusest commen<* 
atione  mordtus  sit.  Tamen  quis  neget  Parisi- 
nos  babere  multa  y  quse  citra  cujusquam  vel 
invidiam  vel  offensionem  laudanda  videantur. 
Est  uspiam  urbs  aliqua  y  quae  tani  moratos  y 
tam  candidos,  tam  in  omni  vitas  conunercio 
commodos  cives  et  expetendos  £erat !  ubi  suavi* 
tas  indolis  amabilior  y  politioris  cultiis  elegan*- 
tia  y  festivior  ingenii  viget  amoenitas?  £st  aliquia 
in  provinciis  educatus  tam  felicitery  qui  sibi 
ad  numanitatis  ipsius  perfectionem  deesse  ali- 
quid  non  putet^  quandiii  Parisinos  intkr  ex- 
cultus  ac  perpolitusy  inde  bonarum  artium  gus* 
tum  ac  saporem  non  contraxerit.  Sed  quomam 
ista  pro  jure  suo  ambitiosiilLs  sibi  non  arrogat 
Farismus  Orator^  haereamus  inter  eos  limites  y 

Juos  ipse  sibi  praescripsit.  Laudavit  antiquitatem 
ujus  urbis  y  majestatem  y  apparatum  y  mag- 
nincentiam ;  commendavitmultitudinem  civium, 
nobilitatem  y  elegantiam  y  comitatem.  Extulit 
tot  celebres  Academias  y  in  quibus  excoluntur 
ingenia  y  erudiuntur  y  perficiufttur  y  tot  officinas 
omnis  generis  artium  y  quae  naturam  a^mulantur 
tam  soicrter,  poend  dixi^  vincunt  ac  superant» 


rXBBB.      SBCTTNDtTt.  4^5 

In  quo  quis  ipsius  Orationi  reclamet,  aut  venire 
^lignitatis  in  contentionem  confidat  ?  Quancjuam 
ex  ipso  litigantium  judicio,  quid  de  Pansinls 
aentire  conveniat,aB8timemus.  Agite,  quotquot 
estis ;  si  y estra  vobis  provincia  tantiim  placet , 
quid  juvat  immorari  Parisiis  cum  fastidio?  Re- 
petat  unusquisque  Penates  suos,  cft  iliic  bea- 
tam  ac  felicem  sme  rivali  vitam  exigat.  Quid 
exteras  invisasque  sedes  tot  sumptibus  incolitis  , 
quibus  ben^  esse  licet  natali  in  solo ,  et  vestros 
inter  populares  amorem  patriae  dulcissimum 
explere?  Sin  ver6  vos  tanta  jgentis  vestrae*  ce- 
perunt  taedia  ,  et  vivere  nobiscum  et  nostris. 
instituti  mbribus  lucro  apponitis  ,  fateamini^  ne-- 
cesse  est^  nuUum  in  toti  GalKa  populum  esse 
Parisinis  praeferendum- 


♦  H  O  R  A  T  I  U  S 
SORORICIDA- 

CAUSA    SECUNDA 

in  Genere  Judicidli. 


ARGUMENTUM. 

Partdde  tribus  Curiatiis  victorid ,  chm 
■eorum  onustus  spoliis  Horatius  urbem  ingres^ 
siis  essetj  in  Sororem  Virginem  incidit^  qucB 
desponsa  uni  ex  tribus  Curiatiis  fuerat,  Illa 
cognito  super  Fratris-  humeros  pabidamento 
sponsijt  quod  ipsa  cdnfecerat ,  solvit  crine^^ 


4^6  R    H    K    T    O    K    I    O.  .« 

et  suo  ^ponsum  nomine  m>ortuum  JlebiUtef 
appeUat.  Movet  feroci  Juveni  animum  com- 
pforatia  Sororis  in  victorid  sud  tantoque  gau-* 
dio  puhlico,  strictoque  protiniis  gladie  Puel^ 
lam  transfigit.  Horatius  perduellionis  reus 
a^c^rsitur  a  Duumviris  ^  et  morte  damnatur. 
Provocatione  certatur  ^  Duumviris  ad  Popu^ 
lum^  qui  Horatium  ahsolvit^ 

A  C  T  b  JEl  E  S. 

i«.    TALBRius,   Alter  ^*  Duumviris  Horatli 

afccusator. 
j?.   HOitATius,  PerduelUonis  reus. 

r.    HORAjius,  Horatii  Perduellis  Pater  ac 
Defensor. 

TULI.U8  HOiiTii.tus,  Kex  Homanorum* 

M.YALERIUS^ 

dUer  ^  Duumviris  P.  Horatii  Accusaior. 

Oi  quis  unquam  ,  Rex  seq^uisiime  j  Tosque 
adeo  y  quotquot  liic  adestis  j  Qukites  y  moles- 
tam  ag^aifficuem  aceusandi  provinciAm  y  cl  odio- 
sum  detrahendi  etiam  de  amico  officium  exper- 
tus  est  j  nunc  mifai  cert^  ioiTistun  i&primis  accu- 
satoris  nomen  et  plenum  acerbitate  durissim^ 
TOtmns  "debuit  Tideri.  Etenim  sentio  rotam  one- 
ris  illius  gravitatem ,  qivod  mibi  ratio  conunu- 
nis  utilitatis  imponitj  video  quaiti  alienu^i  sit 
^b  ipsa  bumanitate ,  virum  oplinii^  de  patiia  me- 
ritum  9  libertatis  publicaa  vindicem  ac  lu|ig:em  j 
cundem  mihi  arctissimo  necessitndiliis  vinc^o 
conjunctum  Perduellionjs  reum  accusare.  Verum 
idem  iUe  patrias  amor  y  cujus  Gausa  Horatius 
suum  pra^ntissimo  peziculo  caput  objocit>  cui 


r  IB£R      SEGUNDUS^  4^7 

sororis  uiiic0&  vitam  putavit  esse  immolandam , 
iJem^  iucNiamy  amor  iUe  patrias  me  cogit,  ut 
debitas.ab  eo  podnafi  repetere  non  dubitem.^  cui 
lauros  pepeiiQes  parta  cum  Tlctori&  PopoU  Bx>-* 
mani  kbertes  leiifetur  postulare. 

Igiturmiretui*  nemo,  si^  quam  Gelebr^nda&  ra« 
centi  Yiotoriqp  rocem  ultro  conunodarem ,  e^dem 
nunc  ad  increpandum  Tictoris  parricidium  y  et 
poscendam  jumciorum  seyeritatem  utendunv  ju-« 
dicayerim.  Atte^  Rex  sapientissime  ^  Tosque  in-« 
te^errimi  Judices ,  mnsiderare  diligenter  Telim> 
«[md  prseaens  tempus  a  Tobis  y  quid  tota  retr^ 
postqritas  per  me  deposcat ;  Testribi  est  in  ho- 
diemoexemplostatuere^  quiddescelere  omnium 
maximo  sit  deinceps  «entiendum»  :  • 

Hic  Ter^  ij^sputare  tecum  acriilis ,  Hoiapatiy  non 
velim  f  qu Jim  parri  fiierit  animi  >  quam  indignum 
conditioae  tul  y  quod  Tir  in  Pueilam  ^  «rmatus 
in  inermam^  quod  ferbx  ac  recend  inflatus  Ticr 
toriHiin  aOEtictam^  et  Tis  ^iua  extincti  sponsi 
mortQ  dosolatasn  insurroxeris ;  ^tque  hin^  Tide  p 
qu^n  non  ego  aim  iniquus  reo  y  qu^  non  mo^ 
leatus  accuMtor.      *      . 

Alia  sunt,  Quirites,  pavioris  cajuMbm  pon-r 
deris  ae  nmivBnti  f  quse  oiiatioaem  ad  se  conrer-v 
tant  totam,  nfic  in  aliis  rabus  evag^i  patiAntur» 
Id'  forrb  Aa(|Etii  gomia  ^  qmad  Ta^tram  nodi^  Tin- 
'dictam  exigit  y  Mt  e^uamodi ,  Judices ,  ut  quo- 
niam  in  diTitato  no6tr&  nuUum  faahuit  ad  Hunc 
wque  diam  «xismplum  ^  nuHa  in  auctores  poe- 
«arum  ratio  deerata  siit.  Puiaruoi;  nempi  sapii^n*» 
tissimi  majores  nostari:^  tam  aiioDum  esse  i,  9.0- 
«aiiiL  Turtttte*  paxrici^um  ^  ut  nuUo  icoer^eri 
•6up][4iaio  y  w3ik  fvopositi  ppmi  dobeivet  ][^^- 
hdti.  Qupd  enim  vel  ij^  oovunuiiis  bpminun» 
paxens  ac  ma^tra  viim'  natuca  mnium  ift  Aoi- 


4^58  RHETORICiE 

mis  1  am  Siix  prosciipsisset ,  idem  non  videbatar 
cadQre  in  civem  Eomanum  ,  posse  qui  hostilem 
iund^e-sanguinem*  non  propmquum.  autetiam 
frat^nium  dldicisset.  Si  tamen  tam  sanctos  re- 
fringere  limites  nnius  hominis  non  pertimuit 
ftudaduBi  }  si  vidimus  bodie  sub  oculis  nostris 
admissum  ,  quod  fieri  posse  nemo  v^strAm  sBSti-^ 
masset ;  videte ,  Judices  ,  nisi  quamprimifm 
obsiftat  ^usta  aeveritas,  ne  malum  •  impunitate 
crescat ,  et  tam  petniciosum  inusitati  Ikcinori» 
cxemplum  latiiis  propagetur* 
<  Etenim  ea  est>  B.omani  Imperii  conditio ,  ut 
lic^t  propinquitatis  vinculo ,  ac  comraunionQisan- 
guinis  cum  popuHs  circumadjacentibus  gaudera- 
*mus,  graves  tameai  cum  ipsis  inteinlilim  gerere 
iniitiicilias  ^  et  inutuas  ruere  in  csedeiB  verinviti 
ac  rehictantes  kdigamur*  Nam  cum  rerum  feli- 
citer  gestarum  gloria  soleat  vicinorum  oculos 
perstnngere^  et,  quidquid  semulorum  iaudi  ac 
potentiie  accedit  i  i£psum  auferrisii»  existiment ; 
nulla  Vel  affinitatis  necessitudo^  vel  sanguinis 
propinquitasimpediaty  ne,  diua  alienis  vicissim 
incrementis  volunt  obsistere,  gravissimas  utrin- 
que^dimicationes  sustineant.  Qiub  ,cii!un  ita  sint^ 
quis'  non  videt ;  qui^  non  intelligit^  nemini  dein- 
ceps  fore  iicitum^  suorum  ut  kigeat  £inera ,  et 
subiatos  armorum  fato.  propinquos  desidetet  ? 
-adev)que  jus  illud'  omne ,  quod mnatum  nobismet- 
ipsis  videri  possit^  ut  nostram  in  propinquos  ca« 
ntatem  ac  pietatem  significemus  ^  unius  temeri^ 
^ate  facti)  unius  •  homini»  sceiere  atque  inso* 
lenti4penitus  esse  subiatum?  •   • 

An  ver6  privatum  hominem  tantiinr  habere 
t)ives  in  suos  juxis  ^  ut  durissimum  cseteris  om- 
^nibus  "jugum  imponat  ?  Tune  igitur,  llorali , 
-hostilem  impetum  a  patriae  moenilms  lepulisti^ 


I.ZBBA      8BCUND17S.  4^9 

ut  eandem  domestico  furore  yiolares  ?  tune  vic^ 
toriam  de  Iiostibus  reportasfi ,  ut  eftdem  civium 
in  pemiciem  ^  abuterens  ?  tune  conclamatam 
jam  pcen^  hujus  urbis  libertatem  ^indicasti^ 
ut  eidem  taii  iactnore  gravioris  servitii  metum 
injiceres  ?  O  iirbem  miseram !  6  infelicem  pa- 
tnam !  6  acerbam  nimis  gentis  nostrae  condi- 
tionem^  cui  neque  vinci^  neque  vincere  sine 
ciyium  pemicie  ac  libertatis  exitio  deinceps  li- 
cebit!  Quid  enim  postbac  Juventus  Romana 
natur^  suft.  feroz  ^  et  impunitatis  ezpectatione 
confirmatk  non  audebit.^  quos  cupiditati  sua^ 
fines  y  qnos  impotentiae  frenos  imponi  patieturS 
Quis  erit  victori  modus  y  cui  reram  ben^  ac  fe-- 
liciter  gestailun  glbria  novam  innatse  ferooia» 
insolentiam  adjidiet?  Victoriae  scilicet  ac  tropbaeo' 
ram  in  umbrft.  tutus  caedes^  rapinas  y  parrici- 
dia  )  et  ^  si  quodaliud  robustioris  improbitatis 
excogitaii  fiaicmus  potest,  impun^  perpetrabit? 

Atenim  inieliz  Soror  spolia  desponsi  sibicon* 
jugis  sanguine  eraentata'  silne  dolore  aspicere 
non  potmt  :  6  scelusl  occisum  k  Fratre  luzit 
conjugem^  d  impietas  !  flebilibus  lacrymis 
sponsi  manibus .  parentavit ;  6  fia^i.um  nuUo 
satis  gravi  supplicio.  ezpiandum  !  Tune  ergo^ 
Horatiy  pietatem  vitio^  virtutem  crimini  ver- 
tendam  arbitraris?  an  non  aliquid  de  victoriae 
ferocift  remittere  te,  ut  Hbenim  Sorori  tu® 
dolorem  permitteres  ?  an  non  vel  patriam  ipsam 
tantisper  oblivisci  y  ut  aliquid  naturae  y  aliquid 
pifitati  conjugum.  indnlgeres  ?^ 

Sed  esto  :  peccarit  illa  ^,  dum  oraenta  sponsi 
sanguine  spoka  ezecrata  est«  Nibil  ne  sibi  vin- 
dicet  muliebris  infinnitas^  niliil  sexds  imbecil- 
litas  ezoret ?. Nibil  ne.sibi  postulet  ignosci  amica 
Soror  y  quae   conjug^s  in  rratre  interfectorem 


4lO  B.HETOflXC£ 

agnoscat?  Non  ergo  visum  est  satis  y  si  immo-^ 
<ierat6  dolentem  yerbis  castigarefiy  si  nimiiim 
«t  intempestivum  amorem  repiiehenderes  ^  nisi 
auctoritate  proprift  Judicis  ac  tortoris  yioe  iun-*^ 
gereris  }  nisi  per  summum  niefas  propriam  in 
oororem  ferooter  insurgeres ;  nisi  crudeles  ac 
parricidales  manua  tam  propinquo  «anguine 
cruentares  ? 

Sed  quid  adjiciam  plura?  Vides  enimTer6 
satis  j  B.ex  aBquissiine  ^  pro  tui  ^  quas  singuia* 
ris  est  y  perspicacilL  y  yides  y  quid  asquitati ,  quid 
patrise ^  quidregieeauctoritati ^ quse  onfiiia Hx>ra-^ 
tius  Tiolayit  y  hodii  debeas.  kaque  paroo  uUeriu» 
persequi  tantas  atrocitatis  aupplicium  ^  oui  vij: 
^lla  par^OBua  possit  inveniri^  Mon  peto  iterum 
atque  iterijun  pairicidii  tam  Mrocit  auctoflnm 
capitali' sentdntilL  mulctari  9  «quem  humanfl  jam 
divinaque 'jura  morte  danmarunt.  Umim  oro^ 
ne  te  pigpat  vel  ^ctorem  piecteffe  ,  qui  paxricidii 
immanitaile  victoriae  ^oriam  obscurftT3t«  Jtfihil 
te  retiseat  libertas  Populo  B.oinano  Tiadicata  ^ 
quse  non  tam  Horatii .  virtate  parta ,  quAm 
«ingulari  quodam  Komanee  urbts  £ato  ^  Tel  con^ 
«essa  y  vel  potiilii  conaenrata  Tideri  passit. 

F.  Ht^aAfztrs^  Perduellioms  reus. 

O  duram  ferom  humanarum  Tiiassitudinem ! 
6  deplorandam  sortis  ieritatem  et  inooastan'^ 
tiam ;  £cci»  reus  capitis  Testrum*in  judicium 
accersor ,  Quirites  ^  qui  Teatra  omnium  captta 
ab  interitu  TindicaTi !  Mihi  £Bttalis  et  fiines- 
tus  dies  hic  clauditur  y  ^ui  tam  aerenus ,  tam 
-fortunatus  primi!im  iUuxit  l  Ecce  in  serritutem 
iibertas  ,  TictorisB  campus  tetrum  in  carcerem  y 
triumphi  >  pompa   higubrem    in  .apparatum> 


L  I  B  S  H      S  S  O  TT  K  B  fT  S.  4^^ 

cnrrus  yictori   debitus^   in  infame  patibuluiii 
commutatur ! 

Noli  tamen  exi^timare  9  Aeic  foitisaime  ^  ne* 
que  vos  y  (^uiritas  9  quotquot  hic  adestis  ^ 
arbitrcgri^  liac  ine  yeni$se  mente  Testnun  in 
conspectum  y  yel  ut  facinus  j  de  quo  nunc  arguor  y 
excusem  y  yel  ut  pdralam  pro  >eo  facinore  poe- 
nam  indigni  prece  coner  declinare.  Loqmtur 

Ero  me  satis  mactatus  h&c  ip$4  manu  supeTrbus 
ostis;  causam  adit  me^m  parta  recenti  yic- 
toni  communis,  libertas  )  Fatria  ipsa  seryitutis 
metu  yindicata^  in  tanto  Uberatoris  sui  peri*- 
pulo^  nec  conticeacity  nec  yitiajny  quan^  me 
exorare  p^eat^  aon  preoatur.  Nam  cur  egp 
yel  yitam  orem^  yel  mortem  depreeer  ^ '<jui 
nec  di^um  morte  egerim  quid^nm ,  aw  qmdr 
ijuam  mdi^um  yita  patfayerim*  Sdlicet  yerta^ 
^tur  hoc  mifai  in  probrum  et  in  dedectts  ^  quod 
gloriosissimum  debuit  reputari  ? 

Atenim  occisa  Sotor  ^  et  mimu  Fratrib  ocdsa. 
Pateor  y  Quirites  j  nec  fateri  me  podet  :.  nec 
iacinus,  si  liceat,  infectum  yeUm.  Feci  enim- 
yer6|  non  temer^  9  eed  judic\p;  non  p^  ira- 
.cundiam^  .sed  deliberat^  yoluntate  ;  feci  quod 
Patria  quftcumque  pr^^piMuitate  Mnguinis  pro- 
pior  ac  carior  postu$it)i^t#  Urbis  dedecus ,  labem 
patriae  ^  pestem  atque  exitium .  publicfle  liberta- 
tis  sustmi,  mactayi^  extetauoayi* 

£t  hoc  xnihi  tanquam  indicmim  ^omine  Ro- 
msino  f^icinus  quisquAn»  exprwret  ?  Socor  illa  sit 
jnihi  himirum^  «euthoc  nomiAediflna  reputetur^ 
quse  viyere  superstitem^  fribu8).n»ftiBribu«  unum 
exspostulat?  qute  maotatos  hostiufniurore  fi^trea^ 
sui  ipuus  obuta  i;a&^wus  neo  dolet?  quaa  aub- 
latum  Iiostein  patrisa  Ubertatia  desiderat  ?  qu» 
redemptam  yulifislmo  Mnguise'  Miutem  urbis 


/ 


4l2  RHBTORICJB. 

atque  tranquillitatem    conxmeritur  ?   Sattem  st 
remotis  arbitris  sola  ^  si  pnvatim  ^  si  conclusis 
in  aedibus  dolori  indukisset^  si  absfinuisset  pro- 
dire  in  publicum^  ferendum  id  quoauo  modo 
videri  potuisset  j  Quirites  y  et  imbecillitati  mu-^ 
liebri  iortass^  condonandum.  At  yenisse  illam 
frequentissimum  populi  totius  in  conspectum  ; 
Rom»  exultantis   ac  triumphantis  gaudia  in- 
tempestiyo  luctu  y  f>lausum  gemitibus ,  lacry« 
mis  iaetitiam  y  festas  omnium  acdlamationes  im- 
portunis  queyi^Hs  interturbasse !  Non  erubuerit 
infelix  mulier  doleve  pal^  de  communi  liber* 
tate  y  quam  rel  fuso  san&uine  beni  redemptam 
fratres  sui  laetarentur !  Victoriam  illam  onmiiun 
in  oGulis  detestata  sit,  quae  salu^em  huic  urbi  y 
securitatem  Populo  Romano  'attulisset?  Hane 
-inusserit  familiae  nostras  labem  y  ut  una  par* 
tam  tanto  pretio  seryatae  Romae  gloriam  nobis 
invideret !  Maluerit  illa  salyum  esse  conjugem  y 
qu^   eripi    quemqu4m   k    suis   de   periculo  ^ 
qu^Un  patrem  servari  superstitem  j  quAm  yic- 
tricem  Romam  gaudere  fibertate  ?  Et  boc  Ro- 
-manus  impun^  ^  hoc  libertatis  yindex  et  asser- 
tor  y  hoc  Horatius  yictoriae  compos  pertulisset  ? 
non  vindicasset  yel  proprio  in  sanguine  illatam 
.B.omana3  gloriae  injuriam?  tuspemignominiam^ 
patriae  proDrum  ac  dedecus  y  segnis   ac  lentua 
spectator  a^pexisset  ? 

Sed  quidego  hic  mor6r?  si  noyum  iUud  et 
insolitnm  Rpmanae  Hbertatis  studium  p<3en&  dig- 

faum  est ;  si  foemina?  im\>elHs  yita  yidetur  u- 
ertate  potior,  si  assertor  ejusdem  Hbertatis 
nuUum  aUud  yirtutis  ferre  praemium  debuit, 
praeter  infame  patibulum ;  si  statuistis  apud  yos 
yictorem  •Horatium  suppHcio  capitis,  mfortu- 
natum  patrem  luctu  pefdere  :  nihil  ego  mortem 


X.IBB1L      SfiCUKBUS.  4^3 

deprecor  ,  Quirites  j  quaecum^ue  mifai  subeunda 
iBint  supplicia ,  non  imparatum  Horatii  pectus 
invenient;  neque  glonosum  non  putabo^  post 
ereptam  fortiter  hostium  h  manibus  Patriam  ^ 
pro  elLdem  streni^^  ac  Tiriliter  vel  turpissi- 
mum  dedecus  penerre.  Hoc  saltem  'dabimus 
futuris  deind^  aatatibus  salubre  documentum^ 
quanto  yir  Romanus  patria3  studio  flagrare  de- 
beat ;  discent  vel  ex  me  ^  nihil  esse  tam  durum  ^ 
tam  infame ,  tam  acerbum  ^  quod  perpeti  ultr6 
non  oporteat^  quoties  patrise  salus  aut  'gloria 
postulabunl;.  Unum  est  mihi  vel  in  turpi  mQrte 
solatium.  Ouirites.  qu6d  &cinoris  iUius  mei 
approbatores  non  ^ucos,  patrem  Ter6  amao- 
tissi^ium  etiam  gratulatorem  nactus  sim;  doli^ 
turus^  ut  ingenu^  fatear^  'mirum  in  modum  ^ 
si  praeter  spem  atque  expectationem  tanti  viri 
eunrag^um  abfiiisset. 

Geteri!un  gaudete  y  Quirites  ^  parta  laboribu» 
xneis  glori^3  gratuletur  sibi  qmsque  receptam 
ex  grayissimo  discrimine  libertatem.  Fruatur 
beato  tranquillitatis  otio,  qu6d  domitus  hostis 
ac  victus  videtur  attulisse.  Nemo  me  extinctum 
doleat  acerbius^  qu^  mihimetipse  dolendunn 
putem.  Unum  oro  vos  atque  obtestor^-si  quid 
recentis  vict«pnde  beneficio  meruisse  videar ;  ut  ^ 
cum  pendentem  ab  infami  patibulo  videbitis 
Horatium  ,  meminisse  non  pigeat  ^  eundem 
illum-  esse  ,  qui  vos  omnes  y  qm  urbem  hanc 
pulcherrimam,  qui  patriam  denique  universsCKn 
ii  turpissimo  servitutis  jugo  liberavit. 


i»vw%^w»>-%^%/v»^<^ 


4l4  KHBTOaiCJB 

P.     H0RATZU8 

P.   jBtomdi  Perduellionis  Kei  Pater* 


£tsi  j  Qairitcs  ^  devoti  pro  caritate  patriae 
tres  liberi  eam  afiferant  misero  parenti  fiduciam  y 
tit  non  firustr^  pro  nmco  a£3ict€e  domAs  solatio 
deprecator  accedat;  tamen  et  ignorarem  ipse 
me  9  et  ultori  patriee  pnblicseque  libertatis  as- 
sertori  injuriam  facerem ,  si  yel  eo  jure  tam 
legitimp  ad  bodiemam  infelicis  Horatii  defen- 
sionem  utendum  arbitrarer.  Nolite  igitur  ex^ 
peetare  ^  Quirites  ^  ut  ego  per  miserabiles  af- 
mcti  parentis  lacrymas  y  per  orbatee  senectutis 
acerbitajtem  ^  per  immolatam  libertati  vestrae 
tergerainam  sobolem  ^  paratas  filio  poenas  amo- 
liar^  et  excisse  gentis  expectationem  unicani 
mihi  conseryatam  yelim.  Imum  oro  yos  ^  Quiri- 
tes  y  nnum  ego  te ,  Kex  fortissime  \  obtestabor  y 
nt  in  causA.  infortunati  filii  una  Patriae  ratio 
kabeator^  et  quod  yel  ex  ipsius  glorift,  yel 
ex  ejusdem  utuitate  futurum  cognoyeritis^  id 
statuere  in  eum  non  pigeat. 

Nikil  obsto  I  Quirites  y  eripiatyr  misero  Patri 
dulcissmmm  ingrayescentis  a^atis  prsesidium  ; 
mortem  oppetat  infelix;  Horatius'^  si  patriad 
gloria  y  si  redempta  dyium  libertas ,  et  komse 
triumpk%ntis  exultatio  patifmtur.  Sciliccft  id  sibi 
gloriosum  Boma  arbitretur^  si  iiberatorehi  suum 
p^dat  atque  exterminet  y  si  iis  abutatur  in 
Horatii  pemiciem  legibus  ^  cujus  yietoriA  yigu€% 
runt;  si  sanguinem  illius  emiderit^  per  quem 
tot  capita  debitse  neci  yictimas  seryata  sunt?  N  am  . 
ubi  tandem  y  Quirites  y  tristissimum  peragatur 
ficelu^?  quodnam  inauditae  hacten{is  saeyitias 
theatrum    eligatur  ?   an   intra  Ciyitatis   hujus 


moem^y  quam  ez  hostiain  miaaiibiis  Tirtote  suk 
«ervaTit  incolamem  ?  an  iuter  conf ertas  Romani 
exercitiis  acies  y  qnaB  Tictoricetestes  triumphanti 
tam  lubenter  applauseruntlan  in  hostilicampo^ 
quemCuriatiorum  saneuine  cruentavit?  Di^um 
enimTer6  suae  in  bene  nieritos  de  patrilL  ci^es 
pietatis  aut  etiam  sequitatis  documentum  exte-» 
ris  gentibns  Aoma  aufficiat!  quae  contumeliam 
pro  iaude  ^  pro  mercede  suppHdum  ^  mortem 
pro  triumpho  rependeretl  iEcmitatem  dico> 
Quiritesj  nam  quid  egit^  amabo  tos,  infelix 
Horatius  y  quod  judicio  capiti^  debeat  expiare  ? 
Non  excusabo  &ictum ,  Judices  ^  aut  prsef er-* 
Tidse  juTentutis  laroeitatem  obtendam^  imo^ 
imo :  tametsi  Tidebor  fortass^  durus  et  ijmmi* 
aerioors  parens  j  tamen  dum  me  ^.omanum  esse 
mcminiy  nihil  Tereor  facinus  iUud  approbare^ 
quod  in  alio  Romano  quocumque  coUaudastem.- 
Quin  et  Tos  ipeos,  Quirites,  aut  su&a^ari  £1)4 
meo  jam  oportet^  aut  pattam  Tobis  ipsms  glo-» 
ri4  salutem  execrari.  Kam  quo  JuTems  animo^ 

2uo  studio  ad  Tindicandam  Te9tr6m  omnium  li- 
ertatem  exarsit  ^  eodem  infelix  frater  ad  isafe- 
rendas  sorori  cruanlas  manus  incensus  est.  Sit 
flle  parricida ,  stt  crudeKs  y  et  inhumanus  etiam 
frater*^  at  noti  potdrt  ^  im6  non  debuit  asquiiiis 
ferre  Telsorm^em^-qusB  redemptam  fratrum  san-' 
guine  patriae^  salutem  ac  libertatem  doluisset .  Noa 
ptitaTit  fortissimns  JuTenis  extinctos  penitiiis  ac 
profligatos  ]U>]a^aps&  tibertatis  bostes  ^  illa  d^ 
TiTeret  ^  qude  •  suam  Homano  Pcmilo  iaudem  et 
gloriam  inTidisset^  quse  durissunum  selritutis 
jugum  Ticteirid  potius  existimaisset  ^  quae  Tostri^ 
tmimmn  capilibus  eiidtmm  ^  patrifiB  miioam^  Roma^ 
turpissimum  dedecus  peroptasset.  Vel  si  sceleris 
habendum  looo^  tem  ma£^  de  patiiSi  meritam 


'4i6  .     K  H  B  T  o  &  r  C  iE 

oocidisse  ^  patrem  plectite>'Quirites,  non  filium. 
Me  y  me  adsum  ^  scelus  (][ui  feci ;  h.o8  ego  ju- 
niori  Horatio  sensus  y  kos  animos  y  hxmc  amo<» 
rem  in  patriam  instillaTi  filio,  ut  salutem  pu-^ 
blicamsrebus  onmibus  duceret  antiquiorem* 

>  Si  tamen  filio  meo  yertendum  m  dedecus  ^ 
etiam  in  poenam^  qu6d  debitam  patrise  c^ta- 
tem  amon  firatemo.prsetulerit  y  qu6d  non  de  hos- 
tibus  mod6 ,  sed  de  ips4  etiam .  naturlL  viriliter 
tciumpb&rit,  Yidete^  quaeso^  .quantfun  Testrae 
urbi  totique  imperio  detrimentum  sitis  allaturi. 
Nam  quis  deinceps  aut  curet  patiise  gloriam  , 
aut  tutandae  pubhcae  libertatis  gratii  subire  vitae 
periculum  sustineat ,  ciim  iUustria  civium  me- 
rita  senserit  tam  male  compensari?  Quis  exspec- 
tet  mercedem.  aliquan^y  qui  beneficium^  quod 
esse  poterat  omniiun  praestantissimum ,  noverit 
tristissim4morte  mulctatum?  Quispotius  sibi  non 
metuat^  cum  yel  ipsa  patriae  caritas.  supplicio 
digna  censeatur  ?  Is  eque  enim  Horatius  infeUx 
aut  odio  aut  iracundi§L  proyocatus  adyersiis  so* 
rorem  exarsit ;  imus  patriae  amor  incitavit  jui- 
yenem  y  unum  salutis  publicae  studium  impulit» 
Non  credidity  Judices^  tam  indignos  animo  B.o« 
mano  sensus  carere  supplicio  posse^  oblitus  est 
iUam  esse  sororem  suam  y  ut  perimeret  bostem; 
imitatus  sapientissimum  bujus  urbis  condltorem 
.SLomuium  y  qui  Remum  firatrem  noyae  urbi  in<^ 
sultantem,  proprid  manu  confpdit.  O  mutatajam 
in  pejus  tempora !  £cce  capitis  reus  nunc  accer- 
situr,  qui  triumphare  meruissei!  hoc  imminet 
yictori  praemium^  ut  infamem  reU^tus  ad  palum 
camificis  manu  pereat !  Tanti  est  amas^e  patriam^ 
tanti  est  pro  salute  conouiiuni  suam  suorumquo 
yitam  deyoyisse ! 

Kihil  e^t,  qu6d  adjiciam  plura,  Quiritcs},si 


X  I  B  k  &  "  8  B  15  0  W  D  tr  »;  '417 

tasa  gloriosum  fedau»  Tobisij^ue  tam  utile  dignum 
morte  censel^tis.  I^  lictoir^  oolliga  manus.^  quas 
paul&  a^alA  ^armatde  imp^xitun  rbpulo  'Romano 
pepe^nmtt  caput  olmute  liberatoris  Kujns  ur-% 
t>is  y  et  ikifetKii  trunoo'  auspende^  Verbera  yel 
intra  pomalrium  ^  mod6  inter  pila  et  spdia  hos- 
tium  y  vel  extra  pom€Brii;m>  mod6  inter  sepulcra 
CilriaEtioliamv  Qu6  enkn  «duo^e  JuTenem  kune 
potestis^  ubi*  sua  eomf  decbra  k  tant4  suppUcii 
-icediiafenon 'vindicent?  j 

TtTiLius  ftosTiLzUB^  Rcx  Romanorum. 


,  I  • 


9m  r 


Geminum  iiodi^  ^   Quirites  j  yidit  BomaxiA 

vivitas  Bfib  ocuHs  suis  prodsgium  »  seminum  in 

eodem  cive  facinus  as^idn  ateerL^ ^^  pr^^ 

dicatioiie  fflojus ;  alteram  bonis  funestuin«iclucr 

tijiosum.  |£inc  rajAt   in  admirationem ^omiiinm 

animoj9  insignis   Horatii  victoria^  qu&   Patrias 

vindex/et  publicae  libettatiB  assertor  immorta* 

lem  nomim  Romano  gloriam  pe]^rit ;  indi  mo- 

vet  indignationem  horrendum  eju^denl  parrici». 

xlium ,  quo  sororis  interfector  festivas  diei  cele- 

britatefm  funestavit.  Neque  ver6  necesse  est^  ut 

utrumque  facinus  y  quod  omninm  oculia  bmo*^ 

toit,    operosiiis  persequar.  Nam  quis  vestrilim 

ignoraty*Quirites/  quanto  rerum  in  discrimiiie 

Hberti^s  nostra  versata  sit?  quis  non  iuteUi^t 

quant{im  relatae  ab  Horatio  victoriae  Romanum 

imperium  debeat?  Quis  suas  fortissimo  Juveni 

opes  y  fortunas  ,  vitam ,  securitatem,  ac  pacem 

acceptas  non  refert?  Imminebat  enimver6  gra- 

vissima  patria»  nostrse  pemicies^  et  Ronka  rmnas 

suae  proxima  servitutis  aetemaa  periculum  adie- 

rat.  Jam  conclamatum  videri  de  salute.  nostr^  ^ 

jam  desperare  omnes  rebus   suis;  et  «ibjiceje 

Tom.  I.  Dd 


j^l8  K  H   Bf  T  .O.  a  X  C  JB 

animos,^  jam  exnUare  liostes ,  et  subktis  armb« 
rum  iato  duobus  HpratUs  ^  quasi  de  part^  victo* 
ri&-  triumphare.  Cimi  rep^te  mutata  in  melii!i8 
jrerum  fistcies  ^  et  unius  liomirtfs  industri&  pariter 
ac  virtute,  serntii  periculom  depulsum  est.  Hos- 
tes  drma  ponere  ^  leges.postra^  accipere^  yectigal 
perpetuum  solvere  coegimus. 

O  diem  faustum4  6  yictoriaia  omm  pr^mio 
majorem  y  nisi  atrodissmuw  facian^  illius  splen-^ 
dorem  ac  gloriam  obscura^set !  .B.edi.bat  Horar- 
tius  inter  laetas  populi  exultantis  acclamationea 
tergiminis  Curiat^orvun,  spoliis  superbus  j  venit 
obyiam  infelix  soror  y  non  gratulabunda  ^  sed  do» 
lore  amens  et  luotu  perdita^  quas  .Curiatiorum 
in  Ameresponsum  requireret ;  agnoscit  inter  hos- 
liles  exayias  arma  interfecti  conjugis  ;  ire  ite-i- 
rum  in  ^emitus  ac  lacrymas^  inclamare  sponsumi 
ins(Jabmtery  et  yictoris  ferociam  increpare.  Mo- 
vet  superbi  Juyenis  stomachum  intempestiya 
complorado  et  praeposterus  in  publico  gaudio 
fletus :  mox  natur»  oblitus  et  saxiguinis  ^  eodem, 
quo  hostes ,  gladio  sororem  interficlt. 

Hic  yer6  quid  statuendum  cens^bimus^  Qui- 
litesf-Quam  mercedem  yictori^  quod  suppii- 
ciom  reo  decememus  I  Alterum  facmus  laudem 
et  pvaemium  postulat ;  Alterum  contumeliam  et 
•yindictam  exigit*  Udaam  fieri  utrumqu^  4  nobis 
posait,  et  delStam  fortitudini  lauream  tribuere , 
et  suas  crimim  poenas  statuexe  liceat  \  Utinam 
ilomee  liberum  sit  y  hinc  punire  sontem  y  ind^ 
yictorem  compensare !  At  quoniam  idem  omnin6 
ciyis  etmulctandus  k  nobis  y  et  prasmio  donan- 
dus  objicitur,  yestriim  est  judicare^  Quirites, 
plusne  yalere  apud  nos  ad  condemnadonem  de- 
oeat  sceleris  grayitas  ^  qu^  facd  gratia  ad  abso-; 
lutionem. 


LfBBR      SSCUNBUS.  4^9 

Equidem  >  si  spectetur  ipsa  tam  inusitati  fa« 
f^inons  atrooitas  ,  dicta  causa  est ;  humana  diTi- 
naque  jura  conspirant^  ui  is  toUatur  de  medio, 
quem  nuUa  Lesum  reTerentia ,  nuUa  naturae  vis^ 
nuUa  sanguims  communio  retinuit^  quominus 
inaudifum  hactem!is  parricidium  perpetraret. 
Insurait  auctoritas  pubhca  privatum  in  hominem  ^ 
qui  lundere  Romanum  sanguinem^  quasi  pro 
)ure  snoy  praesumpsit.  Deniquepostuiareyidetur 
^yohis  communis  hoQorum  omnium  secsiiitas^ 
ne  recludi  eo  facto  ad  caedem  atque  impunitatem 
viam  patiamur. 

Verum  si  poenas  luit  parricidii  reus  infeHx  Ho^ 
ratius  ;  si  nuiil  de  soUta  Legum  seyeritaiie  re- 
mittendum  putatis  iUius.  in  gratiam^  quft  se 
ratione  accepti  heneficii  gratam  ac  me^mc^em 
Roma  exhihehit?  quo  yictorem  praemio  afiSicietl 
qua  yindicem  salutis  ac  Uhertatis  assertorem 
mercede  remunerahit?  Gemet  Horatiu»  plagas 
inter  ac  yerh^a ,  dixm  Roma  ipsius  henencio 
servitutis  metu  Uhera  sihi  plaudit  ac  triumphat? 
Morfem  oppetet  iUe  camificis  manu^  dum  iUa 
partam  ejusdem  yiQtorii  salutem  atque  incolu- 
mitatem  sihi  gratulatur?  Interim  inieiix  pater^ 
^ui  suis  in  hoc  imperium  meritis^  et  spectati 
in  pa!triam  caritate  yix  aemulandum  unquam 
posteris  exemplum  dedit  ^  superstitem  unum  de 
toti  Uheris  extremo  aifici  suppUcio  conspiciet,  et 
uno  sese  die  quocumque  amictae  domds  solatio 
destitutum  conqueretur  ?  Quanquam  nihil  dolet^ 
aut  desiderat  quos  yestra  saUis  sihi  yictimas  de« 
poposcit :  hanc  ipsam  fiiiam  fratris  gladio  suhla- 
tam  non  requirit^  quae  de  yestrH  gToriayisa  est 
plus  oequo  doluisse.  Hoc  saltem  non  feret  heiie- 
yolentiee  iUius  suae  atque  caritatis  emolumentum^ 
ut  quem  fata  tot  inter  ac  y arios  ancipttis  krtanso 

Dd  2 


4^0  n  H  £  1*  o  a  I  c  Jl5 

casus  senrarunt  in^olumem ,  eundem  sefrtfndunf 
non  putetis.  Haec  sunt^  Quirites  ^  quae  disceptldi 
liacteni!is  m  utramque  jpartem  magnH  animorum 
eontentione  audiistis.  Aestat  ut  decretorium  ia 
liac  causfi.  judicium  statuamus. 

£go  cert^  lic^t  admissum  ab  Horatio  Juniore 
facinus  non  approbem,  intelligamque  mearum 
esse  partium  cavere  diUgenter  ^  ne  sceleris  ejus- 
modi  impunitas  temeritati  atque  audacias  aucto-' 
ritatem  importet ;  tamen  ade6  multa  conourrunt 
in  Iioc  judicio  ^  quas  vel  sontem  yideantur  absol* 
yere^  ut  eidem  pariter  isuffiragari  non  dubitem. 
£nimYer6  excusari  non  possit  ^  per  me  Ucet  ^ 
ipsa  tanli  scdieris  atrocitas  {  at  excusatione  pe- 
nitilis  non  racat  peccantis  animus  ^  qui  y  vel  mm 
excessit  ultionis legitimaB  et  jus  et  modum  y  lau- 
dabiU  caritatis  patriae  studio  yisus  est  exarsisse. 
Nam  cur  tam  durus ,  tam  crudeUs ,  tam  inhu- 
matius  extitisset  in  sororem ,  nisi  Patriam  sorore 
ips^  cariorem  habuisset.  Jam  ver&  quam  ille 
tandem  sui  erga  nos  beneficii  mercedem  ierat  y 
msi  periculo  capitis  eximatur?  Nihil  vindicata 
popuio  Roinano  Ubertas  Uberatoris  in  ^atiam 
exorabit?  lUum  patiemur  interire  y  per  quem  ser- 
vitutiA  periculum  morte  ips4  gravius  evasimus  ? 
Verum  non  unius  Horatu  res  nic  agitur ,  Quiri- 
tes  y  asitur  causa  pubUca^  ne  tam  singulari  pne- 
tidio  civitas  nostra  destituatur.  Perire  tanta  vir* 
tus  non  j>otest^  quin  cum  tk  pariter  maximum 
imperii  Homani  decus  et  omamentum  depereat. 
Fecit  hodiemae  victoriae  gloria ,  ut  vel  una  Hora- 
tii  fama  plus    ad  terrorem  Romani  nominis  y 
qu^im  ingentes   copise  vaUtura   sit.  Caveamus 
igitur^  ne  nobis  invideamus  ipsi  bonum  iUud, 
quo  fruimur ;  ne  retinentes  plus  aequo  praeposteite 
severitatis  subtrahamus  stunulos  B.omanas  Ju- 


▼entuti  ad  audeziduna^pra  patri^  viriliter,  si  com- 
petisari  tam  mali^  spectata  in  patriam  merita 
eonspiceret.  Sit  illua  pqtiilis  boms  omnibus '  in-' 
eitamentum  ^  ut ,  di!mi  rei  bene  gestae  gratiiL  vel 
reum  absolyi  viderint^  iUnstriora  yirtuti&  suae 
pKBmia  possint  expectare., 

His  ergoadductusrationibus^  Quirites^  absol* 
lEendlim  poend.  capitis  Horatium  judico  ;  yos  sen- 
tentiam-kanc  meam  Testris  suffiugiis  confirmate* 


FILH  LUGII  JUNII  BRUTI 

CON&ULIS 

AB  IPSO  PATRE  MORTE  DAMNATI. 

s       CAUSJL    TEB.TIA, 

In  genere  JudiciaU^ 


<»»«%»V%^^*^^^^^^^^V*»^^^^/V%f^/%^^%^^ 


ARGUMEOTUM. 

Cumpulsi  Romd  Tarquinius  ejusque  Li^ 
berifuissent  studio  et  cperd  L.  Junii  Bruti  y 
quiprimus  excLCtis  Reg^bus  Consulatum  ge^^ 
sit :  ejusdem  Bruti  uterquefilius  clandestinct 
de  revocandis  in  urbem  Txtrquiniis  consilia 
inierunt.  Verkm  retectd  frauae  j  vocati  amba 
Patris  ipsius  ad  Tribunal^  eodemjudice^  ca^ 
pitisposnd  mulctati  sunt. 


422  .ILHST.dllZCifi 

A  C  T  O  R  E  S."     "• 

X.  JUKIU6  BKUTirs  Cansul. 
^ERVius  Brutortim  Accusator. 
TUtrus  Brutorum  Defensor. 
juNius  BRUTus  Filius  Consulis^pro  se  etpro 
Fratre  perdrans. 

•  .  ♦  •  .    •  » 

sERYius  Bruiomrfi  Accusator.^ 

\luAM  gravem  hodi^,  quam  acerbam  condi-* 
tionem  experior  y  Judices  y  gui  yel  impositi  milii 
muneris  partes  negligere  aebeam  ^.  Tel  Juyenes 
fbrtissimos  y  eosdemque  longo  Usu  milii  conjunc- 
tissimos  cogar  accusare.  Equidem  dii\  multum- 
que  dubitavi  quid  agerem  ^  interque  validissi- 
mas  utrinque  necessitudinis  atque  pmcii  rationes 
suspensus  animus  ^  quid  statueret ,  satis  non 
videbat.  Accedebs^t  aliap  causas  non  leves ,  quse 
metum  acuerent-^-  augferentque  ^uioitudinem. 
Hinc  criminis  ipsius  ^trocitas  ^  patriae  studium^ 
libertatis  amor  ad  repetendas  a  nocentibus  poenas 
stimulabant ;  ind^  spectata  multis  in  rebus  utrius- 
que  Juv^nis  maghaniihitas  ^  parentis  optimi'  re- 
verentia,  ipsum  Bruti  nomen  tam  carum  huic 
urbi  y  tam  verendum  y  ad  misericordiam  infLec- 
tebant.  Tamen  vicit  demum  Patriae  caritas :  et 
commimis  utilitatis  ratio  private  benevolentia^ 
vim  superavit.  Memini-me  in  hoc  apice  dignita- 
iis  constitutum  ^  uiid^  securitati  hujusurbis,  et 
'totius  Populi  Boniani  commodis  invigilareni^ 
iibh  posse  quidqusim*  indulgere  vel  carissimis  Ju- 
venibus  y  qiii  Patriam  servitutem  in  novam  tra- 
here ,  et  dillce  liberlatis  muhus  auferrc  cogi- 
tassent. 


£  I  B  &A'    a  £  0  U  N  D  tr  s>  4^ 

fgnoscite  igitur  mihi  j  infortunati  Juvenes  ^ 
ego  si  duras  accusator  aocedam ,  qui  studiosissi-» 
mus.utriusque  patronu»  esse  Toluissem;  si  con- 
jurasse  videar  ^estramr  in  perniciem^  dui  pro^ 
aalute  vestr&  fortunas  omnes  y  auctoritatem  y  yi- 
tam  ips€un  \Atsb  deyovissem»  Verum  heu  \  jubet 
Fatria'^  fiMrtunis  onmibus^  omni  necessitudine^. 
'¥it&  ipsd/  carior  id  exequi  muneris  y  qupd  fidei 
iiostr8&  commisit  ^  et  vel  iiivitunl  ac  reluctantem 
cogit  ad  ea  descendere  ^  quse  y  et  ab  indole  pror* 
vijL^.  aliena  sunt  ^.  et  propensissimsB  mese  erga  vo» 
voluntati  repugnant* 

QuA  in  re  sustentat  meme  ac  reficit  sapien- 
tissimi  £>rtis8imique  Consulis  exemplum^  qui  suo 
in  .Rempublicam  studio  y  quam  ;nuper  in  liber- 
tatem  vindicavit^  sobolis  vel  aude  fiicinus  im* 
probat ,  et  parentis^  afiectum  lubens  exuit^  nihit 
utpraeter  severam^Judicisf  personam  sustineat. 
Infelicem^  te  profect6,  Bmte^  nam  liceat  mihi 
dolere  tecum  dolores  tuos  y  inielicem  te  y  qui-filios 
tam  tui  dissimiles-  procreaiis !  Nam  qms  y  vos  y 
foror,  Filii  degeneres,  in  cire»Te8tto«,  in  Rem- 
publicam^.in  parentemarmavit?  Ul)i  pudor?  ubi 
pietas?  ubi  religio?  libi  patriae  libertatis  amor? 
ubi  debitum  parenti^^obs^uium?  ubi- reliqusfe 
virtutes  tam  iUustribuB^'  Majorum  vestrorum. 
exemplis  consignatd^  tandem  exulant?  Ergo  vos 

fenuit  pater^  ut  hostes  palri^  infensissimos'*ha'> 
eret?  vitam  vobis  deait^  ut  libertsttis  osores. 
turpissimos  nandsceretur?  Tanto  utrumque  stu*^ 
dio^  tam  sinjgulari  dilisoAtift  domi  educavit^ 
nihil  ut  ei^  libercdi  disciplinft  y.  prseter  dedecus- 
sempitemumy  reportaretis  ?  Nihii  etat  aliud^.. 

3uod  traheretisexpare&te  y  nihil  quod  ab  eodem 
isceretis  ?  Miserum  certA,  iterim  atque  iteriinv- 
dicO|  et  infortunatum  patrem^  qui.tam.  alieno». 


4^4  &HBT6AI.CJE 

ab  indole  suft  filios  gejiiierit !  mUero»  Ubero^  f 
qui  nibil  patenia&  yirtujtis  potuerint  semulari  l 

Qu(0  yo8  igitur  nomiiie  appellabimuft  ^  yel  qxxo 
tandem  colore  recepiU^sunum  furoris  v^stn  mo*- 
numentum  desig^abimu^  ?  Nam  quid  retexam 
funeStis^^ae  conjurationis  m^moriam  ?.Dicta  die^ 
erat  cruentissimae  carpificinas :  conyeneYant  per- 
duelles  g^adiis  facibusque^  et  omni  armorum  ge- 
nere  instructi  :  cofiflatus  ex  perditissimis  ac  na- 
^tiosissimis  hominibus  exercitus ,  <;[uorum  alii 
aere  alieno  ci!im  oppressi  essent ,  solyendo  impa* 
resy  alii  propter  scelera  SenatAs-consillto  pro-* 
scripti^  Romam  reyerti  non  aud^bant.  Eminebant 
inter  c^teros  signiferi  proditioni&  ambo  ConsuUs 
filii  y  furentes  audacia ,  scelus  anhelantes^  et  tuv- 
pissimum  de  nostra  libertAte  triumphum  praeci-' 
pientes..  lA&tabat  ferali&.Ula  bora^  qua&  urbis 
aditum  Tarquiniis  reoluderet.  Sed  quid  ego  hapc 
reyolyo  ^  quae  yidit  optimus  quisqup  >  et  per- 
horruit?.  <\ 

O  Dii  immortales!.  tanfane  indolis^  morum^ 
Toluntatis  y  studicnoamque  inter  eps  .  diyersitas 
fttque  discrepantia  interoedat^  quos  ej.u^dem  san- 
gumis  jcommunio  .'90j(;iayit.I  JParens  hoc  studuit 
unum  ^  dnoi  yixit,  at.depi^tri&  beiiemerereturj 
prinu^  hoc  fiiit  Hberorum  &cinus^  ut  patriam 
eyertef ent.  Ule  oppr;(^9SW  iaiquo  seryiti;(tis  jfugo 
urbem  lioii  tulit ;  ni  r^dditam  pristinas  dignitati 
ferre  n<^n  potuerunt.  BrU^^»  ut  ho«tem  patriae 
procul  expeUeret^'  nullam  habendam  pro^Mqui*^ 
tatis  et  saugmnis  rati^em  e8$e  duxit ;  Bruii  pro« 
les  apmina  jiura  naturae  sanctissima  despicit^  nt 
eunoem  pulsum  reyocot,  et  cum  eo  tristis^imunLK 
in  omrtes  exitium  indiic%|..  Tarquinium  ^  mons* 
trum  illud  bonorum  .in  pemiciem  natutn  y  pro* 
lem  eju^dem  parenti  non  ^bsimilcm  civia  oplimi 


1 


I.XBBR    ssctrKDtrs.  4^5 

|Mradentia  ac  singularis  sollicitudo  longiiis  a  nobis 
exegit.  Civium  perduellium  exitiale  facinus  ^ 
luem  iliam  perniciosissimam ,  nisi  malum  Su- 
peri  avertissent,  restituebat.  Gratias  enimver6^ 
immortales  Dii,  vobis  hujus  urbis  servatoribus  , 
^uorum  sine  praesidio,  nullam  jam  urbem  y  nul- 
lampa^triam  naberemus. 

Vid^te  ergo ,  Jndices ,  quo  vos  esse  animo  in 
perduelles  oporteat.  Pensate ,  si  quam  merentur 
illi  gratiam ,  per  quos  non  stetit ,  quin  cives  ^ 
quotquot  sunt ,  optimi.  immisericorditer  macta- 
rentur.  Nam  qud&  spes  restabat  alia,  si  Tarqui* 
nius  denu6  rerum^ominus  factus  fiiisset?  Si 
rursjim  cum  impiis  liberis  in  hac  urbe  regnasset? 
Quem  posuissentilli  iRirori  suo  modum?  quid  in- 
tactum  aut  integrum  k  casde  et  sanguine  reli- 
quissent?  Pereant  ergo  illi,  qui  penre  omnes 
bonos  cives  voluerunt.  Quod  ierant  tam  grave 
supplicium ,  quod  inferius  sceiere  suo  viden  non 
debeat?  Neque  vosretineat  miseri  parentis  or- 
bitas  et  luctus  ex  orbitate  secuturus.  Equidem 
fateor  y  Judices  y  aUud  civis  optimi ,  patrisque 
amantissimi  probitas,  animus^  studium  et  amor 
libertatis  praemium  reposcerent.  Non  deberet 
slle  luctum  pro  gandio ,  pro  mercede  supplicium, 
pro  triumpho  geminae  sobolis  y  et  cum  e^  totius 
domi^s  excidium  pati.  At  Brutum  novimus,  Judi^ 
ces ;  scimus  quo  ille  incensus  in  patriam  y  quo  in 
unumquemque  vestribn  studio  sit,  qui  se  affi^ 
nem ,  qui  prm>inquum  esse  oblivisci  visus  est , 
di!im  de  parandi  nobis  libertate  ageretur.  Neque 
ver6  se  patrem  esse  meminerit  y  Aiuo.  illata  ves- 
tree  libertati  labes  erit  vindicanda.  Naturam 
ipsaqi  ultr6  jubebit  obmutescere ,  ut  unam  Con- 
sulis  vocem  audiat  y  neque  aliud  expectabit  vi- 
glanUBSy  aoflicitudims  et  impensae  salutis  prae- 


jnium  j  qnim  ut  ben^  mereri  de  vobis  ac  de  pa* 
tria  liceat. 

Quare  nihil  ego  te  mohendum  putem ,  6  Brute^ 
tit  viriles  in  hac  causlL  animos  induas ;  non  i$  ea 
qui  alienis  indigeas  consiliis.  Felicem  te  ^  si  vel 
parens  non  iuisses  ,  yel  si  utrumque  pra&matura 
mors  jam  dudilun  eripuisset !  Quantam  tibi  la^ 
crymarum  segetem  ^  qu^  feralem.  ambobus  cla» 
dem  sublatam  gauderemus !  Sed  quid  ego  Mc 
doleam ,  quod  ipse  non  doles?  Paltei  exhibe  qua- 
lis  sis ,  6  Brute;  exere  Constdis  auctoritatem, 
ut  nocentes^  plectas  vel  filios.  Nullum  apud  te 
misericordi«  locum  inveniaift ,  qui  se  omni  mi- 
sericordia  prorsus  indignos  praBStiterunt.  Prii!i» 
ipsi  debitam.^arenti  pietatem  ac  reverentiam^ 
exuerunt  j  neque  tu  patemum  amorem  ^xuere- 
dubites.  Talcm  te  experiantur  illi,  qualem  te 
esse  voluerunt.  Caeteriun  nihil  te  pGeniteat  tam 
indign^  carere  sobole  j  tot  tibi  substitutos  in  eo— 
rum  locum  puta  liberos,  qiiot  cives  k  servitute 
vindicasti.  rTihil  illi  tentabunt ,  quod  cogatur 
Brutus  improbare  j  et^  quee  filiis  in  perduellibu* 
merito  desiderasti ,  in  illis  devotum  obsequium  , 
reverentiam  singularem ,  et  tenerrimum  amb-^ 
rem,  diim  vives,  experieris. 

TULI.U8  Filiomm  Bruti  Defensor, 

Si  quis  aut  errore  lapsos  aut  inconsulta  abrem 
tos  levitate  Juvenes  infortunatos  tuum  ad  Tn-* 
bunal  accusavisset  9  tulissem  a^quo  animo,  Con- 
sul  vigilantissime  j  et  Accusatons  ipsius  studium 
coUaudassem ,  qui  filiosamic^  commonendo»  et 
patema  caritate  emendandos  parenti  optimo  dc- 
tulisset.  Neque  enim  isrego  sum ,  qm  vel  infi- 
ciari  velim ,  quod  nec  miseri  Juvenes  ipa.  diffi- 


tentor^  vel  eos  alicujas  imprudentias  reos  non 
putem,  qui  pulsos  auctoritate  publici  Tarqui- 
idos  reyocare  in.urbem  Toluennt.  Veriim  ci!un 
Tidi  perduellionis  crimen  inferri  optimis  Adoles* 
centiDUs^  quorum  spectatissimus  in  patriam  amor 
^i  cijLxn  sensi  eosdem  arsui  Tiolatde  patemas 
caritatis  ^  qui  Patrem  suis  iporum  ocuus  ^  ipsi 
etiam  yit&  cariorem  babent ,  non  potui  mihi  tem- 
perare  y  quin  conflatam  utriusque  in  caput  tan- 
tam  inTidiae  labem  amolirer^  et^  quos  probata 
semper  agendi  ratio  aut  absolvit^  aut  saltem 
excusat ,  eos  apud  aequissimum  Consulem  y  eun- 
dem  ac  patrem  amantissimum  defenderem.  Ergo 

Eatiatur  Accusator  •  vir  temer^  perspicax  et  re- 
giosus  prsster  modum^  damnari  k  me  praeposte- 
ram  suam  sagacitatem  y  quae  crimen  viderit  y  ubi 
non  est  j  et  severitatem  nimiam  increpari  ;  quas 
vel  null&,  vel  levissimlL  dignos  pcen^  ad  gravis- 
simum  quodque  supplicii  genus  postularit. 

Tu  ver6,  Consm  sBquissime,  vide,  etiam 
atque  etiam  precor ,  ne ,  diua  patriae  plus  nimis 
cupidus  ac  studiosus  videris ,  non  satis  in  filios 
tuos  pius  faabeare.  Hanc  mihi  veniam  annue^ 
ut  tibi  ponam  ante  oculos,  quod,  per  insolentis 
facti  dolorem  expendere  fortass^  non  licuit,  Filios 
tuos  y  neque  tam  cuipandos  esse ,  quam  putas , 
neque  etiam,  si  graviore  cul^  sese  implicue- 
rint ,  ide6  esse  damnandos. 

Ac  primum  quidem ,  quis  capitalis  rieos  cri- 
minis ,  nisi  faomintim  sit  immitissimus ,  eos  existi- 
met|  qui,  si  peccasse  dicendi  sunt,  non  ex  con* 
sulto,  neque  ex  mer&  improbitate ,.  sed  uno 
abrepti  aetatis  in^petu  peccaveniht.  Non  te  iu^t, 
Jimi  jBrote ,  qu^  cerea  sit ,  et  in  omnem  par- 
tem  verti  faciiis  adole^centia ,  quim  multa  y^I 
faoc  solo  ttomine  ipsi  ignoscend!a  sint. '  Matura 


4^8  RHETQKZOJS 

^tas  j  c jini  ab  officu  partibiM  discedit  9  AffUl 
sane  esty  in  quajn  acerbius  invehatur^  quae  nee 
consilii  inopiam  ^  nec  impotentis  animi  impetuilt 

{)raetendere  merit&  posait.  Ast  teneram  ®tatemr 
abi  y  Quam  firmum  judicium  y  ^oam  rerum  U8U9 
rect^  yivendi  magister  nondum  ertidierit  y  quis  ^ 
amabo,  miretur  tantum  ?  Quid  aliudpraeter  in- 
felicem  casum  ab  eo  expectes,  qui  y  cilimin  lu* 
brico  loco  positus  sit  ^  non  habet  ^  <juo  nitatur  aa 
sese  sustentet?  A):que  ut  ^mnibus  certum  sit, 
eos  j  quorum  bic  causam  ago ,  nulllL  indolis  per-* 
versitate  depravatos  ,  sed  tenera^  potiilis  setati» 
inscitilL  ac  levitate  adductoa  k  rect^  vilLdeclinasse^ 
age  y  quod  est  illorum  crimen  l 

Nibil  ego  dissimulare  velim ,  Judex  inteser-' 
rime  :  sit  venSun  illud  quod  Accusator  objectavit 
acrius ;  pulsos  parentis  consilio  Tarquinios  revo^ 
care  voluerint^  contrariapatemae  voluntati  studift 
secuti  fuerint;  cur  aliam  facinoria  illius  cafusamy 
prseter  inscitiam  et  insitam  juventuti  levitatem  ^ 
misse  suspiceris?  Nempe  si  perpendissent  filii 
tui  y  quo  apud  nos  loco  parentum  voluntas  esae 
debeat  ^  quantum  ab  eoruili  ^nperiis  deflectere 
scelus  reputetur  ^  tantum  in  se  crimen  admisis» 
sent  y  qm  de  revocandis  in  urb^m  Tarq^uiniis  solft 
compuisi  pietate  cog^tarunt?  Hoc  ipsum  tanto 
cum  studio  tenrtassent  exequi  y  si  sacratissimft 
patemae  pietatis  fura  bac  ratione  violari  k  se  per« 
pendissent! 

Atenim  melii!is  in  affines,  qu^  in  patriam 
vel  in  parentem  ipsum  aflfecti  viai  sunt,  Tuam 
bic  fidem^  Juni  Bmte^  te.  ipsjiim  constantit  li-* 
beromm  in  te  amoris  testem  appello.  Est  aiiquid 
in  quo  devotissiniam  fiUqnun,  ^r^ei  te  pietatem 
aliquandft  requisieris.  Sed  uuid  ego  te,  Bmte^ 
tantum  int^ogol  I^uatutripsa  dlvitas  ^  loqua»* 


tur  spectatores ,  quotquot  hic  adsunt ,  €t  Juve* 
num  tam  in  par^ntem  ^  quam  in  patriam  pietati 
9ui&agentur.  Quid  de  utroque  Bruti  filio  videtur 
¥obis  f  Quirites  ?  Yeatrfbn  enim  est  liac  ia  causi 
|erre  testimoniuln  y  qui  talem  Bruto  prblem  to- 
ties  invidistis  ;  qui  tales  huic  impeno  tamque 
cupidos  rerum  nostrarum  defensores  precatiestis? 
an  illi  aut  perduellionis  rei^  aut  paternae  cari- 
tatis  obliti  vobis  videantiir  ?  £x  quo  igitur  juye- 
nilis  ardor  y  qui  nonnunquam  etiam  invitos  rapit^ 
tanti  criminis  loco  computatur?  ex  quo  damnant 
leses  tanquam  capitale  quidpiam  y  si  quis  homi- 
nibus  sibi  cognationis  ymcuio  conjunctis  per  im- 
priidentiam  adfuerit?  ex  quo  denique^  quod 
setatis  levitas  y  non  malitia-yoluntatis  admisit  ^ 
tom  grande  piaculuni  censetur  y  ut  sol&  morte 
possit  expian  ?        * 

•  •  Quanquam  sit  atrocius  crimen  illiid  j  quod 
commis^re  y  qu&m  reyerft.  est ,  digiii  -  sint  illlL 
morte  y  quam  irrogandam  Accusator  cCTSuitl  Fe- 
lices  illi  saltem  ^  Juni  Bmte  y  qu6d  te  Consule  ^ 
te  parente^  damnari  non  possiat  I  Qtiid  6mixi  cru- 
delius  foret^  quAm  ttssertorem  teikWicA^-Kberta- 
tis  ia  Liberis  ceedi ?  quid  iniquius,  quim  Rei- 
publicas  columen  prous  excicuo  subyerti?  quid 
mdignius ,  quam  pium  ac  communeih  ^j^riae  pa*' 
rentem  in  nefariiL  sobolis  strage  crudeliter  mac- 
tari?  sic  est,  Judices  ^yel  si  naturam  audire 
Brutus  renuat ,  tamen  pater  est.  Qaantumyis 

fatriee  soli  yiyere  se  pronteatur ,  yiyit  tamen  in 
•iberis  y  et  in  meliore  sui  pfirte  yiyit ;  heque  pe- 
tere  Liberos  quis  potest^  quinetparentem  ipsum 
petat. 

Nae  tu  ergo  durus  nimis  Accusator  '6s  ,  qui 
noif  tam  filiorum ,  quam  parentis  ipsius  sangui- 
nem  hac  tu&  oralione  tam  scTerfi ,  tam  rigidd. 


\ 


43o  R9BTOB,IGA 

postule«*  Adeone  emnem  humanitatem  exuisfld 
te  9  ut  y  diim  gemuiam  Bruti  sobolem  cruentam 
ad  nec6m  Yepetis ,  parentem  Ubertatis  tuas  gene- 
rosum  assertorem  ^  sidutisque.  defensorem  acer-* 
rimimi  in  yitae  disciimen  adauQ^?  Dirum  scelus^ 
Superi  ^  si  est  apud  tos  pietas  ^  ayertite  l 

At  yos  I  Judices  sequissimi  ^  quonim  aspectu 
suayissimo  sentio  me  recrea^  noi^  mediocriter^  et 
melioris  fati  spem  suscitari  ^.  ieretis  sequor  aimuo 
sjpes  Junii  Bruti  omnes  ^  una  c^m  Liberis  iejus-» 
d!em  cadere  ?  tam  durum  siccis  oculis  spectacu-^ 
lum  sustinebitis  ?  Hoc  Bruto  prasmium  yindicatH 
pro  libertate  referetis  ?  Hanc  illi  tot  laborum  ^ 
quos  pertulit  ^  tot  periculorum  ^  quibus  se  ultr6 

Ero  patri4  objecLt  ^  mercedjem  dabitis  ?  Et  di!mi 
beros  yestros  yobis  ejus  auxilio  atque  ope  ser^ 
yatos  gratulamini  ^  dolebit  ille  soius  ayulsant 
sibi  prolem,  yobiis  probantibusatque  arbitrisy 
inJiumaniter  periisse  ? 

Sed  mori  utrumque  patrise  leges  jubent  ^-  re*Y 
clamat  crudelis  Accusator.  Quasi  yer6  tam  saeya 
tamque  inunilis  sit  aut  fuerit  unquam  Patria  f 
ut  suorum  ^anjguinem  sitiat ;  aut  apud  eam  gen*^ 
tem  yersemur.^  quae  placari  miseris  nesciat  ad 
mite$cere  ?  £os  ratria  cadere  yelit  sciiicet ,  in 
quibus  parentis  nomen  ^c  gloriam  reyeretiir  ? 

2UOS  praesentissimo  sibi  olim  subsidio  fpije  con-» 
dit  ?  qui  I  ut  paternse  laudis  ,  sic  et  yirbitia  in 
spem  adolescunt?  Haec  te-,  Juni  Brute  y  expec- 
tatio  tam  iaetarecreet^  <et  asperatum  in  reos.Conr 
sulis  animum  temperet  ac  leniat.  Da  gehiina» 
soboli  iocum  ^  ut^  si  quam  hodiemo  facinore  inus- 
serunt  patemo  nomini  iabem  ac  macuiam^  Jianc 
suo  in  B.empubiicam  sttidio  et  rel^us  preeclar^ 
gestis  totam  abstergant.  Noii  inyidere  patria) 
dulcissimumin  ipsis  decus^  ceriissimumque  pra;- 


X.  X  B  K  i^    ,s  ^  c  ir  N  i>  tr  $:  43i 

-9idium  y  et  ^  quod  aiuQri  patemo  uon  Indulge^ 
xesy  hoc  conspirantibus  omniuiu  .studiis  condo-r 
nare  uon  pigeat. 

Adeste  ^  infortunati  Liberi ,  succedite  propii!iSy 
et  lugubris  Ule  apparatus  j  qui  jam  movit  unum- 
quemque  nostrOiny  etiam  parentem  ad  miseri- 
cordiam  inflectat.  Intuere  sobolem^  Brute,  res- 

Sice  lacrymas  sinceri  doloris  indices  y  et  vultus 
los  ^  quos  luctus  obsidec  ac  deformat  |  diligen- 
tius  contemplare.  Misereat  te  temerae  ^  incautde, 
et  nondi!un  satis  expertas  juyentutis  :  reputa  te- 
cum^  quam  sis  e;xcitaturus  apud  omnes  gentes 
crudelitatis  opinionei^^  nisi  te  exorara^  nisi  te 
^cari  permi«^s.  Te  igitar ,  per  carLtatem  pa- 
tnaof  ^  per  dulce  parentis  nomen ,  per  tuam  ipsius 
gloriam,  per  quidqwd  jucundum  tibi  et  accep- 
tum  esse  potest.  oramus  atque  obtestamur ,  ne, 
di!uu  propter  exi^iias  yirtutes  apu,d  posteros  ce- 
lebrabens  ^  durior  in  Liberos  ac  trudeiior  audias. 
Quid  proderit  prudentiam  tuam  laudari,  cele- 
brari  fortitudinem  ^  axtolli  summum  in  patriam 
amorem^  si  clqmenti^  una  atque  humamtas  de- 
iiderari  videatur. 

Moveat  ergo  te  paterna  piet%s ;  moreat  tris- 
tis$imafiliorum  tuoruin  conditip.  Satis  huc  usque 
dedisti  patrias ,  satis..  dedisti  officio'  Consuiari  : 
memento  tanti^p^r  ,  quid  naturas  ^  quid  sanguini 
debeas  j  neque  te  .patrem  esse  pigeat  $lc  prast^ 
dicari. 

Z.UCZUS  JUNXU8  aauTUs  Consul ac FateVf 

m 

Sedeo  miserrimus  Pater  Judex  duos  inter 
filios  nefarias  conjuraticHiis  artifices }  aut  crude<p 
litatis  labem  ^  reos  damnando^.  aut  socordias  no-^ 
tam^  nocentes  absolvendo  jam  jam  subiturus  l 


4^2  B.HSTOB..XCiE 

Proh !  qu^  vaxiae ,  Patres  G)nscripti ,  clistra^ 
hunt  ancipitem  curas !  Ut  huc  y  illuc  fluctuat  in-* 
certa  mens  p  dida  hinc  natura^  ^  illinc  Patrias 
voxtacitum  pungit  ac  stimulat.  Etsi  enim,  Pa- 
tres  Conscripti ,  immanis  (lagitii  y  q uod  a  filiis 
patratum  est,  horror  attonitum  perceliit  animum^ 
atque,  ut  par  est^  exasperat^  nondi!im  tamen 
sic  obdurui  naturas  et  sanguini  y  ut  esse  me  pa- 
trem  yel  perduellium  fihorum  non  sentiam. 
Quanquam  inultam  relinques  Patriam,  6  Brute^ 
cujus  defensor  acerrimus  modo  visus  es?  Justis- 
simas  aiHictae  urbis  querelas  a^pemaberey  quae 
suum  in  Romano  Consule  pra^sidium  ac  fiduciam 
habet?  Nihil  teyicAatae  libertatis  amica  tox  com* 
moyebit,  quam  erexisti  jacentem,  perditamre* 
cireasti?  hnb  y  im6  movent  haec  omma  mirum  in 
modum  y  Patre^  Conscripti  y  neque  me  patemus 
amor  it^  perturbat  j  ut  non  ^ideam  satis  ,  quid 
urbi ,  quid  patrias  y  quid  officio  ^  quid  libertati 
debeam. 

Adeste^  Filii;  state  patris  adtribunal.  Quan* 
quam  parcite  ^  si  fiiios  dico ,  Patres  Conscripti  y 
si  filios  agnosco  vel  nocentes.  Vultus^  frons^ 
oculi  y  corporis  habitus ,  nomen  utrique  inditum^ 
hsecfiUos  omnia,  haec  narentem  probant.  Uti* 
nam  et  patris  animus,  ndes,  oonstantia,  patria& 
caritas  et  feicta  pariter  adessent !  quae  quoniam 
l^deo  in  vobis  jdesiderari ,  quid  ego  vos  deiiitftps 
filios  appeliem  ? 

,  Hoc  studuit  pater^praster  caetera  j  ut  imposi- 
tum  per  tot  amios  liberis  cervicibus  iumlm  de* 
jiceret ;  yos  turpissmiae  servitutis  amatores  idem 
illud ,  quanti!un  fuit  in  vobis ,  reposuistis.  £go 
non  jacentem  mod6 ,  sed  intermortuam  liberta- 
tem  curis  meis  ac  laboribus ,  ipso  capitis  peri- 
culo  suscitabam;  vos  jr^vivisce^tem  faustis  omi-^ 


I.IBB&      SECUMDUI.  4^3 

nibus  y  et  aura  liberiore  jam  gaudentem  appe- 
tiistis.  £go  perditissimos  Adolescentulos,  (unes- 
tissimam  Juventutis  nostrae  corruptelam  ^  libidi> 
nis,  impudieitiae^  furoris  impii  faces  expuleram, 
ejeceram^  exterminaveram  5  vos  tutan  eosdem 
consilio  y  adjuyare  opibus  ^   conflatS.   patrise  ia 
pemiciem  conjuratione  postliminio  revocare  non 
erubuistis.  £go  una  cumRegis  nomine  dominan- 
tem  jam  diii  in  hac  civitate  tyrannidem  yidebar 
setemilim  proscripsisse  ;  yos  publicae  tranc[uilli- 
tatis  osores ,  Tarquinio  sefvire  turpiter ,  qu^Ltu 
parta  frui  Ubertate  maluistis.  O  dignos  Bruto  pa^ 
rente  filios!  6  studiosos  patemarum  yirtutunx 
eemulatores  !  Tales  ego  filios  non  abnuam ,  npu 
ejurem ,  non  aboininer ,  qui   sceleratomm   ci- 
vium  studia  -amori  patrio  y  proscriptorum  com- 
moda  meis  pericuUs ,  exulum  incolumitatem  pa- 
terno  capiti  praeposuerunt  ?  Nam   qu6  tandem 
vessisset  Pater ,    Degeneres ,    si   redditus   huic 
urbi  Tarquinius  per  vos  fuisset?  Quae  spes  de- 
solatis  rebus  et  amictae  saluti  superesset,  si  fe- 
licemvestra  consilia  exitum  habmssent  ?  Viveret 
hodi^  infelix  Bmtus ,  si  regnare  mrsi!mi  y  quod 
ambo  tantoper^  promovistis ,  Tarquinio  licuisset? 
Ite  f  ite ;  alium  quserite ,  si  potestis ,  qui  vos 
habere  filiorum  loco  velit ,  qui  compellari  se  k 
vobis  parenti^nomine  patiatur.  Providete  vobis 
aliquem ,  qui  tutari  rebelles  ,  patrocinari  per- 
duellibus ,  fovere  caput  in  suum  conjuratos  susti- 
neat.  Scmtamini  in  hac  Urbe ,  quam  perdex^e , 
quam  evertere  penitus ,  qiiam  delere  ^x  homi- 
num  memori^  cogitastis ,  scratamini ,  inquam , 
vestigate,  conquirite,   qui  adesse  vobis  m  hoc 
discnmine ,  qui  ferre  opem  laborantibus ,   qui 
imminentem  vestris  capitibus  procellam  avertere 
par^tus  sit.  Quod  ^d  me  attxnet,  nequissimi  pro- 


434  RHETOJllCje, 

ditores  ^  nihil  expectate  deinceps  quidquam  f 
praeter  austeram  Consulis  severitatein  ^  feralem 
paremque  meritis  rigidissimi  Judicis  sententiam^ 
et  cruentam  y  si  fuerit  opus  ^  tortoris  barbari 
immanitatem. 

Nam  quid  prsestem  aliud^  Patres  G^nscriptiy 
quam  gerere  me  personam^  vel  quos  induere 
sensus  ]am  decet,  qui  vestro  benencio  tuendae^ 
moderandae  conserrandaeque  huic  Urbi  praepo* 
situs  y  amoliri  longius  quod  est  noxium ,  propul- 
6are  viriliter  quod  est  pemiciosmny  quod  cor- 
ruptum  est  rescindere  peniti!is  ^  pro  ratione  mei 
muneris,  cogor  ac  teneor?  An  si  naturae  yox 
parentis  animum  etiam  infiecterety  si'  sordidato 
ac  luctuoso  illo  Liberorum  conspectu  adhuc  com* 
moverer  ^  si  plus  apudme  posset  patris  afiectus^ 
quilm  dignitas  Consulis,  si  yiderer  mollescere^ 
dum  severi  judicis  partes  exigitis  9  an ,  inquam^ 
ferre  vps  posse  id  putem  ?  an  non  insurgat  sta- 
tim  in  me  Patria ,  et  oblilum  debitae  in  ipsam 
caritatis  accuset  ?  Im^^  vocem  illius  audio,  Pa- 
tres  Conscripti ;  me  y  me  inflicti  recens  vulneris 
admonet,  et  adhortatur  tacita^  ut  mederi  malo 
quamprimi!im  velim.  Audite  vosmetipsi  quid  lo- 
quatur  ^  qui(^  expostulet^  quid  precetur. 

Tume  refeceras,  inquit,  languentem,  Brute^ 
tu  jacentem  erexeras ,  recreaveras  afiSictam  , 
captivam  liberaveras ,  et  amissam  jam  diii  li- 
bertatem  redonaras.  Verum  orta  est  tuo  de  san- 
gujjie  gemina  pestis  nostram  in  pemiciem  con- 
jurata ,  quae  pristinis  afHigere  me  malis  medita- 
tur.  Yix  di!un  apud  me  sum,  ade6  repentinus 
novas  servitutis  tmior  miseram  perterrmt !  Mihi 
ne  securam  esse  liceat ,  diim  medio  in  sinu  fo- 
vebo  perduelles ,  dilim  spirabunt  monstra  illa , 
dum  multum  scelus  dommabitur !  Age  ergo  tu^ 


jLiB£a     SECUNDys.  435 

qui  strenuus  libertatis  meae  assertor  extitisti^ 
poenas  repete  ,  ulciscere  Patriam  y  cujus  tutor 
ac  custos  constitutus  es»  Bde  severitatis  exem-* 
plum  y  undS  habeant  bpni  cives ,  quod  sequan* 
turj  mali  perditiqu^,  quod  pertimescant.  Dis* 
cant  ex  te  posteri  quo  Patriam  loco  ha/bere  Con-r 
sules  debeant^  noyerint  scelerati  libeti^  quid 
vel  ab  ipsis  parentibns  sibi  sit  expedandum  ^ 
si  quando  ab  officio  recesserint.  Nmil  te  parri- 
cidaa.ac  perduelles  plectere  pigeat ,  qiaorufii  exi- 
tio  ae*  ruinlL  senrabis  Patriam  y  tuamque  tam  il-? 
lustri  fortitudinis  exemplo  fidem  post«ritati  con- 
secrabis. 

Hi  sunt^  Patres  Conscripti  y  quibus  me  Patria 
stimulis  pungit  atque  excitat ;  cujus  ego  impe-» 
riis  nisi  me  obsequentem  exhibeam  ^  neque  )tt« 
dicio  yestro  dignus  y  neqiie  dignus*munex^9  jquo 
defunsor,  videri  possum. 

VobisTer6^  Laberi,  ratiosuperestimaeluenda) 
culpae  f  quam  admisistis  ^  si  paratas  vobis  poenas 
ultr6  perferatis.  Colligite  ammos  ad  subefondam 
mortem  £>rtiter  2  ostendite  pristinam'  ad  duris^ 
sima  qusaque  fiduciam  et  alacritatem  ^  -detfpicite  ^ 
si  potestis ,  si  quid  roboris  superest^-que&  me^' 
ruistis  supplicia ,  et  dignam  patriae  eTersoribus  ^ 
parrid^is^  et  perduembas  mortis  sententiam 
constanter  approbate. 

I^  lictor;  colliga  manus;  utriusque- /^apuk 
obnube ;  religa  ad  pal\mi ;  vii:gaS'  expadi^  dis- 
tringe  fasces  ^  et  ^  impactlL  vinliter  in  c^xvii^&s 
Iiast&  y  invisa  Patrias  'bonisque  omnibxui  oapitft 
ab  humeris  revelle. 

JUNIU8  BRUTUs  P/t>  se  ct  Fmtre  morituris, 

Ubi  sum  ?  et  quas  hodi^  videor  translatus  in 
terras  %   Consolem  alloquor  ^   an   T^anaum  ^ 

£e  a 


436'  AKBTORZCA 

Parentem ,  an  camificem  j  Hominem  y  an  bel* 
luam?  Nam  quid  dissimulem  ^  Patres  Conscripti^ 
et  acerbissimam  y  ^uae  me  angit  y  asgritudinem 
verear  morti  proximus  aperirerConsuiem  dicere 
te  amas  ,  Brute  ^  et  tjranntim  acis  ?  Parentis 
jucundum  no^ien  afTectas  ^  et  camincis  personam 
exhibes  ?  Vis  hominum  haberi  moderatissimus^ 
et  y  qtiod  belluae  execrarentur  scelus  y  ipsis  bpl- 
luis    crudelior  ac  ferocior  audere  non  dubitas* 
i>cilicetvobisConsulvidebitur^  Patres  Consciiptiy 
qui  patriae  non  consulit ,  sed  eandem  evertit? 
c[ui  leges  A  Romulo  et  k  Num^  sapienter  insti- 
tutas  non  tuetur  y  sed  abrogat  ?  qui  negem  suum 
ac  coiisanguinem  non  defendit  ac  protegit  y  sed 
dejectmn  solio   turpiter  y   privatum  regno  per 
summi|m  nefas,  patri&  etiam  nihil  taie  meri- 
tum  ejicit?  qui  promissam  Populo  Romano  li« 
bertatem  non  modc)  non  impertit  y  sed  unius  le- 
gitimi' JR.e^s  in  locum  duos  Tyrannos  .crudelis- 
•  simos  substituit? 
-   Durum  est  quidem  ,  Patres  Conscripli  y   sic 
invehi  in^  parentem^  et  ^  qiiem  natura  ipsa  ve« 
rendujn-  et  amandum  praescribit,  eundem  male- 
dictis  laeescere.  At  numquid  suavissimis  illis  le«» 
rnbus  nos  eximit  ac  liberat^immitis  pater,  dina 
£lios  abneaat^  rejicit^  execratur?  ASuxi  patema» 
caritatis  oblitus  tjrannum  se  nobis  ac  camifi- 
cem  exhibet  atque  ultr6  profitetur?  Quanquam 
ferremus  eequii!is  y  Patres  Conscripti ;  nihii  ixos 
feralis^  quam  in  immeritos  tulit^  sententias  tan- 
tiitti  pigeret  y  nisi  nos  tanquam  proditores  patn^s^ 
parricidas  ac  perduelles  juberet  occidi :  non  poe- 
nas  quantumvLS  graves  ^  non  cruentam  mortem^ 
sed  poenarum  ac  mortis  causam  perhorrescimus. 
Nam  quid  egimus  ,  amabo  vos^  quod  tandem 
«celus  nostrupi  est?  quidadmissum  k  nobis  tam 


LXBER      SBCITNDTTS;  i^J 

grave ,  quod  nisi  proditorum  ac  perduelliuin 
suppHcio ,  expiari  non  possit  ?  An  accensas  in 
Urbem  faces  intulimus  ?  an  ciyium  quemquam 
desi^avimus  ad  c^dem?  an  ^rodere  patriam 
hostibus  ?  an  clandestina  <cum  lis  inire  oonsiHn^ 
aut  quidquam  amicae  libertatis  in  jura  t&ntayi** 
musf  Vos  qui  cordis  humani  latebras  et  arcanos 
sinus  inspicitisy  Dii  immortaies^  nostis^  si  quid 
sit  ejusmodi^  quodmiseris  adolescentibus  expro* 
bfan  jure  mento  possit  ? 

Vos  ipsi  nobis  adeste  testes ,  Patres  Conscripti^ 
qu^  immunem  4  flagitio  vitam  egerimus ;  qu^ii^ 
expertes  sceleris  yel  m  liac  causi  haberi  debea- 
mus.  Nisi  forticrimen  illud  est,  quod  amicum^ 
quod  afiinem^  quod  Regem  nostrum  vestris  ipso«« 
rum  su&agiis  m  solio  constitutum ,  et  per  mi- 
quam  parentis  aemulationem  privatum  regno  ac 
patrid ,  consolari  parumper ,  et  spe  melions  for- 
tunae  miserum  suscitare  vohierimus?  Hoc  iUud 
piaculum  est ,  Patres  Conscripti ,  propter  quod  * 
mitis  et  humanus  Consul  cives  immeritos ,  cu- 
pidissimus  gemin8&  sobolis  parens  innocentes 
nlios  mactat  ac  perdit.  Hac  provocatus  injurilL 
Judex  integemmus ,  jura  naturse  om^  perfrin- 
gere  non  dubitat.  Hac  specie  sceleris ,  hoc  colore 
praDtento,  pulchrum  est  majestatemconsulis  acer* 
bissimi  tyranni  vioienti&,  amorem  patemum 
eamificis  crudelifate ,  hominis  humamtatem  fe- 
rarum  8aeviti&  dedecorare» 

Scilicet  non  dubitavitille,  si  proprios  in  filios 
aaeviiset,  quincaetera  quaeoumque  nuperdesigna* 
vit  suae  ferocitatis  monumenta  vobis  probaren<* 
tur  :  nec  proprio  sanguinis  sui  dispenmo  voluit^ 
quod  erat  a  se  factum  per  insatiabiletn  domi- 
nandi  libidinem,  id  boni  publici  studio ,  el  amore 
Ubertatis  excusare.  Sdc  impun^  sibi  fore  credi-^ 


438  RHETORIC/B 

Ait  y  au&d  Regum  in  majestatem  attentasset^ 
qu6cl  legitimum  Principem  solio  disturbasset , 
€[u6d  eodem  pulso  turpiter  et  ejecto  nostris  de 
moenibus  y  eandem  ipse  potentiam  ^  solo  nomine 
immutato,  usurpasset.  Sic  debitas  ssevitiae  suae 
pcenas  decUnandas  esse  speravit^  qui  nobiUssi- 
mos  Juvenes  y  affines  suos ,  civitatis  hujus  prae- 
nidium  y  $otius  imperii  spcm  florentissimam  per 
summum  nefas  expulerat :  qui  Collatinuin  Col- 
legam  suum  de  se  optim^  meritum  dignitate  spo- 
liaverat ;  qui  bonos  cives  rerum  nostrarum  stu- 
diosos  fortunis  y  civitate  exuerat.  Sic  laudem  k 
Tobis  y  Patres  Conscripli  f  non  dedecus  y  merce- 
dem,  non  supplicium  expectat^  di!im  vestrapa- 
Jam^  in  bona  y  m  fortunas ,  in  auctoritatem  y  in 
libertatem,  in  vitam  jam  jam  involabit!  Debui* 
mus  priJis  ambo  cadere  mrori  ipsius  victimce^ 
ou4m  patratorum  scelerum  fructu  tranquillus 
(ruej*etur  y  et  caetera  ,  qusecumque  meditatur  y 
flasitia  cum  spe  impuuitatis  certlL  pertentaret. 
.  Cum  ergo  deinceps  vivendum  sit  non  cum 
Consule  y  sed  cum  tyranno  y  non  cum  parente  y 
sed  ciun  carnifice  y  non  cum  bomine  y  sed  cum 
bellu&,  nij^l  est^  qu6d  juvare  vita  nos  possitw 
Moriamur  ultro,  Frater;  neque,  post  extmctam 
civitaiis  hujus  gloriam  vivere  ultr^  appetamus. 
Serviant  ingenui ,  qui  voluerint  sub  Ijranno ; 
vivant  cives  sub  carnifice ;  spirent  hommes  sub 
bellud  ;  nos  ^  Frater  y  nihil  patiamur  ejiismodi. 
Subeunda  quidem  mors  nobis  est ;  sed  glorio- 
sius  est  moriy  qu^servire:  perire  semelopta- 
tii!Ls  est,  qu^m  in  perpetuo  metu  vitam  infelicem 
trahere.  rfihil  mori  pigeat^  quibus  moriendi 
causa  tam  honorifica  y  tam  egregium  facinus  vi- 
vendi  finem  at-tulit !  ^   ^ 

Fulsum  per  sununum  nefas  Frincipem  legiti- 


LIBBH       8ECUNDU8.  4^^ 

xnum  revocare  y  spoliatu  mbonis  y  solio  ^  patri&  , 
restituere  in  pristinam  dignitatem  y  Majestatis 
regise  jus  tiien  pro  virili  parte  tentavimus.  Pul- 
chrum  est  tam  glorioso  operisuccumbere^  et  in 
mediis  propulsandae  tyrannidis  conatibus  Titam 
dare.  Exonetujr  tandem  aliquis  yirtutis  ejusdem  . 
aemulator^^ui  patratiin  nos  sceleris  poenas  re- 
petat  y  a^  manes  nostros  y  Superis  Tolentibus  ^ 
ulciscatiir :  qui  tyrannum  ferocissimum  de  solio 
dejiciat  y  qui  camificem  crudelissimum  ben^  mo« 
ratlL  de  ciyitate  expellat ;  qui  belluam  immanis* 
simam  inter  homines  vivere  hon  patiatur  j  qui 
B.egum  exptdsorem,  perturbatorem  libertatis, 
tortorem  ac  parricidam  meritis ,  ut  par  est ,  poenis 
vicissim  afficiat !  Agedum  ,  lictor  ;  quid  nGeres 
lentus?  Hac  spe  fretos,  tam  Isetd.  expectatione 
8ustentatos  fen  utrumque,  et  nihil  ultra  vitdft 
cupidos  obtrunca. 


POLYCRATES 

S  E  U 

AMORIS    PATERNI 

IN  LIBERIS   TRIUMPHUS. 

CAUSA  QUARTA 

in    Genere   Deliherativo. 

A^RGUMENTUM. 

Furente    Thebanos  inter  et  Athenienses 
belh,  Pohycrates  Atheniensis  delapsus  inter 


440  RHETORIC^ 

hostes  y  quatuor  Filios  ,  quos  discriminis  so^ 
cios  habebatj  ad  dimicandum  fortiter  adhor^ 
tatus  est  y  eumque  inter  ccBteros  ex  asse  ins^ 
tituit  heredem  j  qui  pro  jpatre  defendendo 
plura  perpessus  Juisset.  llli  patrem  incobi- 
mem  prcBstiterunt  quidemy  sed  vivi  ab  hosti- 
bus  capti  sunt.  Thebani  j^qui  dolebant  unum 
^  suis  aliquem  fuisse  h  Polycrate  brachiis , 
auribus  ,  tingudy  oculis  mutiLatum,  Polycra^ 
tis  Liberos  pari  contumelid  sic  ciffecerunty 
nt  natu  mcucimx)  ^  insigni  Statuario  et  stretfuo 
TTiiliti  amputarent  brachia  :  AUerum  egre^ 
gium  Oratorem  Ungud pAvarent ;  Terdb  cla^ 
rissimo  Pictori  ejfoderent  oculos  :  Minimum, 
optimcB  spei  Adolescentem  r^cisis  auribus 
ea:surdarent.  Polycrates  tam  ttisti  spectaculo 
perculsus  ex  doLore  interiit.  Litigatur  ap^d, 
Archontas ,  cui  potissimiim  hereditas  tri** 
buatur. 

A  C  T  O  R  E  S,   Patxoni  quatuor. 

I.  Pro  DEMARATO  Statuario  Manco. 

II.  Pro  LOGOD^DAi^o  Oratore  Elingui. 

III.  Pro  zEuxiDE  Pictore  Exc^ecato. 

IV.  Pro*ELPiDio  Adolescente  Exsurdato, 

JUDEX. 

O   &   A   T    I    O 

Pro  Demarato  Statuario  Manco. 

Oi  ratio  meritorum  una ,  pietatisque  in  patrem 
consideratio  y  Judices  y  in  hac  causa  haberetur  \ 
iit  nemini  dubiiun  esset ,  buic  potissimum  ^  Li- 
l^eris  acceptam  referri  parentis  vitam  ^  qui  ma- 
puum   oppositu  letlialem  ab  ipsius   ceryicibitt 


rxBsa    ascrvDtrs.  44^ 

ictum  ayertit ;  sic  nec  controTersum  ulli  videre- 
tur^  patemam  hereditatem  eidem  esse  yestris 
suffiragiis  addicendam.  Sed  quoniam  de  acceptis 
patris  cau8&  damnis  tanti!un  hic  agi  Adversarii 
uclamant  y  hoc  denique  Deinarato  Clienti  supe- 
rest  n^o^  ut^  cui  sua  in  Polycratemvmerita  ad- 
scribendam  gratise  nomine  hereditatem  postur 
labanty  hanc  ipsi  ob  accepta  pro  patris  salute 
detrimenta  omnium  maxima^  quoaam  compen» 
sationis  jure,  adjudicetis. 

Aio  enim^  Judices,  Demaratum  sic  omnibus 
esse  et  Patrisfamilias  et  privati  publicique  viri 
manuum  }actur&  privatum  boms ,  ut '  nume- 
xosse  sobolis  parens  ejusdem  educandse  facul- 
tatem  amisent }  ut  insignis  Statuarius  fami  y 
quam  sibi  comparaverat ,  peniti\s  exciderit ;  ut 
optimus  Civis  mtercisam   defendendse  deinceps 

Satrise  spem  omnem  conqueratur ,  qu»  tria  di\m 
elibo   tanti!un  y   favete    linguis  ^    Judices  ^   et 
dicentem  sustinete. 

Atque  hic  quidem,  ubi  de  amissis  fortunis 
agitury  recreat  me  non  mediocriter,  qu6d  eos 
sim  nactus^  Judices^  S.^^9  ^^^  patresfamilias 
iidem  sint^  experienti^  edocti  sul  intelligunt^ 
quam  non  ad  utilitatem  mod6  et  amplitudinem , 
sed  ad  necessitatem  paterfamilias  opes  desideret, 
ut  ne  in  luctu  et  indigentia  tenebnsque  liberi 
contabescant.  Quam  igitur  deploranda^  infelix 
Demarate  y  sors  hsec  tua !  qm  praecisione  ma- 
nuum  non  excideris  mod6  certa  spe  rei  fami- 
liaris  augendse  plurimilim  y  sed  ad  inopiam  jam 
extremam  redactus  sis !  Fuit  heu !  ci!un  te  vix  quis« 
quam  totlL  Grsecii  Statuarius  exaequaret  arte,  ne- 
mo  cert^  superaret,  simulacra  tua  m  pretio  erant 
apud  omnes ,  famata  ubique  habebant  et  nomen. 
Inde  te  ac  tuos  tacit^  scilicet  alebas  ;  ridebant 


I 


44^  RHETORIC^ 

dQmi  omnia  :  crescebant  Liberi,  in  spem  demu- 
landae  oiim  patemse  artis  y  hereditatisque  copio- 
6se  ;  adolescebant  in  Reipublicae  jpraesidium  ^ 
ad  generis  sui  lumen  columenque  mmabantur. 
Nunc  quanta  subit6  facta  est  noc  casu  domes* 
tici  fati  cenversio !  Ci\m  enim  unicus  S)ema- 
rati  Wus  ,  census  famiiiee,  liberorum  patri- 
monium  esset  in  parentis  industrii  y  quae  aomus 
unis  parentis  manibus  steterat ,  his  suolatis  fun- 
dit^is  concidit;  ouse  his  domesticse  quasi  fortuna^ 
artificibus  yigeDat  y  tota  est  iisdem  praeciais 
extincta. 

Quanquam  ferenda  utcumqueTisa  est  hacteniis 
sapienti  cuiris  divitiarum  jactura  ;  famae  autem 
nulla  unquam  fuit  quamlibet  levis  amissio  to« 
leranda.  Hujus  spe  unius  innumeris  laboribus 
la&ti  defunsimur,  hac  nos  ipsi  ezpectatione  sus- 
tentamus ;  hoc  famse  demi!mi  nunquam  inter- 
morituro  praemio  yitas  brevitatem  consolamur  : 
qu4  mercede  qui  exciderit ,  non  video ,  quo- 
mod6  et  non  sit,  et  non  habeatur^miserrimus. 
Excidisti  autem ,  Demarate ,  hocque  tant6  acer- 
bius  «xcidisti  y  q\x6A  tot  pra&cones  y  tot  testes  y 
totque  obsides  iamas  nactus  esses  immortalis, 
quot  laudis  ipse  auctor  tuae  statuas  esses  tot4 
vit^  molituris.  Scitis^  Judice^^  audivistis  ,  et 
vidistis  ipsi  ^  quanta  claritate  increbuisset  jam 
ipsius  fama  y  quantlL  artis  8olerti&  belebraretur. 
fTulla  adeo  regia,  nuUa  palatia^  nulla  opera 
publica  y  im6  nec  Deorum  templa  sine  ejus  si- 
mulacris  videbantur !  Ab  his  omamenta  civi- 
tates  repetebant  :  novam  quandam  Heroum 
manes  vitam  resumebant;  ab  his  praesentia  sibi 
Numina  poscebant  arae  ^orbis  terrarum ,  quan- 
tus  est  y  miracula  depromebat.  Sic  victura  tan- 
dii!i  fuisset  illius  fama  y  diim  gloria  hujus  urbis  ^ 


LIBBB.       8ECUNDU8.  44^ 

dum  Heroum  memoria ,  dum  B.eli£ib  Deorum 
▼igebit  transmissa  ad  posteros  sempitema.  Hac 
jiimirum  sT>e  dulciscim&  immortaUtati  Depara- 
tus  laborabat  j  hac  fovebat  avidum  laudis  ani* 
mum,  foveudoque  inter  laborandum  recreabat. 
Sed-  heu  !  spes  hs&c  omnis  intercidit  j  et  quae 
beneficio  manuum  cum  omni  posteritate  coae- 
quanda  erat  fama^  manuum  amissione  jam 
sepulta  eyanuit. 

Sed  quid  hsec  moror?  Utinam  saltem  relicta 
foret  optimo  fortissimoque  civi  utilem  aliquain 
egenti  ac  laboranti  patrise  facultas  naTandi  in 
bello  operam ;  ut  qm  suis  est  sibique  mortuus 
glorias  cert^  viveret !  Sed  adenipta  gloria  pror« 
aiis  omnis  est  ^  et  hic  infelici  Demarato  restat 
dolor  acerbissimus  y  qu6d  patride  pariter  ac  sib^ 
interierit.  Sensistis ,  Judices ,  quam  peritus  in 
arte  Statuari^  Demaratus  fuerit ;  at  non  miniis 
in  militari  probavit  se  strenuum  ^  nec  in  ofli- 
cind.  felicii!ts  moderata  manus  ejus  scalprum 
euty  qu4m  in  acie  fortiter  ferrum  vibravit. 
Experti  sunt  Thebani  malo  suo  y  noverunt  sa-^ 
lute  su4  Athenienses,  quam  bonum  in  De- 
marato  militem  haberemus.  Testes  exuviae  de 
Thebanis  raptae ,  quas  ,  totidem  illustria  vir* 
tutis  suae  monumenta ,  domi  suspensas  asservat : 
testes  laureae  y  quibus  k  vobis  in  prasmium  for* 
titudinis  decoratus  est ;  testes  cives  ben^  muld  ^ 
qui  vel  k  servitute  ^  vel  k  morte ,  Demarati 
'  fortitudine  vindicati  sunt«  Sed  ecce  jam  bellum 
acrii!is  recruduit  :  tuum ,  si  unqu^m  alias ,  ro- 
bur  depromendum  y  Demarate  :  progredere  ad 
bellum  ,  tua  nunc  operi  Patria  indiget  j  instat 
hostisi}  stant  in  procinctu  milites;  te  tuba  in* 
vitat ,  insonant  classica ;  te  Duces ,  te  commi- 
litones  repetunt.  I^  curro,  vola,  ades-Iabantl 


444  &HSTOIIICA' 

periclitantique  B.eipublicde.  Iret  y  Judices  y  rae- 
ret^  volaretj  rapit  Jiimc  animus,  excitat  patriae^ 
desiderium  ^  gloriae  sitis  ,  laudis  amor^  inflam- 
mat.  At  quid  iret?  Ubi  manus?  pretiosas  illse 
victricesque  manus ,  instrumenta  fbrtitudinis  y 
terror  hostium,  B.eipublica3  columen^  civium 
salus  !  quid  iret,  nisi  ut  in  hostes  delajpsus 
augeret  prsedam  ac  triumpbum?  quid  in  aciem 
volaret ,  nisi  ad  certam  necem  ?  Nisi  quis  piitet 
fore  illum  subsidio  suis  y  qui  sibi  ipse  praesidio 
esse  non  possit  ?  S^de  ergo  domi  y  Demarate  y 
zxiiser,  obscuras  ^  iners^  lortiinis^  famft.,  rebus 
wniversis  destitutus.  Jace  in  tenebris ,  in  sor- 
dibus  y  ia  luctu ,  familise ,  tibi  patriasque  inu- 
iilis  consenesce  :  hocque  ad  doforis  cumulum 
sit  tui  y  qu&d  ne  pateraas  quidem  injurias  tibi 
tuis  graviores  ulcisci  liceat. 

Quidrestatigitur,  Judices  ,  nisi  utper  acerbos 
libeforum  ipsius ,  per  afflictae  conjugis  luctus  y 
per  urbem  hanc ,  quam  simulacris  decoravit , 
fortitudine  servavit ,  trophaeis  iUustravit,  orem 
vos  obtesterque ,  ut  tantam  ,  tam  gravem ,  tam 
luctuosam  fortunarum ,  fam»  ac  glori»  jactu- 
ram ,  quam  abscissis  manibus  Demaratus  tulit , 
quoquo  modo  compensetis  ;  sublevetis  patris-  ' 
ramilias  egestatem ,  excellentissimi  opificis  ex- 
tinguendum  posthic  nomen  recreetis,  obscu* 
ram  civis  optimi  generosissimique  gloriaiti 
vestrd.  auctontate  illustretis,  damna  haec  ejus 
omnia  patera^  hereditate  resarciatis. 

o  a  A  T  I  o 

Pro  Logodc^dalo  Elingui. 

Si  unanimi  omnium  consensu  supremum  aerum- 
narum  cumulum  videtur  atdg^sse  ^  qui  «uas.  pro- 


IIBBR      SECU  K.I>'lI  8*.  44^ 

ferre  miserias  ^  et  acceptas  Heplorare  calajni- 
tates  non  yaleat ;  ouis  satis  possit  ^  Judices  ^ 
infelicissimam  Logodaedali  lugere  conditionem  ^ 
qui  resectH  ^  per  summum  nifas  j  lingu^ ,  nuU 
lam  amplii!is  nabeat  cmquerendi  de  8u4  sorte 
facultatem.  Sinite  igitur^  Judices,  ut  vicarias 
agam  hodi^  Logodaedali  partes  ,  et  ipsius  y  sin 
mini!is  querelas  y  saltem  infelices  lacrymas  -vobi^ 
pfferam ;  sinite  ^  ut  ^  quam  ratio ;  a&().uitas ,  jus* 
que  postulant ,  opem  defensionemque^impertiam. 
Scilicet  defensore  careret  ille  y  apud  <juem 
miseri  omnes  certum  accisis  in  rebus  praesi- 
dium  invenerunt?  Patcono  destitutiis  adVersa- 
riorum  numero  et  pojmtise  cedere  c<^eretur  j 
qui  eo  consilio^  concessam  sibi  a  Superis  elo- 
quentiam  putavit  y  ui  miserorum  inopiae  sub^ 
veniret  ^  ut  oppressam  ^  indefensamque  contra 
Jdefarios  perditoruxti  bominum  impetus  innocen«> 
tiam  protegeret  y  tueiretur  y  defenaeret?  debitam 
.tot  YirtuUbus  ,  et  sud.  inprimis  in  carissimum 
narentem  pietate  hereditatem  miser  Logoda^> 
^alus  amitteret  y  qu64  -  elinguis  factus  propter 
patrem  pro  se  ipso.diqece  non  possit?  Quan- 
qu&m  y  quid  elinguem.te  lappelio  ,  Logodaedale  ^ 

?ui  disertissim^  y  .si  unquam  ali^s  y  Io>queris  ? 
foquitur  enimyer6  Logoda&dalus  y  Judices  ^ 
et  ye\  avulslL  palata;  liQgu^  patemam  sibi  be«- 
reditatem  ^  tanquam  fratnun  omnium  miserrimo 
vindicat.  .< 

Nolite  tam^n  »\n\xmi ,  Judices^  hiic  me  alie- 
nae  virtutis  detraetorisin  accessisse  j  nibil  de  tuis 
laudibus ,  Demarate  ,  deteram  ,  non  .  elevabo 
genei^um  animi  tui  f$L(mu8  ,  tu6^  gli^am  iion 
•  conabor  verbis  attenuare.  Tales  airtps ,  jdeceant 
Orator^s  illos ,  qui  causae  bonitate  dq^tituti , 
fimbitiosis  verborum  phal^ris  facere  £xcum  au- 


44^  RHBTO&XC^ 

d^toribus  ambiunt.  Pulchrum  est ,  nec  piget 
fateii^  manuum  oppositu  parentem  k  morte 
vindicare  j  pulchriilis  eundem  a  dirlL  membro* 
rum  depopuiatidhe ,  <jusb  yel  ips&  morte  durior 
est^  defendere.  Pulchrum  est  manuum  dispen- 
dio  patri  vitam  conservare }  pulcfarius  eundem 
k  suppliciis  nece  ^rudelioribus  praestare  inco* 
iumem. 

Neque  faoc  ipso  abuti  velim  ad  Logodsedali 
patrocmium^  Judices^  qu6d  resect^  lingua  om* 
nem  ad  famam  et  opes  comparandas  viam  in- 
felix  Orator  amiserit;  Silebo^  qu6d  ista  cala- • 
mitas  ineeeptum  tam  felioiter  ad  immortalita- 
tem  cursum  interruperit.  Nam  statim  reclama-. 
rent  adrersarii  y  faoc  faabere  Lqgodaedalum  cum 
fratribus  commune  y  ut  famae  et  acquirendarum 
opum  £sicultas  erepta  sit  j  nisi  fort^  tant6  infe* 
licior  Logodaedali  conditio  videri  debeat,  quant& 
compencuosior  ad  cojiigendas  opes^  ubenor  ad 
parandam  gloriam  cdBteris  artibus  Eloquentia 
sit.  Quid  enim  in  Foro  vitam  asserit  iiinocen*' 
tibus?  quid  in  Senatu^  quid  in  Curi&  regit 
auctoritate  ,  temperat  legibus  ^  moderatur  cou'- 
silio  Aempublicam  ^  nka  regina  Artinm  £lo- 
quentia?  Quid  Tpgse ,  quid  Militiae  splendo*- 
rem  conciliat,  nisi  regina  Artium  Eloquentia? 
Domi  illa  cives  in  otio  et  pace  continet  j  foris 
milites  ad  pugnam  incendit ,  bonos  recreat^  af-« 
fligit  malos  y  ubique  regnat.  Quanta  autem  et 
qu^m  satis  copiosa  merc^d  tependi  potest  ab  in- 
sonte   reo  samtis  vindioi !  quanti!im   fapise  et 

florisB  debetur  ac  persolvitur  publica^  auctori 
Ws  f  JustitisD  prsesidi^'  cdnsiuorom  arbitro  ^ 
bellorUm  duci  ,  moderatori  omnium  ac  sospitali. 
HfiBc  omnict  scilicet  Logodaedalus  amisit  ^  ut  pa- 
rentem  servaret  j    faaac  mahdt  perdere  ^  qu^n 


»♦ 


LIBER      fiBGUNDtS.  447 

parentem.  Bona ,  fortunas^  famam^  suam  deni- 
que  conservationem  patemae  saluti  ultt6  immo* 
lavit. 

Sed  quid  plura  disputo?  Id  doleo,  Judices^ 
qu6  ayuls^  lingud.  Logodaedalus  ab  hominum 
fiocietate  ad  miserrimam  belluarum  sortem 
amandatus  est ,  qu&d  inter  homines  y  ex  quo 
desiit  loqui  y  sibi  plan^  interiit !  Kam  qu&  po« 
tissimum  re  a  brutis  animantibus  di£ferimus  ? 
Nisi  qu6d  illae,  di!im  ingenito  naturae  stupore 
oppressse  silent  inter  se  y  et  obmutescunt;  nos 
latentes  animi  sensus  aperire  ^  et  nostram  de 
re  qualibet  proferre  sententiam  ^  variis  de  rebus 
inter  nos  confabulari  ^  nostros  dolores  ^  suavis- 
simo  cum  amicis  coUoquio^  possumus  consolari? 
Lingua  enim  interpres  mentis  est^  cogitationum 
internuncia^  animi  praeco^  consiliorum  seques-- 
tra,  conciliatrix  amicitiae^  nutrix  et  administra 
commercii  y  huinana^  denique  societatis  mode- 
ratrix  et  arbitra, 

Atenim  qu^m  luctuosum  est  Logodaedalo  y 
qu6d  periit  sibi ,  tam  dolendum  damnosumque 
vobis  y  qu6d  Reipublicae  periit.  Scitis  y  Judices  y 

;[uid  pro  communi  bono  valeat  diserta  lingua. 
,  d  tu  quoties  experta  es',  6  Hespublica  y  quantos 
ex  Logodasdali  eloquentia  fructus  percepisti  ^ 
cum  te  juvaret  consiliis  y  dicendi  gloria  defen- 
^eret;    ci!un  populos   ad   seditionem  concitatos 

Slacaret,  ci!im  strittos  in  tuam  pemiciem  gla- 
ios  ex  nefariis  sceleratorum  manibus  eriperet  ^ 
cum  tibi  periculosissimo  conflictatae  bello  pacem 
tandiiL  exulantem  reduceret? 

Vos  ver6  ^  boui  onmes  ^  lugete  Logodaedali 
miserias  j  deplorate  tanti  viri.  calamitatem.  Ami- 
fiistis  patronum ,  perdidistis  acerrimum  vestras 
fialutis  defensor^m  ^    qui  flagitiosos-  <dves  noa 


448  R  U   B  T   O  &  X'C  JB 

minore  vexabat  odio  ^  quha  vos  omnes  amore 
prosequebatur. 

Obtesjtor  ergo  vos  y  Judices  ^  per  sanctissi- 
mum  illud,  in  quo  sedetis,  Tribunal ,,  per  ipsos 
hujus  Curiae  panetes  y  qui  Logodsedali  voce  toties 
personuerunt ,  et  eundem  amissum  bodi^,  desi- 
derare  y  ac  mutis  pro  ipso  perorare  verbis  quo- 
dammod6  videntur;  per  bonos  onmes^  quos  tam 
fortiter  tuitus  est;  per  ipsos  Superos,  quorunl 
religionem  ac  cultum  tam  impense  delendit; 
adjuvate  Logodaedalum  ^  tantum^  fori  lumen  ^ 
vestri  Ordinis  decus  et  omamentum  vestram 
susdpite  in  tutelam ,  et  debitam  summee  ipsius 
calamitati  bereditatem  adjudicate. 

O   K   A   T   X   O 

Pro  Zeuwide  Pictore  ExccBccLto* 

Etsi  id  unum  incumbere  visi  sunt^  Judices 
integerrimi ,  qui  ante  me  dixerunt  Oratores , 
ut  ui  deplorand^  eorum ,  quos  defendendos 
susceperunt,  calamitate,  speciosissima  qusequa 
orationis  lumina  adhiberent ,  tamen  satiilis  ego 
duxi  ^  si ,  neglectis  Eloquentise  pigmentis  ,  noa 
tam  loquerer  pro  Zeuxide ,  quim  spectandum 
omnium  oculis  illum  exbiberem.  Neque  ver6 
dubium  mihi  est,  quin  effossi  e)us  oculi  tain 
vehementer  perorent,  ut  vos  ipsi  ad  tam  foedum 

})erculsi  spectaculum ,  asstimantesque  jacturam 
ucis  ex  ipsd  luce ,  qud.  fruimini ,  vel  e  judi- 
cibus  tacit^  £atis  patroni  Clientis  mei  y  atque 
sufiragiis  vestris  damna  nulla  in  huijrianis  A^bus  y 
caecitate  esse  graviora  decematis. 

Ac  quauLvis  lucem  nullam  ab  ordine  mutuari 
necesse  sit  in  ca^ci  causi ,  ubi  malorum  gravitas 
nec  oxdinem.  capit  ^  nec  mpdu^,  q^uod  effus» 


I.IBBa       SECUNBUS*  4^9 

teBel>ra&  omnia  confundunt ;    dicam  tamen  ad 
ssstimationem  jacturae  Zeuxidis  ^    hunc  perdit^ 
per  caecitatem  lucis  usur^^  et  mitioribus  carere, 
vitae  bonis  y  et  durioribus  mortis  viyum  ac  spi- 
rantem  maiis  a£Fectum  iuisse. 

Querantur  alii  amissas  opeS;  famSB  damna 
gloriseque  illi  lugeant ,  <|uibus  uti  his  bonis  li- 
ceat^  nec  quibus  majora  sint  dispendia^  qua^ 
doleantl  Haec  Zeuxis  non  enumerat  in  yitae  do- 
:pis  y  qu6d  nec  illa  quidem ,  si  affluerent  y  ut 
affluxissent  Pictori  celebefrimo^  iis  (rui  posset. 
Ecquis  enim  homini  caeco  relictus  bonorum  usus^ 
ubi  nulla  jucunditas  ^  nulla  delectatio  ^  ubi  liic- 
tus  con1ar^,|moeTorque  aetemus,  ubi  unae  superant 
lacrymae ,  suspiria  y  gemitus  ?  Tuum  illud  patri- 
moniuzn^  infelix  Juvenis^  tuus  census^  tua  he- 
reditas.  An  enim  doldn '  parcat  ille  ,  abstergat 
lacrymas ,  suspiriis  modum  ponat  ullum  ?  an  non 
cxtabescat  desiderio ,  qui  et  oculos  amisit  et  lu- 
cem,  quibus  dolores  levantur  omnes? 

Atenim  hoc  vobis  allatum  est ,  tanquam  egre- 
giuiii  ad  tuendam  Demarati  causam  praesidium, 
^uiNd  filios  y  qu6d  uxorem ,  quod  numerosam  fa- 
miliam  haber«t ;  haec  utinam  sibi  posset  Zeuxis 
vindicare ,  Judices !  Demaratum  moerentem  so- 
latur  uxor,  natirecreant  afflictum,  tota  familia 
mutuis  studiis  exhilarat.  Moestus  ille ,  desertus 
totos  per  dies  ahgustos  lares  habita|: ;  nec  uUam 
xdsi  in  lacrymis  suis  aut  spein  y  aut  voluptatem 
habet.  Nam  quid  ei  dulce  aut  jucundum  esse 

J>ossit  y  cui'  caecitas  usuram  ademit  lucis  et  ocu- 
orum ,  quibus  mundi  hujus  amoeiiitates  delicias- 
que  delibat  homo  ac  quoaammodo  possidet,  £te- 
nim  quidquid  est  in  aspectabili  mundo  pulchrum, 
uidquid  .mortalium  ocuhs  subjecit,  quidquid 
edit  hominibus  utendum  natura  y  et  quasi  pos<- 
Tom.  L  Ff 


a 


4- 


.-» 


) 

I 


sidendtun  in  commune  ^  id  sic  adem{>1ixm  est 
Zeuxidi  ^  ut  exheredatus  ab  ill^  esse  yideatun 

£t  hoc  quidem  e6  grayius  debet  illi  accidere  ^ 
qu6d  in  imbrmandis  penicillo  coloribusque  na<^ 
turse  operibus  versatissimus^  eorumdem  pulchri<^ 
tudinem  eruditioribus  hoyerat  oculis  intueri* 
Sed  quid  haec  leviora  persequer?  Oculorum  vel 
ipSa  sedes ,  artificium  et  mimus  dignitatem  eorum 
pretiumque  satis  indicant.  Quantum  enim  Ter6 
studium  in  iis  elaborandis  adbibuisse  natura  yisa 
est^  quos  yariis  integumentjs  ac  veluti  propug- 
i^aculis  texit?  quibus  tanquam  speculatorious^ 
altissiqium  in  capite  assignavit  Idcum^  ex  qua 
cuncta  circumspicerent  et  contemplarentur?  la 
caeteris  sensibus  lusisse^  ut  ita  dicam^  yisa  estj 
at  omniem  in  efibrmandis  oculis  sagacitatem  at-'^ 
que  solertiam  exhausit.  Et  yer&  qmd  in  toto  ho« 
mine  prsestantius  ^  quidnobiUus^  quid  pulchrius 
oculis,  quid  utilius^  quid  necessanum  magis?  li 
8unt  fideles  animi  interfiuncii  y  ex  quibus  recon«» 
ditiores  sensus  percipiuntur.  Quod lux  in  astris  , 
in  coelo  sol,  in  sole  radii^  id  oculi  in  homine* 
Astra  si  priyayeris  luce  ^  molem  inutilem  suspen* 
dis  coelo;  si  coelum  sole  ^  si  radiisi»  exuas  solem  ^ 
publicum  mundi  oculum  subducis  j  excaecas  na— 
turam ,  confimdis  omnia  ac  permisces.  Confbdia 
homini  oculos?  yiyum  ac  spirantem  infodis  se* 
pulcro^  mortis  anticipatae  tenebrisinyolyis,  pre»- 
tiosissimd.  rerum  ommum  yitlL  yitaeque  bonis  ant^ 
tempus  exspolias. 

Etenim  an  illa  yita  est^  an  non  habenda  mors 
poti^Ls,  qu^  quis  dulcissimo  firatrum  et  amico» 
irum  cohspectu  priyatur  ?  Hoc  tamen  est  y  quod 
patitur  Zeuxis  :  Viyit^  sed  itiiyiyity  utmors  ipsa 
foret  ilU  expetenda  magis  qu^  yita.  Utinam  ^ 
Judices ,  utmam  inter  mortuos  foret !  malonuu 


^   j? 


riBSB.      SECtJKDtrs;  4^ii 

finem  m  morte  y  post  jactationes  quietem ,  pos;t: 
procellas  tempestatesque  portum inyeniret.lNunc 
autem  vivit ,  ut  jperpetuis  aqerbse  vitse  doloribus 
excrucietur, 

Saltem  mortuus  debitam  ben^  actee  vitse  mer- 
cedem  acciperet  j  hic  veri  omne  malorum  genus 
spectatse  vututis  in  pra^mium  accipit  :  saitem 
mortuo  campis  in  Elysiis  videre  parentem-  fas' 
esset  y  et  impensse  pietatis  •  fructum  suavissi-- 
mum  percipere;  hic  mortalium  omnium  as^ 
pectu  caret.  O  mortem  lentam  et  indocilem  'hb-«> 
minum  precibus  flecti. !  Reluctantes  vocat^  vocan* 
tes  rejicit*  Ratum  est  ergo  j  vives,  Pictor  infoi:'-* 
tunatissime  !  et  vives  ^  non  ad  miserise  solatiumy 
sed  ad  incrementum  cladis  ac  cumulum,  Fove^ 
bis  in  posteriim  tuos  in  sinu^  ut  nunqtiata  iioi 
oculis  geras ;  sic  aberis  4  te  ^  ut  manens  apud 
te  imum ,  nec  sine  duce  exire ,  nec  alios  invi-^ 
9ere  unquam  possis  :  sictibi  coram  tuis  pradsensy 
ut  tanqu^toi  tibi  tuisque  extemus,  nec  te^  nec 
tuos  unquam  videas.  Vives ,  inquam  y  et  vivear 
in  mortis  malis ,  ut  omnibus  vitse  commodis  ca<** 
reas ;  sic  mortia  privabere  commod^  ut  in  vxtee 
incommodis  consenescas.  ^P 

£t  erit  aliquis  tam  crudelis ,  tam  barbarus  ^^ 
tam  ferreus ,  quem  Zeuxidis  sors  infortunata  noni 
moveat?  qui  2<euxidem  £ratrum  miserrimum  esse 
neget^  aut  etiam  illius  sortem  cum  aliorum  fat<y 
'minim^  comparandam  esse  inficietur?  Oro  vod 
igitur  atque  obtestor,  Judices^  date  Zeuxidi  pa-* 
temam  hereditatem ,  ut  non  omnibus  vif  le  bonis 
spolietur.  Date  ^  ut  levi  aliquo  m  mortis  malis 
recreetur  solatio ;  date ,  unde  vivat  ille  ^  qui  c)!im' 
tuendse  per  se  ac  sustentandae  vitae  facultatem- 
non  habeat  ^  merit6  sperat  de  vobis  fore  ^  ut 

Ff  2, 


t^to  suae  calamitatis  incommodo  Testra  pietaS 
medeatur. 

O  K   A   T   X  D 

-    Pro.Elpidid  Adolescente  exsurdaio. 

Quee  res  in  hac  ^  quam  milii  hodi^  propugnan- 
dam  suscepi  ^  causS.  molestiam  dicenti  parere 
nonnullam  deberet  y  -ea  me  y  Judices  ^  mirum  iii 
modum  reficit  ^  et  novas  ad  perorandum  coram 
celeberrimo  consessu  vires  ^  novos  animos  submi* 
nistrat.  Absit  ig^tur  a  me^  Judices,  ut  singulare 
Oratorum^  qui  priiis  ex  hoc.loco  dixerunt^  stn- 
dium^  et  mirsim  in  animis  commbyendis  indus- 
triam  reprehendendam  putem^  di!un  illi  pro  se 
quis^ua  CUenti!^  suorum  damna,  tantl  cum 
^ruditioms  et  ingemi  laude  extulerunt.  Gratu- 
labor  mihi  ipse  potius  y  ut  par  est  j  superisque 
gratias  agam  amplissimas  , .  quod  eos  a  quiDus 
metuendum  Elpidio  arbitrabat^  patronos  ipsius 
^usae  totidem,  defensoresque  acerrimos  mye- 

c  ^am  si  t^ti  est  ^  uti  reyeri  est  ^  hominem 
aut  manibtolPaut  oculis,  aut  Iingu&  carere  ob  ea 
quae  pitpnanant  indi^  inoommoda  y  quanti  demiun. 
xuerit  y  quae  sequuntur  ex  singulis  ^  ea  in  se  mala 
unum  pati  uniyersa?  Quae  quoniam  in  Elpidio 
eximiee  indolis  y  spei  optimae  y  atque  acerrimi  in* 
genii  adolescente  ucet  cum  moerore  intueri ;  nemo 
est  prqfectd^  qui  non  existimare  debeat^  sublato 
perl^oflites  aimum  usu^  fratribus  suis  grayiilis 
eum  esse  laesum  y  qu6d  hunc  ipsum  constet  y  et 
omnibus  firatrum  afiectum  fiiisse  malis  y  et  bonia 
orbatum. 

Magnum  quiddam  est  y  Judices ,  quod  Dema- 
ratus  ayulsis  manibus^  quod  Logod!a&dalus  excis^ 


1«  I  B  E  R     .8  £  C  U  N  D  TT  S.  4^3 

Lingull  y  quod  Zeujis  efibssis  oculis  tolerarant : 
at  mente  ^num  eundem  et  mancum  simid^  et 
elinguem  ^  et  coecum  languere  ^  id  ver6  tant6  gra* 
vius  est^  qu6d  mala  animi  et  sunt  ^  et  jure  Jaa- 
ben^ur  malis  corporis  mult6  graviora.  At  qui  ea 
feors  Elpidii  est^  qui  ci!im  optimum  ingenium^ 
prseolanssimam  indolem  et  liberalibus  disciplinift 
aptissimam  nactus  esset  ^  exsurdatus  sit  misera- 
buiter^  priusquam  sibi  liceretqtddquam  ediscere. 

O  vicem  adolescentis  luctuosam  !  6  calamita* 
^em  omni  commiseratione  dignam !  Quid  tibi  , 
infelix  Elpidiy  quid  ingenium  ulud  tuum  profuit? 
qijid  te  ^uvit  msignis  illa  ^  qu&  te  praeditum 
amab^us  ^  solertia  ?  qu6  demi!un  devendre  do- 
tes  illae  omnes  ^  quas  tibi  k  Superis  concessas 
gratulabamur ;  ex  quo  truncatis  obtusisqtie  pe* 
niti!ts  y  ante  artem  ullam  scientiamque  percep- 
tam  y  auribus ,  non  excidisti  mod6  spe  omni 
in  reliquum  vitae  tempus,  sed  et  incommoda 
firatrum  omnia  in  animo  experiris  ? 

Nam  quid  aliud  animd  putatis  esse  artes 
rerumque  notitiam  ^  nisi  quod  lingua  y  manus 
et  pculi  corpori  simt?  LingUa  visa  vel  audita 
narrat  j  Artes  iis  ^  ut  par  est ,  narrandis  pra^ 
sunt*  Manus  res  ipsas  agit ;  Artes  manuin  la- 
borantem  dirigunt.  Ocun  res  aspiciunt^  pervi- 
dent  y  intuentur  5  Artes  y  quo  pacto  vel  visis 
vel  auditis  utendum  sit,  edocent.  Extema 
quippe  haac  membra  sunt  instrumenta  duntaxat 
ac  veluti  famuli  quidam  administrique  mentis 
arbitrae  9  judicis^  dominas^  artifici^  ac  modera-* 
tricis  5  ac  proind6  y  Judices  ^  qui  cognitione  re« 
rum  destitutus  sit  ^  eum  mente  caBcum  quodam- 
modo  y  elinguem  et  mancum  esse   necesse  est^ 

AJx !  video ,  Judices  ,  vos  commoveri  j  video 
quis   sit  veater   ek  de    re   sensus.    Int^lli^tid. 


4^4  nHBT.OltlCJB 

nimirum  ^  et  merito  intelligitis  eum ,  sardu» 
ciuxi  sit^  nulli  Arti  perdiscandse  esse  idoneum  t 
agnoscitw  ereplam  ^psi  rei  cujusquam  ikdendiB 
aut  cognoscendae  potestatem  :  Tidetis  eum  esse 
ab  omni  facultate  tam  imparatum  y  quam  cer- 
tum  est  Artium  cognitione  imbui  neminem  j 
et  initi^ri  rerum  mjsteriis'  posse^  qui  mente 
sit  destitutus. 

.  Atenim  inquiunt  adversarii ;  quid  est  ^  qu&d 
tam  graviter  expostulet  Elpidius  ?  quid  est  , 
qu6d  se  tam*  infelic^n  prsedicet  ?  Lingui  ^ 
manibus.,  oculis  uti  potest.  At  koc  extrema 
ejus  miseria  est.  Utinam  ^  ^Tudices  y  non  ul;^ 
retur,  cui  ad  nullam  omnin&  rem  utilem  et 
bonestam  iis  uti  liceat !  Nam  quid  agat  ?  quid 
loquatur  commode  p  qui  rerum  sit  adnuc  rudis 
omnium  et  imperitusl  si  loquendi  quandoque 
animum  cupido  incesserit  >  nihil  msi  temer^ 
et  inconsulte  loquetur  y  efiutiet  ^  deblaterabit. 
Si  quid  agendum  se  offerat  ^  in  quo  eluceat 
ingepium;  reriim  ignarus^  omnium  quid  ope- 
retur?  si  ferendum  de  re  aliqu^i  quam  oca« 
lis  usurparit  ^  judicium  y  nihil  judicare  pra- 
denter  poterit  ^  qui  y  antequam  rerum  cogmtio-^ 
nem  uliar^  assequeretur  ^  aurium  usd  crudeli* 
tew  sit  spoliatus. 

Quod  cJim  ita  sit^  Elpidi^  quid  lucem  ulte- 
riiis  sustines  ?  quid  cum  mortalibus  diutius 
versaris  ?  Quin  potii^s  ^  judice  me  y  cares  publico? 
quii^  te  domi  otiosum  ^  et  inglorium  contines  ? 
quin  nuntium  humano  penitus  consortio  remit** 
tis.?  $in  ver6  te  bominibus  domi  subtrabere  non 
datur  y  quaere  remotipres  solorum  nemorum  ia* 
tebras;  pete  inaccessa  sylvarum  loca,  ibique 
te  adde  ^  conquiesce ,  conticesse.  Crede  mifii  ^ 
Elpidi  y  honestius  tibi  ita  vivere  ab  omni  coetu 


I 


Z.  I  !r  B  R     8  B  c  tr  K  D  IT  8-  4^5 

dispmctum  mortiq^e  proximum  {uerity  qakm 
brutorum  more^  sine  s^nsu^  sine  mrate^  sine 
consilio  aut  agere  ^  aut  loc^ui ,  aut  videre. 

Ne  quis  vestribi  tamen  existimet ,  Judices  ^ 
me  Aixm  Hj^idii  danma  extoUo,  aUorum  con- 
ditionem  minim^  deflendain  arbitrari.  Est  haec  y 
est  cert^  onmium  judicio  luctuosissima.  Sed 
emni  solatio  non  carent.  Habent  caeteri ,  und6 
levamen  doloris  sui  nonnuUum  petant.  AUquo 
quidem  sensu  indigent :  at  non  omnibus  i  aliis. 
ula  possunt  percommod^,  sive  ad  comparandas: 
•ibi  novas  artes  y  sive  ad  paratas  antei  per- 
ficiendas  :  possunt  amicorum  uti  congressibus  ^ 
possunt  soaetate  mutu^  vitse  taedia  lallere ,  et 
^uod  uno  sensu  exequi  nequeunt  ^  aUo  praes^ 
tare. 

At  ver6  quant^-  miserior  ebamnum  est  sors 
Elpidii  f  cui-^abitandum  semper  apud  se  ^  lati- 
tandnm  in  tenebris  y  contabescendum  pim  do« 
lore  Qui  nibil  sciat^  nibU  caUeat  ^  nec  ^cire 
quidquam  vel  callere  possit ;  qui  nibU  proferre^ 
qjueat  nisi  absonum  y  mbil  interrogare ,  nisi  in-* 
tempestivum  y  nihU  agere  j  nisi  miperfeotum  ; 
qui  denique  perpetuos  de  se  et  pva^ens  et  ab-- 
aens-  dare  ludos  paret. 

Si  vos  ig^tur,  Judices,  si  vos  singuW  fra<» 
trum  damna  movent , utineminem  vestrCUn  esse 

SutOy  quem  sortis  iUorum  non,  misereat;  si  in- 
lo  generositatem  pietatemque  in  parentem  lau* 
datis,  qu6d  manus-  secandas  ofierre  non  dubi-^ 
taverit  ^  ut  inuninentem  patri  carissimo  ictum-. 
averteret;  si  hujus  misenam  lugetis^  qui  cum 
magnam  in  perorando  famam  sibi  comparasset^ 
eUnguis  factus  est  :  si  alium  reveri '  mfeUcem 
praedicatis  ^  cui  partam  hacteni!i8  pingendo  exis* 
tunatioD/em  sustmendi  diutiiis  copia  ablata  est ;:, 


s. 


456  EHETORIG^ 

moveat  ille  mult6  magis  y  qui  singula  fratrnm 
incommocla  pertulit.  Potuisset  Adoiesceiis  opti-  . 
mu8  tractare  arma ,  et  in  solum  pulveremque 
bellicum  ex  mnbr^  palasstr&que  domesticd^  pro- 
dire  ,  suamque  in  defendenda  patri&  f brtitudinem 
exhibere  :  potuisset  in  foro  versari  cum  laude  , 
et  ingenii  pariter  eruditionisque  specimen  edere  : 
potmsset  in  altera  qu&libet  arte  strenuum  se 
atque  habilem  profiteri.  Ven!mi  neque  militis^ 
nomen  dare ,  neque  dicendis  causis  operam. 
ponere  ^  neque  ex  doctrina  ull&commendationem 
.€xpectare  jam  potest.  Quid  igitur  agat  infelix  % 
qu6  &e  yertat  1  qu6  confugiat^  quid  consilii  ca- 
piat  ?  cujus  opem  imploret  j  nisi  patemam  ipsi , 
qualecumque  doloris  tanti  solaUum^  hereoita* 
tem  adjudicetis? 

•ORATIO    junici& 

Controversiant   inter  Fratres  quatuor 

dinmentis. 

Grayis  penit{is  ac  difficilis  ex  onmi  parte 
Controversia  yestris  ^ententiis  hodi^  dirimenda 
proponitur  y  Judices.  Dicendum  jus  inter  cives 
quatuor  eosdemque  inter  se  oonjunctissimos  ^ 
huic  dLTitati  Juvenes  carissimos  ,  suo  in  Remp. 
studioy  singulaii  in  parentem  caiitate  specta- 
tissimos.  Nihil  postulatui:  ab  unoquoque  y  quod 
singuh)rum  mentis  non  debitum,  quod  infenor 
eorum  virtuti  merces  yideri  non  possit. 

Tamen  nec  licet  nobis  omnes '  facere  voti 
sui  compotes^  nee  pronunciare  unius  ex  illis 
in-gratiam^  quin  caeteri  laesos  se  fuisse  aliqub 
jure  suQ  conquerantur.  Scilicet  hereditas  pa- 
terna  non  divisa,  sed  tota^  non  ex.parte  tan-^ 
tum  y  sed  in  solidum  et  ex  asse  ixk  singulos 


X.IBBII      SSCUKBVS.  ^^J 

respicity  ut  singulis  minim^  possit  contingere. 
Instituit  pater  bonorum  omnium  heredem  unum 
aliquem  e  liberis,  qui  amantior  patris  inter 
omnes  y  qui  vitam  ejusdem  libertatemque  ma* 
jore  damno  redemisset. 

Certatum  est  ab  unoquoque  viriliter^  non 
tam  hereditatis  potiundae  grati^  j  quam  ut  ar- 
dentissimum^  quo  flagrabant  omnes  in  patrem^ 

Serenni  monimento  amorem  consignarent.  Quo 
emilim  exitu?  Fecit  disertissima  Patronorum^ 
qui  pro  Clientibills  invicem  dixerunt,  Oratio  ^ 
ne  cuiquam  lateat  :  et  plerique  vestrftm  tes- 
tes  exmnsa  fortitudinis ,  quam  singuUfratrum 
edid^re^  suis  ipsi  oculis  usurparunt.  At  quo 
omnium  dispencuo  ?  quanto  singulis  stetit  pater- 
na  salus  ac-  Ubertas  ab  bostium.  furore  vindi- 
cata  ?  Hic  praecisas  manus  vidit  impiger  ^  Aina 
bracbiorum  oppositu  capiti  patemo  fatalem  ic- 
tum  avertit»  lUe  caplus  ab  hostibus^  avulsi 
crudeUter  Ungua  loquendi  facultate  privatus  est. 
Alter  effossis  inunisericorditer  ocuhs  lucis  usu- 
ram  perdidit.  Ultimus  recisis  per  summum  i^efas 
auribus  exsurdatus  est.  Parem  omnibus  crudele 
vuhius  jacturam  intuUt.  Demaratu^  Statuarius 
insignis  et  strenuus  in  beUo  miles^  excisas  fuisse 
opes  suas  spemque  parandae  doriae  omnem 
ablatam  expostulat.  Luget  eUnguis  Logodaedalus 
interclusum  sibi  ad  laudem  aditum  j  et ,  quam 
labore  multo  sibi  fecerat  disertus  orator  elo* 
quentiae  famam^  perpetud.  silendi  necessitate 
evanescece*  Zeuxis  pictor  egregius  y  orbatus  ocu- 
Us  miserabiUter  non  habet  deinceps  und^  sus- 
tentet  vitam ,  aut  partum  pingendo  decus  tueri 
possit.  Elpidius  magnas  expectationis  adolescens 
m  ipso  aetatis  flore  exsurdatus  ^  in  summi  rerum 
onmium  iii8citi&  longum  vitae  spatium  nulU  ido- 


458  &HBTORXCJB 

neus  arti  prorsilis  exiget*  Sensit  infelix  pater  mi- 
serae  soboiis  calaniitatein  y  et  filiorum  ad  aspee» 
tum  ex  dolore  contabuit.  Felix  ^  yel  di!im  mori- 
tur  9  si  mederi  singulorum  incommodis  y  et  pium^ 
in  amantissimos  mios  animum  potuisset  consi-* 
snare. 

Nos  vero  quid  statuiemus  ^  Judices ,  tam  dif-' 
ficilis  controversiae  arbitri  constituti  ?  cui  demjm» 
ex  omnibus  patemam  hereditatem  adjudicabimus- 
tanquam  miserrimo  inter  caeterbs  y  et  majus  pro 

SatemlL  salute  tuendlL  detrimentum  passot  Equi^ 
em  scio  esse  eorum  neminem^  c^m  dignus  ilUL 
videri  non  debeat :  qui  eandem  calamitativ  sus^ 
in  aubsidium  sibi  non  vindicet :  (^ui  su^  orbitate 
Testros  animos  non  inflectat  ad  commiserationemc" 
sui.  At  nullus  ibi  misericordiaa  locus  est  y  ubi 
cequitatis  uniu^  ratio  debethaberi.  Non  satis  est 
nuserum'  in  sulL  sorte  quemlibet  Judicari  y  nisi 
fratrum  miserrimus  aest|pietur.  Huc  ergo  reci-* 
dit  totius  contentionis  caput ;  quis  omnium  fata 
8UO  infelicissimus  debeat  reputcu^.  Athoc  ipsum* 
decidere  y  qu^  arduum  el;  operosum  debet  yi— 
deril 

Audiistis^  Judices^  quantlL  animorum  contentF- 
tione  y  quam  diserta  verborum  copia  y  qu&m  ex— 
quisitd  mgenii   sagacitaie   eruditissimi   Patroni 
vicissim  certaverint,  suis  ut  quisque  inCiienti- 
bus  periectissimam  caiamitatis  ipsius  imaginem 
elaborarent  :  At  quid  perfecerunt  dicendo  y  nisi 
ut  difficultatis  nodum  intricarent  arctii!is^  ne- 
dum  ^xsolverint ;  nisi  ut  eloquentiae  sua3  fiil- 
gore  perstrinxerint  oculos ,  tenebras  ipsas  et  in- 
«itam  controversia^  caliginem  non    d!epulerint? 
Yideo  Tos  incertos  adbuc  et  ancipites ,  q^id  pro. 
aequitate  yestra  pronunciare  liceat.  Nilm  leges  y 
ninil  ciyitatis  ipsius  iustituta  ^  mlul  jur^  ipsitt^ 


\ 


LXBSA      8ECI7KBUS.  4^9 

ratio  suppeditaty  und^  ferre  judicium  in  tant^ 
causae  novitate  atque  insolentia  possitis*  Nobili 
Statuario  ac  strenuo  militi  manus  abscissas  sunt^ 
quid  durius  ?  Perito  Oratori  avulsa  lingva  est  y 
quid  tristius?  Pictori  celeberrimo  eruti  sunt 
oculi^  quidmiserabilius?  Adolescenti  laetissimas 
expectationis  aures  amputatae  fimestissimae  in 
omne  tempus  ignorantia&  iatum  important  y  quid 
luctuosius  1  Qmd  erat  singulis  metuendum  ma- 
gis  y  (^ukai  quod  singuli  patiuntur  ?  vel  quis  ca- 
jamitafis  gradus  illis  accedat^  qui  sununum  ca- 
lamitatis  cumulum  experiuntur?  Sentio  ipse, 
Judices  y  quales  inter  angustias  verser^  cui  adi- 
tus  omnis  ad  ferendam  sententiam  interclusus 
videatur. 

Tamen  expectatis  y  ut  loquar^  neque  munus 
illud  y  quo  per  vos  et  apud  vos  hoAih  deiungor  y 
silere  me  patitur.  Ergo^  ne  ludere  spes  vestras^ 
aut  conumssas  provincia^  deiiiisse  videar ;  ne  su- 
prema  Testatoris  ipsius  voluntas  y  quam  magnad 
reliooni  semper  habuimus  ,  cassa  et  irrita  sit ; 
aio  Polycratis  hereditatem  Elpidio  fratrum  mi- 
nimo  esse  eo  nomine  adjudicandam  y  qu6d  om- 
nium  infelicissimus  debeat  ae^timari.  Habent  hoc 
Fratres  caeteri  in  calamitate  su&  subsidium  non 
leve  y  ut  se  rerum  gestarum  gloria  consolcntur  y 
et  ek  y  quam  sibi  apud  omnes  in  sui  quisque  fa^ 
cultate  pepererunt^  £amk  doloris  sui  acerbitatem 
mitigent.  Obversabuntur^  perpetu6  Demarati 
ocuhs  egregia  illa  artis  suae  monumenta^  quibus 
civitatem  nostram  decoravit^  et^  quod  dedit  in 
IfeUo  fbrtitudinis  eximiae  spe^imen^  audiet  om- 
idum  linguis  celebrari.  rruetur  Logodaedalus 
navatae  laudabiliter  tam  publicis  qu^m  privato- 
rum  eommodjs  operae  conscienti^  y  et  suavissimo 
tot  amicorum^  quos  ohmconsilio  juvit;  eloquen- 


460  RHBTORICA 

'  ti4  tuitus  est ,  commercio  recreabitur.  Neqne 
suum  deerit  Zeuxidi  Pictori  celeberrimo  solatium, 
qui  perfectissimas  rerum  omnium  ^  imagines 
animo  pomplexusy  easdemqne  coloribus  acpeni- 
cillo  imitatus  tam  scienter^  se  se  dulcissim^  illa^ 
rum  recordatione  pascet  et  caM^itatis  suae  tene- 
bras  quomodo  mitigabit. 

At  quid  ejusmodi  simile  manet  infelicem  El- 

Sidium  y  qui  in  ipso  adolescentia&  limine  exsur** 
atus  y  nec  uUa  potuit  assequi  suse  orbitatis  ad- 
{'umenta  j  nec  habet  in  omne  tempus  ,  sibi  re-^ 
Lctus  uni^  und^  conditionem  acerbissimam  sus- 
tentet^autconsoletur?  QuareElpidio  exsurdato^ 
omnibus  fortunae  animique  bonis  destituto  jpa- 
tema  hereditas  adjhdicator.  Venlun  ne  miis 
posthac  onmibus  ad  patema»  observantiee^  defen- 
sionisque  laudem  desit  'incitamentum ;  ne  Res-- 

Sublica  civibus  optimis  et  de  se  ben^  meriti» 
efuisse  videatur ;  ne  careantillicalamitatis  sud& 
solatio^  et  fbrtitudinis^  atque  industriae  suas  prae- 
mia  defraudentur  ^  tantumdem  singulis  tribus 
Fratribus  ab  Republic^  parente  optimd.  de  aerario 
sufficitor.  OmneSy  quoad  viyent^  in  Prytaneo 
diuntor.  Mortui  de  publico  efferuntor  condun* 
torque  perhonorifici  conmiuni  sepulchro  :  cui  ad 
perpetuam  rei  memorian^inscribatur : 

Diis  Manibus  piorum  Poljcratis  Liberorum 
Senatus  Populusque  Atheniensis  posudre. 


*^^*W^%i^<»^»V» 


X.IBB11      8SGUNDUS.  4^1 


^w^M^^^' 


IPHICRATES 

ET  ACOETES. 

CAUSA     QUINTA 

in  Genere  JudiciaU. 

m 

ARGUMENTUM. 

Erantin  undeddemque  Cintate  civesduo; 

alter  nobilis  et  dives,  Iphicrates  nomine; 

alter  ignobilis  et  pauper ,  Acoetes  dictus. 

Temi  ambobus  Liberij  veteres  ambobus  odio'* 

rum  C€Uis(B  fuerunt*  Bellum  ciyitati  ciim  inci^ 

'  dissetj  Dua:  copiarum  creatus  Iphicraies  in 

i:astni  hosdum  clitm  se  recipit.  Kumor  oritur 

prodi  Rempubticam.  Acoetes  i  conciane  ac^ 

cusat  Iphicmtem.   Plebs  indignata  abserUis 

IphicraHsy  quem  proditorem  putat  y  tres  U'- 

beros  obruit  lapidibusl  Regressus  in  urbem 

paulbpost  Iphicratesj  occiso  hostium  Duce , 

petit  ad  suppUcium  Acoetcb  Liberos  y  ipsum 

verb  reum  agit  ex  ed  lege  ^  qucB  calumnia-^ 

tori  irrogaret  pceham  y  quam  ipse  intulisset. 

Acoetes  morti  ultrb  se  ojfert^  ut  h  Liberis 

necen\  depellat,  pro  Acoete  ipso  interim  Li^ 

berisque  ipsius  alter perorat. 


A  C  T  O  R  E  S- 

XPHiciLATES,  Dux  belU.    .  ' 
ACOETES^  Iphicratis  Accusator< 
sTNiGORUs^  Acoetae  Defensor* 
GRiTicus^  Judex. 

IPHICRATES. 

Vestras^  Judices  ^  pro  yirili  parte  ultus  sum 
injurias  ^  meas  yicissim ,  pro  a^quitate  vestrl. 
yindicate.  Enurbis  moenia  obsidione  soluta  sunt, 
fugatus  est  hostis ,  civis  jam  liber  metu  respirat. 
Moeret  heu!  in  commimi  Iastiti&  unavictons  do-- 
mus^  per  quem  e£fectum  est  ^  ut  unicuique  ves- 
trAm  ubens  ^  conjuge ,  et  incolumi  patri&  £rui 
liceret !  Huic  ne  suos  quidem  liberos  reyisere 
et  amplecti  fas  est.  Qu6d  si  pro  patri&  conci- 
dissent^  si  parentis  ad  latus  ant^  muros  urbis 
illis  oppetere  contig^ssety  eorum  jacturam  in 
tuendis  suis  civibus  ben^  collocatam  putarem  ^' 
et  liberorum  honesta  mors  patris  orbitafem  so- 
laretur.  Nunc  eos  in  patrise  sinu  fraude  circum* 
Tentos  ^  oppressos  calumniAy  falsum  patris  ob 
crimen  turpissimd.  morte  periisse^  quis  ferat?  ' 
Equidem  c^m  ReipubHcse  defensionem  suscepi  ^ 
nuilum  mihi  fore  certalnen  existimayevam^  nisi 
cum  ho&tibus  patriae :  nuUum  nisi  ab  ilHs  refor- 
midavi  periculum.  Ecce  mihi  ciyis  factus  est 
hoste  crudelior;  hostis  enim  meo  contentus  san- 
guine  y  innocenti  Hberorum  sanguini  pepercisset. 
Quid  plura?  nostis  injuriam^  Judices^  auctor 
in  conspectu  est.  Vestrftm  est^  pro  legum  nos- 
trariim  sequitate  ^  statuere ,  ut  par  pari  poena 
referatur.  Non  ut  moriatur  Acoetes  postulo. 
Viyat  san^ ,  quoniam  yitse  meae  pepercit ;  sed 


\ 


«l4but  parens  viyat  m  eTers^  domo.  Tres  liberos 
abstulit^  tribus  liberis  careat.  Meos  furori  suo 
immolaTit  yictimas;  suos  meorum  manibus  pla- 
candis  inferias  repeto. 

Quod  si  durum  noc  et  inbumanum  esse  censeat^ 
cemat  ille  prolapsam  et  afflictam  domum  ^  qus& 
paucos  ant^  dies  tam  laetd.  exultabat  proie  ^ 
tam  long&  virorum  iUustriiun  serie  kactenilis 
floruerat,  discat  ^  qu^  panhm  meritus  vid^ar 
txistissimam  mess  orbitatis  acerbitatem. 

Electus  k  Tobis  iueram ,  Judices  ^  Dux  mili- 
liaB ,  desperatis  poen^  patriae  rebus ;  victi  spes 
nostras  nis  moenibus  tuebamur ;  eaque  jam 
multis  in  locis  diruta  erant  et  aperta.  Unum 

Sro  cunctis  caput  objeci;  rem  aggressus  sum 
olo^  quoniam  manu  vincere  nonJicebat*  Ex-» 
cessiuroe  tacitus^  liberos  meos  Diis  bujus  urbis 
pra&sidibus  commendans ;  yobis  commendassem> 
Judicesy  si  cimi  pluribus  consilium  commtuii- 
care  periculum  imminens  siyisset.  Quis  fuerit 
eyentus  ^  omitto  dicere  y  neque  yos ,  credo  y  yel 
consjlii  mei ,  yel  silentii  poenitet.  Liberata  ci- 
yitas ;  yictus  hostis  est ,  yict^  in  urbem  re* 
deo. 

Victorem  qualis  pompa ,  quis  triumphu9 
excipit  l  Tres  liberos ,  quos  aa  familiee  colu*- 
men^  ad  defensionem  patri^  sedul6  institue- 
bam  y  crudelissimo  supplicio  afiectos  audio  pa- 
tris  ob  defectionem.  rson  immoror ,  Judices^ 
in  boc  confutando  crimine  ^  quod  facta  mea  ^ 
yel  tacente  me ,  satis  refellunt.  Licuerit  Accu- 
satori  iniquissimo  concepta  jamdudi!km  explere 
odia ;  fidem  meam  y  quce  spectata  satis  erat 
et  cognita  ^  reyocare  in  suspicionem  ^  susdtare 
in  me  furorem  plebis  y  et  nomini  meo  turpissi- 
mse  proditionis  labem  inurere.  At  quid  mno« 


464  R  H  B   T  O   B.   r  C  iB 

centes  pueri  meruerant  ?  Proferat  Accusator  cnU 
pam  afiquam  y  vestigium  aut  umbram  sceleris  ^ 
cuiaffines  merit6  videri  possmt.  Conjurayerant^ 
credoy  in  patriam?  claadestina  cum  hostibua 
inierant  consilia?  pemiciem  hujus  urbis  ne&-  ' 
rie  moliebantur?  Qu&m  hoc  non  credibile  in 
pueris  ^  quantum  ab,  hujus  setatis  indole  ^  et 
Yiribus  ejusmodi  scelus  abhorret!  Tamen  fac 
eos  proditionis  reos  esse.  Nihil  ne  antiqua  ge* 
neris  nobilitas ,  nihil  &milide  splendor  y  nihil 
continua  Majorum  hanc  in  Rempublicam  me« 
rita  y  nihil  patris  reverentia ,  quem  populi  suf^ 
fragia  hujus  urbis^  copns  praetecerant  ^  si  non 
ad  veniam  y  saltem  ad  commiserationem  ^  vel 
poanap  temperamentum  aliquod  prodesse  pote- 
rant? 

Atenim  video  quid  iniquus  accusator  volue- 
rity  et  qu&  sit  usurus  defensione.,Liberos.for- 
tasse  meos  innocentes  non  negabit ;  at  mulcta- 
tum  fuisse  in  sobole  parentem  eontendet.  Quam 
tandem  ob  causam  ,  Judices  ?  quod  tandem  sce* 
lus  f  quod  admisi  facinus  tam  inexpiabil^  ^  util* 
lud  mihi  triplici  morte  luendum  sit?  An  quod 
vitam.  in  apertum  discrimen  adduxerim  ^  ut  sa« 
luti  vestrse   bwsulerem  ?  qu6d  deploratae  civi- 
Jtati  succurrerim  ?  qu6d  miscendum  cum  virtute 
dolum  y  ubi  virtus  sola  nihil  posset  y  existima- 
verim  ?    qu6d   exierim  ex  h£c  urbe  ^  exeundi 
ver6  causam  tacuerim  et  consiliun^?  Nihii  equi- 
dem  video  y  Judices  y  quod  vel  in  ritk  y  vei  in 
rebus    gestis    tam  cruaeli  poenlL    dijgnum    sit. 
£xtremum  huic  urbi  imminebat  exitium  :  aver- 
tendum  erat^  averti.  Reprimendus  erat  hos* 
tium  impetusy  repressi*  Amputanda  ferro  pu- 
blica  calamitas,    amputavi«  Siiendum  inprimis 
erat^  ne  y  si  vulgaretur  consUium^  exitu  careret^ 


X.IBBa      SECUNBU8.  ^65i 

iihii.  Ecquodl  in  iis  omnibus  crimeii  est?  si  sce- 
lus  es\;^  vobis^  Judices^  illud  scelus  profuit^ 
Cur   ego  plector   ot>  illud  .scelus?  cur  fruciu» 
crimims  communis  dyium  ^  mea'  ver6^  unius  po&*  . 
n^,  est  ?      : 

Sed.  esto  :  crectitus  fuerim  bonlL  fide  nocens  : 
dederit  Accusatori  egressus  ex  urbe  fugae  suspi- 
cionem  ;  continu6-ne  spargendares  faitin  publi- 
cum^  quasi  certa  foret?  Dubitandum^-  scisciw 
tandum  etiam  ex  aliis  j  exploraadum  cert^  ^ 
denique  exspectandum  fuit  diim  res  innotesce- 
ret.  Yer{mi  non  ita  prudens  et  ientus  solet  esse 
livor  :  nescit  consilio^  cunctatione^  deliberatione 
uti.  Pascitur  suspicionibus  vel  levissimis  j  sec-» 
tatur  umbras  .cruninum  ^  insidiosa  qua&que  arr 
ripit ;  dubia  riro..certis  y  obseuta  pro  compertis  , 
&lsa'  pro  Yens  habet  ^  et  pro  meris  nugis  tra^ 
gcedias  excitat.  Eriit  ex  urbe  Iphicrates':  statiiu 
proditor  audit  et  trahsfuga'.  verjun  incertare»' 
est ;  latet  cert^  ;  divulgRnda  mhilominilis  j  yncsi^ 
tim  ostiatimque  amici  ^  umnici  ,  familiares ,  ignoti 
conveniendique  sunt  :  imbuenda^  mentes'  cre^. 
dulss  plebis^  aures  f^Isis  rumoribusj  suacitau^- 
dus  fiiror  ^  ^  acuenda  odia  •!*  •  Sad  in  quem  ?;  iii- 
absentem.  Adsunt  innocentes  liberi?  mulctezrtar 
patrisloco^,  seu  potii!is>mucItetur.  in  sobole^pa* 
rens.  At  quo  supplicio  ?  effero  ,  immani^  ^inau*^. 
dito  ?  Protrahantur  i  laribus  domesticis  ^  .quo*, 
rum  in  tuteli  latent . :  permittantur  seditbosa» 
multitudim  t  discerpantur  patris  absentis  no^ 
men  inclamantes  ;  «uam  et  patris  innocentiam  ^ 
setatis  suse  jura  y  famiUae  merita>  De^m  hoiiii-«' 
numque  fidem  contesitantes  !  ... 
•.  An  hic  tandem  .conquiescet  «corii  crudelis** 
simi  barbaries  !  Meum  j  in£nam  qncque  sansxd-i 
nem  hauriat ,  si  tanta  illi  cruoris  sitis  est.  Seu 
Jb/Wr  /•  Gg 


466  '  liHETO&IC^ 

potiAs  y  Judices ,  debitas  orudelitati  suae  poenai 
iuat«  £€[uidem  dies  ac  noctes  Tersantur  ob  oculoa 
cruentae  liberorum  umbrae  conquerentium  ^  se 
,  k  me  desartos  periisse.  Horum  intueri  vultus^ 
Yoces  exaudire  mibi  Tideoi;.  Ubi  eras  y  inquiunt^ 
pater  amantissime ,  ci!un  plebis  fiiror  in  nos  de- 
saeviret  ?  ubi  nunc  es  \  cur  nos  pateris  inultos  ? 
6  diem  mihi  in  summ^  felicitate  lactuosum  ! 
Victor  9  pro  triumpbo  ultLonem  repetere  cogor  ^ 
et  necem  eorum^  persequi  ^  quos  vel  capitis  mei 
periculo  cum  ca&teris  cLyibus  senrayeram.  Yehlun 
etiam  si  tacerem,  an  silerent  leges  yestraB^ 
quse  injurias  paribus  damnls  compensari  jubent^ 
et  caliimniatores  ^  quibus  reos  afficese  yolue- 
ranty  paribus  ipsos  poonis  afEci?  An  exgo  yexa- 
tor  florentis  familise.^  domiis  innocentiB  eyersor 
poenam  k  ledibus  crudelitati  suas  constitutam 
efiugiet  ?  an  iile  iiirorem  suum  liberorum  meo- 
zum  .sanguine  impune  expleyeiit?  an  inulti  ja* 
cebunt  mii  mei^.dilun  sui  superstites  orbitate 
me4  fruentur?  Non  fimus  pro  fucere,  luctum 
pro  luctu^  animnm  pro  animft  ^  sanguinem  pro 
Mngiiine  rependentf  Libm.^  quos  Mc  lugeo^ 
Judicesy  liben  yestd  sunt^  non  tantAm  qu6d 
in ;  B.epublic&  y^strft  nati^  qu6d  eo  parente  ge^ 
nitiy  qui  totus.  yester  est^  sed  etiam^  qu6d 
naeis.yocibus  et  exemplo  informati  ad  yestram- 
et  defensionem  feliciter  adolescerent. 
dberos  igitur  yestros  ^  obtestoir  ^  per  liujus  die» 
felicitatem  ^  |>er  hanc  dexteram  ^  qu^  yobis  pra^ 
flidio  fuit  y  Libeiros  ,  inquam  ^  yestros  y  et  mex- 
piatum  illorum  sangumem ,  yindicate.  Hunc 
k  yobis  triumphum  expecto.  Nolite  pati  eum  , 
oui  yestrd.  in  catislL  yicerit ,  eodem  die ,  yobia 
Judicibns  ^  tam  justft'in  causA.  yinci. 


riBXR      8BCUNJ>irS«  J^6^ 

ACOETBS 

Iphicratis  Accusator* 

Nemo  Te8trilii&  ,  Judices ,  hiiG  kne  prodire 
existimet^  vel  ut  ihjectaita  crudelisaccusationis 
invidiam  amoliar^  vel:  ut  inanibus  lacrymis  ac 

Srecibus  imminens  capiti  meo  periculum  coner 
eclinare.  Inhis  rerom  mearum  angustiis  sentio^ 
SxAsn  frustr^  utrumque  perteiitarem.  Nam  quid 
Lvere  mihi  jam  possit^  vel  und^  praesidiunl 
idiquod  Hceat  expectarel  Instat  Ipfaicrates  ge-^ 
nens  noliilitate  conspicuus ;  non  habet  Acoetes  y 
nic^  ut  noatales  teneDras  incuset.  Ihfert  calum- 
niam  adversarius  '  divitiis  ,  gratift  ^  •  clientum 
auctbritate  potensj  ego  destitutus  omni  patro^ 
omio,  et  summA  rerum  inopi&  l^borans  quid 
opponetem?  Hle  inexpectato  audacis  facinoris 
exitu  ^  et  suft.  inflatus  victorilL  vindibtam  armatft^ 
manu  postulat;  ipse  ad  cseteras  meas  miserias 
iniquid^rem  sortem  expertus  nequicqitam  fata* 
^  lem  ic^m  depiieGttrer.  Igitur  fraer^  ti^umpho 
tuo  y  Iphicrate;  habes  et  fatentem^  •rejdni ,  «t  > 
qnamcumque  in  me  tuleris ,  senteiktiaiQi  minif* 
te^detrectantem*  Penme  destinatam*  tibi  jmn 
diii  victimam  :  ^exsatia  veteres  inknicitias  ^  sa-^ 
tcrra  te  nostro  sanguine^  nihil  depreoor^y  nihil 
abnuo.  *Totuln  mctibi  nimia  patrie^  •  caritas 
mandpiat  ;  hseC'  mei  nopentem  fecit  ^  si  videor 
nocenli»  Felix  hoc  sidtem  nomine^'qu^  publici^' 
salttti  ,  piiusqu^m  tibi ,  infeii!!  Acoet^S  occum^" 
bat!  Rem  pera]g^^  Judices^  vel-iphicrates^^ 
pptit^S'  ferrum  ipse  nostirum  in  pectu»  jexigat.: 
Yen!un  quid  iras  persequatur  loHgi^s  ^  et  inno'- 
centes  meos  Ldberos  neci  destinet?  Vestram 
fidem  y  Jttdices ;  placet  hic  vobis  Iphicraas  im^* 

Gg  a 


4^6  ..aiiBTORI.  CiB 

potens  furor,  cui  non  satis  est,  parentem  si 
mactet ,  nisi  eod^m  fato  nihil  taie  meritam 
sobolem  involvat? 

Infelix  ego ,  qui  non  niod6  senimnosoB  cala* 
mitate  meft  Liberos,  sed  et  nocentes  fecerim! 
Nam  nocentes  illi  sint  oportet  ^  qui  repetuntur 
ad  necem.'  Non  satis  est  esse  miserum^  qui 
plectitur,  ni  qua  nocentem  culpa  effecerit.  Aliud 
mih^  de  vestr^  aequitate  ,  . Judices ,  sentire  non 
licet.  Non  est  istud  infortunatis  hominibus  tri* 
bunal,  sed  nocentibus  solis  pertimesefendum. 
Im6  f  imo  ipsa  calamitas  certum  apud  vos  sem- 

5er  praraidium  habet  :  et,qui  vestris  in  ju- 
iciis  nihii.pr9eterinvisd&  sortis  injuriam  afferat  ^ 
is  non  sibi  contumeUam  k  vobis ,  sed  commi- 
seratienem  potiilis  ac  patrocinium  aocersat.  Ergo 
te  patema  calamitas  nocentem  fecit  y  infortu- 
nata  soboles ,  cujus  hodi^  supplicimn  apud 
aequissimos  Judices  postulatur !  Testem  ipsum 
te  volo)  Iphicrate;  neque  vel  hqstis  infensis* 
aimi  propnel  ip  caus^  judiciwn  reformido. 

A^e  quid isdiud Liberis  mei» objicis.  nisi  qu6d 
infehcem  patrem  habent  ?  Culpam  profer ,  propter 
quam  k  t^  dMmantur.  Clamit$sti  quidem  mul* 
^!un ,  yictemem  ostentasti ,  Jndigms  tanto  Ln- 
peratore .  queiciinQniis  popubAm  in  ix^e  meosque 
concitasti. .  At '  c^jus  tandem  sceleris  nomuie 
devovendcM»  furori  tuo  meos  Liberos  vindici^r? 
Ede  '  punc  etisLm  j  si  potes  ^  quidquam  ejua- 
]|io4i>*.yeA  :Spltem  finse  sceleris  umbtam  ali* 
quam  ^ .  quiecfaciim  laci^t,  Nihil  est,  quod 
t|meas>  tma '  te  a^cjboritas  ^  opum  magnitudo  ^ 
populi  grati^  satis  tuentwr.^  Iibi  ut  conuninisci 
aliquod  maledicti  genus  im{i|uh^  liceat.  Quid 
siles  ?  quid  conticessis  ?  lEai  ego  te  adjuvabQ  ^ 
et  tibi .  vel  in  Liberos  mcQ9 .  acciluiationis  oi^ut 
suificiam< '     . 


LIBER      8SGUN  B  U  S.  4^9 

Age  retexamu8  renim  seriem  atque  ordinem  , 
quae  legitimde  aocusationi  materiam  suppeditare 
possint.  An  tibi  infejices  illi  adolescentes  ma- 
chinati  snnt  insidias?  An  astiterunt  patri  in 
judicio  ci!im  te  accusavit ,  aut  sufiragatores  y  aut 
testes  ?  an  populum  in  te  concitarunt  ?  an 
iAsurrexerunt  tuam  in  sobolem?  an  lapidibus 
armati  iuriatae  plebis  inyidiam  aut  provocave-^ 
runt,  aut  adjuverunt?  Quim  miserum  est  in- 
fortunato  parenti  ^  Judices ,  ad  eas  redactum 
esse  angustias  y  ut,  dixm  filios  tuetur  ac  defendit^i 
etiamcogatur  suggerere  adversarionocendi  argu- 
mentum  !  Vide ,  Iphicrate  ,  ut  innocentiae  con* 
scientia  securos  nos  facit.  Tuum  est  eligere  ex 
iis  omnibus  alicjuid ,  undi^  nocentes  Liberi  mei 
saltem  videantur.  Si  nequis  ,  fatere  demi!Lm  y 
qu&m  temer^,  qu^  injust^  eosdem  incuses^  et 
inhumaniter  jubeas  enecari/' 

Quanquam,  Judic^s  sequissimi ,  dolet.Iphi- 
crates  tergeminam  sibi  periise  sobolem  ^  neque 
dolori  suo  satisfieri  existmiat ,  nisi  Liberos  toti- 
dem  meos  interemerit ,  iteratoque  toties  suppli* 
cio  y  quam  repetere  k  n#  vindictam  nolle  sie  fin- 
git,  eandem  mult6  crudelius  exigat.  Equidem'' 
parilmi  humanus  ego  sim ,  et  pan!un  silicerus ,  si 
dissimulem^  quantam  vel  in  victori^  su&  dolendi 
segetem  invenerit,  Sed  tamen  culpandus  hic  do- 
lor ,  qui  nisi  flagitio  placari  non  possit.  Veri!un 
quid  dolorem  dico?  fiiror  est  ^  sa&vitia  est,  im- 
manitas  est.  Te  pudeat ,  Iphicrate  ,  imitari  bar- 
baros ,  aut  etiam  crudeliores  feras  ,  quarum  im- 
potens  sitis  et  rabies,  nisi  sanguine  humano  , 
non  extinguitur.  At  si  tantoperS  sanguinem  sitis^ 
quin  petis  dari  tibi  in  yictimam  quotnuot  exti- 
terunt  filiorum  tuorum  interfectores  ?  Collige  la« 
pides ,  quibus  illi  obruti  sunt  i  recense  smgula 


4^0  RHETORlCiE 

populi  capita ,  qui  unanimi  pgen^  cons^nflfu  ad 
patrandum  facinus  accessit.  Aude  etiam  aliud^ 
quod  furori  tuo  magis  conveniat :  ipsos  aggredere 
J  udices  j  quorum  sub  oculis  ipsisque  ade6  mi- 
mmh  repugnantibus  interempta  tua  soboles  fiiit. 
Tu  mitiilis  aliquid  postulares  y  qukm  si  dedi  tibi 
petas  ad  poenam  y  qui  nullam  peractas  csedis  in 
partem  venerunt.  Hoc  etiam  aajidelur  tibi  ma- 
)us  ad  dolorem  solatium^  qu6  majorem  sangoi* 
nis  copiam  efiuderis. 

Videtis  y  Judices  ^  ut  nihil  iniquum  precer  in- 
fortunataa  soboli ,  quam  injusto  Iphicratis  dolori 
ereptam  yelin[i.  Hoc  ergo  sperare  liceat  k  yeatra 
«equitate  solatium^  ut  eoruni  suscipiatis  defen- 
^ionem,  quorum  innocentiam  perspicitis.  Non 
.ego  pro  ipsis  hodi^  deprecdtor  accederen^,  nisi 
parentembaberent  illumy  quem  nimia  in  patrUmx 
caritas  calamitosum  fecit*  Quanquam  neque  me 
sortis  hujus  poenitet^  neque  vereor  etiam  nocens 
nppciUari  ^  si  patriam  amasse  nimis  sceleri  impu- 
tetur,  Noli  timere ,  Iphicrate ,  ne ,  vel  me  ejus- 
znodi  crimine  purgare  velim,  velcruentam  hac 
merd.^d^  mortem  relugi§m.  Erit,  ne  dubita,  erit 
mibi  .gloriosum  occumbere,  di!im  publicae  salu- 
tis  reus  oocumbam ;  neque  tam  «upplicium  Ipl^- 
crates  irrogasse  videbitur  y  qaiim  immortalem 
gloriam  peperisse.  Unum  bunc  adjicite  gloriad 
pariter  ac  LEetitiae  cumuLum^.ut,  di!mi  morior, 
dimos  tribus  in  Liberis  patemi  studii  aemulo^' 
et  neredes  vobis  relinquam. 

SQ4.<Juid  moror?  Comprehendite  me^.lictores, 
ducite  quamprimum  ad  mortem ;  sanguinem 
meum  lundite.  Quis  scit,  num  fiisus  Acoeta» 
cruor  Iphicratis  iras  mitiget ,  aut  etiam  restin- 
gu*t  ? 


XIBB&      SEeUNI>US.  J^Jl 

STNOOOaUSy 

Prv  Acoete  ipsiusque  Liberis  contm  Iphi^ 

cratem. 

* 

Quod  Oratori  novo  atqua  in  Iianc  judiciorum 
Falaestram  primilkm  descendenti  maxim^  optan* 
dum  est  >  et  quod  ad  expromendam  sagacioris 
ingenii  prudentiam  concuiandosque  hominum 
animos  pertinere  solet  ^  sequissimi  Judices ;  id 
ipsum  mihi  nunquam  ante  hunc  diem  Forensi* 
bus  in  rebus  exercitato  fateor  de£iisse.  Nam  ci!un 
junioris  patroni  probabilitas  causse  quam  defen- 
dit^  solertiam  commendat^  et  audientiiun  favo- 
rem  ac  gratiam  demeretur  ^  tum  ego  sensi  y 
qYiim  lubrico,  quAmque  difflcili  versarer  in  locoy 
qui  venire  unus  contra  omnes ,  et.  communibua 
sui&agiis  viderer  adversari.  Quis  enim  hlc^  Ju- 
dices  y  nisi  me  totius  populi  damores  ^  ci!un  di- 
ceret  Iphicrates  y  fefeUerunt  ^  vel  ditissimi  viri 
potentiam  atque  auctoritatem  non  vereri^  vel 
victoris  triumpho  non  applaudere^.  vel  miseri 
parentis  orbitatem  dolere  non  visus  est?  Interim 
video  infelicissimos  juvenes  onmi  ope  auxilioque 
destitutos  ,  quibus-  hsec  una  y  durior  ips&  morte^ 
salutis  spes  relinquitur  ^  si  £>rt^  mibrtunatr 
Acoetse  sanguine  placatus  Iphicratis  iuro£  ab  in^ 
fiiustse  sobolis  caede  abslineat.  Video  ipsuizi 
Acoetemnontamadversariorumsententi&^  quJuot 
sno  ip^us  calculo  condemnatum  y  et  se  ttLtr^  ac 
fordter  morti  devoventem. 

Quid  aganr,  Judices?  Eloquar?  an  silebo  po*- 
tiiksy  et  suis  permittam  iatis  misemmam  &mi«-^ 
Uam,  quam  disertissimi  Oratoris  iacundia  seve- 
rissimis  judiciis  £rustr^  conetur  eripere?  Tamen^ 
occumben^  insontes  liberi  ?  morietur  in&lix  pa^ 


47?t  RBETORICjE 

ter  ?  et  hbc  apud  dequissimos  Judices ,  solitudinis 
atque  iimocentiaB  contra  auctoritatem  ac  gratiam 
lutores  ac  patronos?  Ah!  sinite  me  existimare 
melius  de  vobis  :  sentio  mihi  novos  adjici  ani- 
mos  ad  dicendum ;  adeo  me  vestra  omnium  aoqui- 
t^s  reficit  ac  sustentat !  Dicam  ergo  confidenter 
pro  tribus  Liberis  adyersus  iniquam  Iphicratis 
postulationem ;  dicam  pro  parente  contra  se 
fpsum  }  dicam  oro  ii.frmgend4  lege  cujus  vi  reUs 
impetitur  j  ac  de  singuUs  ita  dicam  ^  ut  non  tam 
priTatorum  hominum  egisse  causam ,  qu4m  pu« 
blica  totius  civitatis  commoda  videar  propug* 
nasse. 

*  Quanquam  quid  ego  tres  Acoetae  Liberos  de* 
fendere  rursihs  aggreoior?  aut  quid  adjiciam  ad 
ea  qu8e  studiosus  parens  idem  et  disertas  patro- 
nus  tam  feliciter  peroravit.  Nam  quasilla  demiim 
victoria  tua  est  ^  Dux  fortissime  j  quae  te  tam 
caedis  avidum,  tamsitientem  sangumis  e£Fecit? 
JSsto  :  demus  hoc  tibi,  peccarit  in  te  vel  sciens 
ac  volens  infelix  Acoetes ,  et  dignum  morte  sce* 
lus  admiserit ;  en  sese  ofiert  lurori  tuo  victi- 
mam  j  paratus  ultr6  luere  quascumque  poenas 
irrogaris.  Quin  plectis  reum  y  et  appetentem  ul-* 
.tioms  animum  exsatias  ?  Nihil  ille  de  Xxxk  cru- 
deiitate  conqueritur  j  non  delictum  defendit ,  non 
cruentam  mortem  deprecatur.  At  cur  in  ipsius 
Liberos  saevire  ardesl  quam  illi  patemo  in  sce« 
•lere  partem  habuermit  f  Ede  crimen ,  quod  pu- 
duxi  morte  debuit  j  aut  culpa  illi  si  vacant ,  cur 
insontes  supplicio  destinantur?  Nemp^  non  satis 
unus  ad  poenas  videatur  parens ,  nisi  parenti  so- 
bolemconjunxeris  ?  non  placet ille  fiirorem  tuum , 
•qui  semel  tantiim  mori  pro  conditioBe  su4  possit , 
n\si  tribus  in  liberis  triplexlethi  genus  exsolvat? 
Atenim  ereplam  tibi  tergeminfl  m  >sobolem  doles? 


■ 

LIBBR      SEGirKDlTS.  ^7^ 

Crudelis  dolor,  qui  nisi  alteriu^  dolore  mitigari 
non  queat!  Victoriam  tuam  nobis  ostentas^  et 
assertam  per  te  patrise  salutem  fuisse  gloriaris  ? 
EquidemL  lateor  j  tibi  multilim  debet  Respublica; 
sea  an  navatam  feliciter  magis  qu^  prudenter 
operam  compensare  non  potest  ^  nisi  sanguinem 
fundat  innoxium  ?  Testor  te  ipsum  y  Iphicrate  ^ 
velles  Rempublicam  ex  tu&  victori&  plus  detri- 
menti  ^  quam  utilitatis  percipere  ?  velles  perire 
tres  Adolescentes  optimos  y  qui  suo  quoque  tem- 
pore  victoria»  et  ipsi  multas  reportabunt?  an 
ide6  tantiim  vicisti,  ut  panl6  post  tu&  ipsius 
crudelitate  vincereris?  Quasi  ver6  digna  satis 
fictoriae  prsemia  Respublica  non  habeat;  aut 
non  satis  amplum  foret  prsemium  decerptalaus, 
cum  totius  populi  grati£  conjuncta? 

Sed  quid  ego  luc  diutius  immorer  ^  Judices  y 
et  rem  lam  actam  ulterii!is  persequar?  Venio  ad 
^imenaum  parentem  ipsum,  quantumvis  repug* 
liet  ille ,  et  se  ultr6  volensque  morti  devoveat. 
Hjc  ver6  sinite  me  paul6/  liberiAs  queri ,  qujma 
a^t  setas  fortass6,  aut  debita  hujus  loci  aucto* 
ritati  reverentia  patiatur.  Nam  quis  hic  tumul- 
tus  iervet  ?  cur  conversos  video  in  miserum  Acoe- 
tem  oculos,  quaside  salute  ipsius  conclamatum 
jam  foret?  cur  homini  innocentissimo  vertitur 
crimini ,  quod  k  ver6  sinceroque  patriae  studia 
profectum  est?  Non  /ergo  studuit  ille  patrise,  qui 
orbatam  illam  Imperatore  suo  ci^  videret,  et 
rem  ad  extremas  angustias  rediisse ,  monuit  Rem- 
publicam  abesse  eum ,  cui  commissa  urbis  de- 
fensio  sit?  AbCTas  eiiimver6,  Iphicrate,  et,  ne* 
mine  in  partem  con$iIii  adhibito ,  in  castra  hos-- 
tium  proiugeras;  Interim  trepidat  dvitas ,  tumul- 
tuatur  populus,  et  suspicatus  quod  non  erat, 
fiirias  more  suo  concipit  y  bacchatur  per  urbem^ 


4/4  RHETOKICJE 

inLiberos  tuos  myolat^  lapidibus  eosdem  obruity 
,qui  parentem  mult6  lubentiilis  obruis^et.  Tu 
paul6  post,  perempto  hostium  Duce^  redia  in  ur- 
bem  y  felicipr  cert^  ,  qu^  prudens  ^  qui  B.em- 
publicam  y  nisi  res  tibi  ex  sententilL  successisset^ 
in  extremum  discrimen  adduxeras.  Nam  quid 
agat  periculi  metuens  populus  ^  qui  prseposi» 
tum  sibi  Ducem  defecisse  hostes  conqueratur? 
Quam  spem  habuisset  aliam^  nisi  ut  panderet 
portas  hostibus  ^  et  matur&  deditione  victoris 
clementiam  imploraret  ?  Scilicet  periculoslL  ple- 
num  eXek  consiuUm  clam  esse  yoiuisti  y  ne  vul* 
gatum  resciret  hostis  ?  Non  erat  ergo  in  hac  ci- 
vitate  prudens  aliquis  Magistratus  y  cujus  fidei 
inusitatum  facinus  crederes?  qui  facti  conscius, 
*  quod  meditabare  y  placasset  plebis  animos  y  iras 
mitigasset^  prasstitisset  s^cuntatem  ,  et  lastioris 
exitds  expectationem  suscitasset. 

Tuam  tibi  calamitatem  imputa  y  quam  in  Acoes- 
tem  firustri  refundis.  Nam  quid  Acoetes  fecit^ 
Judices,  quod  facere  bonum  civem  non  decebat? 
An  stare  debuit  lentus  et  otiosus  y  qui  periculi 
sentiret  magnilnidinem  ?  an  non  adire  Magistra- 
tum  y  quem  unum  succurrere  posse  afflictae  urbi 
intelligeret?  Cedo  quid  aUud,  Iphicrate ,  quod 
in  Acoete  reprehenoas?  Nisi  fort^  id  etiam  cri- 
minis  nomine  imputandum  putes^  qu6dvir  te* 
nuis  ac  paupen  uno  publicse  salutis  adductus  stu-- 
dio  id  ausus  est  y  quod  viri  nobiles  vel  metu  tui 
nominis  y  vel  amicorum  tuorumauctoritate  deter- 
riti  facere  refiigiebant.  Novum  crimen  y  Judices^ 
ety  si  quidlphicrati credimus ^  extremo  suppli- 
cio  expiandum! 

Si  tamen  mulctandmn  putatis  y  quod  comma- 
nis  utilitatis  grati&  peccatum  est  y  quis  deinceps 
tanto  cum  pericuh>  patriae  consulet  ?  quis  dim-* 


I 


Z.ZB2  11      SECTTNDtrS.  ^jS 

cilem  Accuaatoris  provinciam  impleLit?  qtiis  con* 
tra  potentom  impetas  ac  nefarias  molitiones 
obsistet?  Atenim  non  amore  patrisB^  sed  capitali 
impulsus  odio  Iphicratem  Acoetes  accusavil? 
Nempe  virumin  divitem,  ^uem  auctoritas ,  vis, 

Sratia  tutantur  pauper  et  isnobilis  tantum  au- 
eat !  Quanqu&m  liceat  hoc  ipsum  contestari,  Ju- 
dices ,  si  qua  odiorum  semina  suspexistis  ?  Agite 
enim ,  ci!lm  apud  yos  Acoetes  diceret ,  an  male- 
dictis  accusationem  suam  asperavit  ?  an  indulsit 
inimidtiis  ?  an  quidquam  contra  Iphicratis  exis- 
timationem  efRidit?  an  in  ipso  Liberorum  ipsius 
fimere  yisus  est  triumpbare  ? 

Restat  hoc  ui^um ,  ut  legis  auctoritatem ,  qud. 

Iierperamlphicrates  abusus  est,  infringamus.  O. 
egem  ben^  ac  sapienter  institutam ,  Judices ,  ut 
quisquis  poenam  alteri  mal^  intulit ,  eandem  et 
ipse  vicissim  ferat !  Yide ,  Iphicrate  ,  qtxkm  pa- 
rum  reformidemus  momentum  legis  lUius  quam 
intentas.  Hoc  profitemur  tecum  ultr6  dignum 
esse  quovis  supplicio  injustum  accusatorem ;  non 
eludemus  auctoritatem  illam ,  quam  profers  : 
sed  age  cur  abuteris  in  Acoetem  iM  lege ,  quee 
ipsum  non  petit?  An  cadit  lex  illa  in  eum  ho* 
minem ,  qm  injustus  acciisator  non  fiiit?  aut  in- 
justus  accusator  censebitur,  quemnuUa  nocendi 
libido ,  sed  una  pubUcae  utUitatis  ratio  ad  accu* 
aandum  stimulavit?  Ergo  tu  proba  perversam  in 
Acoete  voluntatem ;  ostende  signum  immoderatae 
cupiditatis ;  profer ,  si  potes ,  miededictum  aliquod 
aut  calumniam  quam  inter  accusandum  efiude» 
rit.  Hsec  enim  sunt^  Judices,  quibus  'vulg6  se 
prodit  illa  cupiditas  ,,qu8e  frenum  non  patitur, 
neque  se  unquamintra  justos  moderationis  li- 
mites  continet,  ci!im  expatiandi  liberiAs  locum 
nacta  est.  Ede^  inquam ,  Iphicrate ,  repentinum 


476«  RHBTORICA 

aliquem  ^  qui  vel  invictis  ac  repugnantibus  exci- 
dit ,  vel  odii ,  vel  iracundide  motum ;  vel  noli 
reum  legis  agere  y  quem  lata  lex  spectare  non 
potest. 

Absolvo ,  Judices ;  et  quoniam  nihil  video 
deinceps ,  quod  vel  misero  parenti ,  vel  aerum- 
nosae  soboli  facessere  negotium  possit ,  oro  vos 
atque  obtestor  ,  per  arauitatem  iliam ,  quas  ne- 
mini  unquam  innocenti  in  hac  civitate  defuit^ 
calamitosae  famiUae  partes  acriter,  ut  soletis , 
suscipite.  Ne  noceat  inielici  Acoetae  qu6d  igno- 
bilis  ac  pauper  ^  qu6d  ope  destitutus  ac  grati^ 
contra  nobilem  virum ,  divitem  eundem  ac  gra- 
tissimimi  judicio  contenderit.  Nolite  obstruere 
aditum  plebeis  etiam  hominibus ,  ut ,  si  ben^ 
mereri  de  Republica  possint,  potentihn  aucto- 
ritate  metuque  deterreantur.  Parcite  laetissimum 
hunc  diem  ^  quem  non  tam  Iphioratis  victoria  ^ 
quam  addicta  huic  urbi  felicitas  peperit ,  inno- 
centium  caede^  funestare.  Satis  sit  nobis,  qu6d 
ereptos  infelici  fato  tres  cives  optimos  requira- 
mus ;  cavete  desiderium  nostrum  novis  funeribus 
cumulare.  Tuque ,  6  Iphicrate ,  moderare  tan- 
tisper  dolori  tuo  :  fruere  sinceris  lacrymis ,  quas 
tuae  calamitati  omnes  impertimus.  iNoli  injusto 
furore  perturbare  conununem  de  tuo  moerojre 
luctum  :  parce  abuti  pertinacii!is  propensissim^ 
totius  civitatis  in  te  voluntate  miserorum  ad  per- 
niciem,  et  aliam  tibi,  qu&m  civium  nostrorum 
in  sanguine ,  triumphandi  materiam  apprecare. 

CRIT.ICIT8      JUBBX. 

Novum  causae  genus  ,  et  gravissimis  unde- 
quaque  implicatum  difficultalibus  vestris  judi*» 
ciis  nodi^  djiimendum  deferimus,  a&<^uissimi  Ju« 


X.IBB1L      SBGirNBnsJ  ^77 

dlces«  Hinc  enim  communi&  libertatis  assertor  et 
publicse  Tindex  salutis  terseminae  sobolis  orbi-^ 
tatem  iuget}  quid  miserabilius  ?  Ind^  peractae 
caedis  auctor  innocens  morti  se  devoyet^  dAm 
Liberos  suos  tristibus ,  quae  meruisse  qon  pos- 
Bunt,  i&tis  eripiat;  quid  generosius?  Demque 
civis  optimus  hoc  uno  reus  nomine  y  qu6d  pa«» 
triam  nimii!un  amaverit  in  judicium  adducitur^ 
et  yestris  sententiis  interimendus  proponitur^ 
quid  iniquius  ? 

An  nullum  feret  Iphicrates  victoriae  preemium 
nec  sola^tium  orbitatis  ?  reclamat  aequitas  ^  et  con«* 
suetudo  nostra  probibet.  An  adolescentes  optimi' 
et  ab  :omni  suspiciime  «cximinis  alieni  poenas 
luent^  non  cadit  in  boc  tribunal  tam  crudele 
facinus.  An  infelix  Acoetes  sui  in  patriam  amo« 
xis  fructnm  Jmnc  feiet  ^  ut  vel  sortis  iniquse  ^ 
vel  justi  doioris  victima  concidat?  quantum  hinc 
detrimentnm  Respublica  nostra  pateretur.  Ta- 
men  nisi  addicatur  neci  infortunata  Acoetae  so- 
boles  9  B6C  pensari  labores  suos  ^  nec  orbitatem 
suam  resarciri  posselphicrates  profitetur,  Clamat 
Acoetes  jura  violari  omniayousi  Liberi  sui  sup^* 
plicio^  cnise  spont^  devavet>  eximantur*  Kegat 
serumnosae^familiae  patrouusrraffici  eandem  posse 
uU^  contuigelii  y  quin  ind&  Aespublica '  nostra 
detrimentum  ferat.  Quid .  statuendum  putatis^ 
Judides  ?  qiiis  vestris  sententiis  locus  relinquitur  ? 
Quocumque  feratur  animus^  pares  undique^lm- 

Sustias^  par  incommodum  ofitendit.  Retexamus 
reviter  totixis  causae  seriem ,  Judices  ,  et  quo~ 
niam  mihi  omnium  prim6  dicendum- est^  quid 
sentiam  y  Jiceat  singula^  partium  momenta  oili* 
genter  expendere  ^  et^  quod  quisque  afierat  «ausas 
nrmamentum^  perscrutari. 
.  Imminefaat  no^tris  maenibus  metuendus  hoa« 


478  li  H  B  T  O  m  I  G  JB 

tis ;  jam  obseasa  civitas  &talein  casammetaeBat^ 
et  (juant6  minilLS  praeyiderat  hostilem  impetum^ 
tant6  magis  impar  ad  declinandam  pemiciem 
sibi  videbatur.  tn  hac  renim  perturbatione  prae- 
ficitur  defendendse  urbi  Iphicrates  natalium  splen- 
dore  ac  divitiarum  copia  spectatissimus.  VerAm 
non  ita  mult6  post  urbem  deserit  y  et  nemine 
consilii  in  partem  adhibito  ^  hostium  in  castra 
noctu  profugit.  Rem  comperit  Aooetes  obscuro 
natus  loco  etrerum  omnium  egentissimus^:  con* 
tinu6  in  Senatum  adyolat^  nunciat  defedsse  ad 
hostes  Iphicratem  ^  et  de  parando  obsessae  urbi 
prsesidio  Magistratus  admonet.  Miramur^  obstu* 
pescimus  !  Frustr^  quseritur  Iphicfates;  nus^ 
quam  est.  Hinc  crescit  perturbatib,  augeturme* 
tus  y  tumultus  invalescit.  Mox  impotens  furoris 
populus  Iphicratis  in  domum  irrumpit ,  et  rapto8 
md^  tres  ejus  Liberos  lapidibus  olmiit.  Redit 
Iphicrates^  partd.  de  hoste^  (juem  propLrilLmanu 
occiderat  y  victori^.  Luctum  pro  gaudio ,  pro 
triumpho  funus  muLdplex  ^  pro  mercede  tristis- 
fiimam  orbitatem  inyenit.  lunc  justae^tn  Acoe-- 
tem  querelae^  quem  veteribus  adductum  odii» 
ad  talem  ipsi  inferendam  calumniam  deiendit. 
Nemp^.ci^deret  Populus^  tam  vecordem^  tam 
oblitum  8ui  fuisse  Iphicratem  y  ut  to^s  exerci- 
tiis  Imperator  electus  proderet  hosti  patriam, 
nisi  maledicta  Acoetes  sfereret^  et  suif-in  Iphi- 
craiem  cohviciis  populi  limas  stimuiasset  ? 

£zin  approbare  yobis^  nisus  est  iacti  sui 
^onsilium.^  et  occultam.  fiigam  laada^  atque  so* 
librtia&  yertere.  Erat  ih  eo«  statu  civitaS)  dixit 
Iphicrat».,  ut  nisi  £»a8.iola8qtte  Tirtud.mis. 
oeretur  9  populi  salUs  '  Tideretur  conclamata. 
Quanti  porr6  intererat  totutn  hoo,  quod  me* 
ditabatUTy  arcanum  .tegi'}  ne^  si  paraisset  se- 


L  X  m  sa     8  B  G  tr  N  B  IT  S.  J^f^^ 

mel  y  et  Tincendi  perderet  opportanitatem ,  et 
6e  suosque  cives  gravissimum  m  discrimen  ad* 
duceret. 

Mox  exliibuit  pater  miserae  sobolis  innocen- 
tiam^  cujus  haberi  rationem  decuisset  y  yel  si 
proditse  patrias  movisset  ipse  suspicionem .  Nam , 
cur  inquity  liberi  expertes  patemi  'criminis 
poanam  luant?  Qu^  durum  est  suavissimo 
vitae  solatio  patrem  privari,  di!un  suis  civibus 
sua»  ipsius  vitae  periculo  salutem  et  incolumi'- 
tatem  redimit.  Vidistis  lacrymas ,  audivistis 
gemitus^  quibus  deploravit  orbitatem.  Non  pu* 
tat  sanari  posse  plagam^  quam  amissa  soboies 
intulit  y  nisi  par' Acoetae  soboles  idem  supplicium 
luat.  Orat  proind^  y  ut  Acoetae  tres  filii  nliorum 
suorumManibus  immolentur.  Lesis  adiicit  ^uc- 
toritatem ,  qu»  poenam  injuotaf  in^rentibus 
parem  poenam  rependit. 

1  Neque  ver6  siibolis  in  periculo  «egnis  Acoe"-' 
tes  aut  indiseitus  fiiit.  Credit  eodem  jure  exi-' 
mendos  supplicio  Liberos  suos.,  vel  si  nocens- 
ipse  extitUset^  quo  volebat  Ipbicrates  suis  eoii^ 
aonari^  si  patnam  bosti  prodidisset.  hnby 
Acoetes  adjicitj  cur  Liberos^  auoi  alienos'4 
paterno  sceiere  ^  si  quod  est  ^  Iphicrates  non 
negat,  quos  neque  insidiarum  arguit  ^  neque 
odiorum  mcttsaty  neque  illatae  accusationis  reos 
criminatur  y  cur  y  inquam  y  Liberos  meos  neci 
postulet  Iphicrates  ^  qui  suis  vel  nocentibus  ^  - 
propter  aetatis  imbeciliitatem  atque  inconside-* 
rantiam  indul^ii  veniam  oportere  censuisset  ? 
Injusta  ergo  videri  debet  postulatio  Ipbicratis  ^ 
ifLiquus  dolory  qui  nisi  innpcentttm  c^e  potest 
miugan.  *     -  .  -. 

At  Acoetes  ipse^  Judices^^  quanquAm  ul^(^ 


48o    .  aHBTOHXCJC. 

morti  se  deYoyet^  patrocmio  noji  caruit.  Noi» 
illum ,  sx  defenaori  credimus  ^  vel  yeteres  ini^* 
micitise  y  yel  nocendi  voluntas  y  cujus  nuUuiu 
in  accusatione  vestigium  est ,  sed  unuin  Rei- 
publicae  studium  impulit,  ut,  quod  pertinere 
ad  communem  salutem  videbat ,  statim  admo- 
neret.  Nam  cur  fugae  suae  neminem  partici- 
pemfecit  Iphicrates?  Non  eratquisquam  in  tam- 
numerosi  civitate  ^  cujus  fidei  consilium  iUud 
crederetur  potius^  quam  in  tantd.  rerum  per- 
turbationQ,  proditionis  suspicionem  credulae,  ut 
plurimilim  j »  ac  meticulosaDi  plebi  reUnqueret  3 
oin  tamen  Acoetes  puniendus  Tideretur,  qui 
nec  deterritus  potentiorum  metu>  nec  Iphicra*' 
tis  auctoritate  y  tantum  B.eipubUcae  studium  pna 
se  tuUsset;  quis  subire  deinceps  veUet  tanto 
auo  periculo  damnosam  accusanoi  aleam  ?  quia 
i^nobiUs  ac  pauper  nobiUum  ac  diyitum  flag^* 
tia.  arguere  sustineret?  Vim  autem  legis,  quam 
extuUt  Iphiprates  ,  sic  adversaiius  elusit  y  at 
ci!un  latam  in  eos  diceret ,  qui  nocendi  aninur 
ad  accusandum  accedunt  ^  racili  Ac<^tem  ab* 
splveret ,  k  quo  tantam  abfiiisse  voluntatis  per^ 
ver^itatem  d!emonstraret. 

Expensis  tripUcis  causae^  quam  exposuirationi- 
bus^  expectatisy  Judices^ipse  quid  sentiam;  pau- 
cis  declarabo.  £st  faasc  fetaUs  renun  biunanarum 
conditio  ^  ut  ^  cim  in  .usu  vitas  quotidiano  multa 
contra  spem  ac  voluntatem  contingere  soleant  y 
neque  praecavere  singula  y  neque  omnibus  me- 
den  iticommodis  .aoourata  quantumvis  diUgex»- 
tia  posse  videatur;  Atque  ut  ab  accersitis  longiijia 
te^tunonus  abstineam  y  qu^Lm  multiplax  in  bac^ 
quam  agitamus  caus&^  rerum  insolentium  y  qujbn 
ilPl^irovisa  voiietas,  sese  objicit!  Utinamy  Ipbi« 


i.  1  B  E  ft.      8  E  C  U  N  B  If  8.  48li 

^kte  y  cohsiEi  ^fui  ratio  tiobis  patuisset  y  uti« 
kiam  licuisset  prdesentire  faciuons  genus  illud^ 
i]uod  tacitus  meditabare!  'Equidem  laudare 
8^tis  non  possuinus  incredibilem  illam  animi  tui 
eonstantiam^  qu&  r^m  tam  arduam^  tam  ple- 
nam  p^culis  siiscepisti^  Admiramur  singulare 
illud  -pMAtb  studium  ^  quod  te  in  inveniendo 
sagacem^  in  promovendo  prudentem^  in  exe-r 
i^uendo  felicem  effecit.  At  in  tanto  rerum  tcH 
muitu  y  d ui  repenliiio  dicessu  tuo  invalescebat^ 
quis  femdum  natur&  8u&  et  impotentem  animi 
populum  coerceret  y  aiit  praevideret  etiam ,  c[uod 
erat  acHurusl  Ndn  erat  is  Acoetae  animus  ^ 
dilim  Senatum  iuge&  tuefe  admofiuit ,  ut  quid* 
quam  indA  Liberi  -  tui  paterehttir.  ErAt  suc- 
currendtlm  ihcommodo  /  ^tiod  absentia  tua  pe-* 
pererat.  Fecit  vxr  bonus ,  quod  tu  ipse  iisdem 
rerum  ih '  articuli^  ^  p^o  tuo»  in  patnam  studio 
fecisses.  'Totum  boc  sbrtis  iniqu^  &djk,  quidq[uid 
in  soboldm  tuam'peccatum  est  j  neque  tam  libi 
nocuit  illa ,  <|ti£im  hobis ,  dum  spem  Reipublicas 
laMissimam  eripuit.  Enimyer^ ,  Judices ,  quan^ 
ti!im  crescebant  i^ivita)is'hujus'iti'decus  Adoles* 
bentes  illi ,  quibus  fortissimus  p^ter  quobdiana 
virttttum  exempla  ^ufficeret ;  ^ui'  faclnoris  ho-^ 
diemi  spectatoves  didiciss^fht  >  '<|ho  patriam  loco 
6plimu8'quisi|tl^'dvis  haberb  d^be^t.  Gratulai^^ 
tibi  y  Iphicrate  y  qu6d  'dolerem  *  tuum  Respu<- 
blica  doleat ,  utsuum  y  et  suam  tecUm  queratur 
orbitatemf.  Quanduam ,  Judices ,  aliud  exp^ttat 
k  nobis  I^icrates  prdemium ;  aliam  part^  per 
ipsum  civitati  tranquillitas  mercedem  vindicatv 
iNeque  ver6  mini!is  esse  nos  Uberales  in  remu- 
nerando  decet  ^  qu^  ille  fortis  in  vincendo 
fuit. 

Nihil  morae  est ;  opta  tibi  ^  Iphicrate  ,  quod 
Tom.  I.  Hh 


^Toles.'  Opes.,  gritiajn,  munera:^  et  si  quid  est 
filiud  virtute  hik  djgnius^  postula.  At  patere 
unum  hoc  yicissim  !aespublica.te  ^eget  beneyo* 
lentise  loonimentum  ,  ut  yejtei^es  obUtus  ir^s  ^ 
quidquid  huc  usque  rixarum  fuit,  obliterari 
#m£^s*.  Noli  iunestare  diem  hunp  tibi  .tam  glo- 
ripsum^  patrise  tam  utilem^  seris  nepotibus  tam 
pragdic^nduy*  Quos  tibi  repetis  ad  .necem  y  non 
sustmeret  hum^nit^s ;  tua  immplari:.  Illo^  repu- 
tasti  insonte^. , ,  diuxi  filios  ipse  tuo»  ab  omni  iii- 
j^rii  yiadicab^s.,  yel  si  nobens  yideri  potuisses* ' 
!Hiat)i^s  in  Acoete  ^  quem  non  ared!bau3<  .ullo  no- 
i^em^  st]adio  ad  aperiendum  y  quod  .  noyerat  ^ 
a^pejasisa^  >  habes.>. , jpquam  ^  in  Acoete  d^yo^ 
ventem  ultrji  se  tibi.  yic^mam.  Satis  tibi  sit 
iap^if^e  yictum  hqst^  ^  ut  onmis.  pugna  fijiem 
Wbeaif.  ,  /  . 

4  Itaque ,  Ju4ice;/s  >  l^t  alamus  ia  unoquoque 
<iye  4e  pe^tnlL  h^nh  jfderendi  ^tudium  y .  sic  sta-* 
1110.9  tam  Acoetes^  ipse  ^  quiipi  ejusdem  Liberi 
po^nll  eximaigitur^  Bn^tut  Lib^ris  Iphicratis' in« 
^igne  monuihexlti)]:^  ^  quod  deyotas  publicae  saluti 
yictimas  4pudpo$t§r<>spx>inmen(let,  Ipselp^cra* 
tes  stet  aaneus  in  foro  ji  et  fusus  in  auro  hujjusurbis 
pi^ses  Genius.Iphic^ratigratulabundus  /^ccedat^ 
et  meritum  C9|iujt  co^roAet.  D^qiq^e  ne  imq)fior<^ 
«niikm  Qvbil;aten|>  feriit  Jl{>hi9ra;(e^.,-Mel]gat  ^hi 
W9rum  aUqiuMspi  .^.tabi^  Acoetse  Liberis>^quem 
ildoptet.  Aq^  i|e,  jdebeius  hoipap  cilim.sitj  ulus- 
trem  in  famiUojn  dedecus  i^firt^^sse  .yideatur  ^ 
hunc  ILespubjlic^  ad(^>tet  ipsa.pri^s  ji  ^  quibus<^ 
f  umque  npbilitatis  ihsignibus  lUia^tret* 


'      f   .      ■  ■  f .  V    ' 


*  i    ^ 


L  I  B  E;lt     -8  E  C  IT  N  b  Cr  S#  ^83 

HERQDE  S 

•  •        • 

fibiorum:     , 

APUD  AUGUSTUM   Ci3eSA.»E:M 

ACCy.S  ATOJU.      ,t: 

I  • 

''.  .;c,A  u  ShJL',.'  s,  t;  xt.' a.;.'  , 


■  •■{>  ,  ■■■■ 


*     • 


I  •    •    I 
(  .  • 


'  •    '  •  .  •  -    '  i      ' 


-'^'''/•AfitJtiijyriENTUM,/  •• 

Aquileiam  Herodesciim  iremSseiy^  i^hco- 
t^\it"db'Au^h6  '^'iPsdrb ,  ut  suM^qdv^rsum. 
dnAs  &  Liberis '  suis  querelas  vetlei  hQimos^ 

t^pmter  aq.piemis^  jpnf^ti^i^  vm^^ 
M^j^ayiu  Sed  ckm.  nem^  $Qtam  caJkmiUs  m^ 
nJLO^wriy  et  JRjegem^iip^ni'  cuipd  nJon  carer^ 
Augustus  intelleopisset  i  €inimeid^Hissetqu& 
wm' e6)&' tdnthfn' i(ul'jkdlc^^  adercait;  "sed^et 
AccusdiOj^m  Lilrer&Yuyrt  defenstoAe  dtlaCrf-^ 
9us  conimo<^en ;  difficitem\  pro  sud,priiden^,  ' 

0JU- 

liscent 

ut  $u^i^€ni  dsMmit^^i^  compositis  umn^ 
gua^isinmbttiiiuAy  Jkii^ais  (leoaneiliarattin 

HJi  :a 


484  R  R  B  T  6  a  X  c  M 

ACTORES. 


AUGUSTua  Cassar. 
HERODBr  Judasae  Rex. 
▲ 

A 


LBiANDBR,  )        Filii  HeTodis. 

RISTOBULtrS^       j 


H  k  R  o  B I  s  i;i  Filios  suos  Omtio. 

YxDES^  Anguste  Ca^sary  Regem  infortana- 
tum ,   imseriorem  patrem ;  cui  reoium  illud  , 

Sio  fhatur^beneficio  tuo^  nec  dignitatem  ac 
^  oriam  contulit ,  nec  dulce  parentis  nomen  > 
quod  sors  impertiit  >  affert'  solalitun*  Adsiun 
paititus  ultr^  deponere  ,  quod  caeteri  cupidiilii^ 
ambiunt';  Venio  iunestissima  quaeque  precaturus 
illis  ^  quos  r-yel  ipso  capitis  discripiine  tueri  yo^ 
luissem.  QiiQ  quid  duiius  Regi?  quid  patri  ca- 
laispiito^Ui^jqiagis?  ,       .  ... 

Tameii  quia  agam^  Cedsn  ,  Jhis  circumventiig 
eemulis^  qui  nec  regem^  nec  patrem  .esse  pa- 
liuntur?  QtLdD  spesi  demilim.  adTersus  ingratoe 
ac  perdikblles  Liberos  y  quod  mibi  j^raesidium 
iaperest  y  imi  apud  te  Caesar  y  qui  in  tant&  tini^ 
Tersi^  orbiv^ie  ,  quam  tmus  «ustines^  niliil 
arbitraris  tam  tuum^  qu^v  opitulari  misensjp 
et  i^£9ictD$HCAnsolari?  -•  /        ^  .'» 

Bquid^  silui  jam  diA  twiti  sceleja.  «^«3«^^ 
et  natcqrae  reclamantis ,  poenasque  de{»«canti8 
Yocem  patiens  audiebamr  Siluissem  etianmuii^ 
hodi^^  ^  oblitus  \iltr&   quodcumque  doleoa^ 
aBqtiii!is  ^  yeteres  injurias  tondonassem^  filsi  suhi-* 
mum  nequitiae  graduih  itttigi^ent  Juyemiiii^im- 
piorum  rebelUo    atque'  pcrversitas/  et  omnes 
patemae  caritatis  sensus  ^bmotescere  coS^issent 

Igitor.  niserare  f  Ca»#ar^  .luatuaram  ' 


tcniAtl  Priucipis  condkionem ;  niliii  te  pigeat 
in  paxtem  mei  dolori^enire ,  et  graves  aerum- 
nas  ,  ^uas  patior  ^  pro  tuft  komanitate  mitigare'. 
Quan^^^  ut  mel  me  pudet,  coram  invic- 
'tissimo  Pnncipe  ac  confertissimo  tot  iflustriiim 
virorum  coetu  ingratain  accusatoris  personam 
sustmere !  ut  refiigit  axiimtis  ab  iis  repte&enden— 
di8  y  quos  milii  natura  y  pietas  y  ratio  taitf  arcto 
iieceesitudinis  vinculo  con]unxerunte  Yer&m  nisx 
poitalemquamprinu^m  judiciorum  tuoraiti  aB^ui^ 
tatem^  mai  severitatein  legum  contrA  fiiibs  de-* 
eanerea  petam  adbiberiy  aut  Hero^^  niisero  ce- 
oendum.  h  vivis  ^  aut  sravior  ips&  morte  vita  in^ 
onme  tempus  suatinenaa;  Itaque  patere>  C^sat^ 
poni  ant^  oculos  toos  desolatae  famiiittf  dedetfus  y 
•t  tuipemmei  saiiguuus  igaoinimam  p(tt&m  re. 
velan. 

Nibil  est  tam  debitnm  parentibm^  nibil^ 
quod  illi  tam  legitimo  jure  sibi  vindioent  taur 
quam  suum^  quam  ut  eos  quos*  genuerunt  y  et 
aoceptee  lucis  non  immemores  y  et  coUocali  apud 
eosdem  beneficii  non  ingratos  experiantur.  Nam 
quis  boc  leve  nobia  invideat  laborum  nostrorum 
solatium?  quis  debitam  institutae  liberaliter  ju- 
ventutis  mercedem  abnuendam  putet?  Nemo  non 
maledicat  sterili  semper  et  inmictuos»  terrae  ^ 
quse  spes  serentis  arantis^que  firustrata  y  nihil  y  pra^- 
ter  xDlelices  carduos  ac  spinas  reddiderit.  £t  ini*- 
quo  ferwdos  animo  filios  quis  non  arbitrabitur  y 
qui  rustieitate  indolis  y  et  morum  asperitate  pa- 
rentis  vota  expectationemque  fefellennt. 

Qoaomuam  incusem  ego  memet  ipse  y  et  meo 
me  dolore  digmmi  iiltr6  reputem ,  si  piam  in  me 
pajE^entis  soUicitudinem  Liberi  desidereitt.  Sed^ 
agite,  vos  ipsos  testea^ppeUo  y  Filii  degenei;ps^ 
patvem  arguite  y  per  me  licet^,  si  quid  parcituxnv 


486  .»   R  H  B-T*  o^J^  r  c  M: 

unquom  patema^  caaritat^oluistiii ;  si  qmc[  ToBi» 
a  jpe  deiuit ,  Tel  4^vitiaiTmi  ad  copiam  ^  Tel  lio* 
norui?^  ad  ambitioxiem  ^  Tel  strenai  iab^iris  ad 
utriusque  felicitatemexomui  parte  cumulaitdam* 
Qu6  poterat  altius  aspirare  utriusque  aemulalio  ^ 
ouam  ut  alteri  sororia^mee^.^  dltcri  ilejg^  jkrckdai 
fajjia  in,i^prem  <x)xitu^^£eir..  '   ^    ,' 

Qui^d  ^a  persequaj:  opei^osiilis  meae  erga-Toa 
liber^|i);ati^  ^  beneTole«tiae'>!:humanitatis  mdcdk 

fentise  m^ument#  ?  !N<OTfiXBm  pirseleraoem 
^  Qf:mni|^dj^^m  9  ii^perosi  jriiddosque  mcores  y 
mui^  int^^aiTtabilem..  An  oSeiisus  ego  sum?  an 
babui  TOfdunii&?  ai^  pnireiitbiauctoritas  flBauitatta 
cancellos  aut  mansuetudtinis  finea  excesait^  lm6^ 
qui4  tentati^,  4  m^  Aon  fwt  ^  ut  demererer  Toa 
mibi^  ut  inescarem  blandiiiisy  nt  benefieiis  de* 
mulcerem?  Quid  inexpertum  reliqui  in&lix^  quo 
mitig^  ppsset  aa  plac^ituiata  utrique  fentas? 
T^en.quid  e£i?  quid  preinoTi?  quem  fiructum 
&ro  tot  labon^.?  qupif  .uMhi  pnemium  impensi 
tam  liberaliter  ampri»  jrepensum  est  ?  AUenaTi 
^uros  ac  £sroces  animos,  ntocicuiraTi;  stimulaTt 
iaTidiam^  non  p]acaTi ;  iiiflammaTi  fixrorem,  non 
re^tinxi.  Fro  $olatia  dplorem.^  contumeliam  pro 
beTJLefic^pti^  ^  pro  amore  odiisoa  acctrbissimum  sum 
expe;ipt^s*        .    . 

rigetdicere,  Augasle  (^ar^  qu^ixxgniitam^ 
quam  plenam  curis^graTibiiay.quimintolerabalem 
ex  ononi  parte  Titaiii  Liberi  pejaduellea  patri  re^«^ 
didei:iiit.  Haeccine  Tita^e^t ,  cum  cupidis  nxarum , 
et  contentipnum  ajnantibua  babere  societalein? 
lA  eorujn  esse  cantubernio^  quibus  nibil  in  oeulia 
nisi  torrum  ^  nihil  in  Terbi9  nisi  procax  ^  nihil  itk 
totk  agendi  ratipne  nisi  pwpostexrum  c^  amarum 
sit?  qui  regis  majestatem^  auctoritat^Kn  patxia 
aspernandam  arbitrentur ?  a»ud  ouoa -coniilia « 


LZ^BR      SBCfTNDUS.  4^^ 

preces  y  monita  ,  objurgationes  ,  minaa  nuUuxh 
ppndu,,  nullaxa  fidem  invemant?  quorum  inge- 
mum  ita  sit  ad  peirersitatem  pronum  i  Ha  per- 
tinax  f  nilul  ut  tam  ambiant  y  qui^  displicere  y 
xuhil  tam  yereri  ^  quam  placere ,  Tideantor. 
Quanqu^  dissmiulandam''  id  f^rt^  y  durum 

SuantumTis  et  asperum  studiosus  et  amans  ju-* 
icet  pater^  si  privatu^  foret  hic  dolor^  et  pu* 
Uicse  tranquillitati  nihil  officeret.  VerAm  nec 
tacitas  esse  inimioitias  suas  patluntur  filii  dege*- 
neres  y  Aechabent satis  odisse  patrem  acpersequi  y 
iiisi  eosdem  populis  sensus  atque  animos  mspirent. 
!Non  stetit  per  eos  ,  Caesar  y  qoin  perturbatam. 
ubique  regm  pacem  ac  quietem  lugeremu^ :  aideo 
nihil  praetermiserunt  iUi  9  quod  yooaxe  patfei^ 
in  inyidiam  posset  y  et  graves'  in'  tot&  JndelL  tu^^ 
multus  ac  tnrbas  suscitaro.  SoUicitata  pal^  et 
apert^  populorum  fides,  tentatae  lasgitionibua 
proTincia& ,  -dissipati  rumores  maU  y  qni  regnantia 
nomen  ac  famam  violarentt  injecti  graves  metus^ 
qui  perstanties  in  obsequio  proTocarent  ad  rebel^- 
honem.  Tfled^t  nimin!lm  anibitiosos  Juvenes  reg» 
Bare  tasidiu  ecrumnosum  patreih  y  et  queruntur 
tempvis  iUud  esse  longius  ^  quod  regnandi  cupi^ 
ditatem  moratur. 

Hinc  mini^s  mirum  Yidebitnr  ^  quod  adjimam^ 
Caesar  y  tam  obUtos  fuil;se  sui ,  tam  exuisseutnmw 
que  naturas  sensus  omnes  y  ut  parentis.  Tits&  iii^' 
sidias  struerent  ^  et  ^  quem  spoUare  regno  noa 
poterant ,  nisi  adimerent  ei  vitam  ^  eundem  de 
medio  toUere  cogitarent.  Exfaorresds  ^  Caesar^. 
ad  tam  immane  facinus  y  nec  tantam  cadere  jposse 
in  Liberos  meos  crudelitatem  putas^  ut  mohri  si^ 
mile  quidpiam  pracsumpserint.  Nec  ipse  miniis^ 
obstupui  Rex  et  pater ;  nec  aegr^  minus  adducebar 
ut  creder em  y  panicidas  genuisse  me  liberos  ^ 


v^ 


488  K   H  X  T   o   a  X  p  JB 

tam  videbar  mihi  nihil  commisiAse ,  propter  cpod 
tam  impios  expeiirer.  Utiiiam  aperire  possim 
motus  varios,  (piibusdistractus  contrarias  m  par- 
tes  animus  adyersum  yanos  metus,  et  injuriosas, 
ut  rebar  y  suspiciones  diik  multumque  luctatu« 
est !  Incusavi  me  non  semel^  qui  pra&buissem  aureff 
■accusantibus  i  axguebam  piam*  eorum  sollicitudih 
nem  y  qui  referebant  t; ra  y  desj^ciebam  yarios 
rumores  ,  qui  juvenum  famam  ^rstxingewnt : 
neoue  tam  verebar  subure  capitis  pencaium  y 
quam  filios  Farricidii  reos  suspibari.  At  patue* 
runt  tandem  doE  y  retectse  iraudes  ^  nefana  con- 
iittrationis  impiae  consilia  in  apertum  prodierunt» 
FeUx  Herodes  et  in  snk  calamitate  lortunatns^ 
^ui  fidos  ma^s  et  flmanttores  sni  domesticos  ^ 
^uam  filios  habuerit  1 

Poteram  ulciBci  statim  manifestum  scelaa  ^.  po- 
teram^.  oppressis  ne&ndae  machinationis  aocto-p 
ribu&^  ablegare  longii!is  sollicitudinem  omnem  ac 
metum ,  et  ^  quod  humanse  divinasque  leges  plec- 
tendi  (acinoris  ju»  permitterent  ^  nA  mihi  Rex  et 
Pater  vindicare.  Abstinui  tamen  ^  Csesar  ^  et  ni- 
mm  vel  credulitatis  y  vel  saevitiae  veritus  suspi- 
«ionem  ^  malui  tuiun  ad  TribuMal  {ierduellesr 
filios  judicari.  Tuum  est,  Auguste  Princeps,  pro 
jsequitate  tulL  impensii!ks  consulere,  ne  perndis 
Juvenibus  impune  sit  y  perturbasse  Regis  ac  patris 
taranquillitatem ;  et  ejusdem  regno  ac  vit&e  insi* 
dias  posuisse.  Agitur  public»  utxlitatia  ratio ,  se* 
curitas  P^rincipnm  ^  parentiim  salus  ;  quibus  si 
non  liceat  tutos  esse  a  Liberorum  insidiis  y.  per* 
petuo  in  metu  vivendum  sit,  et  quotidianiuu  ab 
4in6quoque  capitis  discr^nen  subeundam^ 


I 

LIBSA^  8BC9KI>U8*  4^ 

m 

/ 

ALEXANDEK 

Filius  Herodis  natu  Major,        * 

Qu^  luctuoso  infortunatorum  Liberorum  fato 
fieri  dicajn ,  Auguste.  Caesar  y  ut  c{im  de  nostrik 
sorte  possimus  queri  mult6  asaujiilis  j  qu&m  pafii 
expostulare  de  su&  liceat ;  noois  tamen  in  prae- 
senti  rermn  nostrarum  discriAiine  posilds ,  nee 
loquendi  j  nec  silendi  libera  fiicultas  relicta  sit, 
£nimyer6^  si  tacemus^  illatae  accusationis  rei 
Tidebimur  y  dispique  suppliciis  omnibus  y  quad 
perfidiae  ac  pamcidii  crimen  meruit ;  si  loquimur 
et  innocentiae  nostraB  conscii  inustam  lab#m  di~ 
luimus  y  id  facere  non  possmnus  y  9^^^  turpem 
aut  malevolentiae  y  aut  nimiae  credulitatis  notam 
patri  accersamus.  Igitur  quid  agam  ?  quid  con- 
fiilii  capiam  ?  Infelices  nos  y  qmbus  innocentes 
esse  non  prosit !  Infeliciores  y  quibus  purgare  in- 
flictum  scelus  non  detur  y  nisi  sceleris '  alterius 
probrum  incurramus. 

Tamen  jubes  nos  loqui  y  Caesar  ^  nec  aequitatis 
putas  tuae  y  reos  indicta  caus4  damnare.  tJtinam 
perorare  apud  te  sic  possim  ^  ut  ^  quaecumqu^ 
pro  nostrd  defensioAe  dicturus  sum  y  ea  ne^  uis- 
pliceant  patri^  nec  ullam  criminis  suspicionem 
nobis  adnaerescere  patiantur. 

Non  sumus  nos  ,  Auguste  Ca»ar,  t^  parum 
memores  patemae  cantatis  >  ut  ^  quae  commemo- 
Tavit  parens  optimus  collata  in  utrumque  bene- 
ficia  y  ea  rel  uificiari  y  yel  eleyare  verbis  medi* 
temur.  Fatemur  ultro  nihil  parcitum  fiiisse  piaa 
ipsius  in  ambos  soUicitudini  y  dignos  ut  se  filios 
institueret  y  et  tam  studiosos  baberet  aemulatores 
virtutis  suiBy  quam  cupidum  ipsi  et  amantem 
sobolis  patrem  perseBsissent*  Im6  vicit  expecta- 


4gO  R   H   £   T   O   R  X  e  iE 

tionem  nostram  parentis  optimi  benigmtas  ^^  et. 
impensus  a£fatim  amor  meriti  rationem  omnem 
votlirumque  modum  excessit.  Atqae  utinam  grati 
animi  memoriam  liceret  -vel  sanguine  ipso  con«> 
sisrnare  l  inteiligeret  parens  ,  quam  procul  absit 
a  Ldberis  suspicio  maia  y  nedi^m  accusationisL  pro«^ 
brum  infl^eret. 

Nam  cur  accusamur  ab  ipso  tamacerb^  ?  vel  quid 
miseri  commisimus ,  propter  quod  accusationis  in* 
vidiam  pateremui*?  scilicet  dociles  mini!i6  ac  miniiiSi 
obsequentes  extitimus?  hoc  enim  primum  objecit 
|)ater^  primum  boc  criminationis  caput  fiiit.  Ve— 
1n!un  ecquand&  ,  Tel  quibus  demi!miinrebus  Tider£ 
potuiifius  rebelles  ac  contumace$>  ?  Quiun  durunK> 
est ,  Csesar^  declinari  a  nobis  non  posse  sceleiisv 
e^usmodi  suspicionem ,  nisi  cum  aliquo  dispendio' 
patemse  sinceritatis  et  a^uitatis  !  £st  emm  Hoc 
liccusationis  genusr^  ut  stare  non  possit ,  nisi  pater^ 
negatum  sibi  fuisse  probet  obsequium ;  nisi  rem  ^ 
tempusetlocum^  in  quibus  agnovitcontumaciam^ 
designarit.  Ecquod  porr&^  Auguste  Caesar,  d\im> 
rebellionis  crimen  exprobraret.  acerbius ,  vel  vio- 
lati  imperii ,  Vfel  contenrptae  majestatis ,  vel  leos^ 
'<usquam  iniractas  deprenendisti  vestigium  ?  An. 
asquum  est  censeri  nos  rebeUionis  feos  y.  ubi  ne— 
que  dictum  ,  *necrue  factum  quidquam  affertur', 
quod  vel  ipsam  reDellionis  umbram  prae  se  f  erant  T 

Sedk  parentis  fitae  ac  moribus  obtrectavimusTT 
Hoc  alterum  criminis  caput ,  quod  infert  parens  ^. 
grave  penitus  ,  et  qu&vis  poen^  erpiandum  ,  si 
tam  eerto  revinei  possit  y  quJon  facilS  jactatur  l 
QuanquAm  affinnat  pater,  et  rem  compertam 
probe  defendit.  Reveremjum  qiiidem*  nobis  pa- 
tris  testimonium,  fateor ,  neqtietemere  infician- 
dum.  Tamen  an'nott'  pottdt  illudi  credulus  plus 
aeqno  pat^r ,  et  falsis  cif camvcniri  rumoribns  ? 


\ 


Nosti^  Ctesar ,  quiim  multis  Principum  viroruiA 
aula  obnoxia  sit  hominibus  malevolis  ^  qui  vel 
corrupti  largitionibus ,  vel  spe  ineundse  gratiae , 
▼el  ipso  nocemU  studio  impulsi  iniquos  passim 
sermones  serimt^  et  obyias  auresmaledictisim-» 
plent  atque  onerant  j  quostacitus  liyor  urget^  et 
eem^latio  praya  stimulat;  quibus  hoc  uno  no* 
mineinvisa  sc^et  esse  probitas  atque  innocentia  y 
qu6d  nuUum  habent  ipsi  cum  probitate  atque 
innocetitilL  commerciuih.  Qu^  ihiserum  e^t  cum 


I 


liommum  procul  exulasset !  non  hodie  vel  jnu- 
tatum  doleremus  ipsius  animum ,  vel  duram  pur- 
gandae  criminationis  necessitatem  sustineremus. 

Venio  ad  aliud  accusationis  genus  ,  cui  tristis 
amborum  indoles y  aut etiam  morosa^  sicteditury 
patri  locum  dedit.  Tuam  fidem  appello /CsBsar  j 
ex.  quo  TCititur  crimini ,  quod  naturae  yitium  est , 
non  yohmtatis?  Sed  esto:  voluntarius  sit  Ule 
moeror  qtii  jiatrem  o£Fendit,:  an  culpaiidus  con- 
tinu6  y  quem  jussit  pietas ,  elicuit  natura ,  aman- 
tissimae  parentis  orbitas  procreayit?  Ergo  subla- 
tam  luctnoso  f ato  matrem  optimam  piis  prosequi 
lacrymis  non  licebat  j  diitn.  ereptam  sibi  Reginam 
moereret  populus ,  a£9ictaretur  aula  ,  uniyersi 
regni  ordmes  extinctam  quererentur  ?  dum  pa- 
rens  ipse ,  conyerais  iu  meliills  animis ,  nocentem 
absolyeret ,  desiderai^t  ami^sam ,  et  quoyis  pretio 
redonari  yitae  yoluisset? 

7anften  damnetur  tam  justus  filiorum  dolor 
pd!riter  et  amor  j  plectatur  etiam  pofrnis  grayio- 
ribus,  s^modum  excessit,  si  erupit  in  querelas^ 
ii  pi^obris  non  pepercit ,  si  peractse  ca&dis  auctores 
aiit  iueiisayity  aut  damnayit.  Piget^  .Auguste 


49^  R   H   B  T   O  R   Z  C  41 

CsesAtf  hd^  operosius  confutare,  quad  probaii 
neque^jit  y  nec  ^  &i  probentury:  rationem  criminis 
habere  possint.  * 

Hestat  ultimum  idemcuie  graTissimum  accusa-* 
tionis  caput^  quod  ab  afiectato  regno  paratisqoa 
parentia  vitae  insidiis  jactatum  est.t  cujus  su»<^ 
picio  vel  levis  si  cadere  in  nps  possit^  lioc.unc» 
satis  nocentes  nomine ,  firustra  caBteris  in  crimi— 
nibus  diluendis  felices^  fortunatiaue  videamur. 
Nam  ^uifr  hoc  sustineat  fiiisse  Laberoa  tam  de* 
jgeneres  y  i^t  parentis  vitae  ^  vel  pegoa  fiHieatan» 
moUri^uidpU  pr«»ump.eriat?  f^aum  .et^ 
quanto  tetrius  ac  crudeuus  est  y  tanto  misenores 
nos  puta,  Au£uste  Caesar.  quibus  in  amovendH 
tam>nibUi!riinbatione  l^Wum  sit.  Ta- 
men  in  ista  rerum  nostrarum  conditione  mtse** 
rabiU,  recreat  nos  kaec  conscientia  non  medio« 
critei;  ^  qu6d  a^quissimum  eundemque  perspica*' 
cissimum  Judicem  habeamus  y  apud  quem  noir 
inveniant  fidem  maledicta  ejusmodi,  nisi  certi» 
argum^ntis  atque  testimoniis  revincantur. 

^go  profbrantur  argumenta  insidiarum  ja*. 
ducantur  testes  vel  participes  nefandae  conju-» 
rationis ;  prodeant  desjgnati  cruentse  caedis  arti- 
fices  ac  mmistri  f  recitentur  Etterae  }  appellentur 
sollicitati  ad  defectionempopulif  probeutur  ha** 
bita  de  flagjitio  tam  iinmani  cum  extemis  coUo- 
quiaj  adsint  quotquot*  sunt  fidei  atque  inno» 
centiae  nostras  obtrectatorea  y.  ^t  paUun  argueie 
lion  dubitent ,  quos  cMaa  incusare  non  erubue** 
runt.  Vides^  Auguste  Caesar^  qu4mparumre- 
formident  judiciorum  aleam  y  quos  nuua  sceleris 
conscientia  stimulat  ac  remordet.. 

Sed  irusti;a  provocantur  k  npbis  instructe  firau- 
dis  architecti.  Timidum  est  natur^  svA.  genns 
istud  hominum  ^  lucem,refi^git ,  et.aciKmmioda^ 


\ 


LlBfiH     SSGiriftlUS.  49^ 

tai  ttaQMnandis  dolis  tenebras  niult6  lubentii!ia 
sectator.  Quanqu^  6  structam  mal^  calumnise 
nequioris  fabricam !  Egiegiam  enimver^  regni 
capescendi  viam ,  quod  parricidio  ^artum  vi- 
deri  possit!  scUicet  ;»quis  ferrent  animis  populi 
«ibi  parricidas  imperare?  non  exturbarent  soiio, 
quos  maculatos  patemo  sanguine  cons^icerent? 
parcerent  Liberorum  yite^  qui  patemam  tol- 
lesre  non-pertimuissent?  sed  qmd  populos  moror? 
Tu  y  Caesar ,  tutor  ac  vindex  aequitatis  ^  videre^ 
lentus  ac  segnis  Liberos  parentis  csede  constu- 
pratos^?  Non  vindicarefr  iUatam*  verendse  majes- 
tati  injiuiam  ?  non  adesses  ultor  tam  detestabi-» 
lis  faanons  ?  non  evocares  reos  tuum  ad  tribunal  ? 
■on  exterminares  duo  naturae  monstra  ac  por- 
tenta?'*nobi8  regnare,  aut  etiamvivere^  Capsare 
inoolumi^  liceret? 

Tamen  si  tam  inoonsukos  nos  credis ,  ut-^hanc 
moliri  ad  regnum  viam  cogitaverimus  ;•  si  tam 
malos  9  ut  tinctum  patrio  sanguine  soliunr  pm- 
«ere  potuerit ;  dicta  causa  est  -^  Csbsbx  :  plecte 
aoatea  ^  ut  merentur ,  et  quovis  supplicio  perime* 
Sin  utrumque  pro  tii^  perspicaci&  et  ^equitate 
tam  iiajuAtk  suspicione  eximis  ^  oramus  -  atque 
obtestamur  ^  ut  nunc  erroi^m  pariter  ex  animo 
parentis  evellas ;  ut  eundem  Liberis  placave  ac 
reconctliare  non  graVeris^  quo  offenso  vel  irato^. 
nec  regnmn  expetenduhi^  nec  ipsa  tolerabilia 
Tita  ^am  po«xt.  ^    - 

A-a  I  4  T  O  B..0  I.  V  B 

Filius  Herodid  fidtu  minor. 


nos  Caesaiis' ad;  tribunal ;  Paier  co- 
lendissinie  j  accasasti  apadeundemlsssseinajes- 
tatis^  ac  piet^tis  violatse  ^eos.  Expectas  ut^oom* 


\* 


494  ILHBTOllICJE 

muneni  in  causam  'dicam  aliquid  ^  et^  quuct 
frater  non  fru$tra  implorasse  yisus  est  optuni 
Principia  a^quitatem ,  nanc  ipse  pari  studio  in« 
terpeUaxe  agsrediar.  Milii  cert^  quanqu^  ni«- 
Idl  esset  ammendum.magisy  qu^m  apud  eum  ju- 
dicem  dicere^.quem  n^mo  sceleris  purusatqua 
integer  tutorem  ac  patronum  non  sensit  y  cu)UA 
in  retegendis  simulationum  involucris  perspica* 
ciam  nemo  non  expertus'  est ;  tamen  ignosces  p 
uti  (^onfido  >  Caesar  ^  si  hulium  optem.  aJium  ab 
ipso  patre  hodiemae  contentionis  arbitrum  y  iml«^ 
lius  )udicio  malim.|.;quaxa  ipsius  sententiis  aIh 
solvi.  <  . 

Nam  quem  in  tanto  venim  nostranimdiscri^ 
ihine  conhdentiilis  adefim>  4xakm  te,  Fater^  qui 
amantissimum  te  nostrlejdubes ,  dum  utcumque 
acriilis  insectaris  ?  qui  injuriosas  de  no];)is  «ilspi- 
cionds  icums  deponere  ^'  mm  easdem  confirmare 
vehementiills  anectais  ?  Ncmp^  ^  quibus  parcitum 
voliiisdi^  .cdm  perdere  no9  .potuisses  y  scmtes  tu^ 
quam^credidens.?  aut  statueris  Liberis  carere^ 
qubs  ad .  Caswns    tribunal  adduxisti  ?  Quanl6 
aequiiis  putem^  q^seeito  j  longiills  judioio  niiul 
te  aiDtBiasse  aUud^  niist  ut^apertse  aefeiwioms  li-^ 
beridxsm  locum  .sufficeres;..et^  quod  praestarok 
per ^.  umun  satis  oomaiiod^ non  poteras^  id  p^r 
alium  efiicacii!is  perficeres»  Gmsuiait  parenA  op- 
timus  lii/besonim  lamaeV  'et^  quos  dmmsuapi^ 
cione  sceleris  eximere  cogitabat  ^  eoe  Toluit  puA 
blicd  et  inficiandi  nemini  sententilL  insontes  pro- 
nunciari.    Quos   unHs^'  a})Sohrisset    pater,   non 
purgasset  penitds  illata&accusarionis  opprobrio; 
,et  ipse  yentus  y  ne  patema  caritas  iUusisse  ju- 
dicemTidSerelbry  nia}uUr.apJad  aliemun  tribuna]^ 
quoB.innoeentea  nemcaA^  ab  omni  calp&  Vin^ 
oicsLce.: 


•  •    V 


Z.IBBB.      SBCUH  B-tT  S.  ^gS 

Nfun  quid  aliud  de  te  sentire  nos  deceat?  Tti 
Liberos  crederes  e&  venisse  ieritatis  et  amentiae^ 
ut  parentis  yel  regno  y  vel  yitsa  insidiarentur  % 
Tibi  vel  levis  taxa  detestandi  parricidii  suspicio 
incidisset?  illos  censeres  tuo  procreatos  ex  san-> 
guiae,  quos  vel  ipsa  tanti  sceleris  umbra  non 
perculisset?  filios  Herodes  a^iosceret,  qui  par» 
ricidse  nomen  ac  sensus  non  exhorruissent?  ge* 
xmisset  ille  sui'  tam  dissimiles ,  tam  alienos  d. 
moribus ,  t^m  aversos  ab  indole  educasset  ?  Non 
credis^  Pater;  aliud  cpgitas  j  aliud  dedimus  obse-» 
quiiy  rcTerentia&  et  amoris  speeimen.  Sed  quid 
^fio  ha&c?  quid  immoror  in  fitmovendlL  illius  fla-» 
flitiilabe^  cui.ratio9  natura,  sanguis  reclamant? 
Consule  temetipsxinr potiiiis ,  aigrareest^  VeLtery 
u^rutare  sensus  intimos^  secretiMimas  expend^ 
c^tationes,  indolem  y  mores^  vitain  ipse^tuam 
atte^de  j  atque  hiiic  conjicey  qualem  de.I^iberis 
Mntentiam  ierasl'  JELarum'  est  y  etmonstro  simile 
quidpiam>  ut  inertes  fortibuf,^  justis  scelesti^ 
pamcidae  pietatis  amantibus  ortum  debeant.    • 
^   Tamen  nisi  Ldberos  sceleris  espertes  credis^ 
nisi.parricidii  lahean  iofioiantib^s  fidem  habes^ 
' nisi  suscipis  ipse.eorum  defensi<)neni  atque  pa-^ 
trocinium^  quos  imqua  crimifiaiitiQ^  malevc^ 
tentia  ptemit  ac.fanestat}  ^g^^^  H(|u)d:  morari^t 
quia  da.mna8  veos  ^  qui  tibi  int^oeetites  videri  noeL 
possant?^ibil  est^  quod  alieiuuii' d^ai»ras  arbi^ 
timni  ac  judicsn^.  Neque^unt  ap«id  aJind  quodTis 
tribunal  absolvi  ^  qoos  apud  te  danuiavens  :  ho€ 
ipso  nocentei)^ifllaDtisL.ambo  videbimur^.  si  nofsticam 
tibi  appapobar^  innocentiam  nbti^cdftl^agat.  Plecfe 
ei^outrumqnftcproarbitrio^  Piiller  :  mmepc^nas 
a  nobis^  quaiB' voles,  siflecti-noo  fjaeet*:  statujb 
aupplicii  genus  quantnmvis  dttmni^^tasperum^ 


^ 


!^p6  &HSTOB.XCA 

nihil  deprecamur ,  niliil  querimur  ^  non  proro^ 
camijs  alium.ad  judicem^  neque  tam  miserum 
censemus  mori^  si  placari.Pater  elik  ratione  non 
valeat. 

Quanc[uam  quid  loquor^  aut  mequis  metua^' 
et  iniqiius  error  illudit?  Ignosce  parens  optLme^ 
si  tam  prdepostera  de  te  suspicio  incidit.  Ignorayi 

Sarexitis  amnmm  quem  Liberisimplacabilem  cre- 
iderim*  Aliud  sentire  de  te  nos  jubes  :  vultus 
ille  tuus  qui  jam  mutari  nobis.  in  meliiis  incipity 
oculi  illi  qmbus  utrumque  benigniilis  respicis^ 
jbt  qui  erumpentes  laciymas  vix  retinent ,  diffi* 
dentiam  nostram'  arguunt  et  novam  fiduciam 
inspirant.  Non  tibi  liberum  est^  iratus  quan- 
t^umvis  videri  velis  9  ut  tuam  in  filios  caritatera 
longius  dissimules..£n  amor  sopitus  mal^rena»* 
citur  y  et  impatiens  se  prodit.  iratere  causam  ut 
figat  patemus  ille  amor  apud  te  nostram  ;  id 
exoret  ipse  meliilis  y  quod  oratia  nostra  y  quod 
^inceri  gemitus  ^  .quod  assequi  lacrymse  non  pra^- 
sumant.  Sit.iUe  nobis  unus  instar  omnium  pa- 
li^onus ;  si  inod6  faciles  aures  oranticommodabis^ 
^scutiet  btevi  qXiascumque  sus^cionum  nube-* 
cplas^  quas  iniquior  aur£|L  contraxit;  tempestates 
abiget^  etpristmammentis.sincefitatem  melioxe 
fato  revocabit.  JPersuadebit  iUe,  quam  frustrjk 
9XLetuendum.  tibi  putes  ab  iis  ^  qu>bus  parentis 
^ecuritas  pretio  quolibet  sit.potior)  qvu  salutem 
^jbiam  atque  incoluxnitatem  suo  ipsorum.  sanguinid 
b^n^  reaeipptiam  arbitrentur^  ,r.l 

Sic  erit ,.  patervamantissime  j  «fcqiwlm  tu  cum* 
4q[ue  in  Liiberos.sen^ntiam  feras  y  quidqmd  sta- 
^iere  de  nolus  pU^uerit,  nunqiiam  ab  amando 
|K4Fe  temp«rabuau3.  AiIferreLh»  vitam  c^xm 
jK>test  9  amorem  nullus  unquam  auferet.  Vivei 


rrBER      SECUNDUS.  '497 

ille  superstes  exstinctis  corporibus  y  ac  si  viven- 
tibus  benevolentiam  patris  mereri  non  possit^ 
^esiderium  ejusdem  sepultis  vindicabit. 


AU0USTUS    C^SAE. 


Magnum  est  illud  y  a  uod  infertur  hodi^  vobis 
Accusationis  genus  y  Adoiescentes  carissimi.  Quah- 
tum  est  enim  Ae^s  ac  patris  violasse  majestatem ! 
Ejusdem  regnum  vitamque  attentasse  y  quant& 
quid  majus  debet  videri !  Utrumque  si  tam  ve- 
rum  evincitur  iacinus ,  qu&m  jactatur  constanter  ^ 
quas  possit  esse  tanto  crimini  peena  par  j   vel 

auem  detrectent  illi  supplicii  gradum^  qui  tale 
agitium  admiserint  ? 
Eso  certe^  qui  postulor  in  faac  causft  Judex 
^qiutatis  ,  et  l^esse  majestatis  pariter  ac  pietatis 
vindex  interpeUor  ,  quo  debeo  esse  in  ambos 
animo?  quis  patrocimo  aut  etiam  misericordias 
locus  relmquitur  ?  Equidem  vestra  h^c  aetas  y 
nobilitas  generis^  indoies  utriusque  y  quam  sus^ 
picor  bQnaADL^  et  vestro  dignam  sanguine  y  totum 
zne  vobis  vindicant ;  et  defensoris  partes  ttieri 
suadent^  non  judicis. 

At  .qui  possum  y  quantumvis  ambiam  indul- 
gere  propensissimae  meas  in  utrumque  voluntatiy 
nisi  accusationis  illatee  probrum  ac  dedecus  pe- 
niti!is.eluiUs  j  nisi  vestram  mihv,  iisque  omnibus 

?[uotquot  hic  adsunt  y  innocentiam  approbatis  ? 
dipsum  vero  neuter  sic  assecutus  dicendo  vi- 
deatur  sibi>  suspicionem  omnem  ut  amoverit. 
Non  est  in  prcmipta  declinare  accusationis  odhim  y 
Aixm  aiccusatoris  invidiam  Rex  non  reiugit  ^  ditm 
personameandempater,  reclamante  natur&^  non. 
uxvitus  sustinet.  JNemp^  Regem  arguere  falsi 
Tom.  I.  Xi 


/(pS  RHETORICA 

oui^.  audeat!  Quis  insitam  parentum  animis  ca«> 
ntatem  desideret  in  patre  f 

Utinam  enimYer6  descendisset  Iii!ic  accusator 
aliquis^  et  reyerendus  minus  et  mini!is  arcto  san- 

tuinis  vinculo  yobis  conjunctus,  cujus  suspicari 
dem  liceat ;  in  quo  nocendi  animum  fas  sit  in* 
cusare!  Quamlubenter  accusationis  yim  ac  mo« 
mentum  accusantis  maleyolentiam  denTarem  ! 
Verillm  quos  nocentes  profitetur  Rex  et  pater^ 
quis  eosaem  liberet  suspicione  criminis  ;  quis 
patrocinari  miseris  velit^  quibus  sublata  ratio 
salutis  onmis  ac  conclamata  videri  possit  ?  ^ 

Tamen  dissimulare  non  yelim  y  carissimi  Ju- 
yenes  ^  quod  sensi  y  dimk  suam  uterque  yestrihn^ 
causam  ageret ;  neque  ofiendetur^  uti  confido  , 
vel  regis  ^  yel  pareatis  ailimus  ^  si  profitear  pal^  ^ 
qa6d  ipse  iratus  licet  et  implacatus  ultc»*  yisus 
estpanterpersentire.  Placuitinvobisnatiya  qu^e- 
dam  expersque  fuci  simplicitas  y  et  ingenuus  ia 
dicendo  candor  y  qui  £raudis  malse  partus  esse 
aon  potest.  Spirabat  Oratio  vestra  nescio  quid, 
qnba  latentes  abstrusi  cordis  sinus  recluderet  s 
erat  modestus  invultu  pudor ,  quem  conscia  mens 
nonadmittatin  societatem.  Vidiprofluentes  uber-> 
tim  lacrymas  y  quas  amor  eliciebat^  non  extor- 
quebat  metus.  Interim  mirabar  ego  tacitus,  qua 
jpacto  nocentes  essent  illi  y  qui  toti  ad  innocentiam 
compositi  viderentur.  Nam  etsi  personata  ple* 
rumque  rocedit  improbitas  ^  et  ad  semulanaam 
virtutis  imaginem  est  ingeniosa  magis^  qu&m 
par  esset ;   tamen  firons  ^    oculi  ,  supercibum  p 
yutens  denique  totus  mentis  sermo  quidam  ta- 
citus  y  ac  fidus  interpres  baberi  solet  ^  qui  fallit 
Bar6  y  nec  in  errorem  inducit.  Nescit  fallacia 
yeritatis  personam  longAm  tueri^  se  prodit  ipsa^ 
et  vel  invitis  ac  repugnantibus  obmurmurat. 


riBBK      SECUNDUS.  ^99 

I  Quisquis  malus  est^  sentitconscientiae  stimulos^ 
qui  reum  arguunt;  refor^midat  aspectum  judicis  y 
non  constat  sibi,  dicendo  perturbatur  ^  et  frustr^ 
confidentiam  afiectat,  quam  non  habet.  Id  porr6^ 
quod  mihi  non  est  integrum  non  profiteri  yes- 
tram  in  gratiam,  nolite  sic  gratulan  yobis^  Ado- 
lescentes  ,  quasi  hasc  oratio  mea  yos  absolveret* 
Culp^  vacare  Liberi  non  possunt  j  quos  repre- 
hendit  pater ;  et  hoc  nocentes  satis  debent  Tideri  ^ 
qui  patris  ad  tribunal  damnantur.  Hoc  natura  y 
hoc  ratio  y  hoc  diyinae  leges  humanaequepostulant  ^ 
ita  Liberos  yiyere ,  ut  suspicionis  yel  umbram 
^  parentibus  adimant.  Sanctum  est  scilicet  parentis 
nomen ,  nec  sine  grayi  Liberorum  fla^tio  ofFen- 
sionem  patitur.  Ergo  nox&  quis  yos  eximat  ^  qui 
patri  expostulandi  de  yobis  occasionem  dederitis  ? 
Unum  restat  jam  yobis  in  parentis  clementii 
praesidium  ,  Adolescentes  optimi.  lUius  est  reos 
absolvere  ,  qui  sumendi  poenas  jus  habet.  £go , 
quod  facere  possum  ,   et  quod  ultr6  yolensque 
praestandum  mihi  yindico^  yiam  stemo  yobis.ad 
parentis  gratiam  9  6t  ^  quam  indulsisse  me  non 
pigeret ,  veniae  yobis  deprecator  accedo.  Neque 
veripreces  meas  Herodes  frustrabitur ,  aut  quam 
£uscitayit  ipse ,  fiduciam  illudet.  Non  is  est ,  mihi 
credite ,  qui  exorari  non  yelit ,  et  injurias  yeteres 
non  condonet  lubentius ,  qu&m  yindictam  exigat. 
Imo  nihil  cupidii!is  ambiat  pater  optimus ,  qu^Lm 
ut  persuadere  sibi  possit ,  insontes  esse ,   quos 
nocentes  putabat ;  et ,  qui  nihil  doleat  grayius , 
qu^indignos  seLiberos  genuisse,  patroanantem 
yobis  naturam  multo  aequius  audiet ,  qu^  ini- 
qiiis  de  utroque  rumoribus  credidit. 

Sensi  enimyer^  totum  parentis  animum,  di!un 
suam  ambo  communi  studio  causeun  dicerent ; 
non  temperayit  sibi  y  quin  commoyeretur  filio- 

li  a 


L' 


5oo 


AHSTORICiB 


rum  ad  vocem :  adgemuit  mutu6  gementibas  ^ 
suamque  in  ipso  vultu  perturbationem  prodidit. 
Vidi  et  testes  amoris  non  inficiandos  fletus  ube* 
res ,  qui  yel  invito  erumperent  j  juberentque  jo- 
dicem  deponere  y  ut  indueret  patrem.  Ponite  is 
lucro  tam  feliciter  afFectam  parentis  optimi  to^ 
luntatem  ,  Jurenes  carissimi ;  procumbite  sup- 
pliciter  ad  pedes  ,  amica^prensate  genua,  et  y 
quam  doletis  tam  graviter  amisisse   gratiam  ^ 

*  Htc  dbm  certate  pietate  yestr^  promereri * 

procnmbunt  ^  Qu^  augurabar  ver^ ,  Adolescehtes  optimi  , 
tiTad  pedea ,  uou  'aegT^  inuectendum  patrem  vobis  ut  ignos^ 
Herodc»  fi-  cerct ,  ct  o£fensionis  causas  omnes  obliteran  pa^ 
que  ampiecti.  teretur.  Felices  ambo  tam  facilem^  tam  bene- 
^v^^  volum  nacti  Regem  et  patrem !  Felicior  parens  , 
'  qui,  depositis  deinceps  simultatibus ,  Liberorum 
in  fide  et  amore  tut6  conquiescat !  felicissimum 
me  me  tam  operosse  contentionis  judicem  et  arbi- 
trum ,  cui  dissidentium  litem  componere  ex  voto 
licuiti  Plaudite  mihi  vobisque  ,  Adolescentes 
optimi ,  fovete  omni  ope  atque  officio  restitutam 
in  incljtlL  pi^que  domo  concordiam  ac  pacem^ 
et  receptam  demfim  tam  fortunato  exitu  parentis 
benevolentiam  conspirantibus  studiis  atque  ani« 
mis  retinete. 


tur 

reconciliatttr 


<V%Af%^^M«V«^^^ 


i 


X.ZBER      SEGUNBUS.  5ol 


N  E  M   O 

SORTE  SUA  CONTENTUS. 

CAUSA    SEPTIMA. 

In  Genere  Deliberativo. 


^*^^^t^^i^^^^^^>^^f<m^*^^^^^mt 


ARGUMENTUM. 

Civis  qiddam  moriens  unum  d  'Consangui^ 
neis  quatuor  diversum  vivendi  genus  secutis 
hereaem  instituerat  y  qui  infeticissimus  om-' 
nium  judicaretur.  Hinc  orta  inter  Consangui-^ 
neos  de  adeundd  hereditate  controversia^ 

A  C  T  O  R  E  S. 

Poi.£MONy  Miles.. 
£uPoi.ua^  Mercator. 
Pkodicus^  Causidicus.  . 
Philomathus^  Puer  Grammatictts. 
DiCASTUS^  Causae  cognitor  et  Judex». 

PoLBMONy  Miles.. 

Xta  sum  ad  hoc  setatis  et  naturft  et  arte  ihsti-» 
tutus  j  Judices  y  ut  nikil  uxtquaLm  preeclarius  exis^ 
tim^Teiim  ^  <juam  pro  patn^  et  publicd  utilitate 
duros  quosque  labores ,  vel  cum  vitae  pericula 
tolerare.  Arma,  sudorem,  pulverem  supellectili  ^ 
mimditiis  et  conviviis  semper  ante  haoui.  Nou. 
yenio  sortis  asperitatem  deprecaturus ;  non  mi^ 


502  KUBTOKIC/E 

Utiam  gravem  conqueror  aut  infiructuosam.  Paucis 
in  diem  assibus  animam  et  corpus  asstimari^  levia 
suntkaec  patriam.  amanti.  Vulnera ,  durahyems  , 
exercitae  asstates,  bellum  atrox^  autpax  sterilis, 
desidi&  et  otio  molliore  mihi  jucundiora  semper 
fuerunt;  neque  haec  operosiAs  coounemoranda 
]am  arbitrarer  9  aut  pro  innumeris  laboribus  ac 
8Brumnis  mercedem  uilam  k  yobis  postularem  ^ 
nisi  debitam  mibi  y  et  eo  tanti!im  nomine  adeun- 
dam  hereditatem  consanguinei  mei  denegarent* 
Utinam,  Judices,  opes  illae  y  de  quibus  capes- 
eendis  inter  nos  hodi^  certatur,  rei  ben^  ac 
feliciter  pro  patrilL  vel  gestae ,  vel  gerendse  pr»- 
mium  prop«nerentur !  Haberem  in  rect^  factorum 
conscientia  y  et  vestris  omnium  de  me  judiciis 
certam  et  inficiandam  nemini  hereditatis  repe-^ 
tendae  rationem ;  aut ,  si  deesse  nobis  quidpiam 
ad  veram  germanamque  laudem  viden  posset , 
mercedem  illam  novo  jure  novHque  glori^  ^  et 
me  ipsum  et  patriam  celebrando  nromererer .  Hos- 
tem  lerire  y  agitare  praesidia  y  nihu  metuere  prseter 
turpem  famam;  humi  quiescere  y  eodem  tempore 
et  inopiam  et  laborem  perferre  k  pueritift  edoctus 
8um  y  et  patiens  operis  ac  disciphm  animus  ^  e6 
deinceps  generosius  raperetur  ad  ea  quas  magna 
sunt  f  i]u6d  imimtia  quseque  toleravit.  Quse  cae*- 
teri  formidare  solent^  iis  adeundis  ac  sustinendis 
assuevimus.  Nihil  nobis  videtur  arduum  quibus 
saepe  necessitas  in  loco ,  spes  in  virtute  y  salus  in 
victoria  fiiit.  At  quoniam  consaaguineo-  nostro 
morienti  fiut  is  animus  ^  ut  bonomm  suorum 
Keredem  institueret  eum  ,  qui  in  eo  ^  quod  se- 
cutus  esset  ^  vivendi  genere  y  infelicissimus  om- 
mum  judicaretur  y  liceat  mihi ,  Judices  y  hodi^ 

{>rimiim^  gravem  militiam  queri ,  et  quas  amore 
audis  ^  caritate  patrice  ,  vestrae  salutis  stadio 


X.IBBR      SBGtTNDUS.  5o3 

contemnendas  pataTi ,   conditionis  nostree  cala- 
tnitates  et  aerumnas  in  apertum  proferre. 

Agite^  quae  vita  illa  est^  quam  ducimus  in- 
fortunati  Milites  ^  si  tameii  appellanda  vita  est 
illa  y  quae  letho  propior,  quam  vitae  ,  contiauos 
mortis  metus  adjunclos  habet?  Quanquam  mori 
non  usque  ade6  miserum  est  ^  at  morte  ipsi  vita 

ravior  y  quas  tam  luctuosis  casibus  referta  idt. 

[uot  terra  marique  subeunda  nobis  pericula  ? 
Inter  hostes  ^  pugnas ,  strages  y  incendia  ^  caedes  y 
et  peipetilam  cruentsD  mortis  imaginem  versa- 
mur.  Literim  victus  tenuis,  vestitus  asper ,  rarus 
ftomnus  y  frequentes  vigiliae  ^  humi  cubitus.  Jam 
belli  quis  tandem  fructus  est  ?  Hic  tibi  turpataa 
cicatrioibus  genas  ofiert  y  iste  truncatas  nares  , 
ille  e£Fossos  oculos  y  alter  amputata  brachia^  alter 
confir^DDtis  vel  etiam  excids  pedibus ,  vestigiis  in- 
cedit  non  suis.  Hi  sunt  muitares  ludi  y  hsdc  la-> 
boris  merces^  hoc  impensi  sanguinis  praemiom 
miseris  rependitur. 

Quod  si  nostrdUn  quibusdam  iniqua  Martaa 
alea  pepercerit  j  si  tot  laboribus  ac  pericuUs  m-* 
perstites  beata  pacis  tempora  nacti  fuerint ;  quiete 
illi  quidem  firuuntur ,  sed  illft  tam  inop^  y  tam 
molest^  y  ut  pacis  gaudia  corrumpat.  Nomm 
quippe  bellandi  genus  ofifertur  ^  in  quo  arma 
nostra  inutilia  sunt  ,  adversiSis  famem  y  qua» 
acriiis  y  quam  hostis  y  urget  y  quae  haurit  vitauia^ 

J)raecordia  carpit  y  artus  depascitur  ^  condit  |Dcu-* 
os^  vocem  elidit^  animum  peredit  ipsum  et  ex^ 
tinguit.  Qu^  durum  est  y  Judices  y  quotftdi& 
mortem  optare  y  et  vitam  rosare  l  precariam 
cert^  vitam  vivimus  inter  creditoreB  y  qui  nobia 
instaiit,  carcerem.  minantur',  beneficia  expto^ 
brant,  e6  magis  metuendi  y  qu6d  nihil  'metuant 
praesidio  legum    armaji  :  qui  soluti  armonutt 


5o4  RHETOH-ICiE 

metUy  milites  despiciunt ,  quos  saeriente  bello 
venerabantur  :  qui  mutato  tempore  mutati  pa- 
riter  lacessunt  jurgiis  ,  et  contumeliis  onerant  y 
quos  supplicibus  votis  ac  precibus  paul6  ant^ 
prosequeb&atur.  Sic  prostratis  iugatisque  patrias 
Lti Jus  ,  hostes  i>atiia  nutrit ,  quaJum*^tant6 
intolerabilior  inimicitia  y  quant6  minus  ad  eaia 
demulcendam  praesidii  relinquitur. 

Scilicet  aes  alienum  contraximus  :  hoc  belli 
lusuis  consumpsit ;  et ,  quod  temporis  necessitas 
obtulerat,  ia  avaritiareposcitimplacata  semper 
et  inexorabilis.  Hinc  aspera  nobis  cuncta  ,  Judi- 
cos;  domi  ino^ia ,  foris  ses  alienum.  Nibil  prseter 
miseram  emimam  reliqui  babemus  ^  sine  gratii  y 
sine  auctoritate  iis  obnoxii ,  quibus  y  si  yaleret 
hostis^  formidini  essemus.  Qu^dsi^melioris  for- 
tunse  spes  affulgeat ,  quee  levare  aenimnas.  nos- 
tras  \  et  miserias  consolari  posse  videatur ,  ad- 
versos  experimur  ipsos  consanguineos  y  quo^  non 
tam  rerum  suarum  necessitas  j  quam  nabendi 
ciipiditas  insatiata  exstimulat  ;  qui  dediscere 
^JLutur  conditionis  8U«  commoda ,  ut  misero» 
se  fingant  et  mfortunatos.  >^ 

Nam  quid  Mercatur^  incommoda  nobis  ob- . 
tendat  consanguineus  ille  noster^  tranquillitatis 
et  abundantias  suae  fastidiosus  ?  Obscuriorem 
Titam  degit?  at  securam  et  quaestuosam.  Aus-^. 
trumimetuit  commissas  pelago  merces  jactantem? 
at  procellis  luctantibus  navis  erepta  breves  mo- 
lestias  consolatur.  Hla  vim  maris  aut  praedonum 
furorem  exnerta  spes  laetissimas  interdilun  frus- 
tratur.  At  haec  onentis  onusta  spoliis  et  patriis 
finibus  reddita  feliciter  jacturam  levem  abunde 
compensat.  Non  ille  cert^  pulveris  unquAm  pa- 
tiens  atque  Solis,  sed  in  umbrlL  atque  in  otio,  do- 
me&ticos  intrap^natesplacidissimum  aevumexigit« 


LIBER       6EGUNDUS.  5o5 

Et  ille  ,  credo ,  strepitum  fori  ,  litigantium 
tricas, et  suam  in  cognoscendis  aut  agendis  causis 
assiduitatem  jactabit  y  hominum  ,  si  Superis  pla- 
cet  y  infortunatissimus.  At  quanti  est ,  Judices  y 
tutorem  legum  ac  defensorem  audire  ?  esse  unum 
aliquem  ex  beatis  illis  hominibus,  quorumex 
arbitrio  controversiae  civium  dirimentur  j  quid 
de  capite  fortunisque  Procerum  ipsorum  summo 
jure  pronuncient  ,  quorum  patrocinium  n^emo 
non  ambiat ,  favorem  et  gratiam  non  aucupetur, 
benevolentiam  quovis  pretio  redimendam  non 
putet?  - 

P^co  j  Judices  ,  operosiiis  dicere  de  puero  , 
cujus  hsec  summa  felicitas ,  ut  nec  miseriam  sen- 
tire  possit^  nuUIL  spe  y  nullo  timore  ,  perturbatus» 
Exulant  ab  hac  a^tate  sollicitudines  ,  curae  y 
anxietates.  Securi  omnes,  quanti  caeteros  ho- 
mines  cupiditatum  aestus  exagitent^  hoc  pueri 
provident  unum^  ut  aetatis  ilore  ,  dixm  ucet, 
^perfiruajitur.  Inspicite ,  quaeso ,  quemvis  ex  illis  , 
qtudquam  ne  videtur  in  fronte  ,  in  oculis  /  in 
vultii ,  qu6d  moerorem  sapiat ,  aut  potiiis  incre- 
dibilem  quandam  animi  I^titiam  ac  tranquiUita- 
tem  non  spiret?  Sed  quid  ego  vos  moror  ?  Date 
mihi  quemquam  tam  florentem ,  tam  beatum  y 
tam  rebus  gestis  vel  honorum  gradu  praestantem, 
qui  suam  "cum  hac  aetate  sortem  commutarc  non 
veUt. 

Audistis  ,  Judices  ,  quae  mea  fuerit  vita ,  cui 
requies  in  labore  fiiit,  in  miseriA.  curisque  sola- 
tium.  Nunc  attendite ,  quae  mea  in  his  rerum  ad- 
junctis  conditiosit,  cujus  ingravescens  jam  aetas 
et  omni  praesidio  destituta ,  in  und  modicae  he- 
reditatisrexpectatione  conquiescat.  NoUte ,  quaeso, 
Judices,  defraudare  me  subsidio  tam  levi }  neque 
eommittite,  ut,  quod  mihi  cunique  lucis  exi- 


/ 


5o6  HnBTOKICiE 

gendum  superest ,  id  yulneTe  yestro  maturii^9  j 
qu^.suo  tato  extiiisuatur.  Innumeris  pro  pa- 
trill  defiinctus  laboribus  ac  periculis ,  penes  vos 
erit  y  Judices  ^  ut ,  aut  in&ratam  yitam  deseram  y 
aut  quod  exigendum  vitae  superest^  ant6  acti 
temporis  molestias  quoquomodo  consoletur. 

supoLUs^  Mercator. 

Si  mentitas  falsasque  siortis  suas  molestias  fict& 
et  inutili  q  uerimoni^  persequi  satis  habtdsset  in- 
justus  Polemon  ^  neque  nostros  omnium  laborea 
ac  duram  praesertim  Mercatorum  conditionem 
despexisset  ^  tulissem  asqmilis  ^  Judices  y  et  de 
Militii  vel  iniquii!i8  expostulantem  sustinuissem. 
Veri^m  qtds  feratinsultantem  alienae  calamitati  ? 
quis  ,  imicum  miserias  nostra^  solatium  ^  justos 
legitimosque  gemitus  invideri  nobis  patiatur. 

Sed  age  porr6  ^  quid  quereris?  quid  luges? 

?uid  desideras  ?  quid  tibi  tam  durum ,  tam  acer^ 
upi ,  tam  luctuosum  Militia  contulit  ?  Hominem 
inspicite  ^  Judices ,  et  icapite  adcalcem  d^igenter 
considerate.  Video  nifidas  ac  florentes  genas  ^ 
tensam  probi  et  succo  pinguiore  refertam  cutem  y 
quam  nec  solis  aestus  ^  nec  pulvis  decolor  obscu- 
ravit.  Nulla  cicatrix  in  vultu,  quae  decorem 
frontis ,  vel  oris  spedem  et  eLegantdam  deturpet  i 
nihil  vel  recisum  in  bracbiis  vel  oflensum  obji* 
'citur.  Canora  vox^  latera  firma  ^  robustas  vires 
flc  vegetae  nondiJun  infiractam  laboribus  belliris 
valetudinem  arguunt.  Stat  corpus  bell^  suis  pe- 
dibus  y  nisi  forte  sub  crassiori  mole  identidem 
fatiscant.  Hiccine  belli  fiiictus ,  quos  tam  miseros* 
depingis  ?  Tam  sanos  remittit  Militia  ^  tam  vi-» 
vidos ,  tam  valentes  ? 

Quanquam  demus  hoc  tibi :  molestias  habeat 


rZBER      SSCXTNDUS.  5oj 

suas  isthasc  armorum  conditio  y  quam  profiteris : 

!>atiatur  interd^lm  nonniliil  (JUfficultatis  ,  dum 
ervet  bellum  acriilis  y  et  metuendus  hostis  im* 
minet.   At  itane  despicienda  merces  iila  est  ^ 

?uam  milites  ferunt  ^  rei  fortiter  gestse  gloria? 
arumne  labores  quoscumque  consolantur  fiisi 
bostes  y  defensa  patriae  libertas  ^  parta-victoriarum 
monumenta  ?  Vel  si  qua  igiimunqn^  ferre  vul- 
nera  contigerit ,  quis  vel  hoc  pretio  ben^  redemp* 
tam  nominis  immortalitatem  non  puUt? 

Nobis  Yer6  miseris  Mercatoribus  y  Judices  y 
nihil  objicitur  ejusmodi ,  quod  do^ores  nostros 
mitiget  j  aut  in  rerum  nostrarum  angustiis  solatio 
sit.  Nam  ciim  yitam  ducimus  asperam  prorsils  et 
acerlymi  y  tum  eai^dem  obscuram  et  ignobilem  ^ 
quoone  inficiari  quidem  miles  visus  est y  tolera- 
xaus.  Neque  yer^levissimas  inter  nostrae  sortis 
miserias  numera^dum  illud  accedit  y  qu&d  M err- 
catorum  impensis  et  siunptibus  belluli  isti  homi-* 
nes  ac  polituli  se  se  efierunt  insoientiiis  y  et  plumis 
omati  non  suis  j  oculos  inani  fiico  perstriiigunt.. 
Nemp^  ^  quod  stultS  comparsimus  defraudantes 
genium  y  uli  absumunt  impun^.  Nobis  iiiterini 
solvenda  versura  est  9  et^  di!im  creditores  urgent 
iniquiiis  j  vasa  nobis  quamprim^un  non  sine  gravi 
vel  vit»,  vel  saltem  lamse  periculo  colligenda. 

Jam  in  MercaturlL  £Eiciead&  y  quis  esse  pacis 
modus  ac  quietis  possit  ?  quod  tempus  anxietate 
vacuum  ac  miseriarum  expers  lioeat  expectare  ? 
si  belii  metus  ingruaty  si  lervere  coepent  armo- 
rumiuror^  quanto  rerum  nostrarum  in  periculo 
versamur !  Quis  opes  fortunasque  nostras  j  qua« 
lescumque  sunt  j  salvas  pr^estet  et  incolumes  y 
ci!im  illae  vulgo  positse  reperiantur  hostium  iu 
manibus  qui  commuiiibus  dissidiis  rem  in  suam 
abutuntur?  Moz  intercludi  commeatus  ^  turbari 


5o8  RHETORICA 

commercium  ,  infesta  piratis  ac  prasdonibus  fierf 
liiaria ,  neclibera  deinceps  mutandarum  mercium 
*  facultas  superesse.  Tum  demum  actum  est  de 
Dobis ;  frigescimus ,  lucrum  omne  cessat  ^  et  cum 
lucFo  vita.  Atque  utinam  praeterita  bellorum  ca- 
lamitas  mini!is  id  liquid6  docuisset !  Huc  hodi^ 
res  nostra  rediit^  ut^  aut  nihil  vendere ,  aut 
xmllo  pretio ,  aut ,  Cj0^d  pejus  est  y  dubia  incer- 
t&que  emptorum  fide  necesise  sit. 

oed  ipsfim  pacis  tempus,  quis  credat^  non 
magis  commodum  aut  opportunum  nobis  videri? 
Sic  est  9  Judices ,  pax  illa  tam  amica  caeteris  ^ 
omnibus  tam  expetenda  nihil  admodilim  juvat 
Mercatoremj  aut,  si  quid  fortA  conferre  videa- 
tur  soUicitudinem  certe  atque  anxietatem^pun- 
quam  adimit :  di!im  merces  nostrse  j  si  quas  sunt^ 
vota  y  spes ,  vita  ipsa  fragili  A  tabulA  ventorum- 
queludibrio  dependent.  Tamen  haec  una  vitandas 
paupertatis  ratio  ^.  ut  infesta  procellis  ac  tempes-  . 
tatibus  maria  perpetu&  decurramus;  ut  neque 
firigoiis  asperitate  ^  neque  asstatis  ardoribus  retar- 
demur  y  ut  continuis  jactati  periculorum  casibus^ 
omnes  ponti  coelique  minas  sustineamus. 

Saltem  si  tot  inter  labores  ^  quibus  defimgi- 
mur  y  spes  aliqua  gloriae  misens  afiulgeret !  si 
8Uinm&  rerum  nostrarum  in  angusti&.  stimulus 
vlaudis  aliquis  subjiceretur  l  si  <mm  obluctamur 
ventis  ac  tempestatibus  sempitemae  famae  me- 
moria  jacentes  suscitaret !  Nam  quis  nesciat , 
quales  accendat  animos  ad  magna  quaeque  co- 
gitatio  posteritatis  y  et  consecrandi  venturas  in 
aetates  nominis  expectatio.  Pulchrum  est  enim- 
ver6  insudare  iaboribus  ^  d{im  merces  t^m  glo» 
riosa  proponitur ;  dulce  est  sanguinis  pretio  no- 
minis  sui  immortalitatem  promereri.  Brevis  est 
ille  vitae  quantumvis  operosa^  vel  ^utuma^  cur-  - 


L  I  B  B  B.      S  B  C  U  N  D  U  $.  5oO 

sus  y  quam  amplissimum  virtutis  praemium  glo- 
na  sempitema  compensat.  ' 

Verdm  hoc  ipso  carere  solatio  nos  oportet. 
!Nulla  spes  glonae^  nuUa  parandi  nominis  ex- 
pectatio  labores  nostros  rencit  ac  mitigat.  Post 
cxbaustos  graves  terr^  marique  periculorum  ca- 
sus^  morimurdenique^  vel  absumpti  naufragip^ 
yel  alienis  i:i  oris  ignobiles ;  aut  si  fatis  ceaere 
patrio  in  solo  contigerit, 'sic  tabei^nae  yilis  in 
umbri  consenescimus,  ut,  qui  corpus  obruit  tu- 
mulus  y  idem  nomen  obruisse  merit6  nuncupetur. 

Cujus  est  porr6  nostris  mederi  incommodis-^ 
Judices  y  nisi  bas  sibi  partes  dBquitas  vestra  at- 

gue  humanitas  vindicet  ?  Vestns  bodi^  recum* 
it  in  manibus  tota  Mercatorum  infelicium  fidu- 
cia.  Si  non  inutiles~peniti!is  Reipublicde  ad  hanc 
usque  diem  extitimus ;  si  labores  aliquand6  pro 
communi  causlL  su^ceptoscomprobastis^  datenoc 
yel  leve  vestri  in  nos  animi  monimentumy  ut 
conditionis  nostrae  acerbitatem  pariter  atque  ob« 
scuritatem  quoquo  modo  compensetis.  Sua  Mili* 
tem  gloria^  Causidicum  digmtas^  Puerum  ipsa 
calamitatis  omnis  expers  astas  abund^  consolan*- 
tur.  Nos  ejusmodi  praesidiis  destituti  infortunati 
Mercatores  y  aliquod  saltem  in  saneti  yestrorum 
judiciorum  aeqmtate  solatium  habeamus. 

FBOBXGus^  Causidicus. 

Cixm  multa  sunt^  quae  singularem  mihi  in  ho* 
diemlL  contentione  securitatem  atque  fiduciam 
afiemnt,  tum  illud  cert^  me  recreat  inprimis, 
qu6d  tot  defensores  causae  meas  ,  quot  sum  nao^ 
tus  Judices  y  mihi  jure  cratulari  possim.  Nam 
cilim  nemo  sit  yestrAm^  Judices  integerrimi,  qui 
proprisLcompertum  experienti^  nonliabeat^  quaur 


5lO  &H]ftT01lXCJB 

tis  hs^  vita^  quam  in  foro  trahimus^  aerumni.9 
obnoxia  sit  ^  quis  erit  ^  Tobis  ^  qui  occupandai]i' 
uno  miseriarum  atque  calamitatum  nomme  be- 
reditatem  mihi  denegandam  arbitretur?  Nibil 
esset  ultra,  quod  adderem ;  jam  dicta  cau^a  vi- 
deri  posset ,  nisi  fecissent  fucum  aliquem  ador- 
natis  ad  pompam  magis  ,  qu^  ad  v^ritatem 
complorationibus  ilii  sodales  mei  ^  et  ^  ad  retun- 
denaam  subdoke  orationis  malignitatem  y  vestra 
me  auctoritas  juberet  perorare. 

Dicam  igitur ,  Judices,  qu6d  sentio^  non  tam 
ad  revincendam  causae  meae  sequitatem  y  quse 
perspecta  jam  esse  debuit,  quam  ad  reyellenda 
pr8S)udiciay  quse  fiitilis  consobrinorum  meorum 
oratio  afferre  potuisset.  Desudarunt  illi  quidem 
plurimilan  ^  varias.  ut  conditionis  illius^  quam 
amplexi  sunt  y  molestias  exhiberent  ^  et  ^  quod 
XKiirum  quibusdam  videbitur^  non  fu^it  tam  in- 
diserta  perorantium  in  su&  causi  facundia ,  qu^to 
expectari  d^buisset  ab  iis  y  qui  Litteras  nihil  ad* 
modiun  attigerunt. 

Ego  certe  y  Judices ,  parum  sequus  rerum' 
destimator  audiam  ^  si  velim  nihil  esse  peniti!ls  ^ 
quod  expostulent  j  aut  si  sortem  uUam  putem  ^ 
praeter  unam  pueritiam ,  esse ,  quse  nuliis  om- 
nin6  difficultatibus  conflictetur.  Sit  ita  sane  :  la- 
boriosa  sit  militia  ,  dum  arma  fervent,  dum  la- 
cessendus,  aut  sustinendus  hostis  est  :  habeailt 
et  Mercatores  sortem  qu6d  incusent  suam  y  dum 
amissas  naufragio  merces,  aut  fides  emptorum 
malafortunce  melioris  expectationem  fefellerunt. 
Tamen  nec  labores  illi  continui ,  nec  illa  peri- 
cula  passim  obnoxia  sunt. 

Non  est  Militis  tam  misera  conditio,  ut  vel  in 
castris  semper  ,  vel  in  stationibus  ,  vel  inter 
pugnas  ac  cssdes  perpetu6  versetur.  Post  belli 


'       LIBIIR.      6ECUNDU8;  Slt 

fragores  ac  tuxnultus  ^  veiiiant  tandem  amicaG» 
pacis  tempora^  quibus  laboris  expertes  omnis 
nec  sine  praemio  JVIilites  liberi  dimittuntur  y  et 
natale  |*evisunt  solum  eo  majori  suorum  gaudio, 
qua  diutii!is  abfuisse  videantur.  Testem  unum 
te  voloy  consobrine  amantissime^  quid  est  jam, 
qu&d  militiam  incuses  y  aut  de  sorte  tu4  conque- 
raris?  Vivis  in  medio  patriae  sinu  j  inter  propin**' 
quos  ac  familiares  tuos  versaris.  Kon  jam  obstre- 
punt  litui  y  aut  dat  buccina  signum  ad  pugnam  ; 
non  conserendae  manus  cum  Iiosjte ,  non  ejicien- 
dus  vallo ,  aut  persequendus  acriter  incumbit. 
Non  xapiendae  urbes^  non  expugnanda  castra^ 
non  dubius  armorum  casus  pertunescendus  ob* 
jicitur .  Positus  extra  omnem  Martis  aleam  pal* 
marum  in  umbr^  requiescis  suaviter  ^  et  labores^ 
si  quosexhantlaxecdntigit^  blandoin  otio  abunde 
compensas. 

!Nec  Mercatoris  sors  gravior  j  Judices  ^  quan-* 
tumvis  illi  conquerantur.  Neque  enim  imesta 
scopulis  ac  tempestatibus  maria  perpetu6  decur* 
rit , '  aut  tanto  semper  Orientis  opes  pretio  xe- 
dimuntur.  Non  onmes,  qude  de  portu  solvunt 
naves  triste  patiunturnauiragium;  redeunt  illa&^ 
nt  plurimiiun^  onustae  mercibus  y  ipsamque  ade6 
Mercatoris  avidi  vincunt  expectatioiiem.  Plaudit 
ille  sibi  ,  grates  agit  Superis  y  et  priores  y  si  quas 
fecerit  ^  jacturas  oblitus  exultat  ac  triumpbat. 

At  quam  dispar  rerum  nostrarum  conditio  ^ 
Judices  y  quibus  nuUum  in  vit&  fempus  moles- 
tilL  atque^sollicitudine  vacuum  Superies^e  volue- 
runt !  rfam  sive  versamur  in  foro,  seu  manere 
domi  contingat ,  quanta  utrinque  laboris  atque 
asgritudinis  seges  occurrit*  Agite  enimver6  j  an 
4urius  quidquam  est,  qu&m  nostra  illa  quoti- 
diana  in  foro  assiduitas  y  quae  liomines  totos  sibi 


5l2  KHBTOaZG^ 

deposcit?  quid  molestius,  quam  obtundi  litigan^ 
tium  clamoribus  ^  impeti  calumniis  y  maledictis 
provocari ,  neque  uluus  unquam  posse  mereri 
gratiam  y  quin  alterius  invidiam  atque  malevo- 
lentiam  incurras? 

Saltem  si  qua  pax  domi  et  tranquillitas  labo«- 
res  fori  exciperet  j  si  pars  quietis  uUa  posset  ex- 
\  pectari !  Venlmi  quantam  illic  rerum  molem  of- 

tendimus  !  Plena  litigantium  aula  te  reducem 
opperitur ,  quos  vix  missos  feceris ,  ci!im  pulsan- 
tur  fores  ab  aliis ;  quibus  de  jure  suo  consulan- 
tibus  nisi  respondeas,  aut  injustus,  aut  deses, 
aut  imperitus  babeare.  Interim  abit  de  die  quod- 
cumque  supererat,  et  nox  succedit  non  iabo- 
riosa  mini!is  ac  molesta ,  quam  in  rimandis  y  ex- 
cutiendis,  yolutandis  ad'nauseam  atque  fasti- 
dium  tricarum  ambagibus  traducere  msomneiii 
oporteat.  Nam  congestis  undique  saccis  obnii- 
mur  ,  non  illis  proiect6  y  quibus  beatulus  ille 
quondam  indormiebatinliians ;  sed  talibus,  quos 
nec  fiires  eripiant,  nec  compilent  servi,  nec  ne- 
redps  invideant.  Quis  porro  tot  laborum  fructus 
est !  quam  mercedem  vigiliarum  nostrarum  fori- 
mus  ?  hoc  enim  ad  caeteras  miserias  accedit ,  qu6d 
vel  nullum ,  vel  exiguiun  contritae  in  alienis  re- 
bus,  et  qua3  nihil  ad  nos  pertinent,  vita^  emo- 
lumentuiti  capiamus. 

Atenim  ,  inquiunt ,  ita  ne  vili  reponendumlbi 
loco^  quod  amplissimo  defimgimur  magistratu  y 

3u6d  monstramur  digito  praetereuntium  y  qu6d 
e  fortunis  ac  de  capite  civium  pronunciamus. 
Et  hoc  ipsum  y  Judices  ,  quod  existimationem 
habet  aliquam  in  vulgus  y  nostis  ,  auanto  oneri 
nostro  atque  ittcommodo  vertatur.  Nemp6  y  dum 
tuemur  inter  concives  nostros  auctoritatcm,  diim 
convenientem  dignitati  gravitatem^  affectamus  ^ 


I.IB£]i      SfiCUNDUS.  5l3 

iBterim  nec  relaxare  aniBmtn^  necgenio^indul-» 

fere  ^••nec  capere'  ofalectatianem  uilam-iibst^ 
iudo  ^  jocis  >  festivaoribiis  faominum  societatibua 
excludimur  :  >turpe'  ducimtiS'  vel  semel  «n  mono 
redire .  et .  ijocari ;  ade&  t  ma jestas'  ipsa  «nsfieritf  ^ 
qiiod  exercemus  ^  misemnoeet  ^  et  mefaJDCtkfaile&l» 
severioris  et  morosions  yitse.  neoessitatem  im-» 

ponit  «      ♦      .  : . '  i .  »•»  ^  •  iM   . 

Quid  superest^  Judices.  inrt^gerrimiy  ^nssi^ul 
molestias  nbstras  ,  d{im  lioet ,  leTeii&  iesiparte  ^ 
et  laboriosae  conditionis  acerfaitatem  aliqnxyt^- 
latio  mitigptis.  Prosit  -nofaisisaltem  faodii&^Hiu6d 
faominum  inibrtunatissimi  ot  nuncupajhur  *  eb 
sumus.'  Intelligant  illi ,  miorum  grati|L  id  oneris 
auscepimusy  au^m  sit  arduum  ac  difiiciie  defiuij^ 
Magisiratu.  NoTerint-0mnes.quanti!im;debi^i^ 
assiduis  eorum  lafaorifaus,  cpii-pufalicas  titilitatis 
caus^  "proYinciam  ejusmodi  sustinere  ^nos  gra* 
vantu£«;..'  .....  r  •  •■   •   *:/••'••♦ 

PHiLOMATHUS  ,  Puer  Grammaticus*    .  * 

•Si  quid  iucfftis  et  addmatis  ad  pompaim  fGcpiH* 
8ofarinonw:meoram;oratioiiifaus  creditiirv/Judi^ 
cesan|ej9(erriil]i.$  nifail  es^youdd  ego  iii£e|f££)MiejD 
perorampro  me  ipso  aggreoiar  ;^  dictacama-es^j^ 
mortatium  iUi  ^  quotqnotisunt'  infortunatissimi 
eensefaitnftnr  y  neque  me^>spes  ^ulla  capaunflser.iie-^ 
reditat»:deinceps  respioit^  •  At  uuoniam  mifai.rem 
esse  cert6'  scio  'Cum  iis-  ^udiobus  >  quorum  i  n)Ba 
sagacitatiimponitur  ^^necilluditur  aequitati  y  ^ui^ 
rationesui muneps nostiram ^faanc  astateman-^or 
patrooinio  ac  clienteyL  posifiam  tueri  defa^aM  ,  id 
ausim  mihipolliceri  ^  non  tam  (edsse  yofaisiucum 
adyersarios  meos  mentitis  si|is  comploratiombuar 
ac  que^relis  y  <}uin  et  me' vicissim  ^  quae  vestra  est 
humanitas  >  benign^  aiidmiaa. 

Tom.  I.  Kk 


y 


»♦»  '   I  « 


Sl4  RHET^OKICJE 

.Aaljaimi^m  quidem  Uceat  milii,  ®<pis8imi 
Jtisditesr^  xequixere 'Gomobrinorum  meorum  aut 
mebiotifiLm',.  aut  sinceritatem  ^  (Kun  <juasi  pro 
juresuo  sibi  vinidicaiiki^.astatem  hancnostram  ab 
^mni^BirorsJis  molestii.esse  aUenam  ^memoriam 
dicdlfidudfces  ,  si  labores'^  quos  olim  exbantla* 
f unt  ipsii^.  :jam.oblitisunt  ^^  sinceritatem ,  si  me- 
mores  etiamnum  durioris  illius  disciplinse  y  quam 
eirperin^iir ^' dissimulareipeltinaciter  obstinant. 
0:;;aK(}iBdbaberent  su&agii  et  calculi  facultatem 
qaotcpipt:  Mc  adesser  video  laborum  nostrorum 
^ooios^  ^t  aetumnamm  iparticipes  carissimos  con- 
d^cipulos  !  6  sieorum.«ex  arbitrio  contentionis 
biadierriae  gtayitas  decfdei^tur^!  quotusT  tandem 
esseii^  quiem  mibi  eauseemese  suf&agatorem  non 
poUideier!  qui.rerum/aiostrarum  angustias  ex<^ 
pertusilbrt^.  phis  .eequo^^^non  &teretury  inter 
ea&t^ras  'Vitae  Lujus:  conditiones  adicdescentiam 
esseomnium  calamitosissimam?  Quanqu^mquid 
alios  rerum  mearum  de£^nsores  ambiam  ?  Ignos- 
cite ,  Judices  integerrimi  ,  si  diffidere  videar 
aaqiiitatk  .yestra^  ^  vel:.:et]am  bumanitati.  Nam 
ubijitandem  causa  nostia  felicifis '  coiii{uieacat  ^ 

SttJkapa^Mxd'  eos,  .'quibud  nec  sagacitais  ^d.pervi- 
toduin>y   niec  axt' d^liberandum  aeqmtaKS  9  nec 
conatantia  ad  judicandttmjunquam  defuere^. 
--iHisiagoi^etus'^  Judices^dicamjiQn  miinlis^i^on- 
fidenter :  quam  Tei:^  , '  qui^d  <sentio ;  expoiuun  ^gce* 
vil»raa;smeluco',  qiiiini  duram*in  boc  studioruilPL 
€Uj|Ticdl6  «xerceamus  artem.  Habeant  sdn^  Con-^-v 
sanguinei  mei ^  de  canditione  quisque  su&  quocL  ', 
_  ^poistulenl!.  Tanien:iila  ^  quas  non  ben^  auro  pro  { 
toto  ilibertas  venditur',-  iBis  integrairemanet  ^ 
nobi&eripitur!  Tibi^Polbmon^  beilum  displicet? 
tibi  f  Enpole  y  commercium  oneri  est  ?  te  ver6  ^ 
Frodice  ^  fori  cepecutat^&atidia?  £ia  y  mutalis  , 


*v 


/ 


I.IBE11      SECUNDU8.  5x5 

cliscedite  partibus ,  aut  omnin6  abstinete  ab  ek 
arte  ^  quam  profitemim.  Quid  in  mora  est?  eoce 
viam  yobis  ad  felicitatem  aperui  certifisimam  ; 
licet  onmibus  ac  singulis  beatos  esse  :  nobis  ju- 
gum  excutere  ^  cui  subjicimur  y  noA'  lic^t.  Ah  ! 
video  ^  obliti  estia ,  aut  potiilts  ^ssimulatis  mali- 
tiosd^  quanti  sit  oneris  alieno  semper  arbitrio 
vivere  y  nunqu^suo ! 

Etenim  it^  vivimus ,  ut  campanula  yigilandi , 
dormiendi^  edendi  ^  Jejunandi  ^  laborandi^  fe- 
riandi  magistra  sit.  (jaudes  stertere  multam  ia 
diem  iiestemo  fessus  labore?  Ecce  importunus 
ant^  solis  ortum  sonus  h  stratis  exturbat.  Dor* 
mire  non  juvat  ?  Datum  est  signum  ad  quietem  ; 
decumbendum  est.  Fames  urget  ?  bora  non  in- 
sonuit  ^  servanda  jejunia*  Non  esuris  ?  coenas 
tempus  est  ^  truderis  ad  mensam  vel  invitus. 
Fenari  velles?  invitat  tranquillse  lucis  amoenitas? 
/urget  importunus  monitor  ad  studium.  Ludere 
in  pradsentift  non  amas  ?  aer  pluvius  est  ?  nibil 
agisj  dies  est  dicta  Ludo;  necesse  est^  ut  vel 
cum  £istidio  ludas. 

"Qnanquam  toleranda  bsec  quidem  vel  dura 
visy  si  nuUa  gravior  adhibereretur  j  at  caeteri^ 
in  rebus  vim  iniquam  quis  ferat?  O  si  fer^iidam  9 
quotq«et  estis  vos  y  Judices  y  a^steri  silentii  uq- 
cessitatemliaberetis !  d-sidiebus  singulis  multas 
per  horias  numetosissimo  suavissimoque  in  con* 
aessa  ne  proferre  verbukun  ;  quid  dico  ?  si  ne^ 
mussitare  etiam ,  si  nec  contorquere  quid^m  hikQ 
et  illilic  oculf>s  liceret !       • 

.  Jam  durum  est  habere  quempiam  cui  obtemr 
peres  ?  Quid  habere  multos  ejusmodi  ?  quid  ob^ 
vios  quosque.  tot  naHcisci  censores  rigidassimos , 
tot  severos  Judices  ^  tot  obtrectatores  miserae  ju- 
ventutis  ?  Hilarus  es ,  comis  ^  festivus  ^  ut  tert 

Kk  2 


5i6  RiifiToaxcie 

cetatis  nostrae  conditio  ?  -Invenias  qui  te  leTem  f 
turbidum  ,  etiam  amentem  dictitet.  Gravitatem 

guandam  affectas  praeter  aetatem  ?  morosus ,  dif* 
cilis  y  obscurus  nabeberis.  Garris  ingeniose  ^ 
suaviter  arrides  ,  comlter  blandiris  ?  Callidas 
'^continuo ,  versipellis  ^  astutus  audies.  Simplicior 
contra  u^banitates  ejusmodi  non  sectaris  ?  Vix  ao 
ne  vix  quidem  vitabis  arrogantiae  nomen.  Cor<- 
poris  cultum  paulum  negligis  ?  sordidus  es  y  im- 
pexus  y  obsoletus.  Capuios  identidem  ia  cirros 
egis  et  cyprio  conspergis  pulvere  ?  Politulum  cla- 
mant  ^  et  in  curand4  cute  moUem  ac  deli<iatum4 
Qtdd  £^cias?  hoc  est  miseraB  adolescentiae&tdm  ^ 
ut  seniorum  cayillationibus  obnoxia  sit. 

Mitto  jam  varias  4;empestates  ac  procellas, 
tot  syrtes  ac  scopulos ,  tot  fortun8&  reflantis  ictus  y 
sine  quibus  tam  longae  navigationis  cursus  non 
perficitur.  Ecquis  porr6  tam  felix ,  quis  tot  inter 
|>ericula  tam  mdustrius ,  ut  navigiolum  y  quod 
singuli  deducimus ,  non  allidat  vadis  identidem  ^ 
et  triste  ^iquand6  tiaufragiuiti  non  patiatur. 
SciUoftt  per  varios  casus  ^  per  tot  discrmiina  re« 
rum  tendimus  in  Latium^*  sedes  ubi  nunqui^ 
quietas  liceat  experiri  !    •      ' 

Quid  dicam  de  ipso  olio,  quod  aetati  nostraB 
Hdht^tfn  ad  gratifiim  ^  quibn  ad  necessitatem  con* 
eessuiii  est?  iJt  parc6  illnd  et  avay^  nbfais  impeA* 
ditur  !  Ipsum  v«r6  ut  di££oiIi  plenum  labore !  at 
iLmarfi.  soUicitudiiie'trajettum  y  ut  luctu  nonnun*' 
qu4m  perturbati^m  "ducimus !  Quis » cavendum 
sibi  perpetu6  non  habet  a  speculatoribns  oculis? 
q^uis  toliere  vocem  sine  periculo ',  quis  rixari  etiam 
amice  cum  sociis  impun^  confidat?  Ludimu&  enim- 
Yer6  ?  at  quae  conditio  >vitee  tam  misera  f  quffi  ludo 
T8Lcet  omni?  Ludimus  ?^Interim  quanta  nos  la- 
boris  seges  expectat  ?  Nam  et  boc  iniquum 


\ 


i 


X.IBEK      8BCUNl>trS.  5iy 

mus  y  qaj>d  nunquam  pcnitilis  feriari  liceat;  sed 
tant6  grayior  oneris  moles  soleat  imponi^  (|uant6i 
lonmoris  pars  otii  irrogata  videatur. 

Quid  restat  igitur ,  Judices ,  nisi  ut  aequitateni 
yestram  obtester2  Et  quoniam  nulltun  estaliud 
quod  polliceri  mihi  possim  y  nisi  ab  bumanitate 
yestr^  prsesidium  ;  itk  me^  precor  ^  yi^tram  in 
fidem  et  dientelam  accipite  vos  ^  ut  causae  mea^ 
Hon  tam  Judices^^  qu^  defensores  experiar. 
Non  hikc  attuli  vobis ,  vel  petitam  longiilis  ^  vel 
solertiiis  adomatum  y  vel  mentitam  mco  y  veL 
cerusslL  medicatam ;  sed  simplicem  ^  sed  nativam^ 
sed  destitutam  ab  arte  y  uno  verbo  y  qualem  aetas 
nostra  ferebal:  y  oralionem.  Si  tamen  descriptam 
ad  vivum  miseras  juyentutis  sortem  exlubuit  ^ 
si  nuda  veritas  in  ingenuo  illo  neglectoque  cultu 
potuit  placere  5  confirmate  ^  Judices  y  sufiragiia 
vestris  tam  legitimam  de  nobis  opinionem ;  et  ^ 
quam  itnmerit6  consanguinei  mei  sibi  vindicant^ 
hereditatem ,  hanc  mihi  dulcissimum  sortia 
nostrae  solatium  adjudicate. 

D I  c  A  s  T  u  s  Jndex. 

Non  est  haec  vel  nova ,  vel  insolita ,  vel  pau^^ 
corum  querela,  Judices,  ut  in  elL,  quam  seu 
ratio  dederit ,  seu  sors  objecerit ,  vitae  conditione^ 
-miseros  se  et  infortunatos  clamilent.  Nam  quo- 
tusquisque  hominum  extitit  ,  quem  beatum 
vixisse  sorte  su4  reperias ,  et  qui  diecursovivendi 
spatio  y  de  vit& ,  tanquam  de  lauto  convivio  satur 
demigrarit.  Porr6  quam  frequenter  vitio  suo  fiat^ 
id  vere  bona  pars.  nominum  ut  expostulet ,  vel 
si  vivere  contentos  contigerit ,  quam  nequiter- 
dissimulent,  non  est  hic  locus ,  Judices  ,  velperr^ 
Bequendi  operosiilis  y  vel  aperbius  increpandi». 


5l8  RHBTORrC/B 

At  qui  suam  mod6  sortem  incusarunt  tam 
graviter  y  quocumque  tandem  pacto  id  fecerint , 
excusatione  saltem  aliqulL  non  vacant;  quibus 
tam  ampla  calamitatis  iUius  sxxse  ^  quam  yel 
fingerem,  vel  reverf  paterentur,  merces  pro^ 
posita  sit.  Audivistis  ^  Judices  ^  quid  pro  se 
quisque  hivicem  duterit ;  qu^  natiyis  vrvidisque 
colonbus  conditionis  suse  miserias  ^  yel  veras  , 
vel  falsas  adumbrarit.  Nemo  eorum  unus  non 
disertus ,  non  eloquens  in  propriiL  caus^  visus  est. 
Adeo  vel  indisertum  quemque  neo^sitas  erudit  y 
et  rudibus  etiam  atque  imperitis  spes  lucri  fa-» 
cundiam  inspirat ! 

Nam  quis  expectasset  k  Milite ,  ut  varios  Mi- 
litiae  iabores ,  casus^  pericula,  tam  bell^^  tam 
solerter  y  tam  graphic^  describeret  ?  Subjecit 
enimver^.  vestris  oculis  perpetuam ,  quam  lerre 
cogeretur  ^  inter  bbstes  y  p>U£nas  y  strages  y  in* 
cendia,  caedes  y  mortis  imagmem.  Non  siluit  ut 
victus  tenuis ,  vestitus  asper ,  rarus  somnus  ^ 
frequentes  vig^iae  ,  humi  cubitus  ferendus  in- 
cumberet.  Jam  belli  fiructus  miseros  repraesen- 
tavit  ad  vivum  :  ut  hic  turpataa  cicatricibua 
genas  monstraret  y  iste  truncatas  nares  y  ille 
dfFossos  oculos  y  alter  amputata  brachia  ^  alter 
confractis  y  aut  etiam  excisis  pedibus  ^  vestagiis 
incederet  iion  suis.  Accessit  ad  naec  rei  domesticad 
penuria  y  aeris  alieni  gravitas  ^  importuna  credi- 
torura  molestia ,  et  quid  non  ? 

Neque  xer6  minus  graviter  y  nec  minilks  inge- 
nios^  peror&re  visus  est  y  qui  proximas  tenuit  in 
•dicendo  partes  :  sic  ut  ipsius  oratio  non  tam 
elaborata  in  mercatoris  tabemft  y  ankm  in  schol& 
Hhetorum  dicenda  sit.  Quas  enmi  Mercaturse 
;molestias  non  questiis  est?  conditionis  sua^  obscti- 
riutem  f  solUcitudinemcontinuam  ,  coihmercii 


LXBB&      SECUNDVS.  Sl^ 

difficultates ,  maris  pericula  y  nauiragioniin  aeer- 
bitatem  ^  debitorum  injusdtiam  y  ,et  paria  y  ciatL 
bello  9  tum  pace  incommodadiligenter  percenstdt; 
ipsa  quod  mult6  magis  mirum  est  y  dicentis  actio  ^ 
vis  j  robur^  dignitas  admiraticmem  peperit  ac 
plausum. 

Quod  ad  Causidicum  atbnet,  Judices,  mhil 
est  tam  insolens^  si  propriis  in  rebus  tam  disertuR 
actor  extiterit^  qui  m  alienis  solet  tam  lacundus 
videri ;  si  causam  bonam  feliciter  pertractarit  ^ 
qui  yel  malam  agere  n#n  in&Uciter  potuisset. 
Habet  enimver6  Ars  illa  ^  quam  nos  profitemury 
incommoda  non  pauca  ^  quae  non  levem  quere- 
larum  segetem  sufficiant  .>  .Postulat  a  nobismu- 
neris  illius-9  quo  defungimur ,  ratio  singulareiii 
in  foro  assiduitatem  ^  inde&ssam  domi  diligen^ 
tiam,  patientiam  in  audiendis  clientibus  incredi- 
biiem^  severamin  tuenda  gravitate  constantiam  ; 
qusd  cimi  omnia  diligenter  Orator-exposuit^  tvun 
non  mediocrem  ^  ad  persuadendum  y  quod  vo- 
lebat  y  vim  habuisse  viaus  est^ 

Veri!un  ex  quo  ^  Judices  y  pueros  nacti  sumua 
tam  ingieniosos^  tam  solertes  ^  tam  facundos?  'Ut 
acut^  garrivit  Philomathus,  ut  egit  comiter,  ut 
accommodatd  ad  persuadendumperoravit!  Qu^bu 
nativ^  contexuit  totam  quotidianse  vitae  seriem  l 

3uanto  narravit  cum  lepore ,  quidquid  ferendum 
urius ,  aut  gravius  metuendum  incumberet  1 
!Nulla ,  si  quid  ipsi  credimus ,  servitus  videri 
debet  acerbior  e4,  quam  pueri  patiuntur.  Alieno 
vivere  semper  arbitrio,  multorum  reprehensioni 
esse  perpetuj)  obnoxium ;  eos  subire  caaus  iden* 
.tidem  y  qui  constantem  etiam  virum  metu  per- 
cellant;  nsec  sunt^  quae  tam  copios^  disseruit,. 
jxt  tantom  nonpersuaderetessec^nditionemsuaiKk 
omnium  miserrimam. 


5%0  RHETOKXCJB 

.  Qtmft'ci!im  ita  sint,  Judices^  mhilque  ad  cognos- 
ceojdUL&.penit^singulorum  causas  requili  posse 
;<eideid:ur  y  restat  ^  ut  feratis  sententiam  -,  et  y 
adpidicata  alicui  ex  omuibus  hereditate ,  multL- 
tudinem  infelicium  hominum  uno  saltem  capite 
minuatis.  Mihi  porr6^  Judices,  quoniam  illa  lex 
miponitur ,  ut  .apexiam  primus  y  quid  senti.am : 
sic  exisdmo  ,  Vix  solvi  posse  contentionis  ho- 
diemee  diffieultatem ,  quandii!i  in  pensandis  y 
quas  quisque  patitiir,  molestiis  versabimur. 

Sunt  emm  ejusmodi  varia  cu^usque  sortis  in- 
commoda ,  ut  facile  sestimari  non  valeant ,  ni^ 
ab  iis  qui  eadem  aliquand6'senserint«  Nam  quis 
tam  novit  alieni  mali  pondus ,  quam  iUe ,  cui 
ferendum  illud  ipsum  mcumbit?  Igitur  aliam 
ingredior  dirimencUe  controvei^sise  rationem  ^ 
quam  ^  si  vobis  ita  videbitur ,  sufira^o  vestx^ 
probabitis, 

JBst  hoc.  mortalis  vitae  fatum ,  Judices  y  ut  quor 
xumque  fueris  in  statu  positus  ^  gravissimis  in- 
commodis  subjaceas  ,  quorum  nnis  expectari 
nuUus  debeat^  nisi  qui  vitam  ipsam  clauserit. 
Hiiic  iilum  ego  reputo  omnium  long^  misenimum  ^ 
cui  longissimua  vitae  ctirsus  sustinendus  sit;  quid 
enim  juvat  annorum  accessio  ^  Judices  y  nisi 
miserias  multiplicat!  aut  quis  diutumiorem  csd^ 
'teris  sibi  vitam  audeat  pouiceri ,  nisi  se  ad  gra«> 
.viorem  moleatiarum  cumulum  perferendum  ac- 
ciagat? 

Jn05  tui  miseret  me  phuimi!un ,  infelix  puer> 

qui  primo  in  limine  vilse  positus ,  immensum 

■  quoddam  vise  spatium  respicias !  Felices  consan- 

guinei,  qui  medio  jam  in  cursu  propioribus  ocu- 

.  Bs  metam  intuentur  ^  et  ad  eandem  assequendam 

ftingulari  alacritate  festinaiit«  Fer^te  porr6 ,  ut 


LIBER       8ECnKDIT8.  521 

coepistis ;  ac  si  quid  ultra  laboris  vobis  exhau*^ 
rieudum  superest ,  nolite  deficere  animis : 

O passi graviora y  dabit  Deus  his  quoque fineml 

At  nos ,  Judices  ^  consolemur  ^  quanti!un  erit 
in  nobis,  infortunati  pueri  angustias  ^  sustinea- 
mus  aetatis  tenerae  imbecillitatem  ,  et  par  yise 
longiori  viaticum  suiiliciamus.  Nolite  dubitare  ^ 
quin  Testatoris  ea  mens  fuerit  ^  ut  Puerum  be- 
redem  institueret^  pi!un  miserrimo  G)nsangui* 
neorum  suorum  capescendam  bereditatem  reli-- 

3uit.  At  maluit  ille  aequitati  vestrae  disceptan-* 
um  id  permittere ,  qu6d ,  si  statuisset  ipse  ^ 
et  imminuisset  morientis  desiderium  ^  et  inex- 
liaustam  odiorum  rixarumque  inter  Consangui* 
neos  segetem  peperisset.  Quare  censeo^  Judices^ 
•Puero  tanquam  omnium  miserrimo^  bereditatem 
esse  adjuoicandam.  Vos ,  asquissimi  Judices  j 
aententiam  &anc  meam  yestro  calculo  confirmate. 


UTRA  PRiEFERENBA  SIT 

STATURA,  MAGNA  AN  PARVA? 
CAUSA   OCTAVA. 
In  genere  Deliberatwo. 

ARGUMENTUM. 

Megalosomum  inter  et  MicromoTphum  , 
hunc  staturcB  brevioris  hominem  ,  iltum  ex^ 
celsd  mole  prcBstantem  virum  orta  contentio 


5a2  RRETOaiCiE 

esty  Uter  litri  corporis  status  prasferendus 
videretur^  Qud  in  re  chm  neuter  alteri  ce-^ 
derety  causa  ad  Judices  dejertur. 

A  C  T  O  R  E  S. 

MSOALOSOMUS* 
MlCROM  OKPHUS. 

MBSOCALI.US  Judex. 

MlCROMORPHUS. 

\^UAM  aggredior  hodi^  pusillse  staturae  Apolo*- 
giaiu  y  causae,  quae  milii  cum  multis  communis 
est  y  asquitati  ne  noceat  y  qu6d  sit  mea  y  Judicea 
consultissimi*  Declinate  a  me  paulisper  oculos  \ 
rem  ipsam  justis  rationum  mom^ntis  expendite* 
•!Nam  quis  ierat  pusillos  homines  y  naturae  com* 
.pendium  nunquam  admirabilioris  y  qu^m  cimi 
an  exicuo  collecta  est  y  perpetuis  insanorum  jocift 
ac  cayillationibus  impeti;  nuUum  esse  £rigidorum 
dictorum  modum  y  quocumque  pusilli  prodeunt, 
insurgere  continu6  inficetos  homines  y  quibus  si 
molem.ademeris  y  ademeris  omnia ;  quos  merit6 
compares  immanibus  illis  arboribus  y  quae  nihil 
'ferunt  hominibus  utile  ;  et  ipsapi  luxuriantium 
ramorum  altitudinem  ad  hoc  efferunt  ^  ut ,  su- 
perveniente  tempestate  y  tristem  niinam  patian* 
tur  y  yentis  luctanlibus  y  aut  Joyis  fuhnim  ludL- 
brium.  ^ 

Itaplan^y  Judicesy  habetparya  statura,  und& 
Vel  contemnat  proceram^  yel  eidem  cert^  non 
inyideat.  Sic  enim  contendo  y  pusillos  homine# 
duplici  plerumque  laude  praestare  grandioribus.. 
Si  spectes  animiim  y  ingemosiores  sxmt^  si  corpua 
.attendasy  sunt  fortiores.  Qua^  duo  dilkm  ostendp 
.  breyiter  ^  intelligo  san6  y  et  intelligunl  omnesHy 


I.IBB&      SECVKBUS.  5^3 

qui  me  norunt  j  non  meam^  sed  multorum,  qui 
huic  judido  intersunt^  causam  defendere. 

Ac  prim6  quidem  ,  quis  palmam  ingenii ,  et 
dotes  omnes  mgenii  appendices  Pusiiiis  homini- 
bus  jaon  conceaat  ?  Aespicite  ^  amabo  vos  ,  ad 
ipsam  corporis  conforma]3onem.  Crederes  Toluisse 
naturam  parcitatem  materiae  y  ut  sic  loquar  f  fe- 
liciore  ingenii  yenk  compensare.  Virtus ,  ut  aiunt  ^ 
imita  fortior )  eadem  per  immensam  melem  dif- 
fiisa  emoritur  propemodi!un  y  et  vix  ullum  sui 
'  yestigium  for&s  prodire  patitur.  Quis  nescit  vim 
ignis  ex  ardenti  fomace  prorumpentis ,  aut  h  tor- 
mento  bellico  mille  eyomentis  neces  ?  und^  autem 
tanta  utrique  efficacia  ^  nisi  quia  utrobique  ignis 
stipatus  et  compressus  in  angustiore  loco  ^  mhil 
deperdit  insitas  yirtutis  y  sed  actuosam  y  qu&  pol- 
let ,  vim  totam  exerit. 

Non  aliter  ignei  spiritus  ^  qui  motus  illos  ce-* 
leres  efficiunt  y  unde  efieryescit  ingenium  y  si 
latiore  in  corpore  habitent  y  segniores  habent 
impetus  y  et  in  ips&  domicilu  sui  yastitate  con- 
sopiuntur.  Sed  quid  rationibus  opus  est ,  ubi 
loquitur  experientia  ?  Quoties  enimyer6  yidere 
yobis  licuit  y  Judices  y  homines  illos  y  seu  potiilia 
eolossos  y  in  quibus  nulla  erat  mica  salis  ,  ho«- 
mines  obesd.  nare  y  segnes  y  testudineos  ,  plum-^ 
beos  ?  G>nferte  hos  stipites  cum  pygmaeis  illis  ^ 
ut  yocant  y  nanis  y  pumilionibus  y  et  si  quod 
prsetere^  nomen  in  nostrum  contemptum  inye- 
nerunt ;  statuite  utrosque  in  circulis;  illis  hseret 
aqua  ubique;  hi  yel  m  sicco  reperiunt^  und6 
-bibant  ad  ebrietatem  :  iUi  nihil  argutum ,  nihil 
ingenios^  y  aut  feliciter  inyentum  aiFerunt ;  hi 
jocis  innocuis  coetus  exhilarant ;  hauriunt  in  di- 
yite  ingenii  sinu  y  und^  locupletent  egenos ;  salit 
.ubique  ingenii  fbns  ,   condiunt  pertunduntque 


52^  ftHETORtC/B 

omnia  exquislto  facetiarum  lepore.In  ilKs  colossis 
deficit  animus  longiore  tanquam  itinere  fatiscens  ; 
in  nobis  nullo  negotio  k  capite  ad  calces  permeat , 
difFunditque  spintus  sui  vicarios  y  qui  nusquam 
sinunt  materiam  y  si  qua  in  nobis  est,  P^gi*o  ^^^ 
torpescere.  Parcite  vos ,  penes  quoS'  educantur 
pueri  ,  parcite  motibus  insitis ,  qui  foris  erum- 

Suntj  nonse  teneri  patiuntur.  Nonvos  equidenx 
ixerim  inimicos  ingeniorum  y  quorum  natura 
constat  ex  motu ;  sed  parcite  mulctare  naturam  ^ 
cui  Tos  ipsi  tantnm  debetis ;  memineritis  vos 
ipsos  y  si  quid  k  yobis  olim  pueris  peccatum  est  ^ 
simili  motu  peccavisse. 

"Natura  ubique  sui  similis ,  Judices ,  ut  iii 
hominibus  ^  sic  in  belluis  quoque ,  parvae  moli 
favens ,  majora  miracula  gaudet  exhibere.  Quid 
dicam  de  Formicis ,  de  Apiculis ,  quarum  labor 
admirationi  estomnibus?  quid  de  Simiis,  quosy 
si  solertiam  attenderis  ,  minus  dist^e  dixens  ab 
homine ,  quam  nonnulli ,  qui  humanam  speciem 
"gerunt ,  ab  hominibus  ipsis  discrepant.  Jam  inter 
volucres ,  Philomelse ,  Psittaci  quid  ncm  habent? 
illse  ad  concentAs  suavitatem  voluptatemque  au- 
rium ,  hi  ad  imitandas  hominum  voces ,  garrien- 
dumque  eo  modo ,  quo  multse  mulieres  non  me- 
iii^LS  ?  Adeste ,  qui  stupetis  magnitudinem  ,  et  eo 
nomine  Pusillis  insultatis  ,  boum  etiam  magni* 
tudinempraedicate;  et ,  si  Superisplacet ,  jactate 
famosum  auriciilis  Arcadide  pecus.  Dicam  paucis^ 
et  dicenti ,  credo ,  assentientur ,  quotquot  erunt 
{jordati  viri :  efferant  magnitudinem  suam  ,  per 
me  licet ,  Gigantes  spectaculo  nati ;  quibus  noc 
unum  concessit  natura  ,  ut  insolenti  proeeritate 
teneant  populorum  muititudinem ,  mulierculas 
et  pueros  terreant  ?  nos  ingemo  contenti  asper- 
nabimur  clan^ores  eorum^  qui  pergent  deincepa 


1  I  B  E  II      8  £  G  U  N  D  V  8.  S^S 

-  • 

illudere  paTvae  staturae  ^  quam^taxLto  foenore  eadem 
natura  compensavit.  Quae  ci!im  ita  sint  ^  supe^^ 
rest ,  Auditores  y  ut  ad  ingenii  laudem  accedat 
etiam  in  Pusiilis  hominibus  laus  fortitudinis  ^ 
qua^  pars  est  Orationis  altera ,  quam  breviter 
concludo ,  si  favere'pergitis. 

Fortitudinem  cilun  appello ,  Judices  y  intelligo 
virtutem  animi  magis  qu^m  corporis^  contentam 
illam  non  immanitate  membrorum^  sed  firmH 
organorum  conformatione  ,  robore  nervorum  ^ 
atque  inprimis  calore  quodam  acriore .,  qui  spi- 
rituum  ultro  citr&que  commeantium  propnus 
est.  Age  ver6 ;  ubi  isthaec  omnia  repenas  i  an 
in  laxa  et  diffusa  partium  compage  ,  quae  vel 
non  accipit  spirituum  copiam  y  veVacceptos  sinit 
efiluere  f  an  in  mole  contractioi*6  quiaem ,  sed  ^ 
suis  rite  organis  afiectS. ,  cujus  spatium  breve  ^ 
non  tamen  iniquum  ^  faveat  celeri  commercio 
spirituum^  q|u  simvd  ubique  adsint  y  foveant 
organa ,  nervbs  alant,  toti  aenique  corpori  mas- 
culum  robur  addant  et  semper  novum..Vestram 
iGdem  ^  Auditores ,  quid  non  expectahdum  ab 
homine  sic  informato  ^  di!un  vasta  iUa  corpora 
nihil  afFerunt  ad  tolerandbs  labores^  praeter  mo- 
lem  egeftam  virtutis ,  suo  ipsius  pondere  fatis- 
jpentem.Ut  in  illo  scintiilant  oculij^.etoorda  quatit 
.3ngor  entheus!  v\t  i^ntr^  in  aliis  languent  inter- 
jnortua  lumina^  et.cor  anhelum  virtus  deficit ! 
In  iilo  spirat  fortitudo  ^  in  his  segpi^iss  pt  isaayia  { 
iUe  convalescit  praasente  pericul^y^hipallescunt! 
iUe.  occasione  datd.^  ;^uperat  expectattonem  sui  ; 
his"  virtus  gajqrula  in  ventos  a.bi]t. 

Sed  verba  dam^s  ,  mquiet  a^versarius ;  placet 
-i^tur  v^ba  rebus  conurmare  ^ ;  vel  potius  ra- 
iipm^  exempUs.  Cui  .nou  audituox  de  AlexajgLdro 


* 


5^8  B.HBTOnKC^ 

et  magnum,  admiratioiie  dignum  censeremtis )  t^ 
Ticissim  ^  quidquid  videretur  contemnendnm ,  id 
parvum  ac  tenue ,  quidquid*  laudabile  ,  id  cen- 
tinu6  maffltum  yocaretor.  Hinc  tardius  ingeniiim 
aut  sinvpficius  y  tenue  y  ^guum  solemus  appel-* 
lare ;  aore  et  excellens  nunquam  definitur  rec-» 
tii!LS,  quto  si  magnum  dicatur.  Hinc  si  quid 
videtur  praestajre  caeteris  ^  id  laudatur  ut  mag^ 
num ;  sic  magnus  Pxinceps,  Dux  magnus  j  Im« 
perator  nftgnus  dicitur.  oic  B.ep  nostro  digmm» 
tot  praoclaris  facinoribus',  tot  victoriis  ac  4;Hum^ 
phis  cognomen  Europa  ci!un  quaeperiet,  nuUum 
praestantius  excogitare  potuit  ^  qu^  si  eum 
Magni  iiomine  insigniret ;  quem  ci!un  Ludovi» 
cum  Magnum  appeilayit)  noii  inferiorem  meri-* 
tis  mercedem  visa  est  contulisse. 

Sed  quid  provocamus  ad  hominum  fidem ,  qtu 
Dei  ipsms  testimonium  babeamus  ?  Nam  ciSm 
a3quissimus  rerum  sestimator  Deus  populo  suo 
B.egem  vetlet  imponere  ^  eum  prae  ca&teris  im« 
peno  dighum  putavit  ^  qui:magnitudine  corpori» 
praecelieret.  Neque  id  ver6  populus  ipse  non  sen-' 
sit  \  quiifKystquam  Saiiiem  in  me<M&  turbi  comd.-» 
tutum  ^  tieiiquis  pmnibus  ^  ab  futmero  et  surskmi 
ut  Scriptura  loquitur ,  eminere  conspexitfic<m^ 
tinu^ ,  quasi  ninii  aliud;  ad  regiam  dignitaHeHi 
requireret  y  Saiiiem  unanimi  voce  Regem  salu- 
tavit.   .    .  ./ 

At  qtioniam  adversariu^  ille  meus  menUcaiiem 
fecit  de  .lAiexandro  ,  qu^  corpore  parvum  sibi 
sratulaturcxiatisse ,  atteafdiat  ^  ^quseso,*  quantiSiBk 
ipsi  laborahdum  fiierity  at'hanccorporis  hnmili- 
tatem  animi  ceisitudine*  eonrigeret.  Avuisus  rlie 
patriflB  de  ^bu  disjunctissimras  tenras  peragravit  ^ 
penetravitiad  Arabas.et  Indos^  domuit  gentea 
Mmmanitatg  barbaras  •  mtdtitudine  innumera«* 


iz  )l  iA  H     8  £ C it  K  o  tr  8.  629 

fciles,  pDt^ntissimos  deleyitexercitus.  Quid  porr6 
tanto  bellorumappaTatu^  tant&  coiitention6  pras'-* 
liorum  y  tam  insatiabili  Tincendi  cupiditdte  pb:* 
seq^uebatur  3  Id  unum  ^  Judices  y  ut>  qui  magnus 
esse  noh  poterat^  magnus  ^altem  diceretur;  et 
quem  patvum  natura  fecerat^  mapium  ^msi 
praedicaret.  Quid  dican^i&ittam  obtuisse  eident 
j/^lexandro  qu^corpdris  luolem  exiguarii ;  (ptk 
iiictum  est  9  'tit  debitos  totiHs  orbis  tnumpbatori 
bonoresnoiif^et;  et  neglecto  Aege  ipso^  Sisi-^ 
gambiisi  salutaret  E][iiiestaonem,  quia  mrm^cbr^ 
poris  erat  Al^xandropraestantior  ? 
'  £t  mibi 'jam  laudaoitur  6xigoa  moles  corporis  y 
Aut  etiaiki  siiUimioris  statuiiae-dignitati  aintepo- 
nenda  pmfdicbbitur  ^  qu».so}a  n^gavit  Al^xandro 
reYerentiam  y  quam  conspirantes  totius  orbis  ni}^ 
liones  ultr6  deierebant?  '^ 

Quis  autem  id.  miretuf  m  bominibus  ^  quod 
ne  bestiol^  quldem  ipsse  ignofiEurunt  ?  Ita  enim 
acofipimui.  .^b  i^s  >.\qui  rea  n^tuKales  ^  cunosiii8:i£V 
vestigarunty  tojbi  Apum  B.«9|Ni)ibtia8e^  eum  prseesse 
regem  ^  qui  coiporis  mole  major  sit.  Possum 
itaque  ^  tit  dlim  Salomon  jpigros;komines  ^ad^^A^r- 
micam  tanqu^"ad  laboris  magistram  ^'^sic  yoS 
bomimdones  ad  ingeniosi^sisfiiiiam  [Apum' frempt^ 
blicam  reitiitter&'^  -  ut  ao  iis  tanden^  aliqtikiMld 
j^rdiscatis  ^ '  quantdm  Statura*  nostra  pi^tartt 
vestreedifcendasit.  '  *      •  "  '  '-  '^'^ 

'  Atenim  recltoiat  Adversaritis  sagaci  iraS.etft 
ingenio  Pif silli*b6mines  ;  eMo^^litic  ipsis  TeHi§Kmd<A 
tnus ,  qui  caetera  aibstulimus.  At  tnnbus  in  rebuls 
¥im  illam  ac  perspicaciam  ingemi  sui  exetutit'? 
Dicamus  quod  ¥es  est  ^  Judi^es  :  noc  lUis  ptbkiim 
Videmus  e-VeHiji^e  9  ut  quod  ex  ij^o^  nomine  ^onat^ 
Pusilli  homines  piJisillos  quoque  sensus  hab^ant\^ 


S30  K.KBTOaZCJB 

^nutuli  homuncioues  ^  nunutulis  rel)U8]  occu» 
penltur. 

Quid  qu&d  iraci^di.  plerumque  f  morosi  y  im- 
potentes  ,  e6que  contumeliosi  magis  ^  <^nhd  y  cinxk, 
yires  desint ,  lincuse  prsesidio  atque  acerbitate 
tueri  se  ac  defenaere  contendant  i  omnibus  mo- 
^esti  y.sibi  ipsi  displicentos^  cpn  se  smum^ue  sup- 
piiciunpi  quocumque  circunuerre.  sentiant.  Itk 
enim  tenuitatis  $vi^  sibi  conscii  sunt^  ut  quoties 
.  ridetur ,  toties  .derideri  se  suspipentur ,  ninilque 
Ui  eos  durii^s  jactari  possi^t  y  quam  sikomimciones 
appellentur.  ..,./. 

Sed  bic  £ni$  dicendi  sit^  Au^itores;  sentio 
nie  abreptum  longiiiSi  et  dixis^e  plwa^  quiUn  pf o« 
posueram.  Hoc  saltem  adversaciis.detursolatiiy 
Ut  coQtra  eos  noa  nisi  &randi  oratione  dici  po- 
tuisse  videatur. 

^"'  '     *  M  B  S  O  C  A  Z.  Z.  U  S/ 

Ot&m  de  ^tanmd  magnd  ac  pcuvd  'Coninh^ 

versumdirinuns^  - 

.  ,^|^ubricum  p^nitds  ac  periculosifnrcontroversia 
gf^^us.hpdi^  noJiN^.inci^itt^  quam  dirimere  y  nec 
ait  obvy^n  satis  ^  i^ec.deciderej  si  quis  fort^  lo- 
gfu]  ^^^^btulerity  tut6  liceat.  CiQrt£U)Lt...utnnqua 
p9Sl]^f  .^niis;  nobilissimi  pugUes ;^neque  tam 
agunt causam privatam  ac  suan^,  'quamcommu-^ 
nem.^  p^blica^n  tuepjtur*  Hic  stiitv^  pusillas 
defensor,  iUe  qQr[M>m  excelsi  y^4^:]^.  iiwugit, 
Vaji^is  ambo  m9^ei^U&  ^t  grayi^  rationum  pon- 
d^re  primas  sibji  yindic^ijat. 
.  ,  Qijid  «^fi^ni  j  Judic^  ,  aut  q^i4 506  pqtiis  pu^ 
tatis  esse  statuendum  y  quorym  sfsi^tentiis  tami 
diificilis  contentio.dijudicanda.permittitur?  Am 
favebitis  iPusiUis  bominibus  y   quos  .Orator  nonA 


I 

L  X  n  B  a    «  «  0  0  2¥  D  tr  $•  5^1 

aiutis^rttts  9  Bec  tenuis  imt  •  exiginid  ii^  cfieiUdoT 
coiniaeiidaTit  l  At  reciaxoabit  €0ntinu6  'gr^ndibn 
rum  hoimnuin  patronus  ^  ^cujus  Oratio  statttr» 
•n».  dignitatii  atque  aniplituaiiii  tam  belt^^resK 
pondit.  An  patrbcinio^^viemty  jg^tius  islild^  iibfhi^ 
aum^dijpumTidebitttlf ,  -i^os  pdrca  niniMni  kUt 
ayara  etiam  natura  fbhni^  pt^Eltotantift  4b  M^je^f^ 
tateidestitait?  At  quibos  illa  consulult  kirp^rP 
siilis^  iidism  <]^danto  j  we  ^^to^postulanlt  sufiragantis 
sibi  natuvae  .jadiduxa>  ikMbijprbbari  t  An^^trmua 
^quuml^censebimus^  ^^  Pu«llli  h^iMfes  tam' 
acci^ra^  defendunlt  y  atafiMlBBg^ri^  titlttii^^p 
titudinnet  ingenii  lauile>^'^'pt^taii^^4ibMUl9 
compeniftanr?  Aricttt^co^u<yi»ra^^^ 
proe^tom;  corporis  molj^m ifaK^  Suilt  y  fenifHidinii^ 
etingemipalmamtmil^^MSiia^to'  sSi&l^rog^? 
<    Qa6dsimutatiaocbb»<|fiMibp£Ul^§sJ6^ 
exceUam'oorporis  Bffa^^baxj^^Smihi^^ 
praeierenda^  ;ipii!^mim!p9^ 
^eiftetiiMnAtai >)io  Mtbsiil  «i^ifkbii^^  ^iCl^yiliiit 
natur&^sUft'  pialAentes  ftitmf  qudtqtH^t' .^iift^iM^id 
Iwcrribris:  'haniinesf  y  et  t«[uMit6*  mpiittiik  9^iH  ^ 
iaiidailtia^tattt  vintiti*  ixsQ^tAxeEi*  ttfM0S\  tdiiVS 
seciin^  '^^tBotlt  imfdb»^yA;^tmiki^ 
8U&  senitts  esperwfim^*^  ^$^'  ^^i^  -klci^ssstt^  edS 
impnn^  y  quosactdtSfmsdMfo  ^  contiferii^^ 
rity>«jp^a  ipto;  ai^Mditi^'^oVtfe^t^Ni»'&*g^ 
periculiMiilis  pullb^  imt«€i  ^tam  Apts^  fijfi>)pti^ 
tlicasw^  M  ur^bdtor^saMindem  labt>k^y^b«Jtoi 
itiTc^afey-quteii  sobifis^-ifiltyi^  hbmiti4iu/iftif9^ 
«Uaitiy  itfUibcis^  «tii«tllM  ^A^ft^p^n^g^ 
neo  i«rmtiMdoyqusftiim^€rp^giiatibnis^8a|^ 
aocompttntieti-'  -mM.m.m  ..    il»  hk.. 

Tamen  <y^^ndi$4Li|i«^-int^r  i^bfMlW^^^m 
litigiunk  estiret^^l^^^iiap^l^  i^dSHiMke^ 
causa-&|^eiDidst;  Id  ipsuiii*  ^u^  operosftifaf^UKfbifi 

Ll  2 


Mf    > 


i 


$3*2  A.rK  B   T  «  A  X  G  dC 

yiijexiS)  ^i^  utniMuetMatiurse  excelsas  pariter  ad 
f»sm  ^mmoda  cSx5««fenmtur  ?.  Hic  figunua 
toevqm:  fi4<^'  eactulity  uf  .e;(celst8  oorporibus  noa 
putet  iiay idexMuim  ^  ade^  g^atulatur  sifai  ^parcita— 
ten^  i^eEte^fias  twto  cum  fiseaore  iuisse  compensa-* 
tam ; ,  ;i^t . ,  plus  inge&ii  y  ^  plus  «rtis  ac  solerti» 
n^tuca  parvas  iio^ .  iudiderit  ^  qujdn  '  granfKori 
tideatin:  trib^isse.  Atjind^^  reponit  alter^sibi  hoc 
yindicat^^  liainuncip  .tftffqiiiam  suum  2  aut  xfuifaus 
argui^e^^is  id  eyiiicitl.AQ  cpx6d  faestiolia  quibm- 
d^  f.  ^  qi^od  Amfauaiac  formicis  inest  inaita 
q^d^  j  industria^,  an  qu6d  Psittaci  beUi  gar- 
nunt .)  .f^nl^mielaa  ^Qaviter'  modulantur  limagnum 
^nim  ^^r6  g^oriandir^Li^amentum  >  urset  idem 
^fvitfffif^no^Bh  inaectisi,  quod  afa  aviculis  depror 
mit^  *  .ii^id^antpasiUsQ  atatiia»&  defenaorea  •>  ne  ^ 
^Uam  «^aiarfoganti  ingsmilaudem ,  illa  o^rporia 
aui.Jt^li^ts^tem'  noii  ei^cedaty  neque  y  niai  .nttau^, 
telifWiyfllHi?  >  ing^oai  iKvreniantur ! 
1  A^isifiXV^  e&t  j,  qiiio  nituntur  ^  defenaioHtf  fle&up 
bpn^jQiep^ .  qpnacii  aua^  teslutittis ,  ut  «Iprtitumnieqfi 
refaus.im,  mis  n^m^imdam  arfaitienlur^iNtmi* 
riuoif  }^)u^frj,  fpignro  in^corpone.oontraatavisy' 
dum.  e;^atiaiidi  Ufaeril^JbiQum  non.babe^^  per* 
petuo  ^etiQetur  ia  niau  j  ett^angustiozibus  in  mem- 
Drisrnovw  sempei*  vig^wem  exerit  j  quo  majom 
^orpora  y  ptppter  ihim^nsiw.  bospitii  capaoitatem  ^ 
^estitui  necesae  eat*  HiiM)  ^i  ai  quid  illis  creditur , 
pa^rvp.Davidi  tanti!un  ^d&iit  rQboria  y  u!t  immen- 
aum .  ^Qig^tQm  fioroatrAverit  t  hinc  AJexaxidro 
Maqef]^cmi9.quemfiaiTpiC0n^  extitisae.narranty 
vis  illar;<)^^quam  attpnittus^oibia  rever^ii  iviam  eal. 
Hinc  ille  metus^  qub  Burgundi  Principi^.^d  aa«> 
pectum  immapes  (r^rmM^  .perceliuntar  • 

Ati^ue  vim  ai^mepti  iUiua  eij^timuit  granr 
^Uorc^n ;C^9^rum'^p^t)K>ntta.  Eiumver^  quis  exi^- 


z.  X  B  B  R    s  X  c  ir  K  B  tr  s.  £33 

fiinet  y  magnum  qprpus  mmiis  esse  Moneum-  ex^ 
cipiendo  rooori  y  qu&m  parvum  y  aut  fortitudineni 
mmi!i8  decenter  m  graitidi  domicilio>>  qui&miin 
tenui  habitare  ?  Ergo  y  si  quid  Oraton  piisiilo 
creditur  ^  destruenda  suntingentia  palatia^  cjijtks^ 
majestatem  Frincipum  tam  oell^  otBcoranty  ttt 
in  anguslis  sedibus-  concludaBtur.  Erk-pai^us 
onyx  nardi  pretiosi  ampliori  cado  pra^ferehdiis? 
Commendantur  Gigantis  victor  ^  domitor  Asise, 
et  utrique  nihilo  inferior  Dux  BursundiDnum  y 
IQ  quibus  brevitatem  staturae  animi  magnituda 
con^nsayit ;  esto  :  at  exempla  ista  tant6  illus- 
triora  simt  ^  quant6  rariora  y  nec  afferuntur.  in: 
medium  ^  nisi  ut  'y  quod  &teri  nemo  dubitat  , 
Pusillos  homines  ab  eximi&  fbrtitudinislaude  non» 
«xcludi  penitilis  ostendatur. 

Haec  sunt  y  Judices  y  quae  proferuntur  utnnque 
Pusillae  atque  Excelsae  statura^  adjiimtota*  Jam^ 
expectatis^  ut  ego^  pro  commissd  mihi  pro- 
TincilL ,  statuam  aiiquid  vestris  deind^  sententiis  ^ 
aut  emendandum ,  aut  confirmandum.  Ego  j  ut 
meo  muneri  faciam  satis ,  neque  sic  assentiar  ex« 
eelsae  staturae  defensoribus  ^  ut  breviorem  con<*^ 
tempsisse  videar  :  neque  sic  fisivebo  parvae  sta-- 
turae  patronis  ^  ut  grandiorem  damnandam  esse 
crediderinu  Absit  enimver6  ^  ut  assentator  pu- 
tidus  dissimulem  in  utrHque  quod  vilJDsum  est  y 
dat  fastidio^ufr  contemptor  y  quod  laudandimi  sit  ^ 
velim  elevare.  Habent  Magni  pariter  ac  Parvl 
quod  extollas  y  nec  deest  ipsis  vicissim  y  quod^ 
emendes.  Valeantimmanesilli  Colossi^  quinihil 
habent  ^  praeter  insulsam  proceritatem ,  qjj|^ 
ostentent.  Facessant  Pusilli  nomunciones  ,  qinK* 
gura^  suae  brevitatem  nulli  commendatione  redi«^ 
munt.  Im6  nec  ipsa  corporis  magnitudo  y  quan-» 
fumvis  aliund6  coBUoendabilisj  placeat^  wnuH- 


<5A4  ^  h.e.:t:o  h.i  c  My  efc; 

.dujn.exces^^rit^  Qt.Gisantein^aemiiletur.  Moh& 
jxiiav^^  probjetur  iSgvira  weTitaa^fortkudniis  atque 
juigQ^Uu4ibu8redtempta^  91  ad  Manos  'accedat» 
.Jgitujr  y  ut  conteatimem  banc  totam  paucis 
dirunaiti  y  et  orfttio  UQttira  f  quas  brerior  Tideri 
nP4  4§bet^  iisitra  justos  magnitiidinid  limites  coer- 
:ce^tur,  ^ic  statuo*^  Laudetur  in  h(»&ine  illa  sta* 
tura.  coiporis  y  qaa^  nec  tam  modica  sit^  ut  prass» 
ta4ti4  ^c  dignitate  careat  f  nec  tan\,  exceisa  ^  ul 
mopRtiitoaa  irideri.poMit.. 


•  i 


..  7XNX8    xx^nx    a£CiJ9x>x. 


>     • 


) 


» 


/       i 


•    •     •(  I 


RHETORIC^ 

LIBER  TERTIIJS. 

EPISTOLJE  ET  FABUL^. 

PR^FATIQ. 

j\  pN  est  manis  ^  ant  in  tenui  po^ta  ccmscrl' 
henAas  Ars  Epistolae  }  ac  HcSt  nihil  tam  passini 
obvium  y  tam  frequens  in  usu  y  qu^  H{>l^tola  ^ 
nihil  tamen  videas  plerumque  in  eo  geii;ere  pet-  ^ 
lectum  et  absolutum  minus»  Im6  ,  Ars  ipsa  no-^ 
eet  per  se  se  ,  diim  exquisitii!ifr  affectatur  in  ek 
re  y  quam  essp  nativam  totam  oportet.  Haec 
enim  Epistolae  dos  prima*  Neque  Yer6  siliam  ob 
«ausam  Nostrates  quidam  sub  medium  poste- 
rioris  seculi  Scriptores  yilescere  jam  coeperunt  ^ 
nisi  qu6d  in  scribendis  Epstolis  nativse  simpli- 
citatis  contemptores  ^  subtilis  ingenii  famam.  cu-» 
riosiiHs  aucupabantur. 

Hic  porr&  naturai  ^lor  et  genuina  simplicitas  ^ 
non  tantilim  in  rebus  quse  scnbuntnr ,  sed  in  ipso 
etiam  stylo  servari  deoet ;  qui  non  incitatus  aut 
^ehemens  ,  autfigurarum  distinctns  lunmiibus  ; 
utin  oratione  y  sed  lenis  y  concinnus  ,  ac  politus^ 
qualis  liberalibus  et  honestis  in  coUoquus  usur- 
pari  solet.  Nam  ci!im  est  illud  Epistolae  proprium  ^ 
et  hujus  causft  inventa  res  ipsa ,  ut  certiores  fa- 
eeremus  absentes  ^  si'quid  interveniret  fbrt^.>. 
quod  eos  scire  aut  nostrft  aut  ipsorum  interesset  j. 
tilun  cert^  non  debet  illa*  k  mutuo  'Hberaliqjii^ 


536  p  R  ^  r  A  /T  1  o. 

sermone  y  qui  habetur  inter  praesentes  ,  longiAs 
discrepare. 

Epistolarum  autem  multa  genera  suAt  j  at  Auo 
isthsec  inprimis  y  unum  £aaniliare  et  )ocosiun  ^ 
alterum  severum  et  graye*  Prius  inter  amicos 
et  familiares  adhibetuV  y  k  quibus  ea  Yu]g6 
tractantur  in  Epistolis  ^  quas  lepida  et  festiTa 
sq.nt.  Posterius  m  usu  est  ^  ci!Lm  scribitur  ad 
persouas  alicujus  auctcHritatis  ac  dignitati»^  qui-* 
Duscum  graviora  plerumque  ac  severiora  agitan* 
tur.  Tamen  ha^c  ipsa  ^avitas  ac  s^veritas  tempe- 
ratur  nonnimquam  ac  remittitur  p*o  yarietata. 
argumentiy  quod  Epistola»  materiam  suppeditat; 
sic  ut  jocos  etiam  patiantur^  qud&  mittuntur  ad  vi^ 
rosPrmcipes LitteraD  ^  si  modo  scurriles non  sint 
ac  mimici.  Plenas  sunt  apud  Horatium  urbani» 

''ej^u^mpdi.salibus  ^  quas  ad  Mecoe^atem^  et  adk 
Augus.tu;m  scribebat ,  Litteraj.  Nec  ipse  Cicero, 
citm  scribit  ad  .Caesarem  ^  et  ad  viros  in  Repu- 
bUc^.primarios^liberalibus  facetii&^abstinet»  oed 
licehtia  illa  non  datur  j  nisi  pudenter  sumpta  , 
neque  omnium  est  ita  ludere  joculariter  cum 
personis ,  adversus  quas  reverentia  quasdam  at- 
que  observantia  semper  adhibenda  est. 

Placebant  oKm  in  £pistol4  verborum  quae- 
dam-  lautitiae  et.  o££ciosae  urbanitates  ,  vel  cum 
fa$,1^i(jl^o  conquisita? :  jam  dehcatior  rerum  gus- 
ti|s  pomptiorQs  istas  munditias  ^  uti.  privatis  h 
CQimressibus  y  ita  e  !(jittQris  expulit  y  nec  abuti 

«  iis  ucet^  nisi  parce  admodi!uu  et  sobrie. 

.  Non  est  prastei^mittenda  Epistolas  non  idtima 
Uus  ^  hrevitas  ;  nam  quae  proirdor  est  ^  fiistidia 
pVoxuna  sit  ^  nisi  forte  res  agitentiur  ejusmodi^ 

Jua^  longam  disc^pta.tionem  requirant»  AUoquija 
ipistola  loquacior.  aut  negligentias  ,  aut  nimia» 
festinationfs  vitium  arguit.  Hioc  i]le  excu^ians 


apud  afiiicum  Litterarum  suarum  prolixitatem  , 
non  scit^  minus  quam  ver^  dicebat  y  non  licuit 
mihi  {>er  tempus  ess»  ^^reviorem. 

Denique  innnitus  sim  ego  y  si  Yaria  y  de  quibus 
acribitur  y  argumeAta  complecti  velim  :  cum  ni-« 
lul  sit  rerum  omnium  quod  JEpistola  non  admittat. 
Quare  satis  habebo  indicare  bic  certa  quaedam 
capita  9  ad  quaerevocari  possunt  quseLittens  'vulg& 
committuntor.  Atqu^  ut  Tariis  de  fo^gumentis 
adiri  TuUius  possit ,  tam  in  Litterik  ,  qu^  in 
Orationibus  exarandis  dux  optimus  y  contexui- 
mus  Indicem ,  qui  familiares  Ciceronis  Epistolas 
designabit  sub  illis*  capitibus  contentas.  Quod 
Ter&  ad  nostras  Epistolas  attinet ,  non  pares  nu* 
merb  ^  multo  mini!i6  eleganti&  et  dignitate  y  quo 
in  fieuere  scriptae  sint ,  nota  singuiis  apposita 
declarabit.  ' 


i»^^^»%^<»^<^<%^ 


LIBflR 

EPISTOLARUM. 


)i^fm^09(^f%f^^^f%f^*f 


RHETOE  INITIATUS 

Rhetori  Candidato  post  Ferias  Autumnales 

adhuc  rusticanti^ 

oiijmgtton».  J[J^ jjus  tu  !  qiK&  tc  «egnities  moratur  y  Cari»- 
sime  ?  Ten'  rusticari  aanuc  otiosum ,  di!im  Lit«- 
terario  in  Ludo  jam  fervet  sodalium  tnorum 
labor ,  et  in  novo  palasstras  genere  de  ingenii 
doctrina&que  palma  certatur  acriter?  Quanquabl 
▼ideo  y  quid  tam  securum  te  j  tamque  connden— 
tem  faciat.  Panhm  scilicet  te  afficiunt  y  aut  etian» 
movent ,  quae  nos  mirum  in  modum  excruciant. 
prima  Rhetoricde  rudimenta.  Nihil  putas  esse- 
tam  arduum  ^  tam  plenum  salebris  y  tam  intri- 
catum  difficultatibus ,  quod  pro  ingenii  solertiH. 
ac  sagacitate  non  vincas  statim  ac  superes.  Fe*^ 
licem  te  profect6  y  qui  tot  ad  rem  aerendam 
-m  feliciter  adjumenta  nactus  es  l  Infehces  nos  ^. 
.quibijspar  praesidium  gratulari  non  licet  l  Tamen. 
utinam ,  uti  confidis  j  ita  tibi  succedant  omnia  ^ 
neque  aliter  sentire  incipias ,  cilim  hic  aderis» 
!Nam  si  nescis ,  Amice  y  peregrino  versamur  in 
loco ,  in  quo  nemo  hospes  haberi  non  possit. 
Interim  muramur  non  adesse  te  *  curiosis  ne— 
quicquam  oculis  absentem  vestigamus.  Crede 
mihi  y  moras  abr^mpe  omnes  y  et  ad  urbent 
citus  advola  y  si  sapis.  Satis  huc  usque  ludo  et 
oblectamentis  datum  est  }  gnimum  serium  indue 


0 

LIBB3L      TBB.TXUS.  53^ 

et  avidum  laboris.  Nam  neque  nugis  j  neque 
cocordias  locu3  luc  vacat*  Sed  quid  ego  te  diuUus 
soaoror?  Vale :  nihil»  rescribas  nobis  ^  sed.  veni. 

RESPONSIO, 

,A-CCusASTi  Amicum  tuum  nesligentise  ^  et  plus  EicMatbri* 
sequo  amantem  otii  increpasti  y  qu6d  exactis 
Autumnalibus  feriis  rusticari  pergam  ,  di!un  tu  ^ 
Litterarium  Ludum  ingressus  cartnis  impallescis. 
Farce  tamen  hanc  mini  hodiS  afiingere  calum- 
niam,  quam  aliis  fortass^  non  ita  Tacil^  depu- 
lissem.  Nunquam  ego  abrupisset)!  lubentius 
moras  omnes  y  quae  regressum  in  urbem  retar* 
dare  solent,  ni  me  timor  quispiam  subrusticus^ 
quem  irridebis  haud  dubie  y  etiamnum  retine- 
ret.  Dicam  in^enu^  quod  res  est }  Ham  cur  dis- 
«imulare  quioquam  tecum  >velim  ?  Vel  ipsum 
Blietoricea  illius ,  qu&  vocamul: ,  limen  religio- 
•um.  quemdam  .horrorem  ac  idietum  semper 
aneofistt,  Audivi  enim  quam  multa  harrentur  k 
miillis,  queeconfidentissimosquosque  perterrent. 
Novum  lUic  aiunt  vigere  doctrin^  genus,  novas 
vivendi  leges  ,  novam  disdplin^  rationem , 
nevQS  incolas  9  verbo  dicam,  nova  omnia;  sic 
ut  in  eo  solo  nemo  non  hospe^  slc  peregrinus 
videri  possit.  Ego  qui  meticulosUs  natillra  me^ 
8Um  ,  mirum  est  y  si  reAigiam  illuc  accedere. 
Tu  eonfidentior  paul6  y  ne  dicam  audaculum  '^ 

!ui>  erect4  fronte  poFfiregisti  sacros  illos  aditus.  < 
Lescribe  y  si  me  ainas  y  quid  isthic  agatur^  et 
d^dentem  amicuW,  si  potes,  confirma.  Inte- 
rim  dabo  singularem  operam  y  ut  non  v^niam 
nisi  diligenter.  cQmmenaatus^  Multos  novi,  et 
•micos  nactus  sum  y    qui  auctoritate  ac  gratii 


54^  K  H  E   T  a  B.  n  C   JB 

plurimum  valent  apud  ebs  ^  qm  froymdairi 
i&tam  injoderaiitur.  His  instructus  prsesidiis^  cap* 
tabo  horum  hominum  b^nevolentiam  ,  et ,  tt 
quid  absentia  longior  nocuisset  y  emendabo. 


RHETOR    IDEM 

Amico   m   nrhem  reduci  post  Autumnalesr 

Ferias. 

JocoM.  Jj^oo  te  roris  tui  tandem  ceperunt  fiistadia  ,. 
et  e  tantis  deliciis  salvus  ad  nos  et  incolumis 
rediisti.  Nae  saudeo  prppter  te  plurimiun ,  ti- 
bique  mirum  m  modum  gratulor.  Nam  ut  &tear 
quod  res  est  y  tibi  ego  tot  inter  iilecebras  rus^ 
ticanti  timui  non  mecuocfiter.  Sciebam  in  hordt 
illi^  y  quos  incolebas^  hnne  inter  alios  fiuctum 
crescere  y  qui  semel  ingressis  miram  reditiki 
oblivione^i  mducit.  Nullum  Ter6  in  yestro  co*' 
mitatu  Ulyssem  noTeram  j  qui  aut  Loton  -gus^ 
tare  nollet ,  aut  gustatlL  yellet  abstinere.  Hine 
metus  diutinae  morse ,  celerisque  supri  spes  misas 
et  Yota  reditAs  cumulata  laetitia*  Eam  tu  nieUjis 
intelliges  ,  cjun  ego  te  veluti  ex  Asi&  aut  ultimis- 
oris  reducem  amplexabork  Unum  habeo  monere 
te  in  praesentilL^  meditatus  ad  nos  ut  veniae  y. 
et  ad  dicendam  pro  Imaore  absenti^  causam 
egregij.comparatu8.  Equidemnovi  te  emancte 
nans  nommem  mter  paucos.  lamen  noa:  ita 
pronum  est ,  uti  reris  y  barbato  regi  imponere. 
.  Getenlim  si  m6  audies  ^  parces  operosnlisr.  quse^  . 
rerc  y  qui  te  commendent  j  neque  potiorem  esse 
commendationem  existimabis,  qui^m  qu£e  k  to 
ipso  profepta  sit.  Vale.  Hsec  tuo  Davo  prope- 
ranti ,  et  nullam  y,  ne  cessasse  dicatur  y  moram 
admitteiiti  danda  ft^nmt  pauca  et  inconctnna» 


L  r  B  E  &  ^  t  B  R  T  i:  0  8.  5^1 

y  .  *  - 

....  ,  1  ^  ,  _ 

MATER  AD  M A6ISTRUM  FlfeoLI , 

^Um  JP.wrum  Uticrariuni  ad  Laidum  tardiiis 

remit(eret.  . 

X^.ctf QLUM  nostrum  tibi  remittiinus  y  Vir  colen-  commenaA- 
dissime ,  seriilis  forti^  quam  par  esset  j   tamen*^*^**- 
neque  Adolescentis  negligenti&  factum  illud  est^ 
tteque  no8  ipsimcausft  sumus.  Nosti  qu^m  plu- 
yid.  jam  dii!i  utamur  (empestate  ,  per  qutim  n6n 
fuit  integrum  vel  comytam  imbnum  viiio  ten- 
tare  vifun  j  vel  puerum  objicere  periculo  vale- 
tudinisy  quamasperiDr  paui6 intemperies  aeris^ 
tam.tenms  illa  .est  y  tam  prop^  nulla  j    facil4 
incoBubodet.  Veniam  igitur  dabis  ^  ut  ^pero  ^ 
pise  parentum  sollicitudihi  y  si  spem  doiliils  uni-      "^ 
cam  ,et  genliis^totiiis  c^lumeii  umim  «^nl^  Gon«- 
seneatum  velimfc^  Caetanitm  Filioli  nomlne  ulllr& 

CUicebor  fore  ^  ut  4mis8um  tempus^&ligentilk 
eriieompenset  ac  resarciat.  -Est  enim  mmim^ 
desidiosa  pueri'  indoles  y  aut  .fiagitans  laboris. 
Im6  mhil  ipsi*  tiim^flAeUi  est ,  qu^m  ^iku  in 
(bccuraihdum  pen^um'  totus  inoumDit.  Pafco  di- 
ceiier  plura  iUius  va  grfttiam ,  lie  fort^  videar 
filiolplusculilun  in^ulgens' mater*  At  laton  tacebo 
tomek  ^. .  qu6d  umu»  Ipsius  in  >  mor^Mks^ amitvi 
viaxi^i  2  memoi^ip  tuae  in  eum  benevolentiad 
ac:;gratum  inpgfimisiianimum,  0'si  adesses^ 
quoties  amicum  afai  y -^liberalem  ac  beneficum 
•  inprimis.  Magistrum  jactitat !  HaBb''tu  >ponr6 
benivolentifle  partemiyi.quam  puero  impertiisti 
bMtenJis  y  ut  tueri  semper^ac .  pra^tam'  veHs  ^ 
etiam  atque  etiam  peto.'jPervididti>oniA]9q6  Ado-  • 
l^spentis  faimmo  ^   quem  benignitate' potii\i  y 


5^2  ..&HBTOaZCJB 

2uAiu  acerbitate  regendum  putayeris.  De  reliqncf 
Lmiliam  totam  sic  obliga^tI'^'*ut  cupidissimam 
tul^ue^ip  omne   tempus  pbsenrantissimam  ais 

babituhtls.  Vale. 

<  <  t 

LENTULUS    FABIO, 

Chnt  is' mvitatus   ad''Ccenant  et  polUcitus 

non  'Oenisset. 

ROQ  promittis.  ad  coenam^  et  noni-wms? 
Tibi  jus  dicitur  :  ad  assetti  impendium  reddes^ 
neque  id  modicom.  Par^lxis  erat  tibi  Capo  prae^ 
pinguis  ex  Coenomanensi  tractu  recens  *  adTec* 
tus  :  PuUujB  eeminos  editcatus'  sedul6  et  fi:a-* 
mento  jaim  diu  iartus;  .adde.et  Palumbest  dao« 
cum  Cmoiculo  y  non  urbano  iUo  quideM'  et 
domestico^  sed  rustico-et  «silyestri.  'Yiniim-ai^f 
leo  ^  qjAaJb.  nec  bibitttr  ^AhCTois  ^  qnadtimuni 
Uludsan^  y  quod  neque  i^alatunLiexsurdet^  oe^ 
que  yelit^tate  eTanuerit^  <  Gliaciem  ^  qiianquan^ 
^e^tu^  pr^eteriit  ^  seryabam  tibi  homini'  yi*si*qtii8 
aliusestjy.acri.  fKt.praefexyidd ;  banc  qupquelbMi-* 
putabis^  .iili6  hanc  inptriasiaiqilad  periit'iji  £ir^ 
cujo.  Aid  h^  OUyas  Seiffed  hmgjk  muri^  ««mditae^ 
Quid  plura?  fructus  onnisigeiiads,  qnbi  tcm* 

.  pestas:  fetat  j  etiamL  cop^^V^^^^^U^^  y  'CUfl^i- 
ria  y  si«  tament  deUciaa  iUas.  consdctaris.v  llLt^tU 
apud  nescio'  quem  Apruln>^«  PenUces^  hemGtm 
maliiisti^  Dabis  pceiaaaf^^nea- dico^  qua8r;:i)ur4 
leQisti\;r.aescio  ^a  tibi^ian  inbiiiif.sed  tameoek 
tibi.'  Qutiintifui^  lusissenuts^  :visd8semus4i(i&o|ea 
apparati6s  coenare  apud.multos'^  .nuaqaamriiila^ 
Txiis  y  simpUeiiiiay  incautiiis^  Jxl  ^ummi  experin^; 
et  nisi<  postbac.  te*  aUiff  potiA^  racusaTeris  ^  milii 
semperjexGUsa^  Vale. 


.«I .. '  1  I 


I.ZBSR      TE&TZU8.  5^^ 

MARCUS  TULLIUS  CICERO 

TZTO   AJTNZO  JIJZ.OHZ  MASSZJ^ZiE  BXULANTI. 

ChmscripUtniy  quampro  ipso  cUxerat,  Ora^^ 
tionem  ad  eum  mitteret^ 

JtJixuzAS  ergo  yel  umocens  y  Tite  Ajmi ;  neque  Ac^i^xmiiw 
fatalein  k  cervicibus  tuis  casuxn  arcere  potuit^™** 
tuus  ille  TulKus  9  cujus  in  patrocinio  tantuiti 
pos\^eras  ?  Infelicepi,  ine  yel  na,c  ^xea  y  si  qua 
est  y  dicendi  facultate^i  S^^  ^^^  ^^^  proluit  1 
^  Kam  quid  me  iuvet  adiiusae  quiBusdam  vcl 
causl^  capitiSy.  et.mentas  etiam  nonnunquai;^ 
poenas  depuli^se^  j  ^S^  tibi.  f eliqv^os  intei;  bo-, 
niini.  amicissimp  opitulari  non  Ixcuit  ?  .  Tamezi^ 
accusa  efirenem  armorum  ll^entiam  ^  accusa 
Clodianae  fact^onis  auctoritate^f  j.,q^se  pnstinanf 
^n^uetudinem .  Eori. .,  et  ve|f?rg^.  judiciorun^ 
form^  sustuleruptj.  Quis  esjsejjjoUui  inter  ar- 
matos  satellites  c;t  impudentea^  j^c^rips  vel  inno- 
«jpjitipe  vel  Ow^toijia?  lacundia^  ^l^Aiai  :Qi"Awf  tib^ 
Iiac  in  pflrte  noiv^e^Qnm ,  .fidgm.faaet  istbaec^ 
Oratio  y  quas  fuit  t^am  ia  deiex^sionem,  cpmpa^ 
r^^^/Hanc  t^  ji^^j^^ges  ajtten^^^i^V^^  ^m^s  • 
el;.d^  130160  erg^^.te  studio  facies  cqnjackuram.  & 
q^em  habeo  rei  f!ar<^sds  usum  ^  4  ^u^  *W^ 
i|igendis  cau^is ,  ^x^enentiam  6um  consecutus  ^ 
eqvidem  profiteri  posf^ujn  j  niVil  ^..gropulsan- 
ij^px  calumpiam  excogitari .  potuisse  vaiidius  ^ 
lii^i  jnimicorixm  Jzostrorum  Airor  atque  potenti^ 
innocentiae  et,  ^quitati  prdsvab^^s^e^l:^  Quid  re^j 
tj^t ,.'  Tite  Anni^  ni?f  Ukt  >  fo^uw  mejior  dilui^ 
Ygperit ,  aBquft,,  ?^'VJrum  forte^it  decet,>  ammc^ 
piaesentem  feras.  Vale. 


•  f  > . 


SAtidcUi. 


544  K   M   B   T   O   A   t  C   A 

,      TITUS  ANNIUS   MILO 

ttARCO   TULLIO   CICBRONI. 

Chm  acta/npro  se  ab  eo  Orationen ,  scripto 

exaratam  perlegisset, 

Vjum  vidi  perlegique  ajttentiiis  ^  guam  scripsisfz 
pro  me  orationein ,  cujus  ad  rationum  monu- 
jnenta^  ad  elegantiam  cfoncinAitatemque  seiino^ 
iiis  j  ad  ipsam  totius  operis  absolutionem  nuHa 
fieri  potest.accessio^  mirabai:  ^  Marce  Ti^^ 
ut  fatear  quod  res  est ,  vixqtfe  ac  ne  vix  ^ifXL^ 
dem  mihi  persuad^bam ;  ]M[uoiiem  illum  y  cujus 
egeras  causam  tam  disext^ ',  'yersari  .M4s$iliael 
exulem ;  neque  lianto  praesicHo  fretum  tristisfsi* 
mam^  quam  patitur,  sortem  declinare  potuis^d; 
Debueram,  niehercule,  tam  iusignem  ,  tain'!^* 
cundum  nactlis  defensd!rem^  Vel  in  causi  mal&' 
ac  desperatd  adTersarioruxn/meotum ;  imjyetus 
^lusisse;  ii;!  tatit&  yer^  causs^  mesB  Vofiitate 
multo  minilis  VJ^obatur  ^es^.e  /duidqua^  , '  qtibd 
feetuendumiuiM  arbitrttfei?,  Quid  esse  dicaniy 
Maice  Tulli,  q^6d  Oratio  tam^eiegaiis,  tain 
nata  ad  moyendbs  Animds  ,  taii  idouea  ad:fa-^ 
ciendamfidem>  bunc  demi^  habuferit  exitain'y 
utMassiliam  reii^arer  ?  Etiam  {uranti  noi^  cre- 
dam,  eandem  ifiatn  esse'^uaW  dixi^ti.  I^oa 
ausim  derogalre!  tafitam  divma^  illi  Oratiolild  ^ 
quam'  lectitare  lion  possum  ad  satietatem ,  quiini 
in  oculi^  fero  ,  quani  deo.scuIor  iii  singuTas  fa<>^ 
ras,  tanqUam  cettissimum  inn6ce)QLtUe  meas  prae^ 
^dium.  Hanc^i,  lit  est  ex^rata^ -pronunci^sseis  ;' 
trede  niibi>  'Marce  Tiilli',  tuiks^ille  Miio  Maa^' 
•ilienses  mulos  jam  non  edet^et. ' 


X.  X  B  S  II      T  E  R  T  X  U  S.  S^S 

H  IS  P  A  N  U  S    ' 

N     .'  \  .       1      l      .     I  ■  •     «  « 

V 

JPO&lTSStMO   &AkClirONXS    C^UBEHNATOBX.     ' 


' 


De^  ineptis  qui  Ijutedds\  spurgebantur  rumo^\ 
ribus  Urbem  esse  jant  diil  deditani,  d&m 
illa  tofUra  £atav.orum  ,  jinglorumque  im^ 
petus  ucriiis  defendeirriur. 

J^  AH  quid  te  militesque  tttQ$:in  defendendsk     NnmiA  et  l 

Barcinone  iSgiiAtra  maceras ,  vir  fortissimei?  ec*  ^^*'"** 
tum  ag^St.Ooutte  noyum  illud.dignumquegente 
vestra  fidei  virtutisque  jspecimen.  Nescis  ucbem 
Lanc  yestram  expugnatam  bic  esse  jam.diu<ab 
hominibus  non  paucis ,  quibus ,  yel  si  procul 
k  moenibuS  iiostes  fagerint',  ncn  persuaseiista- 
men  y  *salyi^n  et  incolu;mem  Barcinonem  posse 
praestari.  Utinam  enimyer6*audiisses  ,  quid  illi 
Buis  in,  cifCuUs^-  aut  etiam  mediis.  in  con;i^iti9 
effiit^wt  circtLmipranei  politici  ^  ^  djirm  ;re$  qi^a^-* 
libet^  non  tam  ex  cert^  incorruptaque  fanjiily 
quam  ex  ieriati  jnal^  cerebjci.figmentis  metiua^  • 
tur !  Alii  c^pUm  urbem  Qcoaciaxharunt ,  anter 
qujun  ipsa.coepis^t  obsideri^  iiUi  finx^re  te  jciint 
inyictis  leg^mbi^s  deseruisse  Barcinonem  ,.  qil6i 
die  egressus  tujquidem  expvopugnaculis  hpsItoV 
aggressus  es  yj^%  magnam  eorwn  .stragepp^edi«i 
disti.  Alii  JTuei^tibufit  ex  se:^^  diti!0ipatisqte  per  fin 
deles  nuncioa  y.(^  p^rcrebuerant ,  rumoiibu&y 
tamen  in.  erriPtri^:pertiiiace$  yevsantur  ^  nec  s^r-^ 
yari  Barcinoi3^)ifc)pftS$e  def^ndunt,  quia  expu*< 
gnandami  illai^f.^fysse  judicant.  Quid  facias  ? 
^bundat  ^hs^c  .^iyijtas,  jnopiinibus  minim^  malii> 
ilUs  qnideiiik.,   atiniQtJHQulosi»  prsDter  modum  > 

Tom.  I.  '  Mm  -  . 


mios  adversse  res  feriunt  mult6  ante  y  quam 
eVeiiefint  ;  qul ,  ne  cLesit  unquam  quo3  fovere 
ipsorum  metus  possit ,  nova  quotiai^  timendi 
argumenta  comimniscuntur*  Niliil  te  movebunt^ 
senti<>j  tam  ineptaa ^  -  tam»  ridigulae  otiosorum 
hominum  opiniones.  Perges  ^  uti  fecisti  liacte-* 
n{is;  urbem  tueri  viiiliter ,«  et  sinceram  optima 
Principi  incomiptamque  fidem.  ap{>robare.  kag. 
nam  hodi^  personam  sustines  y  -  Vir  ^irtissime  ^ 
et  intentos  in  te  unum  omnium  ocuJbs  atque 
animos  rapis.  Plausus  vicissim  exspecta  pares 
animd  ^  constantiae*tua&:pates.'  Certab^nt  utrinrt 
que  GaUia  pariter  atque  Hispania  y  'quibus  no-* 
mentuum  laudibus.pn^sequantut ,  et  tam  e^e- 
gia^^defensionis  memoriam  ^pod  posteros  com* 
lii^ndent. 


R  E  SP  O  N  S  I  O  . 

-  spa^rsi  sunt ,  *  de  deditione  stid  Rumoribus. 

JocoM.   jLJLABEMtJS  singulares  vestris  hominibus  gratiasy 

3ui  nos  longioris  de&nsionis  cui^  liberant  ^  et  esse 
einceps  periculi  s6curos  volunt.  Nam ,  si  quid 
illi^  oreditur ,  victi  jam  sumus  y  et  kostes  captdL 
Barcinone  tcuidem  triumphant.  Dii  ben^ !  quodi 
liostes  y  qui  nos  obsident  ^  non  stmt  tam  creduli  ^ 
neque  adbuc  persuadent  sibi  ,  quantumvis  id 
veknt,  se  esse  victores  !  Riserdnt  nostri  militea 
pavidos  ^  qui  vos  perceUunt  y  metus  ^  et  otiosorum 
liominum  Politicam  ^  ut  par.est^  exploserunt. 
Mittantur  ad  nos^  quotquot  8tmt>  qui  tam  faGil6 
despondent  animo.  Tunc  forl^  timere  desinent  y 
caum  rerum  nostrarum  specvlatcwes  ac  t«stes  vl- 


L  X  B  B  B.      T  B  R  T  I  IT  8.  Bi^J 

deTHit-propius^iq^u^Lin  strenu^  moenia  nostra  de-? 
fendainus.  Neque  verp  tardius  se  venturos  existi- 
ment  j  ^uam  ut  res  ipas  suis   usurpare  ocuhs' 
valeant.  Spondemus  diuturnam  satis  iore  obsidii  ' 
moi*am  y   suam  curios^ta.tem   ut  expleant ,  nisi 
hostes  ipsos  poeniteat.  breyi  longions  oppugna- 
tionis  y  et  impatientes  fi:igo];is  ac  tempestatis  re- 
petere  patriam  malint ,  ^quiUn  frustra  m^cerare 
jse,  ubi  nullas  pertinacise  suae  fructus  est/.Reli- 
quis  auctor  ego  sum,  iit  securi  denobislh,utram- 
que  aurem  tranquill^    dormiant.    Nos  i^terim 

{mgna:bimus  fortiter  j  nec  erit  ii^  urbe  segnitia^ 
ocus  ,  donecpertaBsi,|iostescertareferant  jn  An- 
gliam  Bataviamque  responsa ,  et  laceras  ^cl^^sis 
reliquias  ^  unum  victoriae  suae  mokupaentui^ 
populis  ostentent.  Ca&terum  plausus  ac  triuinpKQ^ 
despicimus  ,  modo  qiiid  plausu  idignum  ac  tnum- 

Eho .pra&stiterip3[us  :.hoc  beati  satisy^y  >qaaiB 
abet  de  nobis  universus  orbis  expectationem  y 
non  tueri  modo ,  sed  Tiuperare'  etiam  valeamus. 

'    MARCELLUS   LENTULO^  " 

Ut  Lepidum  Magistratds  CandidatUfft 

suffhagio  adjuvet,  -  . 

U^  I  quando,  Lentule  mi,  nunc  praecipu^  jcuperem  comittenaa- 
esse  te  in~hac  urbe ,  et^  ut  sis ,  etiam  atque  etiangi  *  * 
rogo.  Opus  est  mihi  voti,  laboris^  soliicitudinis 
socio.  Petit  honores  Lepidiis  noster,  petit  ^ufl^i 
multis  ,  cum  bonis ,  qups.  ut  gloriosum  ,  ^ic  es]t 
difficiU  superane.  Pendeo  ergo  et  exerceoir,  spe  , 
atque  aiHcior  metu,  et  ejusdem  videor  mun^ris  ^ 
quod  ainb}t ,  esse  Ca^didatus.  Merptur  It^c 
curam  lbn£;4  mei  caritate  :  est  enim  mihi  cun\  illa 

Mm  2 


>>.«    HrU^\ 


utia. 


vetus  necessitas  :  meretur  et  eximiis  animi  sui 
dotibus  :  neque  eniin  ncrvi  quemauam  yel  ab 
indole ,  vel  k  modestift ,  vel  a  probitate  ,  vel  k 
prudenti&  y  vel  ab  eruditione  illustrius  illo  com- 
paratum.  Accedunt  multa  ipsiiis  in  me  merita  : 
quibus  ex  causis  exigo ,  ut  venias  ,  et  suflragio 
meotuum  jungas.  Permultilim  interestmeaadesse 
te  mecum  ,*et  obire  eorum  domos  ,  quorum  ex 
arbitrio  Lepldi  fatum  dependet.  Ea  est  auctoritas 
tua ,  ut  putem  me  efScaciiis  tecum  etiam  amicos 
rogaturum.  Abrumpe ,  si  qua  te  retinent.  Hoc 
tempus  meum ,  hoo  fides  ,  lioc  etiam^dignitas 
postulat.  Suscepi  Candidatum  ,  et  suscepisse  me 
notum  est.  Ego  ambio^  ego  periclitor.  Insuinmsly 
si  datur  Lepido ,  quod  petit ,  illius  bonor  ;  si  - 
negatur  ^  mea  repufsa  est*  Vale. 

■ .    •  •  , 

.    A  MI  C  O  ..    . 

,  •    .    PrwmaUuT^  jFilii,  suijujuds  ^ioisfUL 

CoiiMiAtonji.Xyoi.OKEM  tuumquis  esty  qui  non  approbet^" 
aut  ,qui  dolere  tecum  ultr6  non  velit  ?  Filium  re-» 
quiris  extinctum  ante  annos  ,  parentum  delicias  p 
spem  dom{is  et  gentis  inclytaB  eximium  olim  ^  si 
vixisset,  decus  niturum.  Hunc  tu  seduli  vel  4 
teneris  educaveras ,  institueras  bonas  ad  artes 
adolescentenl ,  tuis  ipsius  informaveras  moribus  , 
et  natam  mentem  ad  grandia  stimulis  acrioribus 
incitaras.  At  quo  demtim  exitu,  quo  pai-entis 
gaudio ,  nunqu^  laudaridus  satis  Adolescens 
tam  praeclara  documenta  animo  imbiberat  ?  quis 
ilio  vidit;^in  rebus  acuti{is  ?  quis  disseruit  peritiiis  ? 
quis  scripsit  elegantiiis  ?  quis  ad  omne  virtutilm 
genu$  cupidii!is  exarsit?  oed  €[uid  ego  vel  istk 


V 

X.ZBB1L      T£B.tI  V.S.  S^ 

commemoratione  refricD  fortass^  nondiim  obducta 
l)ene  ^ulnera^  quibus  mederi  yelim  ?  QuanquAm 
lisec  ipsa  sunt;^  quselenire  parentis  aBgritudinem 
et  possunt  ef  debent.  Viget  enimveri^,  et  longi!im 
vigebit  apud  omnes  gratissima  juvenis  optinu 
memoria.  Im6  non  aberit  peniti!is  ab  hominum 
consortio,  quem  multorum  laudibus  celebrari 
identidem  audies  y  et  tanquam  absolutum  quod- 
dam  setatis  illius  primse  exemplar  requiri.  Hoc 
in  speculum,  ne  dubita,  dilisenter  intuentur  ^ 
quos  habes  superstites  filios.  Illic  perlegent  officii 
suipartes,  et  n-atemse  virtutis  semulatores  avidi , 
quem  ereptuim  tibi  desideras  ,  etiam  cum  foenore 
restituent.  Hasc  te  spes  interim  sustentet  y  et  pias 
parentis  lacrymas  abstergat.  Vale. 


ADAMICUM. 

Rarantesse^  imS  nullam  apud  komines 

sinceritatem. 

U  Bi,  ubi  sumus ,  Amice?  quibuscumTiyimus?  vLatom. 
qu6  demum  fugit  sinceritas  ?  quo  verifas  exula- 
vit  ?  Huccine  recidisse  re^  bumanas  y  ut  fallacia  ^ 
praestigide  y  dolus  ubique  dominentur  ;  neque 
ullum  deinceps  sinant  esse  simplicitati  locum? 
!Equidem  noveram  satis  y  non  esse  hominum  quo- 
rumlibet  candorem  illum  ingenuae  mentis  ^  quem 
requiroj  im6  milii  non  latebat  quosdam  esse  terr 
rarum  tractus  tam  aversos  a  vero  ,  ut  ne  vesti- 
gium  quidem  sinceritatis  uspiam  xeperias.  At  in 
ista  coeli  purioris  plafi^  *,  inter  coetus  illos  bomi«- 
num  y  quorum  in  vultu  nativus  lepos  ^  in  verbis 
comis  urbanitas  y  in  ips^  vivendi  agendique  ra- 
tione  iacilitas  quaedam  expersque  fuci  candor  ap^ 


55o  'RttfiTORlC^ 

paret  ;  luc  ^  inquam ,  neininein  esse  non  fuca- 
tum  ,  lion  fallacem  ,  lion  personatum !  cjuis  hoc 
ferat,  aiiiice  ?  quis  non  cxpostulet  ?  quis  non  in*- 
dignctur  ?  Cedo  locum  aiiqtiem  jquo  ferar  ,  ubi 
•vivere  liceat.  Nam  haeccine  vita  est ,  quam  vi- 
vimus  ?  vivere  liunc  putem  ,  hominem  qui  non 
Kdbeat  ,  cujus  intueri  possit  animum ,  qualis 
reverA  est  ?  cui  venim  diccre  ,  a  quo  et  audire 
verum  desperet?  quem  facer^  rerum  suarum  par- 
ticipem,  quem  consulere  audeat  ?  INiliil  moror, 
amice  :  certum  est  humanae  societati  nuncium 
temittere  ,  valedicere  iilortalium  consortio.  Si 
bcne  ihe  novi ,  via  haec  tutior  et  brevior.  Pene- 
trabo  recessus  neraprum ,  abdam  me  solitudinum 
latebris,  inter  rupes  et  feras  immorabor;  felix 
fortunatusque ,  si  qua^uspiam  veteni  et  extinct» 
siixiplicitatis  ac  sinceritatis  vestigia  nacturus  gim ! 
Vale. 


*fc^»'M^^<»'^«^^WV»'< 


ADOLESCENS   AD  PATREM, 

Cu/rii  jus^us  scribere  de  studiorum  progressu 
nihil  haberet  boni  quod  scriberet. 

Ad  Eicu- jjjTSi  nihil  habeo  scribendum  hodie ,  quod  pla* 
tftnduin.  ^^^^  admodum  possit ,  Pater  colendissimte ,  non 
dubitavi  tamen  morem  gerere  voluntali  tua? ,  et , 
quo  se  habeat  apud  me  locores  Litteraria ,  facere 
te  certiorem.  Saltcm  hunc  sperare  mihi  posse  vi- 
deor  fructum  obsequii  mei  ,  ut,  dum  fatebor  in- 
genue  quod  res  est,  nihil  de  solito  candore  animi 
remisisse ,  neque  vel  in  meS.  causi  dissimulasse 
quidauam  accusari  possim.  Itaque  non  diffitebor 
apua  te ,  Pater  amantissime  ,  minus  feliciter  , 
"quam  aut  sperabam ,  aut  etiam  fiieram  tibi  polli  • 


X.XBB11      TBRTJITS.     .  S5t 

cif  U9  9  processiase  ultimam  rei  Litterariae  cottcer^ 
tationem.  Nescio  quo  malo  factum  ait  fato^  ut 
inferiorem  expectatione  mek  ihter  sequales  meos 
iocum  obtinuerim.  Quanqu^  quis  non  intelligat 
/  ancipites  esse  armorum  casi^s  ^  atque  hanc  esse  ' 
fiortem  eorum  omnium  ^  qui  dimicaiit  y  ut  nojk 
aequam  semper  et  faventem  fortunam  experianr 
tur  ?  Jd  nosti  tu  ^  Pater  ^  unus  onmium  optime  y 

gui  totam  inter  martis  labores  aBtatem  tam  lauda- 
iUter  contrivisti.  Sos  quimvario,  quimpmim 
certo  eventu  quotidie  confligatur  j  neque  vel  ac- 
cusandam  continu6  Ducis  -imprudentiam  ^  aut 
increpandam  militum  socordiam  videri  y  si  mini!is 
feliciter  certatum  sit.  Id  tamen  dictum  k  me  nolim 
existimes  ^  'quasi  aut  factum  excusare  pemtylta^  aut 
omnem  inieiicis  aleaeinvidiam  deolinare  Yobierimv 
Unum  boc  mibi  in  bac  me^  calamitateTelictum 
commodum  esse  video^   ut  noyos  ad  rem  bene 

ferendam  stimulos  y  nbvam  ad  assequenda  me*^ 
ora  diliffentdam  atque  alacritatem  adjiciat.  Hac 
eep  spe  fretus  nullus  eco  dubitem  polliceri  tibi/, 
AefLan^simeM^  intrabreve  tempu»; 
ut  bodiemi  nuncii  acerbitatem  laetior  epistola  cpr- 
rigat  ac  temperet.  Haec  me  recreat  ac  sustentat  * 
singulos  in  dies  fiducia^  qua3  ut  tantumdem  apud 
te  ponderis  babeat^etiam  atque  etiam  pet(y*  Vale.. 
•  . » 

I  D  E  M    E  I  D  E  M, 
'  Chm  PHmas  inter  sUqs  obtinereP* 

X  ANTO  lubentius  libi  scribendum  hodi^  suscepi^  Gmi«lai«B»^ 
Fater  amantissime  y  quant&  difficiliiis  ^  id  ipsum  ^«» 
auper  ut  ^icerem^  adductum  fuisse  me  pronteorr 
Kinil  babet  jbstaec  epistola  nisi  laetum  y  msi  fbrtu^ 


.» 


-552  &H'BfrOHICiBf 

natiim ,  nisi  quid  gratissimum  tibi  ,  quod  Huilciet. 
Nam  sive  aequiorem  se  mihi,  quiW  stlias  fortuM 
praostitit  ^  sive  diligentise  accuratioiis  percepi 
tnictum  aliquem  ^  sive  >  quod  ego  lubentius  cre« 
diderim,  singulare  placendi  tibi  aesiderium  novos 
Bddidit  ad  rem  ben^  gerendam  stimulos  ^  Primas 
tandem  aliquand6  inter  c<»idiscipulofr'ikieos  sum 
adeptus^  etlmperatoris  dignitate  defiingor.  Hujus 
porr6  mimeris  amplitudinem  dubito  utrum  tanti 
&ciendam  putes  ^  quanti  reips^  valeat.  Tu  qui 
-Le^onibus  integris  tantlL  cum  laude  praaftiisti  ^ 
Pater  amantissime,  Filium  imperitantem  finge 
uuuiterosissimee  acflorentissimse  juyentuti  e&  cum 
dignitate  pariter  ac  potestate  y  ut  audientem  dicto 
et  impeno  obsequentem  habeat ;  ut  cilun  pla- 
cuerit,  ducat  miUtes  in  aciem,  conseratmanua  cum 
hoste  y  victoria3  reportet  ,  latlreas  ac  triumpho^ 
mereatur.  Hoc  ipsum  est^  quod  filio  gratulari 
potes  y  quod  filius  tibi  ipsi  tuus  hodi^gratulatur  j 
nisi  forte  contemnendum  credideris ,  qu&d  filium 
.velhac  aetate  jam  imperantem  habeas.  Id  porr6 
iion.  putem  ignorare  te  ^  quod  per  temetipsum 
fiati»  expertus  es  y  nihil  esse  quoa  in  homine  im- 
perasite  tamcommendari  soleat,  qu^  libera- 
litas  ae  inunificentia.  He^c  enim  illa  virtus  est^ 
qvLse  nlilitum  animo^  conciltat  y  robur  incendit  ^ 
et  ad  ardua  quaeque  aggredienda  viriliter  exci-* 
tat  al^ie  inftammat.'  Qu^tf  ifi  confido  fore,  ut 
cum  mearum  s^t  partium  virtutes  caeteras  y  qua^ 
inlmperante  adesse  debent^  comparare,  libera- 
Ktatis  nnius  exercen^a^ /acultatem ,  •  quim  inte 
uno  positam  nostiy  suppeditare  non  grav^ris^ 
Vale: 


LXBSa      TSB.TXXT8*  553 

LAPIS     LYDIUS 

Ad  ea:plorandam  Amicitiam. 

aEir 
F  A  B  I  U  S 

AMI88A      X 0 D O      PSCUNXA^ 

Ad  fiominem  avarum  ,  qui  se  amicum  jac^ 
tabat  j  ut  maituam  prwstet. 

j\.CTnM  erat  de  me  ^  ne  Tivam  ^  hominum  ca- 
rissime  ,  et  res  y  opinor  j  ad  restim  peni  y  et  ad 
laqueum  reciderat  mihi  j  qui  loculos  omnes  fu- 
nestissimo  aleae  casu  perdideram  ^  nisi  tu  do* 
lenti  miser^  ac  desperanti  homo  amicissimus 
occurrisses.  InteUexi  statim  ^  ita  persuasum  har 
beo  quod  jactitasti  mihi  tam  saepi  ^  non  fuca- 
tum  te  aut  personatum  y  sed  verum  ac  sincerum 
amicum  esse  }  inteliexi^  inquam  ^  hoc^ipsum^ 
quod  me  angebat  tanti!im  ^  rem  fore  tibi  gratis- 
simam  y  qui  opportunam  testandae  amicitiae  oc- 
casionem  nactus  esses.  Nam  unde  tandem  illus- 
trii^r  amicitia  se  prodat  y  qu^m  si  y  opitulandi 
amico  grati&  y  quoslibet  crumenae  sumptus  ac 
ruinas  ultr&  patiatur  ?  Hic  est  Lapis  yeluti  L j- 
dius  y  quo  y  sicut  germanum  aurum  ab  adulte- 
lino  y  sic  amicus  yerus  a  falso  secemitur  j  et  qui 
tam  gravi  periculo  tentatus  semel  nullis  avari- 
tiae  mal^  suadentis  rationibus  vinci  se  permise- 
rit  y  is  caeteris  in  rebus  certum  se  ac  fidelem 
amicum  prasstabit.  Neque  enim  in  ejusmodi 
discrimine  omnis  generis  desunt  qausae  y  quibus 


JOCOM. 


554  '^'  H   E   T   O   R  .1  :C   M 

egentis  amici  vel  justas  preces  declines  facilS  ^ 
si  nihil  prseter  amici  nomeii  Habueris.  Difficul— 
tas  tempomm  j  rei  domesticae  penuria  ^  faciendi 
in  numer6s£l  famiiia  sumptus  y  et^s^aliea^  multa 
statim  se  objiciunt  ^  c[uibus  commodandse  pe* 
cuniae  honesta  quaBdam  necessitas  eludatur.  A 
quibus  ego  sordibus  cum  te  alienum  sempeir 
aestimarim  y  Carissime  ,  ita  facil^  animum  m- 
duxi  meum  ^  certum  abs  te  in  difficillimis  re-^ 
rum  mearum  adjunctis  esse  mibi  praesidium  ex- 

Sectanduin.  Imo  tam  amicum  te  novi  y  ut  non 
ubitem  quin  jucundius  quid  tibi  ferre  anoico 
petenti  suDsidium ,  quajga  mibi  accipere  futu- 
rum  sit.  Vide  er£6  quantiun  mutatus  repent^' 
a  memetipso  fuenm  ^  statim  atque  subiit  aui-> 
mo  de  te  deque  tusL  benevolenti&  cogitare.  Do- 
lebam  amissas  opes  ^  ludo  mal^  precabar ,  mi— 
serum  tne  y  iDielicem  ^  perditum  asstimabam  v 
jam  vix  ac  ne  vix  quidem  laetandum  mihi  prop- 
ter  te  ptitem  ,  cm  tam  egregiym  gratificandi 
amico  locum  vel  imprudens  paraverim. 


RESPONSIO. 

Satirica.  v/  Hie  folice^  j  qui  persuasisse  tibi  videar^ 
quam  sincerum  in  me  y  qu&m  devotum  ad  iim- 
nia  amicum  nactus  Rieris  !  Nas'  aaquum  censes  , 
ini  Fabi  J^  neque  revera  quidquam  est  rerum 
omnium  ^  quod  mfalim  y  quam  ut  •  talem  esse 
me  y  quaUs  reipsa  sum  y  arbitreris.  Id  porr6 
Benties  multo  magis  ,  ci!im  pecuniam  ipsam  y 
quam  tantoper^  ef8agita« .  immisericorditer  ab- 
nuam.  Equidem  inteiligo  id  fieri  sine  aliquo  tuo 
dolore  primum  non  posse  y  at  non  committam  ta- 
men  ,  utte  ^  tanto  tui  di^p^ndio  y  leviore  mo-^ 


X.XBSR      TSRTItXS.  555 

lestilL  liberandum  piitem.  Nam  quid  agam  in- 
felix  ,  si  gerendum  in'  ea  re  tibi  morem  arbi- 
trer?  Qu6  non  prorumpet  insana  ilia  ludendi 

Srurigo  quae  te  miserum  tenet  ac  pcrdit ,  si , 
imi  compescere  illam  possum  ,  quod  amicum 
est ,  eandem  missk  pecunia  irritem  et  accendam 
magis  ?  Hunc  tu  amicuih  aestimes ,  non  perfidum 
potnks  ac  proditorem,  qui  furioso  cuipiara  ensepa 
peteuti  ,  quo  se  transverberet ,  illum  indulgens 
prav6  pomgat  ?  Absit  hoc  k  me  ,  optime  Fabi , 
tam  niale  de  te  ut  merear.  Ecce  mult6  meliiis 
quodpiam  et  illustrius  amoris  erga  te  mei  pig-; 
nus  impertiar  ,  amicum  scilicet  et  salubre  ,  si. 
quod  aliud ,  consilium  j  ut ,  dum  integrum  est , 
pemiciosum  illum  ,  qui  te  jamincessit^  ludendi 
amorem  corrigas.  Magnum  est  quiddam  vel  in 
principiis  prassens  huic  morbo  afferre  posse  re- 
medium  ,  qui  ,  si  creverit  semel  ,  vix  ^anari 
deinceps  ,  aut  etiam  mitigari  possit.  Ego  cert^  ^ 
etsi  majorem  miiii  ipsi  £sLcio  vim  ,  quam  tibi  , 
tamen  statui  substrahere  viriUter  fomenta  iUa, 

Juibus  crudescere  maluni  potest  et  invalescere. 
foli  erg6  expeclare  k  rae  ullam  pecunia&  partem, 
qu&  funestum  nutrias  aleas  cacoethes  et  insana- 
bile  fors^n  efficias.  Scd  ama  potiilis  auream  il- 
lam  in  amico  fidem ,  quae  pravis  amici  cupidi- 
tatibus  obsequendtim  minus ,  quam  veris  ipsius 
conomodis  serviendum  duxerit.   Vale. 

A  R  I  S  T  O 
Pro  recuperatd  Valetudifie. 

\S  iHiL  ego  jam  vereor ,  Ariste  mi  ,  fateri  pa-     Gratuia- 
lam  timorem  meum ,  et  tibi  ipsi  magnitudinem 


556  B.HSTORXCJi^ 

periculi  ,  ^nod  tecum  adiyimus  ,  aperire.  At 
utrumque  ex  difficili  morbo  recreatus  abstu- 
listi  :  tantAmque  nobis  gaudium  vix  sperata 
incolumkas  attulit  ,  quantum  omnibus  dolorem 
mali  gravitas  pepererat.  Quanquam  gratulara 
tibi ,  vel quod ad angustias  tam grayesdeveBeris. 
£quidem  eximiam  omnium  in  te  observantiam^ 
fidem  y  beneyolentiam  sanus  ac  yalens  expertus. 
eras  ;  at  singularis  pietas  ac  necessitudo  ^  qu^ 
tibi  unumquemque  devinxisti ,  tum  maxim^  pa* 
tuit ,  ciim  salus  tua  maxime  periclitaretur.  Vide* 
lantiur  singuli  persentiscere  ,  quodcumque  affi- 
xus  ipse  lecto  sentiebas  ;  et  morbi  vel  ingraves-r 
centis  yis  ac  grayitas,  yel  ejusdem  senescenti* 
remissio  amicorum  in  yultulegebatur.  Noliigi- 
tur  mirari,  si  tam  nobis  ip^sis^  quam^tibi  resti-' 
tutum  te  priori  yaletudini  gratulamur;  qui  un^ 
tecum  yisi  sumus  ex  long^  aegritudine  convales-» 
cere»  DepuITsti  momento  metus  nostros,  curas^ 
jsoUicitudines ;  et  bilaritatem  quandam  singula* 
rem  injecisti.  Nunc  vide  sis  ,  quantQ  studio  va- 
letudini  tuae  consulere  debeas ,  ex  qu&  tot  homi- 
num  valetudo  pendeat.  Cave  ne  injuriosior  nobis 
ipsis,  qtiAm  tibi  videare^  si  contjentione  nimisL^ 
et  susceptis  prseter  modum  laboribus  noviun  in 
discrimen  salutem  adduxeris.  Agitur  non  tua  lan-^ 
tum  sed  Reipublicaff  totius  ineoluinitas ;  neque 
peccare  quidquam  graviiis  tuam  in  salutem  potes^ 
quin  eod!em  tempore  in  coinmune  bonum  pecces^ 
Yale  ergp.etvive,  sinosvivere  et  valere  volu^ris^^ 


f^^/VVV»'^/^^»^^ 


KIBBK      TBILTIITS.  55f 


AMICO    POETiE,^ 

Tlt  stisceptum  narrandi  res  h  Gallis  pnB* 
clard  posteriore  bello  gestas  consilium 
e^equatur. 


dUm. 


v>IPTiiii:6  facis,  qu6d:  res  4  Galli^  posteriore  AdHorua 
'bellp  gestas  paras  scribere..  Nam  quae  tam  re- 
cens,  tam  copiosa,  tam  ampla,  qudE^  deni(][ue 
tam  poetica ,  et  ^  qugmqu^  in  yerissimis  re<^ 
bus  y  tam  fabulosa  materia  ?  Dices  immissa  terris 
nova.  flumina ,  noyos  pontes  fluminibus  injectos , 
occupata  castris  montium  abrupta  ,  expugnatas 
.^rces  y  subactas  provinqias ,  et ,  qi^ae  naturam  ^ 
ut  .vinci  possent  ^  non .  habebant ,  collecta^  to- 
tius  Europae  vires  ab  un&  gente  supqratas.  Una 
.seii  knaxima'  diificultas  ,  qu6d  haec ,  sequare  di- 
cendo  oporteat  j  ardmim  quiddam.^.  immensum 
eti^im,  ingenio  tuo  y  quamvis  altissim^  assurgat^ 
et  amplissimis  operibus  increscat.  Sed  nihii  est 
quod  ajte  ^  studio  ,  labore  vinci  de];n\im  x^ja  pos- 
$it.  Proind^  jure  yatum  ^  iiiyocati^  .D^s^  eft.inter 
l)eo^  y  ipso  9  cujus.res.^  opera^  consilia  dictu- 
rus  es  y  immitte  rudentes  ,  pande  vela  >  ac  ,  §i 
quando  ali^s  ,  toto  ingenio  vehere.  Cur  eniiil 
«m  ego^poetic^  cumPoeta?  Illud  jam'nanc*pai- 
ciscor  : .  prima  quaeque  ^  ut  absolveri^  y ,  mitte  ; 
im6  antequam  etiam  abs^lvas,  sicut^^erunt  re- 
rcentia^  rudia  et  adhuc  similianascen^ibu^.  Equi- 
dem  potero  fortasse  scripta  t\ia  magis  probare 
ac  laudare  j  quant6  illa  tardi^is  cautiusque  ; 
«ed  ipsum  te  magis  ainabo,  magisqiie  laudabo^ 
.quanti>  oelerii!is  et  incautiiis  miserk'.  Yeiie. 


\ 


Suasoria* 


558  KUBroTkxcjE 

- 

ALEXANDER 

[Anmazi  PetrcB  Gubematori  sahitem  et  cau^ 
tam  iji  detiberando.prudentiam* 

JxDSUM  ante  urbem  tuam  cum  invicto  eifer-- 
citu  y  paratus  eam  ingredi  aut  yictor  pacificus^ 
aut  durus  expugnator.*  Kon.  ignoras  qual^s  nos 
simus  j  et  rerum  ndstramm  rama  etiani  rupis 
excelsae  y  quam  incolis' ,  ad  fastigiiun  pervemt.. 
Occupatae  urbes  ,  domitlfe  JirovinciaB  ,  siibacti 
popull  victorias  nostras  loquuntur ,  teque  ^  rebua 
tms  ut  provideas ,  monent.  Nihii  est  quod  saxeas 
et  inaccessde  moli  confidas ,  aut  loci  natur^  fre- 
tus  aliquam  vincendi  celeritati  aiferre.  nnoram 
speres.  Habeo  milites ,'  quibus  nihil  ^st  tani  iri- 
vmm  quod  non  invadant^  niiiil  tamabruptUm 
quod  non^  exsuperent  ,  nibil  tam  inaecesSUm 
qui  non  evolent.  Quare  vidfe^  quidagas.  Stattje^ 
oaum  te  juvet  Alexandri  probare  clementiam , 
an  hostis  vindictam  expenri  ?  Aesponde  ^uam- 
primilim  j  moras  non  patior ;  aut.  portasr  urHs 
reclude,  diim  loquor  y  aut  me  in  ipsd"!Petra^ 
jugo  y  antequam  diesr  crastinus  lucescdt  ^  icoita^> 

picies.  Vale.  .      V  *  " 

.    ■> »    .  .  .   \        » / 


•     »     •   «. 


ARIMAZES   ALEXANiyKO 


»  •  # 


f 

SabUem    et  matumm>-  db   inutili  ohsldit>nJb 

decessiondm.  '■■   '*  '* 

AM  senseram  ades^^  t^  ^    et  cum.  •  uDiyirso 

satirica.       exercitu   ante   urbem.  Petmin.  posui^se  <i^astra> 

ci!im  tua  ad  nos  epistola  perlata  est.  Atque  ut 


LXBSR      TBRTlxrS.  55^ 

latear  ,  quod  res  esty  non  pottdnon  dolere' 
Hegis  hactenjis  invioti  fatum  y  qui  rem  tam 
arauam  et  humani^  imperviam  viribus  susceT* 
pisset.  Nam  quid  moliris  ^  infbrtunate  Princeps  y 
aut  qu6  te  mala  libido  gloride  incautunt  abripit  I 
Equidem  noyi  quibus-  fretus  yittorii«  et  quanto 
fortunas  prioris  tastu  ad  nos  perveneris.  At,  si 
me  audies ,  non  obsourabis  hodie;  rerum  a  te 
gestarun\  famam'^  neqiie  tam  celerem  victoria- 
nim  cursum  ad -inaccessam  rupemremorabererf^ 
Quas  intentasti  nobi^  minas  futiles^  sprevimus^ 
ut  parerat^  neque  -  aliud  pertime&ciilius  eixi- 
tiiXm  gravius  ^'  qu4in  quiod  ignavse'  deditionis 
dedecus  afferret.  Rupes  nostras  frustri  despi-* 
cia^  nisi  fbrt^  milites  habes  dli^tos.  Unum  hoc 
deerat  iibi ,  quo  P^ti^  ad  fastigiuin  evolares  • 
O-  factum  mafe  j  qu6d  in  reliquw  fbj^tuna  tam 
prodiga  id  unum  tibi-  non  permiserit!  Tamei^ 
veltibi  alas  provide,  vel  nullam  exspecta  de- 
ditibiiem.  Interim  securi  et  incbltitties  victoria 
iras.  et  inclementiatn  ridebimils^'  V^e-.    • 


•  '«V 


A  M  I  C  O^ 

JSapecuud^  jaM-  dHi  prok  recehs  aucto .   ^ 


d»/rTibisTX  ti^ndem  optatam  votorttm  tuorum  i*»wi»tw«; 
metam  ^  Carissime  ;»ProIem  babest^  ^[Ualem^adesse 
tibi  eupiebas.  Nas^gaud^o  tct&citi^s&  plurimi!im-^ 
et  immortales  ago  rSuperis  grfttias  ^  ^istos  tam 
amicos  y  tam  ultrb  indulgentes-  tibi'  e:xpertus  sis. 
Fuisset  profecto  durum  quid  niml^  ^  si  nometi 
illud  ^  quad*acc6p4sti  '4' majoribusy^tot  i^enitfi 
domi  forisque  pra^lar^  ^e^taruin  gloria  nobili^  • 
tatum  un4  tecum  interiissel.  Pr^vitom  est  feli- 


s. 


566  R  H   S  T   O  &   X  C  jB 

citer  huic  incommodo  ^  unde  noxi  leve  danmam 
Respublica  tota  accepisset.  J^atus  est  ^ibi  filiusy 
qui  partum  decus  tueatur/Heredem  habes  ^  non 
aYitasmod^  sed  et  paternde  laudis  futurum  asmu- 
latorem.  Feliceili  te  tam  beata  sobole  parentem, 
&liciorem  filium  ^  qui  parente  tali  gaudeat  I 
Neque  enim  y  filium  olim  dum  institues ,  et  ad 
omne  virtutum  genus  grandiorem  pi^omovebis  ^ 
id  tibi  laboris  incumbet ,  ut  conquiras  operosius 
{llustria  reet^  factorum  exempla,  quae  mio  imi- 
tanda  proponas ;  habebit  in  te  uno^  quem,  fes- 
piciat  y  et  und^  sumat  exemplum  sibi ;  in  te 
Ter6  filius  dilun  intuebitiu*^  et  praeclara  patris 
iacinora  memorii  repetet^  tant6  se  acrii!ls  sti* 
mulari  sentiet  ad  Tirtutem^  quant6  majoigem 
ed  excitandos  animos,  exempla  domestica  yim 
habenty  quam  aliena.  Quid  superest^  nisi  ut 
pro puerimcolumitate  vota  fiiciamus ?  Vivat ille  \ 
crescat  in  expectationem  rerum  tantaruml  At-* 
que  id  si  Superinobisannuerint )  nihil  video\ 
quod  vel  .amx^s^  vel  tibi^:^petendum  sit.  Vale. 


AMICO    SUO 
Ob  missiun  recens  editun^  ab  eo  OpuscnlunU 

Aaagendu  X!  £Ci/5Ti  Tfssn.-  gratissiiuam.,  sLquam  ali&s  un- 
gratias.  quam^  Amice  j  qui  opusculum  a  te  niiper  ia 
Jucem  editum  pro  tulL  humanitate  ad  me  misem; 
pro  quo  dicere  non  possum  ^  uti  revera  senti^d  ^ 
quantum  tibi.  debeam.  Legi  illud  semel  atque 
iteriluH ,  neque  retractabo  miniis  suaviter  ^  post- 
quam  eorui][^  explevero  curiositatem  ^  qui  lihellum 
verd  aureum' ambiunt.  Quanqu^m  y^xexorabo^j 
quae  tua  modeatiaesty  ne  suspi^firis  a^ulari  vello 


IIBER      TBRTZirS/  S6t, 

me  tibi^  aut  amiciiHs  seutire  de  te  tuisque.reWs  ^ 
6i  meam  de  libro  tuo  sententiam  iuterposuero» 
At  non  recusabis  judicium  multorum  hominum^ 
qui  eruditi  inter  paucos  et  delicati  pajjqiti  apud 
omnes  audiunt.  llli  sic  extulere  totiu^  operis, 
gravitatem^  elegantiam^  concinnitatem  y  ninil  ut 
ad  cumulatam  ex  omiii  parte  absolutiosiem  acce^ 
dere  posse  arbitrentur*  VerJun  non  est  illud  no« 
Tum  atque  insolens ,  qu^d  a  te  tam  eximiuni 
opus  exierit^  qui  nihil  nisi  perfeotum  ingjenio  et 
eiaboratimi  industrid  edere  soleasw  Perge,  uti 
fecisti  hactenus  ^  promovere  tam  feliciter'  illai]^ 
indolem^  quam  peculiari  Superum  munelD^.  ,fid 
Li  tteras  nactus  es .  Ditescat  operibus  tuis  Litter  i^a 
Bespublica,  et  habeat  in  te  semper  magnui^ 
exemplum^  quod  politidfis  doctrince  amantibu» 
proponere  ad  imitanduBa  possit.  Hoc  debent  C^-i 
teris  documentum,  quos  meliori^  utsic  loq^s^r!^ 
luto  natura  £nxit,  ut  omnibusexemplo.  prf^-t 
ceant.  Ego  interim  cum  habeo  tibi  gratiaa  amii 
plissimas ,  tum  providebo  diligenter ,  ut^ii^'  ouo'* 
rum  est  de  pr&estantissimis  operibus  Litt^r^Tjijani 
Aempublicam  admonere^  opusculum  iirudaj^oii 
pnetereaht  siLentio,  neque  meriti  comme^^ac 
tione  carere patiantur.  Vale.  .  .   ,,.  ''f. 


^^^^^^^ 


UXOR   THOMiE    MORI 


j4c/  ConjugejTi  pro  Relzgione  Catholicd  irt 
carcere  detentum^  et^pfo  eddent  subeunda^ 
morti  proximum. 

JJj^iiGO  perstabis  usque  iii  sent^iltaA.tui  perti^    i>>pi«cft. 
nax ,  Conjux  amantissinie.  ^  neo  obstinatum  mo-  ^""*^' 
riendi  animum  exues?  Nihil  te  piae  conjugis  la* 
^  Tom.  L  Nn 


; 


CoB9oI*tonA. 


crymae^  mliil  toties  iteratae  preces  inflectentT 
Heu !  quae  te  tantalibido  mortis  mcesdt  y  ut  vitam 
oderis  ^  et  quod  iti  vita  tibi  debuit  esse  caris4i-> 
mum  ^  ulti^  Tolensque  abjicias  ?  Nam  cur.  in 
pemiciem  ruis  ^  di!un  tnae  salutis  arbiter ,  senrare 
te  incolumem  potes  ?  .an  tanti  est  ^  aut  operae  tam 
difficilis  illud ,  quod&te^petitur^  ut  hoc  redemp- 
tam  ben^  vitam  non.:  putes?  obsequere  tantum 
Regis  imperioy  et  obUviscere  tantisper  austerae 
illius  virtutis  y  cujus  te  custodem  irustr^  rigidum- 

aue  satellitem  ostentas.  Quid  enim  promoves  ^ 
i!un  yiolentde  cupiditati  frenum  injicis  y  et  sana 
eonsilia  non  audientem  reyocare  ad  officium  per~ 
tentas  ?  Nescis  posse  omnia  Reges  ^  quce  yolunt , 
nec  facil^  deterreri  eos  k  yolendo^  quod  libido 
aemel  persuasit  ?  Sine  illumsuis  yiyere  legibus^ 
qui  teges  sequitatis  non  audit.  Cur  te  alieno  exi- 
tio  implicasf  cur  amicos  tuos  y  affines  ^  liberos^ 
conjugem  tecum  in  ruinam  abripis?  Hsxa  quod 
eritnobis  te  sublato  per6igium?  cui  desolatam 
farailicunrelinquis?  Q^^  ^g^^  ^^^  superstes? 
Ffidlor  j  nec  superstitem  fore  me  tibi  arDitreris* 
Umim idemque  fatumnos  inyolyet.  Te  sequar^ 
qtiocumque  lyeris.  Non  me  terret  mors  ipsa^  nec 
uUum  mortis  genus  me  timidam  iacit.  Aut  igitiir 
tecum  mori  me  jube  ^  aut  me  yiyere  si  yoles^  &c 
ut  saluti  tuas  quamprimi!im  consulas. 

MARCELLUS  LENTUFO 
Adversis  rebus  Laborantt. 

lA.  jS  on  est^  mi  Lentule  y  ut  reris  j  magnis  yiris 
amica  s^mper  fortuna.  Im6  ea  est  plerumque  il<^ 
iiiis  inconsiderantia  atque  ca^itas  ^  ut^  dUaH  pro* 


I.IBEB.      TERTIITS.  '565 

batissimos  et  omni  laude  cumulatos  viros  depri- 
mit  ^  homines  nullius  nominis  evehat  atque  ex^ 
tollat.  Id  ver6^  si  miseris  o^nnibus,  tibi  cert^ 
sortis  acerbitatem  expostulanti  singulari  debet 
essesolatio.  Ci!im  enim  aerumnosum  te  etinfelir 
cem  iatentur  omnes ,  tum  nemo  est,  qui  egregias 
animi  tui  dote«  paUm  non  praedicet',  constanter- 
quedeienc^t^  nuUum  unqu^extitisse ,  in  quem 
miquii!is^  qu^  in  te^  fortuna  peccaverit.  Hanc 
ergo,  quam  concitasti  opinionem  tui  ^  vide^  ut, 
tueri  ac  sustinere  possis.  Debes  omnibus  exem- 
plum  illius  constantise ,  quam  in  utrlLque  fbrtun^ 
exhibendam  |oties  ipse  pronunciasti.  Noli  tamen 
abjicere  spem  omnem  ibrtunae  melioris.  Ut  est 
illa.ca&ca  y  ita  et  natura  sua  ievis  j  qu6  fit,  ut^ 
^uam  temer^  descivit  a  quibusdam^  t^Lmfaeil^  ^ 
ad  eosdem.  revolet, 

FILIUS    ADQLESCENS 

PATRI, 

Z7/  agere  Personam  in  Theatro  sihi  liceat. 

\JV07>  commendasti  milii  saepiilis ,  ut  singularem  PeatorU. 
indicendo  leporem  ac  gratiam  coQarer  assequi  y 
id  ego ,  Pater  amantissmie ,  non  cesso  Qreq-uenti 
usurpare  memorilL  9  ^^)  quaecumque  se  oiierunt 
id  perficiendi^  quod  cupis^  occasiones  diligenter 
aucupari.  Veri!^  inter  caetera^  quae  juvare  ado^ 
lescentem  possunt^  et  in  periectlL  dicendi  &cul' 
tate  fructus  uberes  meditantem  promovere ;  nihil 
vidi  h^cteni!is  ^  quod  plus  animi  siinul  ac  roboris 
afierrety  quaiti  ea',  quae  in  exliibendis  Tragcediis 
adhiboii  quotaxmis  SQlet^  exc^citaj^io.  Equidepi 

'     Nn  a 


1 


h 


564^  RHETORIGA 

novi  rem  -esse  arduam  ac  djfficflem ,  personatn 
tam  solemni  inTheatro  sustiiiere.  Tamen  nisi  me 
fallunt  ii^  quorum  est  de  meS.  qualicumque  ad 
eam  rem  facultate  ferre  judickun  ;  ac  nisi  de  me 
ipso,  quid.sentiam,  apud  parentem  amantissi- 
mum  cleponere  dubitem  j  non  postremas  fortA  in 
agenda  person^  etiam  primaria  partes  ferre  pos- 
sim .  Est  mihi  non  invenusta ,  quam  laudasti  ipse  y 
corporis  confbrmatio ,  non  inelegans  incessus,  ac-* 
tio  satis  liberalis.  Accedunt  latera  firma ,  canora 
Yox  et  distincta  ,  quce  capacem  aiilam  impleat, 
Adjecit^ut  fatear<juod  res  est^  incitamentimi 
non  leve  illa,   quam    sibi    annis   posterioribus 
sodales  meipepererunt,  in  hac  palestr&  nominis 
commendabo.  Incendit  etiam  desiderium,  qu64l 
audio  omnium  rumoribus  jactari,  Tragcediani 
Ibre  hoc  anno  bellissimam.  Virum  nosti,  Pater  , 
q[uisoIennes  ludos  editurus  est,  proh!  qualis  et 
quantus' !  quam  laeta  sub  tali  magistro  uberrimi 
&ucti!is  spes  afiulget !  6  $i  £lio  carissimo  indul- 
tum  id  velis !  6  si  hanc  facias  bonus,  quam  peto, 
exercitationis  copiam!  nuUus  ego  dubitem,  ita 
me  affectum  sentio ,  quin  me  non  declamationis 
mod6 ,'  sed  ^tiam  eruditionis  donatum  Ijaure^  slis 
ampl^xurus.  Deterrebunt  fort^  quipiam  quomi^» 
n^s  id  annuas  ^  et  dif&cultatem  temporuih  cau- 
sabuntur.  At  quantula  impensa  est,  hanc  si  cu- 
mulata  patris  Isetitia  compenset!  Hoc  proviflere 
meumest^  Pater,  ne  te  poeniteat  compotem  mo. 
votorum  efiecisse.  Vale. 


RESPONSIO   PATRIS. 

<  » 

JLjmtok  ego  plurimi^m ,  Fili  carissime ,  qui  te 
nactus^sim  patemanun  praefceptionum  tam  me-* 


LIBSR      TEIlTIXrS^  565 

morem.  Memini  san^  commendatum  tibi  a  me 
diligenter,  cum  te  Mu$arum  in  disciplinam  edu-* 
candum  traderem^  ut  leporem  in  dicendo ,  quam 
posses  yenustissunum  ^  consectarere.  Nihil  me 
facti  poenitet  j  im6  studium  in  ea  re  tuum  non 
cessabo^  quantilim  in  me  erit ,  vehementer  inci- 
tare.  Neque  veri  me  fugit  valere  ad  eam  rem 
plurim{imirequentem  in  oicendoexercitationem, 
etinter  reEquas,  illamvulg6  commendari,  qu» 
in  Tragoediis  adhiberi  solet.  Videbor  tibi  lor- 
tassS  plus  £equo  timidus  pater ,  et  contra  parentum 
indolem  de  filio  non  satis  commod^  augurantem 
accusabis,  si  te  audacem  plusculiun,  et  de  viri-* 
bus  tuis  praesumentem  confidentius  arguerim. 
Magnum  quiddam  est,  Fili,  quod  vereor  satis  nit 
intellexeris,  coram  tam  celebri  coetu  personam 
tueri  regiam  ^  et  confertam  ex*  omni  genere  ho^ 
minum  multitudinem  tenere  dicendo  posse.  Ipsa 

Jiuantumvi&  bellasit  actio,  quse  exhibetur,  nam 
acil^  tibi  assentior  d{im  scriois  fi)re  illam  bellis» 
•simamj  quantumvis,  inquam,  actio  illa  bella 
futurasit,  parum  interest,  mihicrede,  nisiparin 
Actoribus  venustas  respondeat.  Habes  equidem 
in  sociis ,  qui  posteriore  anno  suas  in  eodem  loco 
.egere  partes  ,  magnum  exemplum  pariter  et  i»- 
citamentumf  at  quo  feliciores  exitus  habuere ,  e6 
vereor  magis,  ut  ad  tantam  laudem  pervenias- 
.  Tamen  vincis  et  expugnas  patrem ,  Fili  carissime, 
diim  spem  obtinendi  in  Theatro  pr^mii  non  le- 
vem  mdves.  Id  ego  tanto  lubentius  adducar ,  ut 
credam ,  quod  sao  in  te  uno  esse  positum,  nec 
parcitum  iri  a  te  laborihus ,  ut  boc  amantissimo 
patri  solatiokim  impertias.  Quare  bono  esto 
animo  ,  hoc  si  &ceris,  ut  videris  polliceri,  nuUa 
in  me  mora  est ,  quin  Actorum  in  album  ^  tuum 
nomen ,,  cum  voles  ^^  referatur,  Neque  t»  ver6 


666  RHBTORIC^ 

impensid  metue  vel  sumptibus ;  liberalem  patrein 
babes,  tuisque  commodis  et  oblectamentis  cupi- 


dissune  sementem. 


i%/^^/^%^%/^f^^k^f^t^^f^9fw%tf%^v^^v^/^  ^^^0^^^^^^^^^^^^^f%^^%^^^ 


cum 
tione. 


FILIUS    PARENTI  ^ 

UtemunctcB  Cmmenm  jacturamresarciat* 

Qneribiisiai  JlIjbm  milii  fimestissimam ,  tibique  ipsi  j  Pater 
om  DeprecA-  amantissime  ^  nisimederi  posses ,  luctuosissimam ! 
Fures  pessinii  ^  quod  erat  in  loculis  cumque , 
nequiter  surripuerunt.   Diverterat,  ut  fit  hoc 
tempore  j  celebres  ad  n\mdinas  tuus  Pamphilus  ; 
.atque  inter  eundum  spectandis  histrionum  nugis 
dum  otidsii!is  inhiat^  nkm  quid  ego  impruden- 
iiam  ipse  meoEm  dissimulem  ?  Ecce  positum  re- 
conditiore  in  perd^  nummatum  ben^  marsupium 
misero  furtim  suhtrahitor.  Equidem  sensi  prae** 
donis  manum^furem  inclamavi,  astantium  tur- 
bam  commoyi  :  at  seriilis.  Jam  auiugerat  latxo 
pessimus  meis  beatus  nummulis.  Nultam  ne  tam 
ampla  in  urbe  restim  ^sse  ^  qua?  genus  istud  ho- 
minum  improbissimum  conficiat?  £z  iilo  ^  Pater^ 
nulla  ftuunt  pauperculo  poetse  carmina  j  Musas 
ferreaS)  aereum  ApoUineitin  experior.  Est  enim^ 
si  nescis,  gens  illk  Numinum,  qnam  colimus^ 
difficilis ,  morosa  ,  et  rebus  suis ,  supr4  quAm  dici 
potest  9  attenta :  ac  ni  qua  dolosi  nummi  spes  re- 
.   miserit)  oleum  h  saxo  poiii!i9^  quam  P^aseum 
ab  ipsis  melos  extudens.  Jam  si  velis^  Paiter , 
revocare  spatium  prasteriti  temporis ,  et  memo- 
riam  pueritiae  recordari  ulfims^,  oosti,  quJon 
ineptam  et  elinguem  personam  agat  adolescens  , 
cui  nihil  est  in  loculis.  Ego  certe  malim  ensem 


LIBZ&      TERTIUS.  S6y 

militi)  medico  succos  acpharmaca^  causidico  li- 
tes  I  milii  ipsi  libros  ac  calamos  eripias  y  duam 
nummulos^  yalentissimumy  si  quocl  est  auud^ 
fitudiorum  adminiculum.  In  his  rerum  mearum 
angustiis  tuum  est  y  parentum  optime  y  aliquo 
Pamphilum  tuum  recreare  solatio.  Tu  querelis 
et  dolori  &cie8  modum  aliqueid  ^  ciim  yoles.  At 
si  quid£Qio  bonus  indulsens^  benefido  sic  utar 
tiio  y  ut  me  cseleris  in  rebus  y  quod  tu  merito  tuo 
postulas,  et  ego  praestare  debeo,  habiturus  sis  ad 
omnes  yoluntates  tuas  paratissimum. 


RESPONSIO    PATRIS. 

JCiKGONB  yerum  est  y  qnod  scidbis  y  Fili  aman-  Joeuivtofiii 
tissime?  Quid?  subrepta  tibi  crumena  est?  nihil  **  ^**^***' 
fin^s  ?  nihil  diissimulas  ?  Equidem  ego  yix  addud. 
possum^  illud  ut  credam^  aut  eam  tibi  &ceDe 
injuiiam  yelim;  tibi  inquam^  puero  j  quem  noyi 
tam  emunctae  naris.  Saitem  non  yiyit  lurum  ille 
pessimus  j  qui  tali  te  affecit  oontumeU4 ;  facinus 
yindicasti  fortiter?  Id  enim  suspicor^  tametsi  yi- 
deris  illud  subticere.  Nam  cur  subsidium  restis 
imploret  y  aut  ek  yelit  uti  ad  conficiendum  latro- 
nem  improbum^  cui  lethifer  ensis  haereat  ad  la- 
tus  ?  Unum  est  saitem  y  quod  in  hac  qualicumque 
calamitate  \xA  ^atuleris  tibi.  Nihil  erit  deinceps 
quod  metuas  ao  ejusmodi  s^ophantis.  Poteris 
magno  fuo  commodo  atque  etiam  otio  ^  curiosos 
oculos  pascere^  et  lepidas  histrionum  omnis  ge« 
neris  nugas  spectare  asymbolus.  Vidc  tu  autem^  / 
ut  y  quam  Musarum  et  ApoUinis  nomini  labem 
inuris^  eam  abstergas  quamprimi!im,  et  mal^ 
jam  cohasrentem  gratiam  reyincias  sedulo  accon- 
auas.  Non  sunt  ilu,  ut  reris  y  tam  ayara  Numina^ 


y 


568  K   H   B   T   O   R    Z   C.JB 

aut  suis  rebus  tam  atteuta.  Lnasenties ,  <}aant& 
libentius  suas  illis  opes  largiantur,  quoruni  ani- 
mus  vacat  ek  soUicitudine ,  quam  divitia&pariunt* 
Utinam  ego,  Fili  amantissime^  tam  ingeniosus 
olim  atcjue  industrius  extitissem ,  quam  esse  te 
revera  mihi  gratulor.  Quamfacil^  caruissem  illis 
adminioulis,  quibus  puerorum  vulgus  indiget ! 
Valeant  illi^  ^^y  ^^^  nummulis  abundent, 
oblectare  animum  vix  norunt.  Tibi  tam  faceto  * 
naturd  tui  y  tam  bilari^  tam  callido  ,  quid  deesse 
possit,  quod  in  te  uno  non  babeasf  Cseterum 
ajmp  in  te  plurimun^  studium  illud  quod  prse  te 
fers  impleiididiiigentersingulas  officutuiparte&^ 
neque  te  laud^^  satis  possum  ^  quem  tam  obse^ 

Suentem  ^  tam  docilem ,  tam  cereum  experior. 
Lt  sentirem  de  te  parum  bonorifice  y  nisi  te  imios 
gloriae  desiderio  ad  optinXa  quaeque  inflammatum 
arbitrarer.  Fniere  ergolaude  ill&^  et  in  patris 
'be9evQlenti4  conquiesce.. 


»%rf%%^»%»<t^^^<»<^%. 


FILltrs  PARENTI  AMANTISSIMO. 
^  Calendis  Januanis  tecurrentibus. 

OHiciosa,  JlIist  hsec  recepta  jam  diii  laudabilis  ubique 
consuetudo ,  ut  redeuntibus  anni  cujusque  pri- 
mordiis^  Liberi  &ust^  omnia  Parentibus  appre- 
centur.  Himo  ego  morem  it^  tcneo ,  Pater  colen- 
dissime  y  ut.non  tam  iUe  me  y  quam  singularis 
quaedam  in  parentem  amantissimum  pietas  atque 
observantia  officii  mei  admoneat«  Sentio  enim- 
ver6  mult6  meUiis  y  quiim  eloqui  possim  y  quan- 
tum  tibi  debeam  pro  hberali  ill^  y  quam  tam 
8edul6  mibi  provides  y  educatione  j  et  qui)  fit 
major  annorum  accessio ,  eo  majus  iuteQigQ  re- 


I.IBER      TBRTIDS.  66<f 

quiri  k  me  grati  ac  memoris  animi  monimeBtuin«, 
Tamen  qtud  ego  tibi  pro  tu4  caritate  voveam  ac 
precer,  Pater  amantissime  ?  Neque  enim  aut 
novas  opes  aut  honores  novos  anunus  est  tibi 
postulare  ;  erit  hic  Superis  labor  ,  ea  soiiicitudo  ^ 
ne  sua  probitati  virtutique  praemia  defuerint  j  et 
quem  tot  suis  ad  hoc  usque  tempus  muneribus 
cumularunt ,  in  eodem  deinceps  magis  ac  magis 
exomando  beneficia  tuebuntur  sua  ,  et  perpetui- 
tatem  adjicient.  £st  aliquid  aliud ,  mi  rater  , 
quod  esse  tibt  noveram  antiquius ,  et  quod  iu 
aliqulL  filii  tui  facultate  positum  videri  possit. 
5cio  quantoper^  desideres^'  quod  et  ipse  simifi*- 
casti  mihi  non  semel ,  promoveri  in  me  fehciter 
institutionem  honam  j  quam  impertis  ,  et  piam , 
quam  pro  me  geris,  soUicitudinem  suo  fructu 
non  carere.  Miserum  me  !  nisi  hac  saltem  parte 
conspirare  tecum  videar,  enitarque  viriliter ,  ne 
te  impensi  olim  in  educando  filio  laboris  et  amoris 
poeniteat.  Ita  spohdeo ,  miPater  j  neque  perfidum 
vereor  dicere  sacramentum.  QuantiliLin  erit  in  me 
facultatis  et  industriae ,  sic  apponam  lucro  ,  sic 
insistam  vestigiis^  quae  contrivisti  ipse  tanta  cum 
laude ,  ut ,  cixm  setas  creverit ,  non  ita  degener  a 
paternH  virtute  videri  possim.  Vaje. 


M  A  T  R  I 
FilioUsuiplus  (Bquo  Amanti.  * 

V  IDEO  equidem  quam  importunus  ego  ,  qu^m  objurgAtorU. 
molestus  censor  habendus  sun ,  qui  amorem  il- 
lum ,  quo  filiolum  ,  non  tam  complecteris ,  qu4m 
perdis ,  non  verear  insimuiare.  Tamen  vel  si 
defugere  non  possim  periculum  ofiensionis  tua>^ 


5jO  RRBTORZOJB 

dicam  ingenne  y  quod  sentio  ^  et ,  damno  etiam 
meo  y.  sinceritatis  cultor  y  qu&m  adulator  turpis 
malim  videri.  Plaudis  nimin!mi  tibi^  cum  blan* 
diris  puero,  ci!mi  figis  oscula^  ci!un  iS^roculum 
etiam  plerumque  foyes  in  sinu.  At  ^  si  nesci»  ^ 
catulos  suos  di!un  £uavii!is  osculatur  Simia-,  diiwx 
stringit  arctii!Ls  ,  eosdem  impmdens .  ac  stuka 
nimium  enecat.  Tu  quid  facis  aliud  y  Aiaa  Pam* 
philo  tuo  per  fas  ao  nefas  indulges  impensius  > 
nisi  adolescentem  miserum  Simiarum  more  per«* 
dis  atque  exterminas.  O  si  videres  y  quanqujan 
videris  id  satis  j  nisi  te  amor  praeposterus  oDcse* 
caret.  O  si  videres ,  inquam,  quaus  h  complexi- 
bus  tuis  excedat !  quem  demum  ex  ill&  disci** 
plin4  tu4  fructum  reportet  I  ut  otiosus  totus  ac 
deses !  ut  fugitans  laboris  ^  ut  &stidiosus  Litr 
terarum  y  ut  eruditionis  bonae  osor  pertinax ,  ut 
asper  manitoribus  ^  ut  increpationis  impatieAs  ^ 
ut    plenus  su!  j  ut  insolenter  arrogans  !  Nam 

auem  iUe  vel  audiat,  vei  sequatur  ^  vel  metuat , 
ixm  matris  inumbri  ^  tanquam  pra^sidio  muni- 
tus  inexpugnabili^  magistrorum  consilia  j  admo- 
nitiones  ^  minas  despicit  ?  Neque  tu  ver6  aut 
nuUas  aut  etiam  seras  mollioris  indulgentiaBpoenas 
dabis^  ci!un  factus  iUe  in  omni  vita^  parte  licentiory 
et  ad  quaaUbet  ReipubUcas  munia  ineptissimus  y 
acceptam  a  Majonbus  gloriam  non  mod6  non 
tuebitur  y  sed  ignavi^  turpi,  socordia^  Ubidine 
dedecorabit.  Tum  intelliges ,  qu^  pemiciosus 
fuerit  dmor  ille  qui  tibi  ^am  iliudit ;  tum  mederi 
malo  voles  ,  quod  medelam  nuUam  admittet. 
iM^onebis  ipsa  vicissim ,/  adolescentem  argues  y 
indolem  pravam  ,  vitia  incusabis  j  excitare  ten- 
tabis  ad  magna  quaeque  torpentem  ac  senescen- 
tem  animum  ;  t^ontumacem ,  perditum ,  consiUi 
boni  contemptorem  corripies  nimin!un  ^  et  ^  inten- 


X  I  B  E  B.      /T  B  11  T  I  tr  «•  571 

lAtis  ettam  mipis  ^  percellere  iblc  reyocare  ad  ipe^ 
borem  firagem  conaberis.  At  frustri  y  neque  ben^ 
monentem  audiet^  neque  graviora  minitantem 
reyerebitur.  Hic  erit  fructus  amoris  illius  tui^ 
hoc  mollioris  indulgentide  «olatium  feres.  Desine 
ergo  illecebrarum  Eujusmodi  :  reprime  Tiriliter 
et  intra  legitimos  fines  contine  prsepost^ros  exi- 
tialis  beneyolentiaB  impetus.  Habes  aliud^  unde 
matemus  amor  se  prodat^  nec  incurrat  tameit 
poenitendi  periculum.  Provide  filiolo  illi   tuo^ 
quem  amas  y  institutionem  bonam  y  nuUis  parce 
sumptibus  ^  ut  peritos  pariter  atque  incorruptos 
moderatores  sumcias  ;  studium  laboris ,  doctrinae 
desiderium^  bonarum  artium  aemulationem  quo-^ 
.<JUQ  pretio  teneris  animis  ingenera;  occurre  dili*- 
genter  nascentibus  et  erumpentibus  primjim  vi* 
ttis ;  castiga  prudenter  socordiam  y  malorum  om* 
nium  ibntem^terrimum.  Denique  ek  te  lege 
tantum  amicam  aut  etiam  blandientem  y  si  voles^ 
sentiat  ^  ut  singulis  officiorum  suorum  partibus 
8edul6  ac  constanler  defungatur.  Vale. 


A  M  I  C  O 

Quem  inlquus  rumor  sparserat  ex  gravi  morbo 

Juisse  evctinctum. 

V  rvxs  y  Amice  y  neque  verus  ille  rumor  est  ,  officio«a  et 
qui  te  exstinctum  referebat?  O  rem  lastam  !  6  <>'»««'«"'*»• 
me  praeter  exspectationem  omnem  feiicein  ac 
fortunatum !  Equidem  fatebor  quod  verum  est  y 
Carissime ;  nunquam  ego  sensi  melii!is  quanto- 
per^  te  diliserem  ^  quam  ci!im  fiipestum  ad  rae 
mmtiumdeiatum  est,  imd^  intelligebam  te  mihi 
carendum  esse  in  perpetuiun.   Nam  quasi  la- 


\  , 


SjT.  RHBTORICAE 

tuisset  mihi  ad  lianc  us^ue  diem  y  quod  tamen 
probe.noyeram  jam  diu  y  esse  ih  te  ndem  efi;re« 
giam  y  eximiam  caritatem  y  indolem  suavissi- 
mam  j  et  caetera  omnia  ^  quae  dulcissimas  ne- 
cessitudinis  vincula  sunt^  tu  yisus  mihi  de  integro 
amicus  tam  comis  j  tam  fidus  ,  tam  obsequens  ^ 
numeris  omnibus  tam  absolutus  ^  ut  sme  te 
Tiyer^  me  posse  desperarem.  Hinc  aestima  si 
potes  ,  quantus  ex  eo  die  moeror  animum  inces- 
serit !  ut  me  taederet  ulterioris  yitSy  qu^  jucun-  ' 
dissimo  destitutam  solatio  arbitrabar !  ut  mihi 
dies  noctesque  obversabare  menti  ^  et  noYum 
usaue  egerrimi  doloris  momentum  afferebas  \ 
Sea  quid  ego  haec  ?  aut  quid  in  re  tam  luctuosA 
X  diutius  immoror  y  ubi  tam  ampla  laetandi  seges- 

occurrit  ?  Tamen  ignosces  pro  tuA.  humanitate. 
Videor  enim  mihi  unus  eorum  de  munero  ^  qui 

Sericulosum  passi  nauiragium  ^  et  aihicum  tan- 
em  portum  ingressi^  tant^  suaviilis  retractant 
.  periculi  memonam  y  quant6  gravius  discrimen 
mcurrSre»  Casterum  caye  deinceps^  valetudinem 
ut  cures  tuam  diligentii!is  y  quam  fedsti :  ac  si 
te  tua  ipsius  salus  tam  panlkm  commovebit  y 
cogita  y  etiam  atque  etiam  precor  y  hoc  esse 
amici  tuifatum^  ut  ab  incolumitate  tud.  sua  ip^ 
sius  salus  dependeat. 

A  M  I  C  O 
Bjebus  prosperis  plus  CBquo  superbienti. 

Aa  Commo-  -L^-lo^osus  ego  praeter  modum  foxrtass^  tibi ,.  n^i 

nenduBi.       Theophile  y  aut  etiam  laetioris.  fortunas  ,   qiia 

fruens ,  invidus  quibu^dam  videar  y  qui  intem* 

pestivis  admonitionibus  tua  ftterturbare  gaudia 


LtBSH      TERTIIT8.  5^3 

sustineani.  Absit  hoc  k  me !  Nemo  hominum 
est,  mihi  crede  ^  quantum  est  qui  vivunt^  qui 
res  tibi  secundas  cupidius  velit  ^  aut  easdem  tibi 
lubentiiis  gratuletur.  Esto:  per  me  Ucet,  fruere 
bonis  illi^ ,  quae  tibi  Superi  liberaliiis  indulse-* 
runt;  saude  etiam  laet^  lUa  sorte^  quamiisdem 
fitventibus  adeptus  es.  Gaudebo  tecum  pariter, 
et  illa  bona  tibi  ut  propria,  faciant  y  ultr6  pre«> 
cabor.  Tameu  noh  cessaoo  monere  te  diligenter  ^ 
Bt  insolentiore  laetiti^  abstineas.  Hoc  relinque 
pusillis  suisque  non  satis  compot>bus  animis  ^  ut 
Terum  ex  voto  fluentium  copid.  superbius  efFe- 
rantur,  neque  uUum  fortuna;  ridentis  ad  as* 
pectum  senrare  modum^  possint.  Postulat  inyicti 
ftnimi  constantia ,  ut  non  minilis  casus  inter 
jprosperos ,  qu^m  inter  adversos  aequam  mentem 
«enrare  sustmeat.  Quod  nisi  yaleat  assequi ,  qui- 
bus  se  demum  periculis,  fbrtunae  filius  ,  quisquis' 
erit .,  ol^iciet*  Est  enim  haec  ^  ut  satis  nosti  y 
Numinis  ilUus  indoles  y  ut  mutabiUtate  maxim^ 
gaudeaty  et  superbos.  etiam  triumphos  tri$tissi-> 
mis  vertere  fimeribus  delectetur*  Hanc  ver6 
reflantis  fati  saevitiam  tant6  graviorem  sentire 

3uis  soiet ,  quant6  suavii!ls  blandientis  iUecebras 
egust&rit.  Tum  ver6  laetiiiae  succedit  dolor ,  et 
immoderatos  risus  amari  lletus  occupant.  Yide 
ergo^mi  Theophile  ,  ne  quid  rebus  in  pros- 
peris  admittas^  cujus  in  adversis  te  poemteat* 
Iti^  porr6y  si  me  audias,  fortunam  feres  tuam^ 
ut  si',  pro  mobiUtate ,  qu4  viget  y  k  Xe  recesse- 
rit  y  ek  facil^  carere  possis.  Yale« 


<»%i»»v%^»ywv» 


•r 


674  RHSTO&XCJB 

D  E  M  O  S  T  H  E  N  I 

Q/^i  ea;  acie  cUmfugeret  et  adhcosisset  Rubo 
inter  fugiendum  ^  disertam  ad  Rubum  ip^ 
sum  ^  quem  hostem  crederet^  Orationem, 
habuerat. 

jocuUrit  et  l^uiBus  ego  te  verbis  prosequar ,  Amice  vo^.  ? 

Satinca.       ^^^  gestieutis  animi  significatioiie^  gratulabor 

tibi  periculi  masnitudyiem ,  quod  sospes  et  in- 

columis  eyasistil  Fatere  nunc  demum  sravissi- 

mos  esse  bellorum  casus  ^  quibus  ferendis  virtus 

Juantumvis  beroica  vix  ac  ne  vix  quidem  suf* 
ciat.  Quanquam  aocusare  satis  non  possun[& 
bostis  iliius  vel  temeiitatem  yel  impolitiam  ^ 
'  qui  te  mc  occupayit  incautum  ,  et  quem  aggredi 
pertimuisset  k  fronte  ,  &g^ntis  tergori  laqueod 
tetenderit.  Non  norat  ille  profect6 ,  qualis  yir 
fbres  ;  quem  si  conti^set  talem  suspicari  j  te^ 
verendum  sibi  potiiis  ^  quiim  lacessendum  Ad- 
versarium  censuisset.  Ut  enim  feritatis  pblitus 
^  sua&  est  y  cimi  sensit  ^  quicum  sibi  res  incidis<- 

set !  ut  audit&  Demosthenis  voce  ^  ab  infereadA 
contumelili  statim  abstinuife  ;  ut  korridus  totus 
et  exertis  metuen^us  aculeis  resedit  ultr6y  pla- 
catusque  tibi  est !  tanti!im  ad  mitigandam  boitia 
tigidi  asperitaten»  tua  valuit  £Eicundia  I  Nibil 
est  deinceps  ^  Amice  ^  qu6d  ulias  armorum  vices 
pertimescas^  aut  fugiendum  tibi  putes  ex  acie^ 
ci!mi  deficiet  animus  et  mortis  metus  jngruet» 
Habes  in  eloquentii  tu&  certissimum  adversi!is 
quamcumque  Martis  aieam  prs&sidium.  Quis 
erit  bostis  tam  ferus  ^  tam  barbarus  ,  tam  avi- 
dus  csedis  et  sanguinis  ^  qui  resistat  tibi  ^  quem* 


ilon  ezarmes  ,  postquam  rig^dum  ^  asperum  ^ 
iiumamtatis  omnis  expertem  B.ubum  yicisti  ^ 
superasti  ?  Felices  porr6  et  fortunatae  nimium 
Athenae  ^  ,  quas  te  alumno  saudeant !  securas 
esse  jam  illas  yolo^  quid  consiui  Philippus  capiat^ 
^uid  macliinetur  y  quid  paret  j  Aixm  te  sospitem 
salyumque  Atheniensis  populus  sibi  gratulabi* 
'  tur.  Haoebit  ille  propugnacnlum  y  ciii  tanquam 
infelici  scopulo  yutus  nostis  allisa  succumbat. 
Tu  yer&  Isetam  in  urbem  quamprimiW  adyola  y 
finiere  yotis  omnium  et  gratisaima  reditib  tui 
expectatione.  Jam  praeiyit  dudi!mi  yicioriae  tuae 
fama  y  et  onmium  ffioimos  suayissimlL  cogita- 
tione  deyinxit.  Plausus  excipe  y  quos  meiitus 
es;  et^  qui  paratur  yirtuti  tuae^  triumphum 
praBstolare.  Vaie. 

ADOLESCENS  NOBILIS  PATRI, 

Ut  patiatur  se  abjecto  LHtemrum  studio  ad 

Belium  proficisci. 

V^u^OB  jubes  y  Pater  amantisaime  y  i|ltr&  ac  Aa  D«pr«. 
yoTens  exequor ;  chartis  impalesco  totus  \  ac  licet  c«B^m* 
eri^o  admodam  fructu ,  aut  etiam  nuUo  ,  too 
mihi  est  ad  solatium  satis  y  qa6d  me  i^udientem 
dicto  et  ad  quoslibet  nutus  tuos  obaequentem 
habes.  At  si  penitissimos  animi  mei  recessus  y 
cum  e&  y  quA  par  est  y  obseryanti^  y  amantis- 
simo  Patri  recmdere  liceat  y  nihil  eso«dubitem 
confiteri  y  quant6  lubentii!is  y  abjeclo  Litterarum 
studio  y  miutaris  disciplinae  labpres  amplecterer. 
Nam  quid  diutii!i(S  hac  moror  y  et  pramaeyum  Ju« 
yentutis  florem  ac  yigorem  frustrA  oontero  in  his 
•tudiis  pertractandis  ^   q[U8d  wmmum  paxiunt 


By6  H  A  fi  T  D  R  i:  C  JB 

nullo  cum  emolumento  fastidium  y  quibus  et 
ineptam  prorsus  indolem  experior.  Quant6  me^ 
lius  ac  fehciilis  traqtarem  arma  y  Pater!  Ah!  nisi 
me  voluntatis  tuae  ratio  y  cujus  imperium  et  re- 
yerebor  semper  et  amabo^  intra  Gymnasii  septa 
retineret ,  dudi!im  me  grandiorem  jam  natu  inter 
puerorum  greges  et  Myrmidonum  catervas  otiari 
turpiter  piguisset :  jam  erupissem  e  latebris  y 
et  ad  arma  convolassem ,  quorum  desiderium 
et  amorem  nihil  est  hic  pemtus  quod  non  acuat 
et  accendat.  Nam  quoties  permixtos  Acbiviff 
Troas  lectito  ,  utinam  ,  tacitus  ego  mecum  ^ 
medias  inter  Batavorum  ac  Germanorum  acies 
starem  armatus !  quas  non  hostium  strages  ede* 
rem !  Si  decertantes  video  commilitones  de  in« 
*  genii  laurelL ,  continu6  increpitans  moras^  excla- 
mo :  qui;Lnt6  nobiliores  in  campo  Martio  laureas 
demetereiii !  Ctim  fedita  pAssitfr*  veteiibas'fto- 
manis  fortitudinis  exempCaLnacrantur  ^  tum  animo 
subeuiM^  illustria  Majorum  nostrorum^  tuaque 
ipsius  ,  Fater- amantissime,\£adj9Lora,  quorum 
aemulator  esse  ^  si  per  te  liceat  ,  quamprimum 
velim.  Hoc  patere  y  aihabo  ,  Pater ,  hoc  indulge 
carissimo  filio  ^  virtutis  tua^  teslis^.ac  speculatoi^ 
esse  ^  di!im  bella  fervent^  ut  possim.  NihlL  te 
hanc  mihi  feciBse  copiam  pigeat^  nec  sibexi^  me 
novi  y  degenerem  ab  avil^  virtate  filium  vide- 
bis.  Vale. 


ntsPONSIO   PATRIS. 

E.    .       • 
QiriDEM^  Fili  amantissime  ^  laudare  ^atis  non 

possum  y   quam  prae  te  fers  placendi  mihi  €% 

obsequendi  voluntatem.  £st  hoc  indolis  illius^- 

c[uam  ^uavissimam  nactus  ea  ^  hic  fructus  est 


aeiulum. 


I 

I.XBB&      TBBTXU6.  Sjf 

Inil^tutiQttis  bonad  ^  ^uam  dedi ,  quem  uberri- 
iQurn  extitissis  y  milu  Tehementer  gmtulor.  At 
uum  ego  tibi  yidebor  foi^  durior  pater ,  si ,  quod 
k  m<?  pos^ulas  t^ui  ^Ksixk  y  item  et  tam  modest^  y 
ip&ebyua  yeiim  ?  Sic  est  tamen  y  Fili  amantis- 
sime :  iioii  probatur  Palri  quod  petis  ^  neaue  y 
me  si  amas^  quod  decuiris  litterarumstuaium 
abrumpes.  Atenim  ingenio  non  yales  y  et  in 
Litteris  parum  proficis  :  modestum  te  san6  plus 
aequo  y  et  abjectiilis,,  qu^  par  est  y  de  te  ipso 
sentientem  !  Absit  y  F^li  amantissime  y  ut  tam 
injurius  ego  tibi  sim  y  quam  tu  tibi  ipse  es. 
Aliud  dedi^  nobiis  ^t  ingexui  et  profectds  tui 
monimentum.  Ten'  ieoKjNrares  ipse  y  ojx  me  pa- 
n!im  perspicacem  aestunasii^  qui  excus^nti  tibi 
aut  infflenii  y  aut  eruditionis  tenuitatem  assen- 
tiar  y  ibtun  idip^um  y  quod  affirmas  ,  tu^  ipsivis 
£pi8tola  uificiatur  peuitiiis  ac  confiitat  ?  Nam 
quid  £pistoUL   ilUl  avit  elegantiilis  scriptum  ac 

J^liiiiiLs^  aut  disert^  magis  ac  latin^  exaratum? 
ui^t  te  inter  Puerorum  greges  ac  Myrmido* 
num  catenras  versaii  ?  Hoc  ipsum  y  quod  que- 
reris  y  tibi  iaudi  vertet  y  si  vdles,  Age  ;  it^  t0 
compara  ad  ^pescendas  liberales  disciplinas  y 
ut  noa  iniritu^  ac  reluctans  ,  sed  iiltf  6  ac  volens 
ad  fttudium  iaouiiibas  ;  et  quod  illi  pra^sl^are  so- 
lent  moderatorum  metu  y  eo  tu  rationis  uniys 
mQmantis  impulsys  defui^gi  videaris.  Haoc  ip 
ratio  y  inibi  crede ,  puerorum  yulgo  eximet  y 
et  quanquam  vix  di!im  excessisti  pueritiae  ter- 
minos^  maturi  ante  annos  viri  laudem  occupa- 
bifi.  Restat  ut  prselervidae  y  qult  flagras  gloriae 
ci:^[>iditati  fireaps  injiciam  ;  non  quod  improbem 
illam  ,  ^uam  signifiM^as  y  dignam  '  natalibus  y 
dienam  Ma^oribus  tuis  eemulationem.  At  suum 
erit  aliquaodo  colligeaddB  in  campo  Maxtio  lau«* 
Tom.  L  .         Oo 


578  a  H   E  T  O  li  I   G  ifi 

resa  tempus ;  noli  interim  Apollineas  deSipiSM 
palmas  ^  quas  et  Majores  illi  tui  ^  quorum  te 
sedulum  iinitatorem  exhibes  ^  in  eruditionis  in- 

feniique  palaestra  messuierunt.  Quare  ,  si  quid 
^atri  bene  monenti  credis  ,  perge  ut  ooepisti  ^ 
et  di!im  te  Litterario  in  ludo  nontam  infeucitelf 
exerces  y  Patris  amantissimi  beneyoleatiam  pro^ 
merere, 

I 

A  M  I  C  O  ^ 

[Ad  Aquas    Borbonias    Valetudinis  gtadd 

profecto^ 

o/Hciosa.  Ut  vafes  ,  Amicel  an.attigisti  feliciter  ^bea*^ 
tum  ilium  ac  salubrem  portum  ,  quo  conten* 
debas  ?  Niliil  ne  fatigatu»  ex  itinere  lon^ori  y 
tempestate  prfi^sertim  tam  pluYia ,  tam  incom«« 
TX^y^k  ?  Ego  certe  dolui  non  semel  tu&  caus^ , 
quod  ad  cdeteras  viarum  molestias  tempus  hy-^ 
berno  simile  accederet.  Cavebis  autem ,  si  nos 
amas  y  ne  ad  potandum  venias  priilis  ,  quam 
coUegeris  te  te ,  et  baustam  e  dimcili  long4que 
peregrinatione  defatigationem  interjecti  tantis-* 
per  quiete  recreaveris.  Sed  unum  est  pra^terea^ 
quod  jte  sedulo  moneam  ,  absque  quo  ibret  ^ 
.  ut  Borbonium  fontem ,  quantus  quantus  est  y  frus« 
tri  eibayrias,  Hoc  ^cuicet  provide  diligenter  , 
ut  curas  omnes,  multo  magis  animi  soilicitu- 
dines  deponas.  Haec  est  aquarum  itlarum ,  qui- 
bus  indulgere  cogitas  y  indoies  y  iiullam  ut  anxie*> 
tatem  aut  ta^dium  societatis  in  paxtem  admittant* 
Esto  igitur  totus  in  exbilaranda  mente  et  io 
^curancul  singulariterclitioul4.  Habebisillic  mul« 
tos  y  mihi  crede  ^  festiyiQris  laetitiae  socips  j  quo» 


Borbonium  in  pagum  eo  convenisse  consilio  de- 
prehendes  ,  nori  t^Lm  ut  cotapotores  essent  aqua-^' 
nim  ,  quam  ut  suaviisimo  beatlorum  liominuni 
consortio  fruerentur.    His  tii  utere  ad  levanda  • 
remedionlm  fastidia  ;    cum  illi^  ridc  ,  jocare  y 
lude ,  neque  te  pigeat ,  posit^  tantisper  gfavi- 
tate,  etiaiti  in  loco  desipere.  Hoc  tibi,  hoc  ami- 
cis ,  hoc  valetudini  tua?  debes  ,  und6  tanta  ad 
B.empublicd.m    totani    utilitas    pertinet.    O'  si  ^ 
epotis  largiter  aquis  illis  saltibribus ,  redire  ad 
nbs  po^sis  valentior  ,  quam  profectus  fes !   6  si  * 
fons  Borbohius  j   infiritiitatis  quidquid  est ,   au-* 
ferre  penitus   ac  depurgare  valeat  !    njn  illum- 
cgo  ipsi  Hippocrenes  fonti,  qiio  me  proluo  quo- 
tidi^  ad  satietatem  ,  praetulerim*.  Haec  me  porro* 
«pes  laeta  atcjuefiducia  reficit ,  et  iongioris  ab- 
sentiae  tuae  ,    <ju4  pen6  jam  exanimor,  moles- 
tias  consdlatur. 


^*^^i^^^^^%^^%/%t^^%/^/^%t^^^^^^^ 


.  AMICO 

Jh  extremis  Gallia:  partibus  commoranti^  de 
•  insolitd'  Coeli  intemperie-y  qucB  trattum  P/z- 
risiensem  afficit. 

\J  T  se  habet  isthic  coell  temperles  ,  Carissime  ?  Ad  Narraiiij» 
quis  apud  vos  aeris  habitus  dominatur  ?  an  aestft-.*^'""* 
iem  dem{im  post  diuturnum  brumae  tempiis  at- 
tigistis?  Nobis  certe  tam  perturbala  coeli  facies  , 
tam  insolens  tempestas  obtigit,  ut  in  medio  pen4 
Junio,  aut  hyemem,  aut  etiam  graviorem  autum- 
num  experiamur.  Id  porro  qui  fiat^  vel  quae 
possit  esse  causa  tam  incommodi  lemporis ,  mag- 
hum  inter  graves  doctosque  viros  controversiac 
Argumentum  est.  Alii,  quibus   ego  minime  as- 

Oo  a 


58o  KHBTOltXCA 

seniioYf  tantanl  interyenisse  non.  putant  aeris 
insolentiam^  nisi  quod  finituri  jam  jam  mundi 
metas  fere  contigimus^  quo  tempore  rerum  om^ 
nium  magna  uUque  perturbatio  regnabit.  Alii, 
qui  telescopiorum  beneficio,  qua&cumque  in  su- 
premi  coeh  parte  gerantur^  pervidere  se  ipsi 
meridianlL  luce  claniks  asstimant ,  aiunt  supenn- 
ductam  solis  coruori  crassiorem  quandam  crus- 
tam  y  cujus  yitio  nt^  ut  vix  ac  ne  vix  quidem  so- 
lares  radii  sentiantur.  Alii  deniqu^id  contingera 
«olitum  seculis  quibusque  desinentibus  dd^n-* 
dunt,  quibus  ego  lubens  atque  ultr6  crederem, 
id  si  visum  k  se  quis  profiteri  posset.  Ut  ut  est^ 
aolitae  in  ejusmodi  rerum  adjunctis  preces  Paii* 
«iis  indictas  sunt^  quibus  imminentem  toti  regno 
cmnonae  caritatem  ^  et  irrepentes  periculosos  ac 
frequentes  morbos  avertere  lioeat.  Gmcurritur 
civitate  tot&  ad  aedem  B.  Genove&^  sacram.  UliW 
quotidianas  magnd.  solennique  pomp^  conveniunt 
sttpplicationes ,  et  ad  ejns  lociuum  affiwi  magno 
pietatis  sensu  populi,  quam  toties  perditis  in  re^ 
ous  opem  exptfrti  sunt ,  eandem  adesse  sibi  tunc 
tempoiis  eiiam  ataue  etiam  precantur.  Hinc  om« 
nis^  si  qua  esty  nduciay  bmc  laetioris  tempons 
expectatio  afiiilget.  Tu^  si  quid  ejusmodi  in  ex« 
tremis  Galliae  partibus  positi  sentirenty  isi  non 
meliilis  vobis  esset ,  quitm  nobis  f  Sac  nos  y  ^uasso  ^ 
quamprimfllim  per  litteras  certiores. 


^^i^^V^i^tf^mi^ 


XIBER       TERTIUS,  58t 


I 

HERACLITUS 

Democrito  res  Jmmanas  perpetuo  risu 

excipienti^ 

jLi.n>ES  9  Democrite ,  et  perpetu6  qtiidem  rides  ^  Qneribimda. 

si  qtdd  sparsis  de  te  rumoribus  cremtur  ?Hoc  cre- 

jlam  y  te  sapientem^Yirum  y  qualem  jaetitant  y  ri- 

dere  rebus  m  humanis'posse^  Imponunt  tibi  y  yi- 

deo  ^jbomines  maleyoli^  et  famse  tuae  obtrectato- 

res.  Quanquam  inveniunt  illi  fidem  y  dum  rem 

inconfesso  esse  apud  omnes  profitentur.  Hoc  si  ita 

est^  Democrite^  quod  ego  yeum  tu^  caus&  revocare 

indubium^  donec  tuumipsius  testimonium  ac- 

cesserit ;  boc  si  ita  est  y  putas  y  non  sapientiae  di- 

cam  y  sed  humanitatis  esse  y  sic  insultare  miseriis 

hominum  9  ut  ^  quse  amari$simo  sunt  digna  fletu  ^ 

Jiaec  inepto  procacique  risu  cayilleris?  Nam  quid 

est^  amabo,  in  yitlL  hominum  y  qualis  hodie  se 

o£Pert,  quod  perennibus  defleri  lacryn^s  non  de- 

beat?  Quotus  est  hominum  4  Tecxk  Tirtutis  se-- 

mit&  non  deyius?  Quis  dudire  rationem  vitae  du- 

cem  ,  quis  ex  illius  normi  praescriptoque  vivere 

vel  novity  vel  sustinet?  Cedo  mihi  aliquem  y  qui 

ccelestem  sapientiam  scrutetur;  mult6mui^s  qui 

inventlL  gaudeat ,  aut  e&  se  contentum  ac  felicem 

existimet?  Hic  in  quaerendis  cumulandisque  per 

fas  ac  nefas  perituns  opibus  totus  est*  Ille  tur**' 

pissimo  volutat  sese  voluptatiim  in  coeno.   Iste 

inani   et   ambitiost)  honorum  iumo  se   pascit., 

Exulat  ab  amicitii  veritas,  k  societate  fides^ 

pietas  &  propinquitate.  Mutuis  sese  omnes  odiisi 

atque  insidiis  petuijt.  Alius  litigat  cuni  amico  ^ 

aliua  cum  affini  contendit ;  insurgit  iratei:  in  &a«^ 


•58:i  RHETORICJB 

trem  ,  filius  parenti  non  parcit ,  necparens  Tic»i 
sim  uUam  sanguinis  sui  rationem  nabet.  Hanc 
tu  miseram  luctuo^amqu^  ^erum,  omnium  perr 
turbationem  indigno  risu  exciperes  ?  Ah  !  si  quid 
liujusmodi  CQmmissum  k  te  f^iisset  ^  ri$un;i ,  mihi 
prede,  converte  pias  in  lacrymas ,  si  quam  liabes 
bonae  sapientiae  particulam.  Mibi  cert^^  si  ti^i 
secilis  faciendum  d|U<^6^69  >  fixum  statutumque 
cst,  bum^as^  iiti  jam  coepi^  nii$erias  perpetuis 
.toti  vita  lacry^iis  deplpprare. 

^  •  .  .  •  .  .     •  .    -  .  •  —    »  • 

DEMOCRITUS 

HercLclito  res  humanas  perpetuo  fletu^ 
.  prosequeuti. 

jocosa.  J3l  iE  me  tui  jmseret  plurimi!im ,  Heraclite ,  qui 
perpetuis  inanibusque  lacrymis  torqueas  te  ac 
maceres,  tuamque  in  e^  re  ponas  sapientiara^ 
yt  semper  et  sine  fructu'  uUo  doleas.  Magnunci 
.habere  t^portet  aquarui^  in  cerebrp  receptacu- 
.lum  9  quarum  ita  sis  liberalis  ac  prodigus  ,  ut 
nullus  te  inyeniat  dies  fietibu^  non  mdulgentem,. 
Quanquam  quid  est,  amabo,  quod  ita  plores  ap 
JjUgeas  t  qui^in  orbe  texrarum  universo^  perenni 
dignum  fletu  objicitur?  Scilicet  desipientmm  aut 
etiam  furentiupi  homipui^  caecitas  lacrymas  mo- 
vet?  Proh!  quantuin  tua  teopinio  fallit ,  Hera-* 
clite !  quain  fong^  erras  a  vQro  1  Quid  si  dem6nsr 
4;rem  tibi  vel  hac  ipsa  luce ,  quam  a^pici^ ,  clariilis  ^ 
dignum  esse  risu  pcrpetuo ,  quod  jugibus  lacry- 
mis  prosequendiun  putas?  Unum  ego  te  velim 
hujusce  rei  judicem  atque  arbitrum,  si  mod<> 
tciriperare  tantisper  a  uetu  velis^  dum  ego  tQ 
^vf  ra  sapere  edocco.  Atcnim  nemo  est ,  qui  a  rect^ 


XXBXR    TBRTitrs;  585 

tirtutis  semitd.  non  deviet;  qui  rationem  seqni 
▼itae  ducem,  et  ex  illius  norm^  praescriptoque 
Tivere  vel  nurit ,  vel  sustineat  j  et  illos  tam  ri- 
dendos  non  putabis  ^  quam  si  ambulare  quosdam 
inversis  pembus  et  defliexo  deorsum  capite  aspi- 
ceres?  flullus  coeUstem  scrutatur  sapientiam, 
aut  inventd  gau(L|t^  aut  ek  se  contentum  arbi-^ 
tratur.  Stulti  nimirum  et  explodendi  jure  merito, 

J[ui  csecutire  malmt,  quam  fiilgentem  ubique 
ucem  intueri.  Hic  opes  congerit^  ille  se  pascit 
honorum  fumo,  alter  voluptatum  illecebras  ve— 
natur  j  pueros  putii  in  sedificandis  casulis,  occu- 
patos^  ndebis.B.ixa3ubiqu6y  contentiones,  jur- 
giainter  amicos,  affines^  acpropinquos  regnant 
ac  dominantur  j  insanire  omnes ,  uti  revera  insa- 
liiunt,  crede,  ristim  excutient  continui,  nua- 
quam  lacrymas,  Denique  quidquid  videris  usr 
piam  vel  audieris,  si  eo,  quo  par  est,  modo  ao* 
cipias,  valere  jubebis  lacrymas  tuas ,  et  meum 
ridendimoremimitabere.  Quare  si  sapdre  voles 
in  posterum ,  Heraclite ,  horridam  iUam  rigidam- 
que  sapientiam  laetiore  illa  ac  faciliore,  q^am 
profiteor  ,  commutabis :  quS.  ego  in  consectanda 
id  sumnactus  conunodi,  ut  vacuam  omui  sollicir 
tudine  et  plenam  hilari  gaudio  vitam  semper 
duxerim,  Pbrr6.  Iiunc  esse  germanum  verae  sa- 
pientiae  fiructum  existimavi  se^nper ,  qui  ad  pro^ 
creandam  humano  seneri  felicitatem  ac  IgstitiarffK 
.plurimiim  conferret. 


584  RHBTORICA 


AMICUS 

XN  SECESSU  SUO  RERtTM  sfitERNARlTi^  liBPITATICmX 

YAGANS  > 

Ad  Amicunt  civilium  cunmim  undis  immer^ 

sum. 

Ad  Narran- iVJLiRUM  forl^  til^i  videbitur,  Carissime ,  quid 

dum  et  Hor--^  sctessu  meo  anitnum  induxerim  ad  te  scribere, 

qui  abiens  visuS  hleram  poliicen ,  velle  me  aa 

tempus  rebus  omnibus  vafedicere.  Tamen  noliJki 

cxistimes ,  hoc  mibi  fuisse  unquam  propositum  y 

iit  omnem  prorsi^s  amici  memoriam  mihi  inter- 

"dicerem  •  Nse  durior  fuisset  illa  lex ,  im6  et  iniqua  , 

"iii  quid  impertifeni  ribi  illius  ^olatii,  quofhutar 

amicus  tuus,  dim  ^ibi  Deoque  totus  vacat^  et 

setemis  rebus  contemplandis  mtentus  est.O  vere 

teatum  fortunatumque  tempus  illud !  ft  tranquil- 

ios  et  suaves  illos  dies.,  quious  raptus  extra  se^ 

iit  sic  loquar ,  animus ,  et  corporeis  vinculis  quasi 

jam  liber,  nihil  mortale,   vel  perilurum  sapit{ 

X)  jucunda  pax  illa  menris  atque  Iranquillitas  y 

tquA.  terrenaa  conditionis  immemor  anticipato  fe- 

itcitatis  aetem^  gu^tu  recreatur !  Sed  quid  dicam 

tibi ,  aut  potil\s  quid  non  dicam?  Nam  cur  inti- 

mos  cordis  mei  recessus  dubitem  aperire?  tJt  ifla 

sordescimt  oiimia,  auae  vulgus  kominum  tanto 

reponlt  in  loco,  meditanti  seri6  quod  supemum 

est!  Ut  vanas  mortaliuip  curas  reputat,  quisol- 

liciti  mimm  in  modum  d?e  ^tabiliendlL  mitun^ 

^        iragili  ac  lutea,  coelestes  aspemantur  opes,  aut 

easdem  cert^,  quasi  nibil  pertinerent  adse  se, 

ncgUgunt!  Sicest,  inanem  reram  umbram  ple- 


1.  1  B  B*A      ^tJLTt-O  9.  585 

ridtte  sequimiir^  et  {ucatA  botd  specie  patimur 
liODis  illudi !  Utinam  hic  adesses  mecum ,  Amice , 
«t  brere  cum  terrenis  sollicitudinibus  divortium 
stMtmeres !  Utinam  experireris  ipse  ^  quce  sentio  y 
6t  quae  te  sentire  pariter  velim !  Tam  enim  mise- 
rum  Tidetur  mihi  quod  amat  cumque  y  quod  sec- 
tAtur  bona  pars  hominum ,  hodil  qui  vivunt ; 
tflP  fastidiosum  incipit  esse ,  quidquid  Deus  non 
est,  aut  cum  D6o  noh  peniti!is  conjunctum;  ut 
tibi  vel  ij)Si  quantumvis  amico^  absit  verbo  in- 
juria^  nunciuni  renutteAdum  putem,  nisi  me 
«ustentaret  illa  spes  y  fore  ut  iUos ,  quibus  ego 
nfficior  9  sensus  habere  possis ,  et  quem  facere 
didici  rerum  humanarum  conteinptum ,  eundem 
ipse.uberioribus  divini  luminis  radiis  illustratus 
prae  te  ferre  assuesceres.  Sed  quid  ego  h»c  ver- 
l)osii!k8  in  Epistcld.  ?  Pltira  dicemus  coram  y  interim 
valere  te  jubeo  y  atque  impensiiis  exemplo  meo 
sapere. 

AMICO    ADOLESCENTI 

'Ad  primam  Expeditionem  belUcam  magnd 
dnimi  ahicritate  Jesdnantem. 

Aj^  erit  tibi  ade6  festinanti  spatium,  nostram  xaiMEoneii' 
xit  Epistolam  periegas,  Amice?  Audio  enim^™- 
^uanlo  studio  properes  degustare  inexperti  Mar* 
iis  primitias.  r^Ton  es  apud  te  prse  gaumo ,  si  quid 
communibus  amicis  creditur;  ex  quo  praHer 
setatis  tam  tenerse  conditionem  tibi  visendi  hos- 
tis  facta  c(mia  est.  Equidem  Amico  gratulor  ala- 
critatem  illam,  quam  prae  te  fers ;  illam  compa- 
randae  glorise  et  illustrandi  nominis ,  dignam  in- 
clytis  Majoribus^  quibus  ortiun  debes^  cupidita« 


tem.  Neque  ver6  in  tant6  armorum  apparata> 
populorumque  concurreritium  aestibus  oeerit  in*- 
gens  rei  b^ne  ger^pidae  locus  j  quo ,  nihil  ego  ve- 
reor  ^  ut  viriiiter  utaris ,  si  modo  ielicem  ex  bnmi 
parte  exitum  i^iijbi  spondere  liceat..  At  nosti  ar- 
,  morum  ancipites  casus  :  sci$  rem  tibi  fore  senx* 
per  cum  ca^ci ,  tem^raxia  et  insolenti  soirte ,  qua& 
superbos  etiam  triumplios  vertere  funeribus  amat ;. 
quam  nobilitas.,  auimus ,  virtus  ipsa  non  movet  j, 
cujus  austerit^tem  nuUa  amicomm  vota ,  nuil» 
preces.  inEectant.  Proin  noli  tyae  te  virtuti  sic 

Sermittere  ,  ut  cavendum  tibi  non  putes ,  et  ar^ 
orem  animi ,  quo  flagras ,  sagacitate  atque  prur- 
denti^  non  temperandum.  Memineris  uondi!iiii 
esse  te  juris  tui  penitus  ;  sed  praestandum  esse 
te  ^alvum  et  incolumem  nobiiissunaefamilias^  quad 
i^uas  in  te  spes  habet,  quas  .peiytura  tecum  sit, 
|iisi  ilbun  suscites  ac  lulcjas.  Vitabis  igitur  istud 
discriminuin  genus ,  quod  inconsulti  Juvenes  la,- 
cessunt  plerumque  sme  imperio ,  sine  fructu , 
«ine  glonS. :  in  quibus ,  vel  dum  pereunt  fortitei% 
nemo  est,  qui  imprudentiam  non  arguat,  stul- 
titiam  non  accuset,  nedum  extoUenaam  forti- 
tudinem,  et  invi^tum  animi  robur  collaudanduai 
arbitretur.  Haec  te  retractare  tecum  velim,  dum 
erit  opus ,  und^  dociunentum  capias  ,  quod  ex 
usu  tibi^sit.  Interim  ego  non  cessabo  pro  te  vota 
facere  j  ac  si  quid  nostra^  valebimt  apud  Supero^ 

{>reces,  redibis  ad  nos  salvus  ac  sospes,  et  smgur 
ari  gaudio  amicum  inter  paucois  tqi  studiosissir 
inum  cumulabis.  Vale  et  vive^ 


L  I  B  X  B.      T  2  B.  T  I  ir  SJ  $87 

AMICp    I4AUREATO. 

JC  BI.9CEM  6,  nec  tibi  magis  qu4m  mihi  fortu-  Gratuin- 
natum  diem  ,  Car^ssime ,  quo  laedssimo  totius  ^^^- 
^bis  in  concessu,  tubisque  accinnentibus  ac  re- 
Bonanfibus  tympanis  datus  in  Theatro  tibi  plau- 
sus  est.  Quis  tunc  fuit,  a^iabo,  animi  tui  sen- 
ttus^  ciHm  amplissimi  Theatri  scanderes  ardua^ 
€t  multiplici  revinctum  laure^  c^put  universae 
multitudiniostentares?  Dic,  inquam,  per  Supe- 
ros  precor ,  ne  pigeat  istud  enarrarenobis.  Quan- 
quam  quid  ego  modestiam  tuam  frustri  soUicito, 
<pum  animum  tuum  e^  meo  spectare  liceat?  Pos- 
^um  enimveri  ex  uxe  ipso ,  Amice ,  facere  con- 
jecturam,  quam  singularis  ft^erit  laetitia  tua^, 
ci\m  votorum  tuorum  metam  ultimam  attingeres» 
Qua  in  re  nec  ipsi  fortunae  parcam  gratulari  f 
quae  concordibus  animis  visa  est  cum  asquitate 
concurrere ,  ut  amplam  laboribus  tuis  mercedem 
jiararet.  Puduit  illam,  credo,  caecam  et  inconstan- 
tem  appellari ;  tibique  dum  f avebat  impensiu^  ^ 
voluit  eorum  hominum  emendare  cavill^tionem  , 
qui  privatam  illam  oculis  aut  volubilem  nimis 
mentiuntur,  qu^m  ut  sinceram  dignoscere  virtu- 
tem,  ipsique  ade6  possit  adhabrescere.  Quidjam 
reliquiim  e&t  ]  nisi  ut  fruaris  cum  otio  laetissifoo 
laborum  tuorum  fructu ,  et  in  umbfS.  pahnarum 
^arum  gloriose  conquiescas.  Vale.  , 

A^eximu$  Epistolamm  omnis  generis  In- 
dicem  qucB  apud  Ciceronem  varii^  Epistolar 
rum  in  Libn^  reperiuntun. 


^/ 


588  n  H  it  f  o  A  X  c  JE 


t%/^^v^^^^^i^/^f^A/^^^^^%f^^0%f*^At^i^^An^*^^^0%f^%im 


I  ND  E  X 

Qui  mulHpleM  litteramm   Cicemmcautrum 

genus  indicat. 

A 

Ajo  Accusandum.  Lib.  2.  ep«  lo.  Ad  Admo- 
xiendum.  Lib.  4*  ^p*  •l5.  lib.  7«  ep.  7.  lib»  i).» 
ep.  ao.  26.  lib.  12.  ep.  19.  lib.  i4*  ep.  lo.  X2* 

l4*   iS*  2<^-  21. 

C 

Ad  Commendandum.  Lib.  1.  ep.  3.  lib.  2. 

ep.  6.  6.  14 •  ^*  3«  ^*  1*  li^'  ^-  ^P*  ^*  9* 
liD*.  7,  ep.  5.  21,  lib.  o.  ep.  6.  lib.  9.  ep.  i3. 
!a5.  lib.  10.  ep.   17.  lib.  11.  ep.  29.  lib.   13. 


ad.  n.  75.  77.  78.  79. 
Ad  Consolandom.  Lib.  1.  ep.  6»  lib.  2.  ep» 
3.  lib.  3.  ep.  3.  5.  i3.  lib.  5.  ep.  16.  17*  10. 


ep.  5.  12.  21.  24«  26.  27.  29.  ub.  i3.  ep.  biiii 

Ad  CoD 

ep.  c5.  0.  i^.  lib.  0.  ep.  10.  17, 

lib.  6.  ep.  t.  2.  3.  4*  ^*  11*  i3.  21.  22. 

« 

D 

Ad  Deliberandum*  Lib.  2.  ep.  i6.  lib.   4^ 
.ep«  !•  2.  lib.  5.  ep.  19.  lib.  9.  ep.  3*  7.  lib. 
21*  ep.  1.  9.  lib.  i4*  6p.  24* 

E 

Ad  Excusandum.  Lib.  1.  ep.  i.-lib.  2:<  eiK 
1.  7.  16.  lib.  3.  ep.  8.  lib.  o.  ep.  2.  17.  lib. 
6.  ep.  2.  7.  11.  lib.  8.  ep.  1.  5.  lib.  9.  ep.  26: 
lib.  lOv  ep.  2.  8.  23.  3i.  35.  fib.  i5.  ep.  3. 
5.  i3.  i5. 


I.XBE11      TERTIUSV  689 

G 

Ad  Oratulandiun*  Lib.  2»  ep.  5.  7.  9.  xo. 
lil).  3.  ep*  9.  12.  lib.  6.  ep.  12.  i3.  10.  lib. 
7.  ep.  i5.  17.  lib.  8.  ep.  12.  lib.  o.  ep.  12. 
lib.  12.  ep.  i3.  16.  lib.  i3.  ep.  70.  lib.   i5* 

^p*  5.  7.  o.  9.  10.  lib.  16.  ep.  16.  ^i. 

• 

H 

Ad  Hortandam.  Lib.  2.  ep.  1«  4'  ^*  ^^* 
Hb.  4-  ^p*  8«  9.  lo.  Ub.  5.  ejp'.  21.  lib.  6* 
ep.  12.  i4«  lib.  7.  ep.  6.  17.  ub.  9.  ep.  i4« 
luK  lo.  ep.  1.  3.  5.  10.  12.  i3«  i4*  i^-  ^9* 
20.  lib^ii.  ep.  5.  7«  i5.  23.  ^5.  lib.  12.  ep. 
!•  6;  7.^^8<9.  10.  11.  22.  23.  94*  5^'  li"» 
i3.  ep«  68.  ]ib..i4-  ^P*  ^*  ^*  ^^*  ^P*  ^*  ^^* 
x6.  ep.  1.  2.  3.4^«  5.  ^.  7.  8.  9*  lo.  i4*  x5, 
17.  20.  25.  26. 

J 

Ad  Jocandum.  Lib.  1.  ep.  10.  lib»  7.  ep« 
io.  12.  i3.  i4*  16.  18.  3o.  32.  Kb.  9«  ep«  4* 
i5.  16.  18.  19.  2o.  22.  25.  lib.  12.  ep.  20. 
lib.  i5.  ep.  16.  18. 

L 

Ad .  Laudandum.  Lib.  7. -cp.  a8.  lib.  9.  ep« 
a4*  lib  12.  ep.  5. 

M 

Ad  Monendum.  Lib.  6.  en.  21.  Ub.  7.  ep. 
6.  9.  10.  lib.  8.  ep.  5.  9.  Uo.  9.  ep.   12*  17. 

24*  Ub.  12.  ep.  28.  lib*  14*  ^P*  ^^*  I^^*  ^^* 
ep.  11.  12.  xo. 

N 

Ad  Nuntiandum.  lib^  i^  4np«  ^.  if.  7.  Jib«  4« 
0p.  JL2*  UK  5.  ^p.  ^*  Ui).  Q.  .0p*.>P*  ^/  7* 


5(^6  ..llBETbklCJE  I 

ep.  1.  26,  lib.  8.  ep.  a  n;  i.  adn.  12.  l4*  tSs 
liD.  9.  ep.  6^.  16.  lib.  10.  ep.  i5.  i6.  i^.  18:1 
ai;  5^3;  2,4'  ^8.  lib:   11.  ep.  11; 

Ad  Objurgandum,  Lib.  ^.  ep.  7.  8.  lib.  5: 
6p.  5.  lib.  7^  ep;  8;  lib.  10.  ep.  27.  lib.  11:' 
ep.  18. 

Ad  Officium.  Lib.  2.  ep.  li.  Hb;  3.  ep.  lo^ 
lib.  10.  ep.  29. 

P 

Ad  Petendum.  Lib.  2.  ^ep.  11;  lib.  3.  epi 
2.  3.  9.  lib.  5.  ep.  4'  9-  12.  lib.  6.  ep.  7.  17.' 
lib.  7-*ep.  29.  lib.  8.  ep.  3.  lib.  9.  ep.  8.  lib» 
lOi  ep.  21..  24.  lib.  11.  ep.  .2.  4*  ^^'  ^^-  ^p-- 
12;  57.  73.  76.  ^7.  lib.  i5.  ep.  4-  7«  ^-  '•O*, 
12.  i3.   20. 

Ad  PraBcipIendum.  Lib.  7.  ep.  19. 

Ad  Purgandum.  Lib.  3.  ep.  10.  12.  lib.  5j 
ep;  20;  lib.  7.  en.  3.  lib.  11.  ep.  27.  28.  lib-« 
12;  e-p.  18.  29.  00.  lib.  i5.  ep.  17. 


Ad  Quereudum.  Lib.  8.  ep.  i3.  lib.  11 J 
ep<?  io«  12.  lib.  12.  ep.  2;!  3.  4*  ^*  ^^^*  ^4^ 
ep.    1.6.  .     .. 

S. 

Ad  Suadendum.'  Lib.  2.  ep.  18.  lib.  4-  ep.  7«! » 
8.  9.  Kb.  5.  ep.  19.  lib.  6.  ep.  8.  23.  lib.  7.* 
ep.  11.  lib.  8.  ep.  16.  lib.  9.  ep.  2.  9. 

V.' 

VariaB  Lib.  I2.  ep;  17.  lib.  i4  ep.  2.  3.  4» 
5-'6v  Hb.  i5*'ep.  i^-  Hb.  16:;^ ep.  lo-.-  22.  24»  * 


.  A j  Ifenevolentiam  significandam.  Lib,  3.  ep» 

1.  4-  lib.  6.  ep.  i8. 

Adbeneficium  commemorandum.Lib.3.  ep.  5* 

Ad  confirmandum'.  Lib.  6.ep.  6.  lo.  i4*  17- 

Ad  confiitandum.  Lib.  3.  efp.  7.  lib.  9.  ep.  21» 

Ad  defendenduni.  Lib.  1.  ep.  9.  lib.  5.«ep.  2. 
lib.  7.  ep.  3.  lib-  9.  ep.  5. 

Ad  deplorandam  calamitatem.  Lib.  4-  ^P-  ^* 
l3^  lik  7.  ep.  28.  3o.  lib.  9.  ep.  xi.  lib.  10* 
ep.  1.  33. 

Ad  dissuadendum.  Lib.  5Z*  ep.  3.  lib.  5.  ep* 
l4-  lib.  6.  ep.  20.  lib.  7.  ep.  20,  lib.  10.  ep* 
€.  25. 

Ad  expostulandum.  Lib.  2.  ep.  17.  lib.  3.  ' 
ep.  6.  lib.  5.  ep,  1.  7.  lib.  7.  ep.   24.  lib.  8* 
ep.  17.  lib.  10.  ep.  28.  lib.   11.  ep.  3. 

Ad  gratias  agendas.  Lib.  i3.  ep.  28.  4i-  ^4* 
€2.  64.  lib.  i5.  ep.-ii.  lib.  16.  ep.  16. 

Ad  gratum  animum  significandum.  Lib.  3* 
«p.  i3.  lib.  7.  ep.  29.  lib.  10.  ep.  11. 

Ad  invitandum.  Lib.  7.  ep.  3i.  lib.  9.  ep.  1. 

Ad  narrandum.  Lib.  1.  ep.  1.  4«  ^.  9.   lib, 

12.  ep.  1.  10.  Kb.  4*  ^P*  4*  "^*  1°'  ^P-  ^-  ?^* 
32.  lib.  12.  ep*  i3.  i5.  22.  23.  24.  ^5.  3o. 
lib.  14.  ep.  7.  11.  i5.  lib.  i5.  ep.  1.  2.  3.  4* 
17.  lib.  16.  ep.  9.  10.  11. 

Ad  repr^endendum.  Lib.    12.  ep.  28.  lib* 
16.  ejp.  17.  28. 

,    Ad  respondendum.  Lib*  2.  ep.    17.  lib.  i5- 
ep.  19.  Ut>.  16.  ep.  21.   27. 

Ad  respondendum  accusanti.  Lib.  7.  ep.  27. 

Ad  respondendum  comAxendanti.  Lib.  5.  ep. 
11.  lib.  9.  ep.  24*  lib.  11.  ep.  6. 

Ad  respondendum  consolanti.  Lib.  4*  ^P*  ^* 
lib.  5,  ep.  i3.  i5. 

AdrespondendumexcusantiLib.  i5.  ep.  .6. 


592  ^HBToaxcJS^  etc« 

Ad  respondendujn  gratolanti  lib.  4*  <^P*  &4« 
lib.  7.  ep.  2,.  Ub.  i5.  ep.  6. 

Ad  respoi^deiiuium  bortanti.  lib.  4«  ^p*  i-i« 
lib.  10.  ep.  4*  7*  li^-  n*  ^P-  M* 

Ad  respondendum  monenti.  Xib.  2.  ep«  i3. 
lib.  7  ep.  a5.  lib.  11.  ep.  21. 

Ad  respondendum  nuntiant^.  Lib«  z*  ep.  i5« 
lib.  11.  ep.  24' 

Ad  respondendum  petenti.  Xiib*  5-  ep.  10. 
lib.  lo.  ep.  5t2« 


1 


ti*     • » •  «     •     •  •  ■  •  r  , I , 


■  i*\  .      '« I p  ♦ 


RHETORIC^ 


■  t    > .  . 


LIBER   QXJARTUSr 


PABUL^: 


•  *r  /•  • »      «^ 


«        i  II 


''•     •  '    '*  ........    j    .  .       '.    «»-*ii..     '»••••. 


A  D  M  O  N  lOlI  O... 


.« I 


I » • .     •  . 


l^iTAS  hic  ego  propono  Fabulas  non  habent 
qiiidem  novitatis  gratiam  ^  ci!im  decantatae  jam 
k  multis  cum  solut^  ^  tum  stricti  oratione  in- 
yeniantur.  Quia  tamen  pertiaet  ad  Rhetorem  in 
omni  scribendi  genere  diiigenter  esseversatum, 
fiupervacaneum  esse  non  putavi  in  istis  narra- 
tiunculis  dare  specimen  aliquod  illius  styli,  quem 
sibi  Fabulae  vindicant.  Mirum  est  enim  quani 
dissimilis  esse  debeat  ab  eo ,  qui  vel  in  Oratio- 
nibus  f  vel  i^  Epistolis  ipsis  conscribendis  adbi'- 
betur.  Nam  concisa  inprimis  Oratio  sit  oportet, 
non  implez^.  longo  verborum  aut  sententiarum 
circuitu,  simplex  ac  poen^  pedestris,  non  eiata, 
autFigurisomata ,  numerosa quidem ,  non  com- 
plexione  membronmi  a  se  invicem  pendentium , 
sed  solo  delectu  et  concinnS.  verborum  disposi- 
tione.  Adde  frequentem  lambum  in  clausulis 
commatum,  quse  nec  magnitudinem  senarii  ver- 
sus  excedant,  nec  ab  ejusdem  similitudine  mul- 
tdm  discrepent. 

^am  ci!im  plena  est  Fabellarum  dictio  inter- 

locutionibus  ,  propter  varietatem  personarum , 
Tom.  /.  rp 


V 


quas  loquentes  inducuntur  ^  tum  cert^  nutiai 
pes  aptior  altemis  ftermonibus ,  Horalio  iesste  ^ 
quam  lambus  ;  qui  di!un  sententiam  claiidit^ 
naturam  senarii  Tersiis  acformam  imitatur{  Uno 
Verbo  qui  scitus  ac  concinnus  in  scribendis  Fa- 
bulis  esse  yoluerit  ^  is  vel  in  ^olut^  Oratione 
Phoedri  Fabulas  sibi  ad  exemplum  proponat^ 
His  autem  praaceptionibus ,  quam  fideliter  in-< 
stiterimus^  qui  legeiit  iiosti^as  Fabvdas.,  conjec* 
tabunt» 


?.• 


i 


9  J 


■      4<  •   ^  • 


^ .  L  I  B  £  R 

<  > 

I^ABULARUM.     • 

'    »     *        •        • 

t 

VOLUCRE^ 

IfB    RBQB    VACIBKDO    i)BI.tBEBAiTTBa« 

I 

PROMITTUION; 

•  •  • 

fjuaii  imperiios,  species  inanis  }  6en^  sanoi, 

non  Jhllit. 

SRT^sA  libertatis  pristinas  Volucrum  natid 
Regeni  ambiisse  fertur.  Erg6  epnyenlt  gens  om-' 
nis  antidutim  in  nemus  y  et  ituclio  cettatur  J^ari* 
Animi^  n{ic  illilic  altemontibus  y  Pavo.  superbufl 
Yarios  se  in  gjrros  rota^  ^  ^uascrue  caudaiai  (>an«i 
deiis  ostentat  opes.  Perstrumt  qculos  aUr^UA 
|>ennarum  nitor  :  jain  fireinere  tadtum  yulgus  ^ 
et  Junofuiaef  Volucri  deferre  nomen  Regis  et  de-^ 
cus.  UnaC  improbavit  Rca  stnltum  consilium  ^ 
et  quod  prudenter  aenserat  ^.au^a  est  loqui.  Naei 
bellus  y  mquit  y  et  politus^  iUe  Rex  y  quem  &[ci- 
ibB ;  at  si  fors  hosti»  infituat  > .  si  nor  lac^at 
armis ,  quis  vindex  ent^  Saltem  vitiUm  animi 
A  redimat  prudentia :  at  tam  Pavonis  cascB.  mens^ 
qu^  caeci  sunt ,  quotquot  oculos  in  caud^  gerit/ 
Assensk  coetus  omnis  y  et  plausu  dato  Pics^  sa^' 
gadL  j  damnat  errorem  suUln. 

EPtMYTHZQK. 

'Tanti  est ,  unum  aliqnent  esse  >  qiu  sapehi 
Ht>rit  9  et  hquii 

Ppj» 


5^6 


KHBTORICiB 


P  E  R  D  i  X^B  V  A  U  C  E  P  S. 

X-luM  fendit'*avit)u$r  laqhebs  Auceps'  callidus  , 
Perdix  imprudens  cecidit  inter  retia.  Quidage- 
SQt.?'  ]iuU£i8.4>atebatur«i{ugi<>  -locua  y  >Ae&  amus 
Auceps  ullam  apem  yitae  facit.  Sensit  periclum 
yolucris  et  metucfn»  •mcnri  ^  liis  Aueupem  tentare 
coepit  artibus.  Tua  sum  ,  sed  in  me  qualem 
prdedaiii  hactus  es  l  iii  paires  aliiid ,  meiisas  und& 
oneres  tuas ,  hodiei  aaenabis  asdepoi !  irugaliter* 
At  si  nn^onepti  credis  ,  perbrevem  mora^  pon- 
eed^V  pihguer  sp6tid6o'poiiviVium  tibiv  Agry^rn  ' 
propincjuo  sociae  pascun*  NplurimaB.  Hunc  sine 
^dxmcam  iUa?  .in  Ipcum.  Mox  ^  cum  rediero  /  & 
ofjSci^m  pla,cet^  yitam  dabis ,  aut  me  penmea 

J^FR:?^ll^*^P*  4^®*HfP^  r-^P^fiP^  sensit  fallaces  do- 
05  X^f  wsansouc  vbiiucreip.  gsarulam ,  ut  cr^dam 

tibi,  sub|ecit?  'Tjjjnnhi :\it.  serres  .fidw^.^^^ 

prodis  amicas  ,  jf>e?:54a.  ?- ^aec  aliisi  ..cane  ;>  q[U9» 

m^scare  possis  felicivi^^.  Capsam  interi^i  ingre* 

derc  ;  si^.  arnplum,,mim!is.«.  at  djeHcatum  clabis 

hqd^h  *  ftprculun^  Duut  y  et  oppressit  ayiculam. 


E  V  r'M.YT  H  I  O  N. 


•  t  •  j  1 1 1    t  • 


A.^.*.«A        ^  I 


1      r  t 


r.ziQuL\ potest  ajnicos  pmdere  ,  ab  eo  ne 
kwspectes Jkiem^'  - 


9  '  -ry, 


*   >  «  i   k.  -        ■        ^ 


I 


I»  •• 


»        *  < 


M     :  • 


Z.  f  B  fi  K  ^  <i'tT'A  K  T  t>  8.  S^f 


AS'I3^US  BT  APJSH. 

PRO^M  i:  T  H  1'0  N. 

FacilS  estprosperis  rehu^  insokseSii^ 

C/M!*'A«eHtid  praeter  morem  laetlor  j  sedleTld- 
rem»  tuleratt  •  dorso'  sarcinam-j  ^eu  nactii^  ►caf dlao« 
afiktifea  praflderat  opijlar^  V  Mc  j  iU(!ie"cUrrf«a^ 
t^t  \  incoti<lilis  syltii^  et'  agfod  persohiaLhs  €fa- 
moribus.  iStrepitu  excitatttSHemorum' 6  lateflM» 
Apet'  accttrrit  :  ille  rudere 'denui  ,  et-^^ud3 
i)npot€»fts ',  lApro  daltiteiM'ferre'  faniiliariter/^Qoi 
dAm  ^sbfentem  pecudii  ad!  fttSitim  stiijiet  j  -git* 
rire  pergit  Asiniis  ,  e<  palpans  A|>rum^/  ^uiii 
dgitas  Tertori ,  inquit!',  ah'ben^  est  tibi',  Hfratei'^ 
•  ttiisquet  Me  fratrem  tocos:?  retutit  indt^aft* 
Aper  ;'  at^i^^uo  ,  precor  ^  Tel  unde  tibi  tani 
msolentes  spiritus?  rJil»tmim  norim  genus  j  irftot 


vile  ^et  invisui&  caput'>  jet  wm  AselKs^lftutribuj^ 
quaere  consQitium.      v  t  ^»»»^   '.         »  .  r*'***-'*^^ 

'PuTdJifum   €s€  paf^cer^  ^  ^\  qdest .  hnaictc^ 

ffiodus^  .  .. -1.   .  .     .  .  •.  ;  o*irfc 


.•     •  •     •  I 


.1 


",  »»     •< 


'.r'    ....  V  «.     %:i 


'  »• 


fi^^  it  p  iS  T  Q  &  f  «  A  ^ 

.LUPU§   BT   0VI5, 

P  ^  O  m  T  ^  I|  l  p  Nt 

XJ^^h  eoactus  £ame  ATidis  praad^  'faucibut 
t^UfM^ft^qjiWBretatj  «ed  frustiA  : .  ^uippi  pa#ton 
rujfa.fiijstodia  dilige^s  ^..q^  yipleaiexcul^  ca-. 
nxmx  s^q^ra  prdes^bsoit  ovilia*,  Qmd  faciat^  de^ 
dit  ingemumiieces^itas  j  et ,  q^pd  vi dejspetfi^al; 
ASse^ui.^.  id  |>ertentaYiidolo/PTii|4p^Ue,  t^tuiii 
fiprpus  in4mi;  j  v<wi;  :uft^  :i\i  deesset  ^.  dixisses. 
Oyem.i  S^o  peraon^Hus  dJ^iAfst  angusfc^  petit» 
quos  Ovis  hapitat  late».  Quain  perliianft^  coofi-t 
piqa^.  .rimulas  ^  Tijiii'  spUii  dWJ?.i«<^.  :?4e« 
^necum. ,:  soror  ,  qi|&  mij^s  ae^  ,i :  qui^  Tnollw 
jSephyri  vocant . ,  ^t. .  jjastior^  pascu^  .i ,  Agnovit 
Xj^pi  rQt|isas  artes  r  doli^que  r^t^fidens  dolo; 
Jfs9.tacepi|^^  di^tfi4<i'  ,;.si  tiiapvift  ^u  for^ft  ,  et 
|ne.:t{ien  possis;.nam  timidain  Dei  ^^re.;  ne^ 
que  e§ >u;hi  ^  arc^^^j^qi^ae  poi^i^-maltun»  N^ 
pietue  \  talis  ego  sum  ,  qualem  <<upji$  ,  suli>jecit 
alter ;  simul  et  larvam  rejicit ,  se  se  confessus 
Lupum,  Subrislt^ifla'^  ^atres  et  obesas  Lupi  lu^ 
^ificans  ^  beU^  est  ,  inquit  j  non  potuit  miU 
ciistbs  eidesse  '^efior  et  fidus  magis.  i^auiikm 
openre  ;  socios  alios.  adypco  y  quos  esse  feitad  lu* 
ds  participes  velim.  Rerum  quid  esset  y  sensil^ 
tunc  demum  Lupus  :  moramque  suspicatua 
damnosam  fore  ,  if^Q^ekCTWdtiteiu  p^dibua  m^^s 
luit  suis. 

B7IHTTHXOK.) 

Ifunqiutm  ita  se  dissimuiat  improbifaS  %  . 
qiiiii  (uiqud  jparte  se  prvdc^x 


j 


X.  (  B.S.ft  .  Q,U  AHT  9  S.  ^J^ 

PHCEBUS   BT   BOREAS. 

•^\      ''^    *       »        I       ■-•     .      rf       ••        ^  ..  .  *t^  -.    . 

HCttBUM  iater  et  Boream  gravis  orta  contentia 
est,  uterplus  pos^efy^^tralter  adterum  vmceret 
iriribus,  Nam  Deos.  ipsos  urit  ambitia  mala ,  nec 
BoIosTioiuine^  gloride  stimuiat  sitis.  Hacinsot^scens 
Boreas,  avulsas  viden*^  in(].mt,  radicibus  ab 
imis  arhores  ^  sequata^  i^lp,  domos ,  ^rasqup  tur^ 
fcati  luarls  ?  aatis,  bew:  loquuntur ,  rbcebq ,  quid 
possim  ^  e%  qu^  1;emer<^.jiiilu  paXmam  iu,vi4^a$v 
Cui  ]P^<)»bi;i;$  ad  bapc  ix^^^l^s^o^^  £quide]?pu^a^^  ^ 
ne  q;i:^dis^mulei^,^^t)^ff)puumi^ 
j^aj^  t|ui^8eiiiulari.  8L.;yt^lip*,.brevi  consump.tus 
qii>i^  inci^eces  rua.t..  Yejfiun  mereri  ben^ ,  de .  omr 
mbj^^,  et.  laedere  nemii^9xn<|..  Iioc  unum  estxjemum 
wiod  pMcpt,  et  quo  superior  Borei  Plv3e]buf  ^- 
Q}Ati  Oevl&^ixx  orpem  ilecteisi  pulchrumqujldiii»- 
tQt^$iquidutile  ^^ituf:.et^mosnum  sapit ;  tQtiua 
])..oc' debetur.  uiilu,  H^c:inter,.iieuJter  altedL^aun 
C.ed§y§^^j,  illac  viator  fort^xarpebat  vian;i.,  Tum 
]?b(ptu9  Bpream  ^c  ad  ^^ertamen  provQCiSLt.  Vis , 
kxQuit^  no»tram  nrotinus:.  controversiajxi  niortaH 
lik  iste^mrimi?-  Qui  jaostxiiim.prior  excutiet  homini 
.  palU^m ,  is-  ^me  yictqr  l^atux:  Bo^ff^ivlt^ 
mmvLkXfJSio^  bucqas  i^£baui;is,  binc  Ulinc.haminem 
q^ua^^t ;  p^rfl^tque  totim-^  Ille  conjtra  obsisterei 
et  yeifti  qjajanlio  ifxsxyji^ 

reascfun  perderet  ^^r^q^?!?»^^'^^^  ^^^?^  J  ^P^T 
.  cus  calor  ihsinuans  cunctis  sese  miscet  artubus. 

Sensitviator,  seatftstpie  impDtens  gravis,  ultm 

Tolens^que  rejicit  ab  humeri$  pallium» . 

♦     EPIM  T  THION 


*     9  I    «  J 


Magna  vis,  est  benevQlenticB  ^   imbecillh 
mettis^ 


€db  K.   H  b'  T  O  R   X   C   iE 


SIMIA  CUM  GEMINA  PJIOLE.   i 


I   (  I  «^       •  »*  \'»        I 


»..     •     I 


ri  mtionepf.  ojjp^tndi 
\nqn  /u^^^i.,      ... 

.G. 

indpies  ^tnvscjue ,  si.imns  matistna;  aeqtralYs  ma- 

ligriita? tfFairien  ,^  xjiiis  cr^ftei^et?  dispari  uf  tithim- 

que  WlSim-^etttt''pai^^)fl>  .ije^eribal 

amandtJ ,'  •  dtenirii  yii  ;ii^*6$cebat  siium/  Iflel  pa- 

l-entiA^^tr^que^.fustisr ih  gr&niio ^  et  blandaiibati^ 

bscute  vifam  vivfebatdulci^simfam.  Hic  kbitiii^li^ 

caw,  H  rifiatris  'ab  aspjetettt  prdcul  ducebc^t  ip^ria- 

to«  dit»;  lUi,  si  qiiid^aiiqi^^t  fbrt^,  vel  iiugftretut-, 

plaudeb^t  niater  proHnH^,  et  blandlilis  addens 

mutiusciila,  yefraudabat^genhim ,  unde  aihbres 

bearetsuos.  Huic >  si  vermtlssare  mia.tris  in praj- 

'senfiA  cbrifideret,  liihTlpra&ter  plaga$  cbnjfinge- 

bat  etprobra.  DAm  caratliatri  sbboles  loSir^all- 

\jiraridi>  festiviiis ,  :6t  trfOtt:l|^hafjitis  *fnW'^arbntii 

-gaudia  (iircumqttaque- sarltat  et^xiiit  /  ^ttelnxata 

•SimHo'*bia  est.  Dii  'ben^^  ^nbd'  ^IJjRiSf.Ti^atei* 

longRfs  j-neqiie  Se  affiicti*  matii  prseisens  blxtulit*, 

non  ilte'  facti*  declinasseitinvidiam.  Ttkid^tfolorfe 

"ditlens^mater  tre  iii,  laci-ymas^,  et.ijli  g^ihihis ': 

moxferocem  nattuh  coiq|llfexa,  dftin  «triiiffit' m*- 

tef'tflftisarctiiifeyst!ttl<a'enecat.    \     ;  -V^     * 

.,,!        ,  .,       ,.  «-1  .■>      •,■•••▼■/.  •-  »',...,  •«...  fyr\      ...       ■» 

••  i't».  •!  ,.,»..^  «...t*l  .     ^  ^JS^  .#      ..       .    .' 

Qiiantum  Libens  nocenty  qui  blandiuntur 


ma/^  ! 


*   »  .s  ■  • 


t  XB  s  n    <rtr*'A^  *r  rr  s.  6bi 


■•"••;  LUPUS    ET    EGHINUS. 

I»  • 

•     »'-w...   ^      !       «p.R*OJii-T  T  H  XO  2f» 

Xtycreditur  mb'rof>i.Sij.  vel  .c^ifi^attiicps  ■ 
- •     .  ,  ^jcwiun.u      ,.  .,.„  ....,    .... 

XvtrPirs  esiiriens  fortef  in  Ecliiniim  mcfdiit ,  deli- 
tanirtiVacdfepol,  pfe^ddsj 'genus  ,'  Idt  quod  palato 
LUpi  njitifice-  sap^efef.At  bellua^^ag^edi  suis 
ciWilniseptain  spicuB4,-perictil6s3B  pl^ilum  opUs 
ftlea?.' 'Ergo  rem  dtolo  tentandam  ratris ;  isic:  Ecm- 
Tium'c6mpellat  prior.  Naw  quid-vereris ',  '^l)one? 
;v^l  qticH  ^anaia  iUa  jpfertltieflit,  qu^dfe^  g^if/Ai^iste 
tmitua 'iHtet"  amicbs^acca?  Haec  p6hb1felk<,  iieino 
liie.^mlcior  tiln^  'tuiAijiue.  rebns  qm  isludeat  ma^ 
*gTS:  'Ben^  est ,  rcponir-flilter  j  hoc  gt&ttiiyr  milii^ 
ijUM  te  amicum  sim.riactusj  atquef  ohrriei  velim 
Imbere  aimcbs' pariter,  qnotqnotsiint','  Lupos. 
•AVyititok  ne  te  nostra'  icdhcitent  j  dedit  lisec  na- 
tura,  quibus  in  liostes  uterer.  Tu ,  (jpii  ^icum 
te  probas ,  me6ani%ifejIce.-Nuhquam  haec  arma 
amicis  nocant.  .  v      . 

^      K.P^IJMLY  T  HIOK.  xvx 

Dulce  est  dolosum  ludere  meliori  dolo. 

•         .   «  .  « 

VULTURES^^ET   COLUMBI.  ; 


••      1 


Npny.est,temuprum.  hmujm^  ,  maforum  rixas 
.     ;.  .     .     ..  '  QQ.mppricre'         ...     '. 

VimLTs  arsit  in1:er''Vulturcs  tliscorclia.    Quae 
causa  belli  fiierit)  incertum  quidem  >  at  tantis 


6ol  .  B.  H  B  T  .<^.  R  J[  e^    f 

hlno  et  ind^  certatum  flestibus,  ut  Valtnrum 
gena  tota  rueret  certara'in  hecem.  Nam^perso* 
nare  miseris  aer  plancUbus,  voHtarer  pluaue» 
ventorum  ludibrium,  perpluere  lat^  sangui&^  et 
pereuntium  ccShporibus^^adidubJ^ca&de  constemi 
'  8olum<  Movit  Columbos,  pacis  amicum  genus  ^ 
ferale  b^llum  ;  mittere  legatos  placet,  qm  disjsir 
dentes  reyocent  ad  concordiam.  Illi  ^mperats^ 
perfecere  noa  segniter.  Nam  dum.  cruenti  martia 
vis  maJQy^  Hirit,.  et  magn.ai<fc  utrinque  Vulture$ 
«tr^gem  clent^  Qu6  vo^.libido  csedis  in  jpr^epa 
rapit,  Amici?  vel,qjuos  inter  geritur  beUum, 
iii.quiunjt !  Quocumque  res  cai&t ,  et  inclinetur 
victoria,  mise^iun,  vestra  cens  cxitium.-jferet, 
Protinus  ergo  poniie  civiles  discorcUas ,  ef  qonatc^ 
ferale^  iras mvicem.  H^iQet  morata  Golumbbrumi 
or^tio.^  et  asperatos  Vulturum  animos  i^itigat, 
Gessatum  ab  armis  deni^ue^  et  pax  init^  Veriiiii 
Columbis  illa  pax  cladi  fuit,  KsMu  rebu^  inter 
Yultures  compositis ,  iHi.,  in  Cplumbos  ruere  ^ 
nec  mitissimam  gentem  insequendi  £^pQ^^eia 
Telmqdum,^     .  :  .  .     .       ...... 

Malorum  discordia  atque  periurbatio  ^bono^ 
rumpacem  atque  trdhqmlBuiiem  pQ.rit* 

■ 

PA'STQR  'bt  ]$tO't5S'S.US; 

OLOssuM  ingentcm  Pastor  alebat  domi^  fi-« 
delem  ^  si  qui^^aHus  ^  xnmlDdem  gregis  ,  bosteni 
Luporum  lyriamque  implfcabilej(n.  Ouos  alia^- 
"trarel  ^'ilH  fugere  Ibngiilis  ,  et ,  tanquain  sacris,. 

Earcere  intacto  gregi.  Ukttm'  hospiti  illi  vitium 
0.0  qiiiii9W  fiAt  j  quod  ^at  Mploiau»  ijl^  fepi** 


^ 


Jl^us  'liimis  f  nee  fUieo  modici^  alebatur  gnnip-. 
tibus.  piu^  rem  mole^tam  queritur  atque  in-f 
CQ^iiS^q^iain  api;4  an^icos  Pa8tor  ,  M^^  X^  9  in- 

gu^nty  avidum  ^ejUiuonem  detines  piistra  dpini  ? 
u^c  tr^de  pag^  domino  j  iste  commodiAs  f  ^^^ 
faucere  nequeas  ^  sumptus  grayiores  feret.  Tibi 
^nterimunus  poterit  atque  alter  canis  f  praefitard 
^f^^ni  .levdbus  ifpipensi^  vices.  Prol^atur  bomi-t 
fdpiMrco  cohsilium  lutilei  Yetu^  fi^g^tur  hospes  ; 
nexr  Liq^s  diu  res  latuit  ^  longo  qui  satetlitia 
impigri  metu  soluti ,  subeunt  desert^  don^iUifi.^ 
0.fficili  potiuptur  dape, 

£  F.I  M  T  T  H  I  O  K^ 

^  Servum  naetusprobum  acfidelem  >  levihus 
Ifie  offendare  maculis^ 

'l:.^i       LBlO     BT    M  U  Si 

P  R  £),M  Y  T  H  I  O '3^     »V 

yE6'udm'Sca)it:iile',  gui  despiviiJteminem^ 

^  sapd  majores.indigent^uuivribus. 

Mk  |W    •     •  •  •     • 

us^  Lec^em,  tjtm  incidissettemeri  >  perii» 
pulum  sensit  4|^d'adierat,:£rg&  vitae  n^etuens^ 
qVitand6;9  nullus  .^st  fugae  locus,^  P4^pit  iifistarp 
precibus  ,  si  .fot.i?  Leonem  vinjQ^et,^  ^f^  qui4 
^fp.  infelix,  ^  inquiJ:  ?  Parpe  y  Regoajatum  ^ptime  y 
ft  ernjrem  excusa  ;fneum.  Noxi  fuit  baBC  t^ta 
imsc^p^du^if^  ^- tuui^  \\t  intertuifbarem  otiuAP^c 
Tmen  si  peqcaase  videor  im{>ru4enti&  .9,  ultiq 
da  n^.quid  :hfi^t'^  tant6  r^gi^]qjijn>d,'placeat.^ 
^udiit  patiens  Leo  Muris  querelas  y  et  mi^er-c 
tHS>^4te6  iritam^aimuit.  P^ncis.post  diebua  Ye»^ 


6oi  'r^h  e  t  b  r  t  c  jr    ' 

natorum  ih  retia  Leo  dilalwtur  ,  nec  ^  qm  90 
pacto  laqneis  expediat ,  invenit.  FrastrS  se- par-^ 
tes  in  omnes  versat ,  et  inconAto  gemitn  'cuncJ 
ta-lati^  personatloda,  Nemoest  qui  labbKftnfi 
ferat  opem ,  Ant  pei*euntis  mdveatur  malo.  Mu^ 
i  propmquo  strepitiim  liausit-  cavo  ,  ef  ,  quif 
Leonis  res*  vocant ,  accelerat  gradum  muneri» 
imj^nsi  memor.  At  quid  tantulus  juvet ,  tlbf 
valentioris  tobiir  ccfssit  irritum  ?  Tdlhe^  inttat 
eperi  Mus  a^riter ,  nec  inanis  ceddit  labor.-  M<i- 
etsAeis  scilic^  atkkS  post  ialias-dihm  rodit  ^  sid  in- 
fregit  reticulum  ,  vinctum  tieonem  ttt  sdlveret. 


3B  P  I  M  Y  T  H  I  Oifl 


Qui  bew^i 
dit  suam. 


LEO   iJcD.  EXPEDITJONEM 

IBeUicarjt  se  compamns^ 

XKQSXT^eiTaiti  .t|uiddanr  meditsE^  Leo-  beltufit 
movebat  gentos  .in  exteras..  Jamque  per.prse- 
cpnes  vocatde  toto  ex  iinpcrio  bellu£c  Leom^  yf. 
aiikSrir  feiHBiWtity  rem  corisiGa  el*manu  ut 'pro^ 
moverenS  vftSyiter.  *Nam  qnis'  iMiprobet ,  quod 
platiuit  reribua/  aut  suam  liltri  noii  polliceatuf 
6petaiH?  Hib^^lAUS  restfiibat  labor ,  ut  i;  qiiod 
conveftii:^*  fi&^gulis  ,  h<y&  sibi  It^sque-  pr^i^i^ 
dum  sumeret  j  et  varia  belli  tnunia  ^artitie^tt^ 
iiii^teem'.  HicElephrfs  lato«*hlimeitos  et  imina-h^ 
dotsum  ^stefftnns  ,  ego ,  iriqtiit  j>%eui  sar*fcferft4 
macliinas',  iittpedimenta ,  efraSrid  ,  si  qtifd  es* 
bneris,  beH^ieram}  neque  %e  gravabuiit,' s^- 
dere  qui  tergo  Irbleni*,  hostem^ut  impetantcom-- 


r  Z  B  B  &    '  Q  U  A  A  T  U  'S.  6oS 

X^pSifis*.  Excepta  laeto  frexnitu  vox.  Elephantis  ^ 
et  ipse:^  mplliter  Inflectens  caput  y  ^prisit  L^*. 
£^o  mol^&corpoxisy  adjecit  Ursus  y  sustiiiiebo  iai^ 
petum,,  nequeV.ix^e  yi^^o  ,  a<;ie$  riuopetur  ^  vel. 
^b^ibtiiitur  ordi;nes»  Hostem  compuSis  lacessere 
mpiwi.€($t  y  Lupus  exclamat  ?  vali4  si  dentibua^ 
pa^<pam.aut  unguibus»  Ejgo  Legati  vic^  4^VijagPff » 
Vulpesait:  nuU^  yersabp  fi:£^ud^se1;dolps.p  qui« 
bus  illusus  jhostift  in  laquep^  ca^t.  Mihi  per- 
fitare  in  castris  oertum  e^t ,  dixit  Simxus.  IlegMn- 
oblectabo  praesti^s ,  et  ialigatum  curis  grayibu^. 
r/^ficiam  caput.  Di!im  sibi  quisquis.  parteui opere. 
i^  tanto  vindicat  ^  [silebat  intenm  Asinus  reduc- 
tain  angcdo^  necmussitare  pariter  audebat  Le- 
m|S:  y  stuporis  ille  scilic^t  ^  bic  timoris  coascius, 
Nec  utrique  partit  gens  .AulicpruiQ..  mala  ^  amr 
bosque  procm  ablegandos  y  tanqu^m  numerum 
inutilem  y  natosque  friiges  c<msumere.  Absit  hoc 
a  me  ,  reposuit  Leo  :  operam  et.illi  navabunt 
n6h  mcohimodaiii.  Rudet  Asinus ,  tubaeque  prae»- 
tkbit  Vices  j  Lepus  cursoris  defungetur  munere. 

BPIMTTHION. 


9   ^  *  •      m 


Nemo  tam  uieptus  est ,  qui  consulto  Pri/i- 
cipi  utihm  operam  noncommodet. 


<^>%>|^^V%^/»^^^^» 


LEPUS  KT  TESTUDO. 

Y  xDiT  Lepus  lentis  incfsdentem.passibus  Tes- 
tudinem  ?  : ejl^  in^ulf;£gpLS  ^ardipedi.:,.qu6  pergis^ 
i^q-iUt  y  6  bpfia  y.  qup  tuam  portas  dpmum  ?  Nas 
tyji.iae  miser^t  piuriniumy  si  longain  habesho- 
^^^  quam  perag^s.,viam.  Hem*,,  sLqu,j>.  prope-^ 
r^s^  nanc  mibi  cedo  provinciam;  hon  eigp.durus 


inciclit^  Hic  piugui  inhiaus  pra^da^,  avidis  allajacr; 

i'am  devorabat  oculis.  .SexT^periculosum  .x^atuil 
acessere  Agnuna.  aperto^  ixxQ!^le\y  ju  summoyisset 
Canein^  sicpst  a^essus  dolp.  pii  me  fortunant^ 
AjEaicuIe^.tibi  c^ui  occuri;efim;  ^t  q,uid  tibi,  ob- 
secrp,  cum  iippprtuna  e.t, Qbsplieti  iljia  beUua? 
Modeiatorem.  yides ,    suhjccit  {jAgpLUs ,..  ciii  .me 
ajnica  pareas /tradidit,   li(eLmp^;^radiat  iUe  t&: 
felicitei: ,.  roposuit  Lupus,  a.i^t  ^apere  ;quidqu^ua  • 
daceat,  qpi  nihi\  aliud,  qu4nL,  latra^e  .didicit. 
Dimitte,.,si  nif^  .audis,.  doctorem  impoliLum} 
novi  ego,  ^uid  e  re.  tua  sit ,  (E^t  tibi  cpnyeniat; 
magis.    Adeain^s  n^atrem  ambo  :  interip;,.fi9 
time;  si  quid  occutxat  periculi,  .s^lvum  te  etiu* 
columem .  dabo.  Ut  me  innaras,  ,Xiupe^.re,LuIit 
Agnus !  bic  milii  custos  placet,  qttem  tu  impron 
bas  ;  hoc  ego  contentus  satis,  arcere  malum  si 
possit ,  ca?teris  lisud,  epgri  caream.  Tu  malum 
mferre  solitus,  mihi  nec  parceres.  Vale  sis  :  alios 
qua&re,  cjuos  fuisfelicius  ine^ees  doHs;  /-    '   * 


BPIMTTHION. 


Quam  muhiy  putas^  oum  <zgriiculo>^  sap^^rent 
Adolescentuli  j  si  par  incidisset  occasio? 


LEPUS  ET,:^ERDIX. 

Xjbpus  et  Per(Hx.ruris,  «^jy^djengL  incQlee.  vitani 
vivebant  suavis^imajxi..At  .qxus  rebus  in  boius 
expertus  unq.uam.est   per^nmtatem?  £cce  /^x,^ 
improvisQ,m^ley>ola  c^um  ttrba  advolat.  Sensit 
penculum^  ^^9^-  mupmebat^.JLepus  ^  et  .tuganx, 
extemplg  cgpit.  Ity  redit^  h\ic  et  illi!ic  cursitat^ 


^i  mille  per  ambages  viani3xl  primos  canm]i  firus- 
iratur  impetus.  At  odora  canum  vis  Leporem  se« 
quitur  ninilomin^Sy  et  cursu  fatigat  unmiseri* 
corditer.  Quin  assecuti  miserufa  latratibus  auraa 
pejTsonant^  et  avidos  dentes  in  prasdam  acuunt. 
Qui  ^ikm  periret  miserabiUter,  vidit  Perdix 
agentem  euiimam)  et  insultans  morienti^  ubi 
inquity  illa^  qak  tantjim  vales  ^  pedum  velocitasl 
cur  salvum  non  te  prsestititl  Untis  hic^  retulit 
Lepus  suspirans,  deerat  calamitatiii  cumulus^ 
)iostra  ujt  rideres  mala!  lat  nbn  ero  unU$  hlc^ 
fersan  sine  vihdiee  1  Haeo  di!im  diceret  ^  Yultur 
in  Perdicem  irruit  ^  et  incusantem  sese  firuitrii 
^olucrem  jejunus  alvo  condidit* 

SPXMYTHION* 

Misefv  insultes  ca9e  ^  Hepar  brevi  CondA^ 
gat  calamitaS* 


I 

PAVONIS    AD   JUNONEM 

ft 

^  U  B  K  JB  L  iC» 

VJ  ANTAKT4]M[  Hiilotoelam  y  et  nemottom  receftsuif 
dulcibus  penionantem  myodis  fort^  Pavo  Midiijt* 
Hinc  yolucri  superbaB  orevit  livor  et  indig»atio# 
^uUa  mora  est :  triste^  iterat  ad  Coelutn  sonoa^ 
et  iratlL  Junonem  fatiga)>  precei  Namqiiidmi» 
)uvat  y  inquit  ^  Kegina  divum  atque  .homiiium  ^ 
tua  qu&d  avisfnuncupor^  si  me  pateris  esse  Jud>« 
brio  ohnoxiam  ^  et  |ustos  dareturbffi  volantuaa 
)ocos?  .Qufim  milii  dediati  vocem  toti  natttn» 
displicet^  aures  et  ipaas  asperat.  Interim  eadlis 
avicula  tereti  gutture  auras  implet  suaviter  ^  ei 
mortalium  pariter  ai6  Divilkm  animos  xapit  iji 
Tom.  I.  Qi 


6l6  RUSTORlCiB 

«MdmiratioiLem  sui.  Risit  iniquas  yolucris  quereks 

Jovis  eonjux  et  soror  ^  et  iasoientem'  sic  retudit 

superbiam.  Non  ergb  satis  est  y  quod  te  pennla^ 

•ruan  nitor  supra^olantum  omne  genus  •  extulit? 

quod  Irid  pin&itur  m  coUo  tuo  piurima,  et^  dina 

^xplicas  cauoam  ac  rot&s  y  gemmarum  spiendo- 

.  4^m«vincis  ac  pretium?  Quid  restet  reli^tus  aTi- 

^Hi-y  iknus  si  collecta  teneas  y  quaa  di^isa  facere 

4)6&^os  'Valent?  Nemp^  Aquilee  tnares  animcA^ 

Jjevitatem  Vulturis ,  Corvique  mentem  praesciam 

^ox  ^ppetas>  si  libera  detur  quidlibet  optandi 

tnara.  F acesse  j  vel  si  pergis  ulterius  quen  j  qiiaB 

4<^'6uperbum  faciunt  ^  pennas  auferam. 


•        I  ^  .  #  >  !  <L         <      '  J 

EFIMTTHION. 


_  » 

Quodadesty  vulgb  nihil  admodiim  cifficit^ 
^u&d  ahest plerit4nqu^^excruciat  bonum* 


..  JUPITER   ET    APJLS.  , 

J5Lfi8  obtulisse-Jovi  iavum  mellis  dicitur» 
Quis  oflerentis  fiierit  animus  non  satis  liquet.  At 
rar6  magnis  regibus  muniis  obtigit  expers  ape» 
,  mti^sfiiennrasi  Admovitori  dulce  munua  Jupiter; 
cftiiMal^  toiucm 'sol^rtii;  age,  iBquit;  quid 
^%^  tUl  eea  Irepeiidain  ^tibi  l  Hic  Apis  dissimulans^ 
ifnob  t8|eita>  meditatqr^>  dolos,  non  me^,  inquity 
}iominum  ac  Divom  /pater^.a^v^ara  solUcitat  £31* 
tnes^  aut  non  contenta  :sorta.^rquam.  tu.  dedisti  y 
ttajus  optarim  bonum^M-Sed  gens  mortalium 
ttviday  per.  summum  ne&s^  nostrafi  in  dapes  is- 
Tolat  9  et  quas  paramus  mrenjus  atque^aris  Deiim^ 
fiiratur  ac  perdit  opes.Ergo  silabores  nostros 
i^onus  respicis^  srBostrauuagiio  mua;ieia  non  sor- 

.\  ...  -V 


X.  I  B  B  IL      QU  A  B  T  IT  S.  dll 

(dent  JoYi>  da  vindicare  poase  praedones  mfti^^ 
et  hosdy  quisqms  ille  sit,  lethalibu^  inferite  ja«' 
culis  plagam^insanabilem.  >  Yotum  'impr6];>^t 
Jupiter  et  injastas  preces.  Quin  et  midignum: 
Yoiucris  ingenium  increpans,  Tibi  certa  mors 
est^  incjuity  si  q-uem  lasseris^  etTulnere  inipso 
protinils  pones  animamt.    " 


SPIMYTHZO)f. 

^Virus  maligjium  scBp^  sub  donis  lateU 


•  LEENiE  EllSEQUIiE.      - 

C.  .  •■  •■'     ..   .  ^  .;  / 

OKtBSSBBAT  k  vivis  mettlehdi  toti'  in  vicinift 

Leonis  coiijux.  ProtiniHs  pianctu  lugubri  neihus 

lat^  conson&t  7  et  omnes  veniunt  luct6s  in  paitem 

ferae.  M|ox'  etsolennis  dicitiir  exequiis  diesj  6t* 

missr  quocumque  Faeciales  jubent ,  adesse  .ponlpaeJ 

ftmebrlfifylvarum  incolas.  iSemo  noh  adluijb^aut 

per  legatos  non  eicusavit  absentiam.''Quos'nt 

frequentes  vidit,  ire  in  lacr^ihas  Le6,  etlon- 

'  ghm  ejiilans  te§ta;ri  dolorem  suiim.  Plorahti  regi 

adgemere  vicissim  'AxilicS'^  et  i^ietu  pari  pros^qux 

fletuiii  Priticipi&.  Uuuls  ^  X(k  inter  lacrymas ,  aosi- 

tihuitfl^re  yii»6  eft  risisse  Cervus  diclturVMisrirol 

ignoscendmn  id  quideih ,'  «i  'scirent  Magni  ignosr 

cere;  qui  spotrsahi 'stiam'teneramque 'sobolem; 

memineirat  avidis  Lieenae  'i&Anblktatn  dehtftrhs.^ 

Htc  ei^candescens  Rei' fer6s  et  bileitf  inCe(mii)t 

evomens)  sic  ergo'  nosttd$  slsp.eras 'luctixrf;  Att? 

et  in  dolpre^^ublico^ridete  stistihfei?  At  non 

Leonis  vindice  occumbes  manu.  Ltrpi,  involatef 

protinhs  dirumih'cdputV€?t  pfis  Regin»  Mani* 

bus  inferias  date.  iKuul  ittoveri.  vism  ^  ad  tddtes 


6l4  ^   H   B    TO   R   I   C    ^ 


AQUILA   ET   CORNICULA. 

Jlv.ostro  ferebat  Aquila  stirreptum  Ostreuin. 
Seds(|ttamaprsedam  durior  cum  tegeret^  ayidam 
explerie  finstrA  tentabat  famem.  Vdlucri  in<juiet5& 
fort^  Comicula  adfuit  j  quae  delicat^  pariter  afp- 
p6ten^  dapis  Aquilam  sic  allocutadicitur.  Amica, 
Tideb ,  qui  te  solUcitat  labor.  At  ludis  operam 
SBd*epol ,  si  frangere  ro^trb  squameam  tentas  do* 
mum.  Sed  sursum  in  auras  evola  ^  quantfim  po- 
tes.  Deinrupem  in  istam  fortiter  mitte  Ostreum. 
Iilfra,cta  saxo  squama  ihclusam  ofieret  prsedam  y 
et  te  cbmpotem'  voti  dabit.  Bene  est ,  subjecit 
Aqtiila ,  moneriti  obsequor.  Mox  illa  in  altum 
f ertur  ,  medioque  ex  aSre  incauta  laxat,  quod 
.  tenebat ,  Ostreum.  AflSxk  terris  interim^Comi- 
'cula,  ut  vidit  libetos  carcere  efiracto  cibos  , 
praedd.  potitur  obvi^L  y  et^solas  Telinquit  Aquike 
'  testae  reliquias, 

fePIMTTHION. 

Consulere  stuhum  est^  quos  jumt  consi-- 
Uum  dare, 

TESTUDO   ET  ANATES. 

XNCESSiT  olim  Testudinem peregrinandi  desi- 
derium ,  et  varias  mundi  plagas  perlustrandi  ca- 
riositas  ,  adeo  verum  illud  est,  quod  aiunt.;  hanc 
esse  tardipedum  indblem ,  lit  habitare  vix  possiiit 
domi.  nia  geminos  Anates  conspicata,  na3  felices 
vos ,  inquit ,  ac  fortunatos ,  quibus  utramque  solis 
4pmum  licet  visere ,  et  diverso$  te^arum  tr$t<:tu« 


LIBER      QUAB.TU8#  6l5 

contemplari ,  cihin  lubet !  O  si  minilis  obessettar- 
4itas  ^  et  illa  y  quam  gesto  semper  humeros  y  do- 
xuus !  Pol^  cavo  non  immorer  ingloria.  Nae  te  ista 
sollicitudo  ];naceret,  subjicient  Anates.  Po&sumus 
ambo  y  si  voles ,  curiositatem  explere  tuam  ,  et  j^ 
Gadibus  ad  Gangem  deferre  te  cupidam  longii!is« 
Ego  ver6  aclubens ,  retulit  Testudo  ;  neque  ero, 
confidite  y  beneficii  immemor.  Tum  ilii;  noiLerit 
mora  jonga  :  en  bacillum  accipe  y  et  medium 
stringe  dentibus.  Simul  et  baciUum  Testudini 
'per  os  inserunt :  at  caVe ,  addunt  illi  ,  aiTQptuni. 
mordici!is  dimiseris. .  Mox  acceptlL  utrinque  virr 
gul&  attollunt  Anates  Testudinem  y  et  liquidas 
per  auras  ambo  deferunt.  Visum  illud  omnibus 
prodigium,  et  concurrentibus  undique  ad.spec-* 
tandam  volantem  Teatudinem  ^  im6  et  Reginam 
Testudinum  salutantibus ;  illa  gestiens  insinu^ 
et  laetitiae  impatiens  y  vero  verius  ,  inquit  j  Re- 
gina  sum.  Nae  fecisset  illa  consoltius  y  si  tapuis-. 
set :  nam  aperto  imprudenter  ore,  dimisit  denti-r 
bus,  quo  sustentabatur,  baculum,  etinterraai 
allisa  graviter  y  curiositatis  et  ineptse  jactantiaa 
poenas  luit, 

EPIMTTHION. 

Natura  dubc  est  opUma  ;  quam  ire  contra 
tutb  non  liceU 


MUSTELA,  LEPUS  bt  FELlSr^ 


*     J  0  »■»* 


J_JuM  moUi  pascitur  gramine  j  et  virentes  per 
agros  ludibundus  errat  Lepusculus ,  absentis  in 
cavum  Mustela  furtim  irrepsit,  et  alieno  in  ^ofr- 

Jitio  penates  locavit  suos.  IVedux  ser^  sub  noctl^ 
^epusculus  ^ratur  occupatam  domum ,  etMii  j^ 


6l6  &RSTOBIC^ 

telam  increpans  ,  quid  agis ,  inqult  ^  0  mala  ? 
Decede  laribus  non  tuis ,  et  vasa ,  si  sapis ,  quam«« 
primjim  coUige.  Ni  faciaa  9  est  in  propmquo  Mu- 
rium  ie^o  non  ignobilis  y  quse  te  erudiat  ^  et  im* 
pudentiam  emendet  tuam.  Ad  haec  Mustekuaub* 
ridens ,  quid  ais  6  ^one  ?  aut  quo  tu  jure  tuam 
Iianc  dicis  domum  ?  Orbem  ^  si  neacis  y  Jupiter 
diim  conderet  j^  Terrcim  cuoctis  aniiliatibtts  sio 
habitandam  dedit  ^  communis  ut  esset  omnibus  ; 
et  quam  quisque  occupasset ,  dicere  hanc  posset 
•uam,  Hunc  milii  cavum  jure  non  alio  arrogem. 
Tu  9  si  quod  habes  melius  vel  antiquum  ma^s  ^ 
id  profer  y  aufc  esse  noli  molestus  mihi :  ni  facias, 
ecce  jam  jam  aderit  Canis  ^  qui  tuam  retundat 
contumaciam.  Hd9c  di)im  disputant  utrinque 
acriiis  ,  objecit^&.se  de  proximo  Felis  retorriaa; 
quam  c6nspicatus  Lepusculus  j  hem  age ,  dixit  j 
adeamud  Felem,  et  totam  coutroversiam  dirimat. 
Im6,  Mustela  eiubjicit,  alium  judicemnon  ve*4 
Hm.  Dictum  ac  factum ,  Felis  ad  tribuhal  advo* 
lant.  Qui  cum  adstitissent  ambo ,  et  ad  dioetadam 
cauBam  se  accingerent  j  huc  adegte  jpropiAs  , 
Felis  ait }  surda  aum ;  hoc  mihi  setatis  vilium 
igaoscite.  Illis  parentibus,  faicatam  hinc  et  indi 
Felia  injiciena  manum^  utrumque  eneca^ 

«7XMTTHXOK, 

iffoe  sibi  dictum  puteWj^  quicum^fUe  Hpud 
jpotentiorcs  litiganU 


CERVUS   BT  VITIS, 
na  venantes  ciSan  fugeret^  umbrc 


pecfoi 


rZBEa      QlTARTltS.  6lJ 

gium  delituit  sedui^  y  dobec  conTersis  ali&  ,  qui 
sequebantur  ferum,  cessisset  metus.  Mox  oblitus 
periculi^nec  ij^si  Viti  parcit^  cui  debebat^  qu6d 
viyer^t.  Scilicet.  tenerfie  et  pullulantis  adhuc 
{rondis  captus  dulcedine  ,  Vitem  rodere  ccepit 
aTidis  dentibus  ^  et  spes  nTarum  Isstas  disper- 
dere.  Veriun  diUn  impun^  pascitur ,  ecce  ramo- 
rum  motus  Venantes  admonet ,  non  procul  latere 
belluam*  Accumint  illi  *,  ert  adorti  Cervum  inter 
aalebras  configunt  spiculis.  Qui  ci!im  suo  nataret 
in  sanguine  y  et  moriens  efl&aret  animam  ,  Hasc 
sum  meritus ,  inquit;  neque  est  de  sortis  acerbi- 
tate  qu6d  querar  y  qui  azyli  violarim  fidem* 


SPXMTTHION. 


QuiSzis  noj^  .dignus  poems  ^  beneficio  qm 
abutitur? 


»»%i%><»%*»^ifc»%t%%%> 


SIMIUS   BT  VULPES. 

P&OMTTHIOV, 

In  agen£s   rebus  nudatur  stuJUorum 

imperUia.       ' 

I3AI.TAKAT  bett^  Simiusy  et  mille  praesti^s  sic 
deyinxerat  animos ,  ut  commiini  vioce  Rex  salu- 
tatus  Re^s  nomen  et  ferret  decus«.  InvidSt  tma 
Vulpes,  etregnum  dolens  fiitilemob  ^oleftiainob- 
tifiisse  Simio  y  has  Re^  comparayit  itisidias  novo. 
Jfemoris  in  recessH  ciim  tetendissrt  laqueos, 
leetitiam  simulans  protiniis  ad  SimiiAn  advolat. 
En  felix ,  inquit ,  6  Rex ,  auguriunt  fero  ^  re- 
centis  Principatfts.  Defossas  opes  invcsni  j  nemo- 
rum  <juidquid  U6pia:m  est^  tibiaebetur  nni  j  quam- 


6l8  RHBTORZCiff. 

primnxn  huc  ades.  Antro  in  propinquo  magna  vis 
auri  iatet.  Hoc  fruere,  tibi  sors  taeta  quod  spont^ 
obtulit.  Dolosse  Vulpi  credit  ultr6  Siniius  ;  (fu- 
rialis  auri  nam  quid  non  cogat  fames )  et  agili 
cursu  properat  monstratum  in  locum.  Sed  emm 
opertis  c^mx  ha^sisset  cassibus ;  nse  tu  maligna 
es ,  inquit ,  Vulpem  incusans  ;  quae  mihi  sic  itlu- 
seris.  £t  Tu^  reposuit  illa  subridens^  tibiferas 
in  omnes  imperium  arroges  y  tam  destitutus 
mente ,  ut  in  taqueos  cadas  ?  Depone  sceptnim 
imprudens  ^  et  regni  l^iabenas  permitte  peritio- 
ribus. 


ASINUS  DOMINOS  MUTANS. 

V/i-iTORi  cuipiam  seryiebat  Asinus  servitii- 
tem  ^  et  illam^  ut  iniquae  mentis  pecudi  yide- 
.  batur^^durissimam  ;  nam  et  minimum  pabuli  j  et 
laboris  ferebat  plurimum.  Is  seryitii  pariter  et 
lon^oris  pertaesus  jejunii ,  Regem  Deorum  sic 
compellasse  dicitur.  O  qui  ferarum  pariter  atque 
boimnum  bonus  labores  ultr6  respicis,  magne 
Jupiter  j  nam  te  idem  in  omnes  tenere  imperium 
ferunt!  Te  nostra  moveant  fata,  et  alterius  Do- 
mini  liceat  famulatum  pati.  Aimuit  oranti  Jupiter^ 
et  Fiffulum  dedit.  At  meliorem  nihilo  nacta  sor- 
tem  bellua.  Namque  ille  duris  prajgravans  late- 
ribus  y  multis  insuper  pecudem  caDdebat  plagis. 
Recurrere  iterum  Asinus  infelix  ad  preces ,  et 
novum  rogare  dominum.  Qui  voti  compos  ven- 
ditus  Coriario  est.  Mox  duriorem  visus  vitam 
vivere  ,  fo^dis  suorum  affiniumque  pellibus  dum 
sarcinatus  agitur,  d  utinam  ait,  servire  dominia 
liceat  prioribus !  Is  me  labore  postquam  longa 


V  . 


Seremerit ,  et  demortui  corium  perget  exercere 
uriter. 

BPIMYTHION,, 

Q^uicumqueserviSydominocontentusvivito; 
mutare  dominos  non  nisi  inpejus  datur. 

STULTUS  ET.  SAPIENS. 

C^TULTus  quidam  ac  petula]|;is  Sapientem  in  vi- 
rum  cilim  incidisset^  coepit  ipsum  persequi 
lapidibus.  Ad  quem  conversus  alter^  6  factuyo. 
ben^,  ne  yivam,  inqi^it!  quin  ades^et  haiic 
laboris  mercedem  cape  j  simul  et  nunmium  por- 
rlgt.  Tiim  sic  prosequitur  :  Si  plus  haberem 
mehercule,  amjnius  et  tu  ferres  praemium.  At 
iaciam  tamen  meritis  par  merces  ut  respondeat 
tuis.  Hunc  tu  bominem  vides ,  ad  jios  qui  adpro- 
perat?  Dives  est,  mihi  crede,  idem  et  potens; 
atque ,  hoc  si  negem ,  intexta  ve&tis  auro  tulgens-  . 
que  purpura,  et  longa  circum  turbai  famulantum 
probant.  Huic  tu  iapidem  impinge  similiter! 
nuUa  mora  est ,  omaibit  te  pro  tuis  virtutibus* 
Fersuasus  ille ,  blandis  et  inescatus  doiis ,  conti- 
nu6  lapidem  Diviti  iminittit  gravem.^Sed  spes 
fefellit  impudentem  audaciam ;  namque  is  dola- 
tus  lumbos,  ut  erat  meritus ,  procaoitatis  et  ava-, 
ritiae  poenas  dedit. 

BPIMYTHION. 

« 

uilit  successus  improbos^  idem  et  ad  per^ 
niciem  trahit. 


*%/^%»v%^ 


•  » 


6zO  B.  H  B   T  O  XL   I  C  Jt 

RANA,   MUS  BT    MILVUS. 

X-/UM  Mures  inter  Hanasque  teHam  atrex  fii- 
reret^  et  magna  utriiique  onretur  strages ,  unum 
e  Murinis  ducibus  bellatrix  B.ana  captivunaL  fe- 
cit.  Ille  victum  se  fassus  et  victricis  iutr&  vene- 
ratus  manum.  Nas  tuus  ego  sum^  inqiait  y  et  jure 
belli  me  totum  permitto  tibi  :  atnosti.  varias  essG 
armorum  vices.  Victores  ipsi  cadunt  plerumque  ^ 
ct  victis  in  praecordia  virtus  redit.  Proin  utere 
'^ctori^liheraUter^  utriusque  sortismemor«HaM> 
polliceri  multa ,  hortari  Murem  bono  ut  sit  ani- 
mo ,  6t  dat4  quiescat  in  fide.  Verum  in  adversa 
castra  di!un  hodtem  trahit  ^  ipsumque  dorso  veo- 
tat  ut  trajiciat  lacum^  ecce  veotbremRana  sac- 
cutere  fortiter^  aquis  ut  mibimergeret.  Sensit 
-hostis  perfidiavn  Afas  infelix  ^  et  la^sam  incusana 
.fidem.  Ergo  sic  me  prodis  ^  inlida  >  sic  pacta  ser- 
vas  9  ait^  aic  vindices  metuis  juris  infractiDeos? 
Jlla  nihiloniini!is  ci!to  pergeret  liostem  e^cutere^ 
.«t  inimic^  sese  expedire  sarcina;  nihfl  agis  tar- 
men^  improba^  Mus  'exolamat;  neque^  quan- 
^uam  nocere  per  fas  ac  nefas  veli&^  nostem  im« 

5une  perdes.  Ti!tm  sua  'Ban»  oraribus  crura  y  pe- 
es  pedibua  sic  implicat  y  totoque  incumbena 
corpore  tam  adhseret  firmiter,  hostis  ut  eludat 
dolos  et  frustretur  perfidiam.  Interim  ambo  dum 
luctantur  acriilis  ^  et  pugnae  novum  exsurgit  ge- 
nus  y  vidit  ab  alto  pugnam  ancipitem  Milvus  ^ 
et  in  utrumque  incidens  Kanam  Muremque  pa- 
riter  alvo  condidit. 

BFIMTTHI.ON. 

NefaSj  vel  hosti ,  Jrangere  juratam  jfidem. 


ltB£&     ^V  XATV», 


6%t 


ACCiPlTER  BT  PHILQMELA- 

9  &  Q  M  T  TH  X  O  K. 

Non  placaiur  imtus  venier  verbis  inani6us% 

xjAVtAJHL  tenebat  unguibus  Lusciiiiam  Accipi- 
ter  ^  et  destiiiabat  in  coenam  sibi.  Ingemuit  ma 
flebiliter,  etmorteBa  deprecans  ^  ali!  ne^  inquit^ 
Eex  avium  fbrtissime  >  pecces  in  me  durius.  Yi- 
tam  oro :  nam  quid  ego  prosim  tantula?  et  quaf 
parvum  et  exangue  corpus  tibi  epulas  paretTIg*^ 
nosce  potiiis^  et  me.  deyotam  tibi  iu  omne  tem-* 
pus  accipe.  Cui  flecti  Yisus  Acdpiter;  agedi!imy 
ait.  Quod  mibi  offidi  genus  praestabis ,  tibi  si 
vitae  munus  amiuam?  Equidem  scio^  respondit; 
illa,  qu^tm  sit^  iacere  quod  possupi  y  leye*  Ta*> 
mAi  non  ero  bei^eficii  immemov  ^  ac  $i  juvabo  ti^ 
miniiis  in  caeten^  y  saltem  cantabo  non  incomi- 
mod^i  et  4ul<^sonismiUe  modulis  levabo  tsediuni^ 
ciim  roles'|  aut  etiam  8olj^>or  aegritudinem.  Apage 
inconsulta  ,  retulit  Accipiter  ^  cantus  non  placcit^ 
nisi  ciun  venter  est  satur.  Ergo  famem  placa.bi8 
interim ,  et  qualescunique   suppeditabis  cibos. 
Ti!mi  plura  parantem  dketc  Pbilomeflam  devorat. 

SPXM  YT  H  l'OMl 

Contm  potentes  manca  e$C  t^nuiomm  elo* 
quentia. 


6^22  RHSTOEXC^ 


^^tfU^^^^^^HV^^ 


lam 


AGRICOLA  ET  EJUS  FILH. 

TROHYTHIOK. 

"  Potiores  nullas  esse^ipso  labore  dindas. 

JJiRANT  AgricolseLiberi  nonpiauci,  quos  anntiis 
jnodico  exagello  fructibus  alebat  non  incomnfioile. 
Is  adesse  sioi  sentiens  finem  ultimum^y  cunctos 
evocat ,  et  patemo  singolos  complexus  siou  sic 
alloquitur.  Quae  summos  et  ilDbios  fato  sortitur 
pari  ,  lex  dura  mortis  ,  Nali,  me  vobis  jamja 
auferet.  AgrumhuncparentisTopesunicas  ac  di 
ves  accipite.  Netamenvobiis  haBc,precor,  libido 
mala  veniat  agrum  vendefrev  Dfefossus  ilUfc  in-' 
,gens  tbesaurus  latet.  Qu&']f)artef'demum*tateat, 
ignorat  pater.  At-^i  mone/?*2  6Tcditis,  po^tduam 
miges  collecta /iuessis  dederit  ^  terram  fodiie  , 
«t  partem  in  omnem  vertite  diligenti  manu;  Con- 
fidite  j  labor  assiduus  thesaurum  eruet ,  et  dita- 
bit  singulos.  Interim  m^rittir  senex.  •  lili  impe- 
rata  facere  ,  et  quos  sped  avara  iucri  stimulat , 
terram  arando  fodere  ♦,  qtiam '  longa  est  die». 
Thesaunis  non  est  Ujspidm  inventus  quidem  : 
Ast  agrum  di!im  sic  excol^t ,  -  culti^a  <Uligens 
peperit  magnas  opes. 


^  * 


m  »• 


LIBSa      QUART0  8.  623 

CUCURBITA,  GLANS  bt  RUSTICUS. 

PK  OM  Y  T  HION. 

Quhm  temerd  stidta  gens  m^rtalium  Prvvi" 
deniiam  arguat^  Fabula  sequens  monet, 

JlV-epentem  humi  grav^ih  Cucurbitam  miratud 
olim  Rusticus  ,  6  mctum  mal^  !  \\k  vivam  ^  in- 

3uit !  Quant6  penderet  illa  pulchriiis  sublimi  ab 
ice !  Taiem  ^  nercle ,  tales  arborem  fructus  de« 
cent*  Na3  dormiebat  ,  quem  rerum  auctorem 
ferunt,  haec  diVm  ordinaret.  Nkm  cur  yicissim 
illa  Glans  humi  non  serpit  ^  quo  Cucurbita 
crescit  locb  ?  Pol !  si  yocatus  coy silii  in  partem 
fuissem,  statuissem  aliter ,  nec  mini!is^  ut  reor^ 
ben^.  Haec  dum  volutat  tacitus  et  plaudit  sibi; 
^gr^.  receptus  oculis  obrepaLt  sopor.  Ci!uu  dor- 
inienti  summo  QuercAs  de  vertice  Glans  uoidit^ 
et  nasum  hominis  graviter  vulnerat.  Evigilat , 
etnasoadmot^  manu^,  quid  hoe  est^  exclamat^ 
sanguis  h  plagsL  fluit :  Gians  minim^  tamgrande 
infligit  maluuf.  Quid  si  Cucurbitar  cecidisset  ? 
Nihu  immutandum  sentio.  Rerum  artifex  suis 
pruderiter  ctmcta  disposuit  iocis. 


J  LEO   CUM   AULICIS.    • 

Jr^Liri^  regales  divitias  jactandi  cupidns  Leo 
^perbum  ad  ^nvivium  yocavit  h  regno  toto 
beliuas.  Adsuht  frequentes ;  nam  quis  abnuat 
oblatum  k  Rege  decus  ?  Aditus  in  aulam  pan- 
dituf  ^  semesa  qtiam  cadavera  et  recens  nisus 
cruor  Mephyti  vi^pojabant  gravi.  Haus^re  cuncti 


6ai  AHBTOfttCie 

tetrum  odorem  j  cujus  inter  reKcjuos  tTrstls  ini-* 
patiens  y  continu6  providiL  nares  occlusit  manu. 
liilem  Leoni  movit  belluaQ  fastidiumj  factoque 
in  Ursum  impetu  Rex  immisericors  mulctayit 
nece.  Iram  Leonis  Simius  contra  approbans  $ 
nae  meritas^  inquit,  6  Rex,  tibi  poenas  dedlt 
caput  inficetum :  balsamum  omnia  et  ambrosiam 
hic  olent  y  si  quid  sagaci  nare  rimari  licet*  Nec 
Kegi  placuit  putida  adulatio ,  missisque  in  Si- 
ixiium  unguibus  assentatorem  fato  damnayit  pari* 
Stabat  Leoni  propior  Vulpes.callida,  quamper-* 
cunctatus  ille^  quid  sentis^  ait?  quis  eruintas 
nares  afflavit  odor  ?  Ignosces ,  retulit  illa ,  Rex 
*  magne  ,  obsecro ;  nam  tantus  liumor  de  cerebro 
fluxit  nocte  proxi^i^ ,  nasum  ut  penitilis  bebe- 
tarit  meum.  Sic  ixinocenti  mortem  Titayit  dolo« 

EPIMYTHION. 

Ursum    multi  Prifu:ipe$  ,   Simium  pauci 

.  M  U  L  I    D  U  O. 

V  lAM  carpebant  pariter  MaU  duo.  Altei'  fe-* 
rebat  regiam  pecuniam^  alter  tumeiltes  saccos 
Iiord£o«  Jdle  superbus  pretiosd  pondere,  et  celsll 
cervice  emlnisms  jact^bat  app^os^m  ^cqUo  tintin- 
nabulum  et  amaris  sbcium  illudebat  jocis.  Hic 
tenuitatis  consciusi  ut  |>ar  etat^  «ttd»,  demittebat 
auricTilas  ,  nibil  inuflisitare  ^  mii^  ausus  contra 
obloqui.  Ha^c  int^r  ne^cffu^  ^  i^tobiis  Xiatrones 
adyotant  ^  et  &.cto  gloriosuApt  in  ftlulum  impetu  , 
cunctas  duipiunt  opes  y  ipsamq^e  jdagLs  muri-» 
mis  conficiunt  belluaoi*  rx^4^  potiti  celerera 


Z.IBBS      QUARTITS.  €llS 

eapiunt  fugam^  yile  aspemati  hordeum.  S][K>liatus 
ille  sortem  ci!uxi  fleret  suam.  Equidemy  inquit^ 
alter  y  non  ego  accuso  Deos  ^  nam  ne(jue  amisi 
quidquam  ^  nec  sum  laesus  vulnere. 


EPIMTTHZON. 


MagfuBjpericulis  subjacent  magnis  ojpes  / 
secura  semper  inopunt  tenui$as. 


LUPUS  BT  MACILENTUS  CANJS. 

J  BJtmtJS  olim  Lupus  in  Canem  incidit  \  non 
ille  naris  emunctae  Lupus  ^  aut  tam  versutus  | 
qu&m  rapax.  Is  in  oblatam  praedam  cum  rueret; 
aK  l  ne  tibi  ^  Canis  ait  ^  istnaec  libido  veniat ,  6 
Lupe  I  ut  me  tuis  epulis  destines  ;  yiden^  ut 
SBgra  macies  et  scal>i«&  mala  meme  urget  :  at 
81  Dreves  inducias  dabis ,  jam~jam  r^vertar  pin^ 
guis  totus  ac  teres.  Celebres  parantur  sciiicet  ' 
apud  Herum  nuptiae  ^  et  largae  dantur  epulae  per 
.  multos  dies.  Non  parcam  mibimet ,  spondeo. 
Hinc  me  refectum  yidebis ,  dignumque ,  palato 
qoi  sajAftm  too.  Rerersus  illiSk:  po^tmodAm  Lu- 
pus  alacer  Canem  eyocat^  et  datam  repetit  fidem. 
Quem  ille  post  crates  respiciens  ;  nae  aequum 
censes ;  inquit  y  6  Lupe»  Ac  ne  quis  dubitet , 

2vAm  fidelis  sponsor  ego  sim  ^  accerso  testem 
i^jus  custodem  domilks.  la  erat  Molossus  ingens 
non  unft  Luporum  nece  nobilis.  Rem  suspicatus 
Lupus  ^  et  se  delusum  aentiens  ^  at  muu  non 
Tacat ,  inquit ;  et  spem  salutis  unam  in  fug'^ 
ratus  >  quamprimi!un  se  in  pedes  dedit. 

BPIMYTHION. 

Pn»senti  utere ,  futuro  temerd  creditur. 
Tom.  L  Rr 


626  ILHSTOaXCJE 

I 

VULPES    ET    GALLUS. 

VTallum  iasidentem  arbori  Vulpes  videirat,* 
Gallu9  delicatus  si  qms  est  ^  et  regius  Vulpi 
cibus.  IUa  ad  blanditias  vocem  inflectens  molli- 
ter,  haclemks  y  inc^uit,  irarum  intef  «los  satis; 
niliii  jam  sibi  Galli  timeant  k  Vulpibus ,  suisque 
rebiis  tut6  ac  confidenter  vacent.  veteribus  belli« 
successit  tandem  aetemapax.  Hujus  ergo^  Amice^ 
buc  advolayi  nuncia;  descende  quamprimi!un  et 
amoris  obsides  amplexus-  cape.  Suboluit  callidae 
Tolucri  maligna  fraus ,  quam  sic  procaci  retudifc  . 
illudens  )oco.  Nae  me  tam  laeto  oeas  nuncio  ; 
tibique  gratias^  ut  decet,  refero  plurimas^  per 
quam  venire  tanti  gaudii  in  partem  licet.  At 
gemmi,  opmor,  accurrunt  Canes,  pacis  e]USaem 
nuncii.  Mora  null^  ictfcum  omnes  peragemusr 
diem.  Ignosce ,  retulit  Vulpes  ,  non  patior  mo- 
r^  :  peragenda  hodi^  grandis  mihi  restat  yia. 

BPIMfTHION. 

Dulce  est  suis  capere  Veteratorem  in  doUs^ 
PISCICULI. 

PROMTTHION. 

Non   est  spemenda  urbana  dicacitas  y    suo 
cum  tempore  ejjertur  et  loco. 

Oedeba.t  divitis  ad  mensam  quidam  eorum  de 
numero ,  quos  Uinbras  vocant ,  vir  elegantis 
ingenii  et  sale  conditus   Attico»   Is  grandiores 


k.XBB&      QITARTITS»  i^vf 

jpIscSS  oculis  deyorans  ^  quos  aegrd  ferret  h.  se 
'  posiiM  lqngii!is  j  Pisciculos  ori  primiim  ^  mox  et 
auribus  alios  post  alios  adoioyet.  Mirari  turba 
conyiyftiitium^  et  facti  causam  quaerere  curiosii!is. 
Quibus  ille  subjecit :  Ingens  me  cura  sollicitum 
tenet  ^  quae  sint  Amici  fata  jam  pridem  mei  ^ 
oui  Iftta  currit  Maria  ^  Indos  vis^irus  ukimoa* 
Quaerebam  ^  si  fors  iili  comperissent  quidpiam* 
At  juniores  esse  se  respondent  mibi  ^  monent- 
que  Fisces  grandiores  ut  interrogem..  Applausit 

#«uxiji  turba  et  laudavit  jocum.. 


VIKI8     TOKX    PIIIMZ.. 


1  t  >  « 


INDEX  1VEB,UM    . 

T  1 

4^HJiE  zis;  aoc  YoivniKB  €ONTi2r£srTtrju 


X-/PEH.IS  jD^sfgnatio  ^  '  f^Sfi  "* 

^'(diibdi  ad  Ciceronis  Imjtati^meni  exactas  p  ^ 

I3b  *v'efh.tisftctts'Pdio^f'y  22 

Db  Arte  informandtt  'l^ei^iodi-^                          -  .-  -^ra 
J9e  JRjatione  Periodos  alias  cum  aliis  connectendi  ^  2^ 

Creusa  ad  Mneam  j  3o 

De  Amplificatione  Periodi  ^  3^ 

Divi  Amhrosii  ad  Theodosium  Oratio  ^  34 

Jiloysis  ad  Ismelitas ,  36 

Reguli  ad  Carthaginienses  ^  38 

Quibus  verbis  constare  debeat  Ampiificath  p  4^ 

Luctus  Jacobiy       ',  ^  4^ 

Jnsectatio  £n  JNeronem  ^  48 

Prudentia  dceronis  extolUtur^  qu6d  cesserit  in 

exilium ,  5o 

Qttibus  k  Locis  eruenda  Amplificatio  y  55 

Ckristiani  apud  Neronem  defenduntur  y  -  62 

De  Tropis  in  uno  verbo  positis  j  67 

De  Tropis  in  pluribus  verbis  ^  6^ 

Ironia  et  Hyperhole  exemplo  conJirmattB  p  '  n^ 

De  Figuris  verborum  ^  rj5 

Defenditur  Diogenes  ^  78 

In  Brutum  Cccsaris  Interfectorcm  ,  01 
Burrhi  ad  Neronem  y  ut  d  cwde  Britannici  absti' 

neat ,  84 
De  Antithesi,  Philippus   H  Alexander  JJilagHUS 

conferuntur ,  87 

D'e  Figuris  Sententiarum ,           n.  j5 

VeiurioB  ad  Coriolanum  Oratio*  j^ 

Andromaches  ad  Ulyssem  ^  100 

Ciijusdam  ad  Annibalcm   Capuce  otiantem  ^  108 


XVBHX     &JBHUM.  629 

SaBI Samuelis  umhram per Pytkonissdm  consuUt y  xi6 
Theodoricus  Symmachi  capite  territus^  iia 

Matris  MaclabcBorum  magnanimita^  y  12^ 

Amici  j  opes  viri  Principis  y  i^a 

Orator  popularis  ,  1 3-1, 

De  P rcetermissione ,  Licentidy  Concessioney    *     i33 
Regulus  ad  Senatum  Romanmm  y  i38 

Tuilius  Cicero  ad  Senatum  ,  1^3 

De  Antithesi ,  Permissione  ,  Farenlhesi  y  \  xifi. 

IHutius  ScoB^la  ad  Porsenam  ^  i5o 

De  Deprecatione  ,  Optatione  ,■  etc»  i&i 

Judas  ad  Fratres  y  ne  Josephum  perimant,  J^5S 

Gceronis  JiUus  ^  ad  Ccesftrem  Augustum  y  post  n^ 

cem  Patris  y  i5S 

De  usu  Figurarum  y  160 

De  Inventione  Rhetoricd  ^   .  %6z 

JLocus  d  Definitione,  idS 

Definitio  per ' Simiiit^dinem  y  in  hoc  Afgumento  : 

Tantd  suavius  honce  conscientice  testimonium  y. 

quantd  acerbior  malctx  stzmuius  .  168 

Cinna  conjurationis  reus  j  ad  Augustum^CiBsanm  p   171 
Locus  ab  Enumeratione partiuin  ,  xjj^ 

HSLinerva  in  Bacchum  apud  Jovem  j  loa 

Bacchi  apud  eundem  Defensio  y  184 

JoTUithas  ad  SaUiem  pro  Davide  y  186 

J4OGUS  d  Genere  et  Formd  ^  .  v  i8j^ 

Adhortatio  ad  eos  qui  Liierales  Artes  ejteroent  y    1^3 
Defenditur  Jonathas  ,  gustati  mellisreus ,  15)8 

Iaocus  d  Simiii  j  2oa 

In  morosam  Stoicprum  severitatem  ,  aoft 

Patetfamilias  morti proximus  ^  adfilios  de  tuendd 

concordid  j  21  a 

Locus  ab  Oppositisy  2i5 

Orator  coram  Salomone  falsam  matrem  arguit  ^      215^ 
Consolatio  ad  Senecam  ^  .221 

Vir  Nobiiis  ad  Fiiium  ciim  ad  bellicam  Expedi^ 

tionem  mitteret,  2.7,6 

Amiicar  Annibalem  filium  solenni  sacramento  in 

odium  Romanorum  adigit^  228 


63o  ZNBEX     RBR0M. 

Consolatio  ad  Bomerum  p  a3^ 

De  Negantibus  seu  Repugnantibus  y  2k38 
JRoscius  patemcB  cgzdis  accusatus  y  defenditur^      i^i, 

Locus  ab  Adjunctis  y  ^6 

Goliath  d  Davide  prostratus  ^  a^O 

Trajectus  d  Gallis  Rhenus  ^  :^i 
VitelUus  Pisqnem  illdttB  Germanico  mortis  y   in 

Senatu  accusat  ^  aS^ 

Jlomanus  quidam  ad  Coriolanum  j  S&60 

JjOCUS  d  Causis  j  2&63 

Jnnocentii  JV  ad  B.  Ludovicum  Oratio  ^  Si68 

JjOcus  ab  Effectisy  ti^X. 

EloquenticB  commendatio  ,  ^n^ 

Jjocus  d  Comparatione  ,  £00 

Simon  Judceorum  Dux  ,  ad  suos  j  s&\ 
TullU  Oratio  de  interficiendis  Catilince  sociis  y       288 

De  Locis  assumptis  y  2^91 

31anlius  apud  Patrem  aceusatur,  ^pS 

Jdem  defenditur,  2^96 

Locus  d  Jurejurando  ,  &99 

Jferodias  ad  J£ffrocCem  ^  3oi 

Vir  JudcBus    contra  JJerodiadem  ^  pro  JoannC" 

Baptistd ,  3o3 

De  Prcejudiciis  ,  Jpamd  et  Testibus  ,  'io6 

Melampus  Medicus  aecusatur  y  3 1 3 

Jdem  defenditurj  3iS 
Aulicus  Ciusinus  ad  Porsenam  Regem  ,  ut  pacem 

citm  Romanis  feriat ,  3 1 8 

Alitts  f  ut  perstet  ad  bellandum  ^  3  2 1 

Defenditur  JJippolytus  apud  Patrem  ^  3^3 

Locus  d  Tabulis  ^                              *  3^6 

Oratio  apud  Moysem  contra  JsraelitCLS  ^  3&9 

Ad  eundem  pro  Populo  rebefli,  33 1 

De  Argumentatione  in  Genere,  336* 

De  Artificio    tractandce  Ratiocinationis  Orato^ 

rice,  33^' 
De    auferendd    Metello    Pontificid    Dignitate  ^ 

actio  I                                     '  338 

De  retinendd  ab  eodem  eddem  Dignitate,  34^ 


XNDEZ     REKUM.*  ^3l 

Alexander  Slagnus  ^    ad  trecentos  Milites ,  ut 

Urbem  Petram  invadant,  348 

\Abigail  ad  JDapidem  j  utNdbalo  parcatf  35o 

Septimii  ^d  PtolomcBum  Oratio  y  353 

Domitii  ad  JuL  Ccesarem  ,  ut  victis  parcat ,  356 
Romani  cujusdam  ad  Neronem  ,  ut  d  persequendis 

Chistianis  abstineat  ^  35^ 

Jn  eos  qui  Hariolos  consulunt  ^  362 
Thysias  Adolescens ,  adversi^  Coracem  JMJagistrum 

suum  ^  365 

Corax  RAetor  adversiU  Ihysiam  ^  368 

Quomodd  variandcB  Argumentationes  ^  3^6 


CAUSiE    FORENSES- 

Causa.  jpRiMA.   Quis  ccBteros  inter  Gallice  Popu^ 

los  Primasferre  dicendus  sit^  38a 

Causa  secunda.  Horatius  Sororicida  ^  4^5 

Causa  TEB.TIA.  «/.  Brutus ,  Patcr  ct  consul  FiUos 

morte  damnaty  ^zt 

Causa  quakta.  Pofycrates  ^  seu  amorU  patemi 

TriumphuSf  4^9 

Causa  quinta.  Jphicrates  et  Acoetes,  ^6x. 

Causa  sexta.  Herodes  ,  Jiliorum  apud  Ccesarem 

accusator ,  483 

Causa  septima.  Nemo  sorte  sud  contentus  ,  Soj. 

Causa  octata.  TJtra  prceferenda  sitStatura  mag- 

na  an  parva  ?  5^1 

EPISTOLARUM    LIBER. 

Rhetor  initiatus  ^  RJietori  Candidato  ^  538 

Responsio  ^  5  89 

Rhetor  idem  ^  amico  reduci^  B^o 

J\Iater  ad  Dlagistrum  Filioli  y  54 1 

Lentulus  Fabio  ,  5J^2i 

Tullius  Cicero  y  amico  Miloni^  5^3 

Responsio  y  5^4 

/I/spanus  p  Barcinonis  Gubematori^  S^S 


63:2  IVJ^KX      KEILVK* 

Responsio,  5J^6. 

Jllarcellus  Lentulo  ,  S\j 

Amico^  mortem  FiUi  doknti^  548 

Ad  Amicumy  54-9 

^dolescens  ad  Pairem  p  '  55  o 

Jdem  eidem^  .     55i 

Fabius  ,  amissd  ludo  pecunid  y  553 

Responsio ,  554 

Aristo  ,  pro  recnperatd  Valetudine  ^  555 

Amico  PoettB ,  ut  res  hello  prceclark  gestas  nMrretj    55 j 
Alewander,  Petrce  Gubemmtori ,  *      558 

Responsio  ^  sbid* 

Amico  expectatd  prole  aucto  ^  55^ 

Amico ,  oh  missum  ab  eo  Opusculum  f       ,  56o 

Uxor  Thomas  Jklori  ad  Conjugem  ^  56\ 

jMarceUus  Lentuio^  adversis  rebus  laboranti  j        56% 
Filius  Adolescens,  Patri ,  ut  agere  Personam  in 

Tkeatro  liceaty  563> 

Patris  responsio  ^  56^ 

Filius  parentij  ut  CrumeTUP /^»tf€ttram  resarciat^     566 
Responsio  Pa*r»*  ^  56y 

Filius  Parenti  Amantissimof  568 

iflatri fiUolum  plus  cequo  Amantiy  56^ 

Amico  y  de  sparso  quodam  rumore^  5*jx 

Amicoj  rehus  prosperis  insolescenti  j  5ya 

Demostheni  ex  acie  fugienti  ^  5^4 

Adolescens  nobilis  Patriy  ut  ^  ahjecto  lAiterarum 

studio  j  liceat  ad  Bellum  proficisci  ^  5n5 

Jlesponsio  Patris  y  Sn6 

Amico  y  ad  Aquas  Borbonias  Vuktudinis  gratid 

profecto  y  578 

Amico  y  in  extremis  GnUice  partibus  commorantiy 

de  insolitd  CobU  intemperie  ^  quas  tractum  Pari- 

siensem  afficit*  Sya 

Heraclitus  Democrito  res  humanas  perpetuo  risu 

excipienti  ,  58 1 

JDemocritus  Heraclito  res  humanas  perpetuofietu 

prosequenti  j  58& 


XVDS^t     XLBB,UM»  533 

^ttMctts  in  secessu  suo  rerum  cBtemartm  mediia* 

tiorU  vacans  ,  584 

Amico  Adohscenti  adprimam  expedisi<mem  belH" 

oam  magnd  animi  alacritate  festinantem  ^  585 

Amico  Laureato , .                      .  58^ 

index  qui  multiplex  Litteramm  Gceronianamm 

genus  indicaty  58ft 

FABULAHUM  LIBEE. 

Perdix  et  Aucfips  j  5^6 

Asinus  et  Aper  ^  5m 

Lupus  et  Ovis  f  598 

PfuBbus  et  Boreas.,  5p9 

Simia  cum  Gemindprole^  600 

Lupus  et  Echinusj  601 

Vultures  et  Columbi^  ibid» 

Pastor  et  Molossus  y  6oa 

Leo  et  Jiflus  ,  6o3 

Leo  ad  expeditionem  ^    .  6o4 

Lupus  et  Testudo  ^  6o5 

Equus  et  Asinus  ^  606 

AgnuSf  Canis  et  Lupus  y  6oy 

Lepus  et  Perdix  ^ .  608 

Paifonis  ad  Junonem  querehe  p  609 

'Jupiter  et  Apis  j  610 

LeenxB  exequicB  j  611 

Cervus  ad  fontem  ^  61  a 

Canis  ^  Vulpes  et  Lepus  j  6x3 

Aquila  et  Comiculay  ,6i4 

Testudo  et  Anates  ,  ibid. 

Mustela  ,  Lepus  et  Felis  ^  6i5 

Cervfis  et  Vitis,  616 

Simius  et  Vulpes  y 

Asinus  dominos  mutansy 

Stultus  et  Sapiens  j  619 

Rana  y  Mus  et  Milvus ,  620 

Accipiter  et  Philomela  y  62,1 


617 
618 


934  xvDSX    rsaitm; 

Agri€ola  et  ejm  fiUi  ^ 

Cucurbitaj  Glans  et  Rusticus  j  ^ 

Leo  cum  Aulicis  ^ 

Muli  duo  ,  .  . 

J^upus  et  MaciUntus  Canis  ^ 

Vulpes  et  Gallus  y 

Pisciculi^ 


62S 

ibid. 
ibid. 


Q^ 


( 


K-V.P 


mMi 


'Ss 


*v^^^ 


5S 


^' 


•*T-, 


iC^Kv 


^^ 


?C 


«rvvT 


i^^ 


c^ 


•t^' 


'^ 


\» 


V_ 


>^:. 


.v^ 


;  S;^  W 


Q^^m 


-\< 


C<v 


c^*V  >««.  5(CXV 


»<^ 


ihi 


^r^ 


-i--p. 


'>-. 


J.^^>- 


^^ 


it 


'■< 


m 


#- 


■«^ 


.V» 


'^ 


i^A 


-^^. 


X- 


v> 


-•^4^ 


I^l^.-C 


y« 


s^ 


r  V.^T^. 


'v^ 


."^^y^ 


■Vr" 


:t4' 


^,* 


'^ 


^  <\K»: 


»»>» 


'^: 


^'N^ 


^^- 


vrv\'^' 


'"^■, 


v 


:^' 


^^5t> 


.7^- 


r^ ;;." 


^  >r- 


♦^. 


r^-< 


.^ 


/^' 


> 


X. 


«^. 


!>■', 


-^ 


^,^    ^    V- 


rt-i^ 


% 


-.►^ 


'»■' 


1? 


-■^. 


'WV, 


p. 


'^V 


^ 


^^ 


\C--v^v, 


iC 


,^r 


k^ 


<t. 


v-.-_ 


•i> 


'W. 


>\ 


'T', 


■^^ 


*t 


^^::>; 


^<:>^
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Bibliotheca rhetorum : praecepta et exempla complectens, quae ad oratoriam et poeticam facultatem pertinent"

See other formats
